Vài bình luận về pháp luật doanh nghiệp tư nhân

trừ trướng hợp bị giái thề cưõng bức bởi pháp luật..[r]

Tcip c h ỉ K h oa h ọc [ ) f lQ < ìi iN , L u ậ t h ọc 26 (2010) 24-33

V à i bình lu ận v ê p h á p luật d o a n h n g h iệ p tư nhân

N g ô H uy Cương*

Khoa ỈA ỉậ t Đ ạ i học Ọuoc' Hù Nội,

144 Xuân Thuv, c ầ ĩ i Ciủv Hà Nội, Viẽt Nam

Nhận ngày 25 ihảnu 02 nftm 2010

Tỏm lắt, Doanh nghiệp lư nhán là mộl loại hinh kinlì doanh phồ biển Nhưnu plìáp !uặl Viộỉ Niim khùng phân lich rô bàn chầl plìáp lý của nó Bời vậy pháp luật dă llìiếu rấl nhiều liiài pháp dc giài

q u y ế ỉ các tranh cliấp !icn quan và có Iih ic u b ất cập trong viộc d iề u tié t các mối q uan hệ íỉà i viéi

n à y tập Iru n g v à o v ìộ c tim ra các bấ( cậ p cúa pháp lu ặ l vồ doanh n g ìiiệ p lư n lìân.

h K h á i niệm và b à n c h ấ t củâ d o ỉin ii n g liiệ p

lư nhũn

Pháp luật V iộ l Nam hiện nay quan !JÌỘrTì:

“ Doanh nghiệp tư nhân là doanh ngliiộ p do m ột

cá nhán iàm ch ii vả tự ch ịu trách nhiệm bằng

toàn bộ tài sàn của m ình về m ọ i hoạt động của

doanh nghiệp'’ (L u ậ t Doanh ngh iệp 2005, Điều

141 khoản 1) Đ ịn li nghĩa này ch o ihay, doanh

ughiệp lư nhân k liỏ n g phòi là m ột líìực llic độc

lập T u y nhiên chủ nhân của nó phải đầu lư von

dế tạo lập nó, và có toản quyền tro n g việc bán,

clìo thuê nó L u ậ l Doanh nghiệp 2005 buộc chú

doanh nghiệp tư nhân k h i đăng k ý kin h doanh

phài k lia i rõ von đầu tư ban đầu đé (hành lập

doanh nghiệp tư rihâỉi (D iề u 21, klìoản 4) v ố n

đầu lir ban đẩu lạo lập non m ột to hợp là i sàn

khỏng tách bạch hoàn toán v á i tài sàn của chủ

doanh nghiệp tu nhán liiệ n cỏ quan niệm g ọi tỏ

hợp tài sàn này là “ sản nghiệp thương m ạ i'’ [5 ]

Cần lưii ý rằng; Sản nghiệp dược hiểu là m ối

quai) hộ là i sản thuộc m ột người nào dó, bao

gồm là i sản có (líc lì sủn) vả tài sì\n ỉ\ợ (liê u

' DI': H4-4-375485Ỉ 6

K-mail; ngohuycuonganbinh@gmail.com

sân); còn sản nghiệp tlnrcTĩìg m ạ i [ả m ộ l tập licrp tài sán bno gồm cà uìi sản hữu hình và tái sàn

vô lì inh dùng đc khai (hác m ột doanh lliirưng-

v é u tố khách hàng hay liộ th ố n g cung cấp hàng hóa, d ịch vụ là khỏtig tlìc th iế u tro n g sản nghiệp thương m ại N h ư vậ y sản n g h iệ p tliư m ig m ại là

tài %ằn có (tíc h sản) thuộc sản nghiệp của

tliư ơ iig nlìán Luậl Thương m ại 1997 dinh nghĩa sảh nghiệp thương mại như sau: ''Sân M^lùệp llurơ ng mại là toàn bộ tài sàn (huộc cỊuycn sở

hữu hoặc q uyền sử d ụ n g hợp pháp cùa thương

nhân, phục vụ cho hoạt đ ộ n g thưcTnu mại n lìir

\r\ì sở, cửa hàng, k h o tàng, ira n g thiết b ị, hàng

hóa, ten thương m ại, bicn hiệu, nhăn hiộu hànti hỏa mạng lưới tiêu lliụ hàng hóa và cim g írng

d ịclì v ụ ” (Đ iề u 5, khoàn 7) Đ ịn lỉ nghĩa nùy

k h ô n g cho llìấ y các nghĩa VII là i sản hay phan lic u sàn cùa sản n g liiộ p D á ng tiếc răng Luật Thương m ại 2005 khôn g còn ẹ iữ lại dịnh nghĩa này, ư ong k h i pháp lu ậ i \ẫ n đề cập lứi việc bản

các C0 sờ k in h doanh, cửa h ản g thương niợi hay

sàn nghiộp thương mại

Chủ nlìâiì cùa m ộ l sản nahiộp pluii là chủ thể cùa pháo luật hay m ột thực Ihé lập có

k liâ năng hưỡng quvổn và gánh vác ngliĨQ \ụ

Có nlìư vậy chủ nhân cúa sản nghiệp mới có tlìể 24

,v / / C u iĩn \ i! i i ĩ y I'/n Khoa D iì Q G U K ỉ ;í/if Ih s 2(> ( 20UỈ ) ?4 l í 25

tạo ị \ à \ lâ í sán có (C ik I]u \ô n ) \ i \ lài sân nợ (các

nuliìa sụ) cùvi sàti nulìiệp, D o iin lì n d ìiộ p Uf

nliàti là niộ t tồ liơ p ỉiú sán mở rộng ciìa cá tilìân

sờ hừu nỏ dù rằng doanh n gh iệp lư nliân có lên

ilu rơ iig n iiii riê « g Vỉ» có con dảu ricniz Pháp !uậl

A n lì Quốc quan niộni, doanlì nglìiệp lluKTiiLt

nhân dttn lò (sole trader c ỉìte rp ris c ) không tách

biệt với cá nhân lạ o lập nên nỏ và lao dộng

iro n g (ló: vò llìô n g tln rờ n iĩ lé n ilnuyim mại cùa

nó lỏ lõn của cá IIhãn tạo lập nên nỏ hoặc cùng

cỏ llic là lẽn khác dirợc d ậi thoo q ui địnlì cùa

pháp iuậl [3J 0 i loa K \ nairờ i la Iió i vân dc

liôn I|uan (ới tên ric n a của doanh im hiệp cá llìc

(sole p ro p rie lo rs lìip ) I^lìir saii: “ Người khni lliảc

đoanlì ni^hiệp k lìõ im cân lliic t pliài dùng Icn

ricn g cùa m ìn lì n ln r là icn th irư iìg m ạ i: nó c ò ihỏ

dược khai thác dưới tèn Ihirơ ng m ại h a \ ICIÌ

dược thừa nliận, clìăng hạn nlìư Data Experts

Company T iiv n lìic n m ột cái tci) tlnrơng mại

như \ Ạy phài được dăim ký (ại nhà chức trácli

lic u bang hay d ịa phươiìg ih íc h hợp'' [1 ] N hư

vãv tôn ric tìg của doanh n g liiộ p lư lìhân không

phài là vấn đồ gì quá quan trọ n g vè m ậl pháp !ý

khicn người ta p liá i boăn khoăn quả n lìiê iỉ dê

inh xuấl phát từ đó lướng tượ ng ra sự tách bạch

giữa sân nghiệp cùa doanh n gh iệp lư nhôn và

sán n g liiộ p c ủ n c liíi nhân cùa

riu iíit ngữ '*dt>anli nghiệp tư nhản’' cần có

m ộ l sự g iá i ih ic lì ric n g biệt- L ý do Uiực sự cùa

việc dùng thuạt ngữ này dể m õ là cả nhân k in lì

doanh cho tớ i nav chưa được lâm rỗ cỏ íc bời

sự lưu giữ tài liệ u xây dựng pháp lu ậ t còn ycu,

ciing có ih c do nó chưa được sự clìú ý của

những ngirờ i n g h ici) cứu hay xâ y dựng pháp

liiậ l- K h i ỉig lìid íi cứu VC hộ k in h doanh ờ V iộ i

Nam hiộn nay, cỏ lliề ih ấ y sự phân b iệt giữa hộ

kin h doanh v ớ i doanh n g liiệ p lir nhãn chi bời

qui Iiìỏ kinh doanh Do dó có lổ từ “ doanh

tmhiộp ' à đây dùng dể ch i q u i m ỏ kinh doanh

IỚI1 lì(Y?i hộ k in h doanh C òn lừ " tư nhàíi’ ' được

gẳn cùng với lừ “ doanh íìg lìiộ p ” »ga> từ ban

dầu có lẽ cỏ hàm ý phân b iộ l vớ i công ti (in ộ l

n lió iìì nuười liên kcl cúriíi nluui kinh doanh) V i

\ậ> lừ *'lư nhân** ỡ clâs plìái được hicu là in ộ l cá nhân hay mộ( thè nhân lia y nìộl cá the N ắ i với nghĩa dỏ thi llu iậ l ngữ "d o a iilì nghiệp lir nhân"

cần có sự th a y dồ i cho sảl n a lìĩa lìcTi^ H ic ii nay

báo c liỉ cCmg nlur ngLrời dân cỏ klìuvnh lurớng

sứ dụng thuật ngừ '*doanh nghiệp lư nhàn" dc

ch i tầ l cà các cloanlì rg liiộ p khác với các doanli lìghiộp công (đoanlì nghiệp nhà mrớcy^^ N ln r

v ậ \ kh i íió i tớ i doanh niih iệ p tư lìlìảĩì có nuhĩa

là ỉìỏ i (ới cà ih irơ n ii nlìán Ihc lìliảtì và thương nliân pliáp lìliân (n !u r côna l i hợp danl), cỏiìg ti

cổ plìần cô n ^ li Irách n liiộ in lu ìu h ạ n ) mà

khỏim bị pháp lu ậ l co i là doniih Iiiih iệ p nhiì

lìirớc Bởi vậy "d o a n lì nghiệp tư nhán*' theo nghĩa cùa L uậ t Doaiìh nghiỏp 2005 nên doi ỈCIÌ llià n h ‘'doanlì n g liiộ p cá th e " lia y "llm ơ n g nhàn thố nhân'' lia y “ llìương lìliân đơn lỏ’ \

2 C ác đặ c d ic m p h á p lý củ a d o a n h n g h iệ p lư nhân

D oanli nghiộp tư nlìân cỏ các đặc điểm pháp

lý sau:

f l ỉ D o a n lì n ịỊỈìiệ p ỉt r ỉih ã n k lỉô n g có íư ccklì

p h á p Ỉìỉuhì

Bản chất phnp lý tììực sự của doanli nghiệp

tư nliản như Irên dà lý g iả i là ihương nhân llìể nlìàỉì N ò được xác d ịtih m ộ i cách dễ dàng hơn

so vớ i bàn chất plìáp lý cùa hộ kin h doanh, mặc

dù L uậ t Doanh nghiộp 2005 có dưa ra một định

nghĩa ỉiây ira n h căi rằng; '^D oatĩh nghiệp là tổ

chức kin h tể có tên riẻng, có (ài sản, c6 trụ sở giao dịch ổn đ ịỉìlì, được dăng k ý kin h doanh Iheo q ui đ ịn h cùa pháp luật nliẳm m ục đích thực liiộ iì các lio ạ t động kinh doa nlì” (Đ iề u 4, klìoón 1) Đ ịn h nghĩa lìây m ột mặ( khôn g làm rõ dược

iim 0: Ị*hạm Duv Nghỉa đà cỏ nhửi^g hỉin khoAn như

vậ> trong cuón: Giáo írhìli luậỉ knih íi’' J'ập I: iuợi íioanli

n g h iỈỊỉ 'Ì liilì lm o n g -l*h â iỉ lic lh liĩn h lu ụ n , N X B [)síi học

Quốc iỊiii |{;’ỉ Nội Ilâ Nội 2006 tr -í 5- 46

Chăng hạn lụi [ú n m o i.v n l cỏ bài v ic i " i ỏ p íồ chừc Dàiiịỉ sẽ cỏ lợi cho Joiinh nghiệp ítr ỉihàtì' cập nhịl lủc

02: 54 ngủy 15/01/2010, lại [Tuỏj irc online] cỏ bàl vícl

"Doííỉìh nghiệp tư ỉìỉuhỉ Sao clìậm /Ớ7Ỉ^*' cập nhặl lúc 13:

32 n^ủy OI/Oi/2009 dèu cỏ khuNnh hưíVng sử dụng ihuộl ngữ *‘doanh nglìlộp íư nliủti*' đôi lẶp với "doanh Iijjhlvp

công'* (doanh nghivp nước), chứ khòng dùng ĩhuụỉ

ngừ ' doanh nghiộp lư nliân’* với nghía Iii;p như lụi l.uýl Doanh nghỉệp 2005

26 N il Cương/Tọp chi Khoa học D liQ G llN , Luật học 26 (2010) 24-33

các đặc đ icrn pháp lý của doanh nghiệp liav

cô n g li; m ặí khác có the làm người ta hiểu lầm

doanh n g liiộ p t ir nhán lả m ột ihực thể tách biệl

vớ i chủ nhãn cùa nó H iện nay có luậl g ia rấl

plìản vâ n VC bàn chất pháp lỷ của doanh nghiệp

tir n lìáỉi A tìh ta khôn g dám mạnh dạn xeiiì

doanh n gh iộp l i ỉ nhãn là cá nhàn kinh doanh

hav ỉluKYTig nhân thể nhản bởi dịnh nglìĩa trẻn,

\'à bờ i các q u i đ ịíih lạ i D iều 8 vù ỉ)iè u 9 cùa

L uậ t Doanh n gh iệp 2005, cũng như bời doanh

im h iộ p lư nhân cỏ ten riêng, có mă số ihuá

ric n g , cỏ con dấu ric n g và cỏ uy tín kin h doanh

dựa trên sân n g liiộ p dường như tách bạch k lìỏ i

sản tig hiệp cùa c lìiì nhảti ciia nó [5]- c ỏ tlic vì

lý do hạch toán tro n g k in lì doanh, pháp luật

thường hỗ Irợ c lio các cá nliãn kinh doanh đưa

m ột phần là i sân của m inh vào kin h doanh dưới

hình tlìức doanh nghiệp tư nhán hay thương

nhân đơn lè hoặc doanh n g lìiệ p cá the Pliầỉì tài

sản đưa vào k in h do â tili này tao Ihánh m ột tồ

họp là i sàn mà c lìi là phần m ở rộng hoặc n ổi dài

ciia sảti ny.liiộp riê n g của cá nhàn chù doanh

nghiộp li r Iihâiì T ừ đỏ có llìẻ ví von doanh

nghiệp lư nlinn là cánh la y n ối dàỉ của cá nhàn

sờ hừu cùa n ó - 1'rư ờ iig hợp này gần với trường

hợp m ộ l c ỏ iig ti tự tạo lập ra công xướng, trung

tâm hay x í nghiC'p trự c thuộc hạch toán n ội bộ

K h ỏ n g ii người xu ấ t phái lừ việc doanh

nạh iệp tư nhân có con dấu ricn g , nOn bân khoăn

về viộc doatih n g lìiệ p lư nhân có phni là m ội

thực thẻ riố n g b iộ t hay không C6 lỗ con dấu

khôn g n ói Icn giá trị pháp ]ý của văn bán giao

d ịc h bời người ta c ó ih ể g ia o kểí liợp đổng bằng

lời nó i, bằng cử c h i hỡặc thông qua các phưcm |

tiệ n diện tử C on dấu cùng không n ỏi iẽn tổ

chức có nó là m ột pháp nhản, mặc dù góp phần

và o viộc xác đ ịn h lín h cá biệ t cùa 10 cliức đó và

góp phầtỉ và o v iộ c xác nhận lạ i một cách clìẩc

chắn lìơti hành v i cìia tổ chức đó

(2) T ài sàn c ù a íỉo ơ ỉĩh n ịỉh iệ p í ir n lu h ì lù tà i

sáfì c ù a c h ù d o a n h n gh iệp tienlìcm

Đ ố i v ó i các cô n g l i , k h i Ihành lập, Ihàiìh

viê n c õ n g l i phải góp von bang cảch ciiuyền

g ia o quyền sờ hữu là i sàn ch o cỏnc ti N lìir vây

thành v ic ri hay ch ủ sở hừu cùa công ti không

còn là chù sờ lìữu của lả i sàn góp vảo công li

nữa, C õ ng ti trở thảnh chú sở hừii cùa tài sân

đó N hư ng đ ố i với doanh nghiệp tư nhân, câu chuyện cỏ khác biệt Bới ch i là cánh tay n ối dài cùa cá nhãn tạo lập nó nên doanh nghiệp tư nhán khỏng cỏ quyền sở hữu lài sản Iiìà chii nhan CÌKÌ nó dầu t ir vào k in h d o n ỉili Q u y ề n sớ hữu tài sản tro n g doanh nglìiộp lư nhàn thuộc

vồ cá nhân tạo lập nó V ì vậy ỉ)ic u 142 khoân

3, l.iiậ t D oanh ngh iệp 2005 q u i dịnh c h ii doanli HỊihiệp lư nhân có quyèn tăng lìoãc giảm vốn dầu tư của m in h vảo hoại động kinh doanh của doanh nghiệp Q u i đ ịn h nàv c lio tháy chù doanh righiộp tư nhân có quyền đ ịn h đoạt là i sán của doaali nghiệp hoàn toàn iheo ý chí cùa m iiili cliử không c h i đ ịn h đoạt bân ih â ii doanh nỉxhiệp

lư nhãn nlur bán hoặc cho llu ic doanh nghiệp

( ỉ ) C h ù d o a n h ỉìg h ỉệ p ÍIC n h ih ì c h ịu tr á c h

n h i ị m vớ lìọ n đ ố i vớ í c ó c k h o à n ÌÌỢ p h ớ i s i n ìì

íro n g ìio ụ i ổ ộ n g cù a do a n h nglìiựỊ) i u nhãn

K in h doanh dưới h in lì thức doanh nghiệp lư nhân, chủ doa nlì n gh iệp iư nhãn trờ tlìùnlì tliư ơng nhân K h á c thé, cliù sở liữu công li Irácli nhiệm lu ìu liạ iì m ột thànlì vic n klìô iìg phải là tlurơng nhân m ặc dù ch i m ột m iíilì người này đau lư (hàah lặ p nèn công l i đó, trừ k h i người náy là m ột tliư ơ n g nlìản pháp nhán Hành v i dầu

tư như vậy tạ o lập nên in ộ t plìáp nhán (chín h là công ti uách n h iệ m hữu hạn m ột thành v iẻ n ) CD sản íig liiộ p riê n g b iệ t với sản nghiệp của người

llìả nh lập nỏ N êrì c h ín li i\ó là m ộ llh irơ n g nhân

V i vậ y dcu là người iậo lập nên doanh nghiệp

m ột chủ, nhưng chủ doanh nghiệp tư nliân cỏ ché độ trách nhiệm khác vớ i chù công ti trách nhiệm hữu hạn m ột tlìành vicn

N h ư trcn đă n ói Ihương nhản phải ch ịu trách

n h iệ m đẻn c ù n g đ ổ i vớ i các liàn h vi ilm iTĩìg m ại

của m ình Theo nguyên lý Ih ô tig thường, tài sán hiộn cố hoặc sễ cỏ tro n g lương lai cùa con nợ dcu là là i sản bảo đảm chun g cho cảc chủ nợ

V i vậy ih ư ơ iìg nhân phải bỏ toàn bộ tài sản cùa mình ra để trả nợ Doanh nghiộp Uf nhãn klìỏng phái là ihực the riê n g biệt niả ch i là cánh ta) nổi

dài hny plìưcmg tiệ n ciìã chủ Iihân cùa nỏ Nên

c h iỉ doanlì n gh iệp tư nliân (thương nhân the nhân) phải c h ịu trách n lìiộ n i v ô hạíì đ oi với cảc khoản nợ tro n g quá trình kin h doanh dưới hinlì

jV / ỉ Cuơti^ / ỉợp i/n íc/ttm học DIÌQGHN, Luật học 26 24 3.^ 27

ihửc (ioanh rmhiỌp ur nliân N h ư n u lìcu anh la nuliiệ p lu tilìân Ọ iii chc nà> llu rờ iìg được \ả>

im rc aoanti nun;vP IIĨ lu iaiì .M un iu Iic ii CUIM lii

chuvẽn clôi doanh n g iiiộ p l hân lì công ti

ỉra cli lỉliiệ m hữu hạn, ih i anh tn lạ i dưcĩc lìirờtiu

clìc dộ irảch nhiộni lìừ u liạn sà k lìỏ ỉìg CÒII lư

cách ihư ơiìu nhân nừa ru y n h icn v i ộc chuNcn

J õ i như vậy p tìâ i tuân tlu ì các q u i đ ịn li cíia pliap

liKU liên quan tớ i các khoàn nợ p lu ìl sinh irước

k h i ch uyê n đối

K h i (loanh nghiộp lư niuìn lâni vào lin h

irạ tig phá sàn, th i sân nghiệp p liá sàn là toàn bộ

sàn nghiệp của chù doanh nglìiự p tir nhân,

khôííg ch i là sàn tid ìiộ p llu iộ c H ịiliiộ p vụ kinh

doanh cùa anli ta

3 1 'h ả n h iậ p và k ý k i i i l i (lo a iìti đ ó i v ó i

( l o a n h ĩ i Ị ỉ h i ộ p ỉ ư n h ầ n

.ỉ I T h ìn ìh lậ p d o a n h ĩĩịỉh iự p ỉ ư Ỉĩỉu ìn

T lìô n g thường plìáp luộl các quốc gia đều

an ilịn lì các đ iè ii kiện dc m ộ l cá ỉihán (rờ llìàr»h

n iộ l tlurơng ỉìhâiì hay ấn d ịn li q u i tác vào nghề

ihương rnại cúa m ộ i ngườ i, N h ư đ à b ie t tluríTTig

niại là m ộ l nghể c liu y c n xủc lập và ihực hiộn

các hành v i thương m ại mà cảc c ò n g việc đó

cần có sự k ie iti soát ch ặ t clì5 bở i lín h cỏ thế gảy

lác hại lớn cho cộng đ ổ n g của chún g Bàn chất

pháp lý của doânh tìgh iộp tư nhãn như trẽn dă

nỏi là llurcm g nhân ih c íihân D o đ ó việc thành

iập doanh nghiệp lư nhán ptìâi lu â n thủ q ui chc

vào nghè cíja ihư ơiìg nhârì,

Pliáp íuật V iệ t N a m hiện nay (ìậi ra một

nguycn lẳ c cứng là in ồ i cá nhân c h i dược quyền

ilìà ỉili lập m ột doanh n gh iệp tư nhân (D iê u 141,

khoàn 3, Luật D oanh n g liiộ p 2 0 0 5 ) 'I'uy nliiên

khỏn g phài bất kề cá nhân nào cQiìg có quyền

ih à n li lập đoanh n gh iệp tư nháíì S uy luặn có thề

llia y , chi có cá nhân nào có klìà năng trở ih àiih

llìu ơ n g nhán mới có Ihể (lìànlì lặ p doanh nghiệp

iư nhân, c6 nghĩa là q u i chẻ vào nghề ihương

rnại áp dụng cho cá nhãn thành Vịp doanh

nghiệp lư nhân

Ọ u i che thảnh lặp doanh ngh iệp iư nlìản có

the chia làm hai loại:

(a ) Q u i chế th ô n g thườnịỊ: D à y là q u i chế áp

dụng chung cho việc thành lập lấ t cả các doanh

null I ẹp lu tì nan CWC na> u u rơ im aược

dự nc Ircn lia i phương diộn: Thử ỉìhcỉỉ \ả c d ịn li

q u \ò n dược ihủnh lập doanh n u lìiệp iư (ìhãn: và

ỉ l ì ử h a t s x á c d ị n lì c á c d ic u k iộ n t h à n lì lậ p d o a n li

im hiệp tư nlìâtì

Vẻ pluKTUg á i ịi \ thứ nlìất, pháp luật V iệ t

N a nu xưấl phái từ nguyèri tẩc lự do kin h doanlì, thừa nhận m ọ i công cJân V iệ l N am đồu có quvẻn ihàíìh lập và quàn lỷ doanlì nghiệp Xuat

p lìá i từ chù trương k lu iy c n k h ích đầu lư nước nGoài vảo V iộ l N a m pháp lu ụt V iệ t N am cũtig

có kh u yn lì liư ớ nỊị llìừ a lìlìận quyền như vủ y đ ổi

I3 9 /2 0 0 7 /N D - CP ngảy 5/9 /2 0 0 7 q ui định: -T ấ t

cà các (0 chức là pliáp nhãn, gồm cá d o a iilì

nghiệp có v ố iì dằii tư nước ngoài lạ i V iệ t Nam* khỏng phản b iộ l nơi dăng k ý irụ sở chính và

m ọ i cá nhàn, kh ỏ n g phân b ic t n a i CLT trú và

quốc lịc h , nếu khôn g lliu ộ c đ ố i lư ợ ng q u i đ ịiìlì tại khoản 2, D icu 13 cùa Lu ậ t Doanh nghiộp, đều có qu yè ii Ihànlì lập, ih a m gia Ih à ỉili lặp doanh nghiệp lạ i V iộ l N am llìc o q u i dinh của

L uậ t Doaalì nghiộp*' (D ic u 9, khoản 1)

v ề phương diện thứ hai, pháp luật V iộ t

N am xác đ ịn h m ộ l số diều kiệ n đ ố i với người tlìánlì lập doanh nghiộp tư nhãn như sau:

+ N g ư ờ i ih ànlì íập doanh n g h iệ p iư nhân phải có năng lực hánlì v i dân sự đẩy đủ D iều kiện này là th iể t yếu cho phép thương nhán xác íặp vả thực hiện các hành v i thương m ạ i, vả

ch ịu irách nhiộm đ ố i vớ i các khoản nợ cùa mình

+ N g ư ờ i thành lập doanh n gh iệp lir nhân không phải là người đang chấp hành hình phạl

lù hoặc đang bi cầm hành nghề k i» li doủìih bởi

m ộ l phán q u y c l có liiộ u lực của lò a án Điều

kiện này nlìẳm bào dảm tư cách dạo đức cùa

ihư ơiìg nhản N ó có m ục d ỉch bảo vệ cộng đồng bàng sự dề phòtìg trước khả năng gây hại

+ N g ư ò i đã là chú doanh n gh iệp lư nhân, thành viẻ u hợp danh của cồng ti hợp danh hoặc

dã tham gia d iề u hành, quản t r ị doanh nghiệp hoặc họp tác xã bj tuycn bố phả sản khỗn g được quvển lỉìà ntì lặp doanh n gh iệp tư nhân tron g thời hạn nhất d ịn lì do luật đ ịn h hoặc do phán

28 .V /ỉ C ư ơ ng / T(i;> ch i Khon học D IIQ G H N L iiậ t học 26 ‘20101 24-33

quyct cùa tòa án Đ iều kiện nàv liê ti quan tới

k lià năng k in li doanh cùa ih irơ n g nliân N ó có

the hạn chc các rủ i ro lương tự xảy ra với các

chủ nợ và dỡ gày làng plú c iia cải clio xã hội,

Hơn nữa bời m ột người đã bị thất bại trong

(liươtig trư òng có thê có tâm lý ăn lliLia, cay CÍI

cho nên đê tránh c lio anh la mác phải những sai

lầm đáng tiếc và lá i lộp sự ổn đ ịn h , cũng như

suy nghĩ lại n íiĩriie việc dã iàm của n in h , pháp

luật đặt ra diêu kiện n lm vậy

+ Người bị cắm hoặc bị hạn cliế bời pháp

luật ve cán bộ cóng chức Iioặc là quân nhân,

công Iiliân quốc p h ò n g hoặc là cán bộ nhân

vièn chuyên n tỉhiệp cùa lực lượng công ati,

hoặc là cáii bộ lã n li đạo quãii lỷ ngliiệp VỊI

tro n g doanh nghiệp có 100% vố n của Nhà nirớc

không dược thành lập doanli n ỵ liiệ p tir nhâii

(D iề u 13, kíioãn 2, đ icm b.c và d, l.uật Doanh

ngliiệp 2005) D iè ii kiện này không c lii góp phần

cíiông tệ nạn ihatn n liĩiiig , lợi dụng vị thế đirợc

Iiliân dân ủy quycn để Irục lợi cả nhân, m à còn

góp phần báo đàm cơ hội ngang bằng cho các

doatih nghiệp hoạt động trong k liu vực dân doanli

Ọui clỉế thương nliân hiện nay ở V iệ t Nam

không q iia ii tâm tớ i tin h trạng hôii sàn cúa

llurơng níián Đ iều đó có thể án hưởng tới cảc

chú nợ

Trcing q u i chế clu ina , khác vớ i Inrớ c kia

đicu kiện VC vốn pháp đ ịn li khôn g dược đặt ra

đ ối vó i doanh nghiệp lư nliân T u y Iiliiè n vấn đề

này được dặt ra d ố i v á i việc (hành lập doanh

nghiệp lư nhãn tro n g q ui chế đặc biệt

(b ) Q u i chế đ ặ c biệt: Q u i cliế này liin íi

Ihành trên căn bàn việc pliân biệt giữa các

ngành Iighề k in li doanli Được g ọi là q ui chế

đặc biệt bời tro n g nỏ bao gồm các diềư kiện dối

với việc llìà iib lặp doanh nghiệp tif nhản kinh

doanli tro n g những n g à iili nghề kin h doanh hạn

cliề bởi đ òi liỏ i m ột tư cácli đặc b iệ l Pháp luật

V iệ i Nam hiện nay khôn g lấy việc phán biệt

giữa ihư ơ iig niiãn tíiề nhân và tliương nliân

pháp nhân !àm cãn bàn như ở nhiều nước khác,

do dó áp đặt m ột q u i chc ihành lập cliu n g cho

cả doanh nghiệp lư nlìãn và tắt cả các hinh lliứ c

côtitì ty

ỉ 2 Đ ủ n g k ỳ k in h d o c m h đ ổ i v ớ i ( ỉo a iì / i lìíỉh iệ p

lư nhân

v ề cơ bàn trình tự và thú tục dãtm ký kinh doanh đ ối với doanh ngh iệp tư níiãn kliông

khác vớ i trin h tự và tliLi tục đãng k ý các loại

hinh công ti khác bời quan niệm ciia V iệ t Nam

hiện nay ve doanh Iig liiộ p Iilu r đ ã lý g ià i ờ trêu

V i vậy tại đây c h i đề cập lớ i m ột sổ nét riêng

c ủ a d o a n h l ì g l i i ệ p t i r I i l i â n

I lồ sơ đăng kinh doaiih cùa doanh nglũộp tir nhãn bao gồm;

Thứ nhất “ G iấ y đề n g h ị đăng ký k in li

doanh doanh nghiệp tư nhâti’ ' G iấ y này có mẫu

in san được ban liành kèm tlic o '['h ô n g tir của

B ộ Kế lioặch và D ẩ ii t ir số 0 3 /2 0 0 6 /T T -B K ll ngày 19/10/2006 Hướng dẫii m ột sổ nội dung

về hồ sơ, trình tự, tliủ lụ c đãng ký kin h doanh theo q ui đ ịn h tại N g h ị đ ịn h 88/2006/N D -C P ngày 29/8/2006 cùa c t ií iili phú về đãng k ý kinh doanh N gười x iii đãng k ý k ir ili doanh dièn vào

đó nhừ iig tliô n g tin về: {1 ) N h ã ti thân và giấy tờ

lù y tliãn ( lu y nhiên khôn g có c liỗ d icn lliò iig till

về liộ c h ic ii); (2) nơi cư írú và địa c lii liiỉn lạc (số điện thoại, fax, em ail, w ebsite); (3 ) lên doanh nghiệp; (4 ) trụ sờ c h íiili cũa doanli nghiệp vả địa chi liê n lạc (số điện ih oại, fax

cm a ii, w ebsite); (5 ) ngànli nghề k iiili doaiih; (6) vốn đầu tư ban đầu; (7 ) vố n pháp d ịn h (néu ngành nghề có ycu cầu về v ố ii pliáp địn h ); và (8 ) tê ii địa ch i ch i n liá n li, vãn p liỏ n g đại diện,

và địa điểin kinh doanh T lie o thông tư ngiròi đáng kỹ k in li doanh d oa nli nghiệp lir níiân phài là chú doanh nghiệp lư nhãn D o đó cuối cùng của tờ g iấ y mẫu này là m ợl lờ i cam kết được in sẵn vớ i n ội dung người đáng ký

k in lỉ doanh không tliu ộ c diện bị cấm hay hạii chế ihánh lập doanh Iig íiiệ p lư nliân, và khỏiig đồng ttiờ i ià thànli viên hợp daníi CLÌa in ộ l công

li hừp danh, là cliú doanh nghiệp lư nhãn hay hộ

k iiili doanli khác Theo lệ thường ờ V iệ t Nam trước các cơ quati còng quyền, người dăng ký

k in li doanh cũng phải cam kết v ó i n ội dung in sán (rong tờ giấy đó là “ ch ịu trá cíi nhiệm hnàn toàn irước pháp luật về tín h liợp pháp chính xác tru n c thực của n ội dung đăng k ý kỉnh

N lỉ Cmrns / chi Khoa học DIÌQGHN, Luậi học 26 (20Ĩ0) 24-33 29

doanh" Ny;ưìĩi đã nu kv cùim plìài liệ t kc các

giAy lờ tài liộu nộp kèm theo tờ liiấ y náv

T h ứ h a i. bàn sao ( ì ia y c lìứ n g m in h nhân

dân Mộ c h ic ii hoậc clỉừrìg thực cá nliân hợp

plìáp kliác cùa người x in d ã tig k ý kin h doanh

Cac gidv lờ này góp phần chứng m iỉilì cho

nhừng tliô n u lin đà k lia í ve nhán ihân và viực

KÌn dàne k< kin h doanh

Thứ ha, vãn bản xác nliận của nhà chức

(ráclì có llìím i q u y ề n vồ vổ tì pháp đ ịỉilì của

doanh nịihiộp tư rilìâ ii iro n g In rờ n c hợp xin ki nil

đoanỉì iro iig n h ừ iig n íiành, n g lie cỏ yêu cầu về

vốn pháp dịnh.

Thử ỉif, clìử ng ch i hành n g lie của giám đoc

hoặc nluìng cliử c danh khác cùa doaiUì nghiộp

lư nhãn trong irư ờ n g hợp x iti k in h doanlì Irong

nliìrng ngành, nghề đ ò i tìỏ i p liả i có chứng chi

hảíih nghè

Như vậy tro n e bổn ycu cầu VC ho sơ đăng

k ý kinh doanh c ủ a doanh n g h iệ p lư nlián nêu

Irên, lia i ycu cảu đầu liũn quan tớ i q u i clic thông

il l ườn g còn hai yêu cảu sau lic n quân lớ i qui

c h ế d ặ c b ic t VC I h à n h l ậ p d o a n h n g h i ệ p l ư n h â t ì.

v ể nguyên lẳ c, người dãng k ý k in h doanh,

sau khi dáp ứng đủng vá đầy dủ các yêu cẩu cúa

pháp lu ỳl về hồ sơ vả ư in li lự lliủ tục, đirợc cấp

“ G iấy chứng nhận đãng k ý k in h doanh doaah

nghiệp lư nhân'’ mà tro n g đ ỏ bao gồm các

ih ô n g tin m ô tả vắn ta l về doanh nghiệp và chủ

doanh nglìiệp như dà được k lia i tro n g ‘'G iấ y đc

nghị dâng k ý k in h doanh doanh nghiệp lư

ỉìh â n '\ Phần c u o i cùa ‘'G iấ y chứng nhận đíìng

k ý kin h doanh d o a n li nghiệp tư n liâ n ” có cliữ ký

cùa ih ủ Irirở n g cơ quan đãng k ý kin h doanh

được dóng dấu xác thực của cơ quan nà>

4 Q u á n t r ị v à v ậ n h à n h d o a n h n g h iệ p tư

nhân

4 Ị Quủìì t r ị d o a n h ììg ỉìiệ p lư nhớn

M ang bân chất plìáp lý là Ihương nhâíi tlìề

nlìãn, vi vậy v iệ c quàn trị doanh íig h iộ p iư rihảa

hoàn toàn phụ tliu ộ c vào ý chí của chủ nhân cùa

nó Pháp luật kh ô n g can lliiộ p vào công việc

quân lý hay quản t r ị lìộ i bộ cùa doatil) nghiệp,

mn ch i đưa ra rnộl số Iiguyèn lẳc liên q u iỉỉi đe bào vệ Irậ l lự côíìg cộng Các nsuyẻn tẩc này có

dược cio chính bàn chai \'i\ đặc đ ie m plìáp lý cùa

doanh nghiệp tư tihân quyết đ ịn h I.uật Doanh

n iih iộ p 2005 q u i đ ịn h các ncuvén lăc vẽ quàn Iv doanh nghiệp tu rihán rilu r sau tuy n lìicn có nlìCrnti vấn đc phải bàn ờ đó:

N ịỉìỉvà n lá c ih ử tìiìầv C hủ doanh nghiệp tư

nlìân cỏ íoàn quvền quyết d in h v iệ c vận hành vù

sử d ụ n g lợi nhuận cùa d o aiìh n g h iệp sau kh i đà

đáp ứng các yêu cầu của pháp lu ặ l về ilu ỉể và các khoảỉì chi khác (D iề u 143 khoản 1)

N guyen tảc này là lấ t ycu bởi nó là liệ quà của

nguyên iầc bao trùm là nguyên tẳc lự do ý clìi

mà iro n g đỏ có n iộ l hạt nlìân !ý luận hợp lý rằng con người được tự do d ịn h đoạl nlìữag gì tlìuộc vổ m inh

N ịỊu yén tấc th ứ hai: C hủ doanh aghiệp tư

nhân c6 loàn quyển lựa chọíi tự m iíih quân lý, diều hành doanh ng liỉộ p hoặc thuẽ người khác làm như vậy V iệ c llìuổ người khác quàiì lý, điều hành doanh n g lìiộp dược xem là một ngoại

lộ Do dỏ pháp luật kiếm soát ngoại lộ này bằng cách xác đ ịn h điểu kiện đăng k ý vớ i nhà chừc irá clì có ihảm quyển vể việc Ihuô đỏ, và an định trách nhiệm của chủ doanh nghiệp đ ối với mọi hoạt dộtig cùa doanh n g liiệ p dù rìgười khác quàn lý điều hành (D iề u 143, khoản 2) V i vậy

có tlìề hiểu, nểư doanh n gh iệp tư nhãn có giám đốc, nhân viê n được llìuê, th ì họ hành động nhân danh hay theo sự c h i dẫn của chù doanli

ng lìiộp lư nhân Nguyên lac này là sự kéo dài của nguyôn tắc th ứ nliấl

NịịXỉyẽìì tắc ih ừ ba: C hủ doanh nghiệp lư

nhân iá nguyên đơn, bị đơn hoặc người cỏ quyền lợ i, nghĩa vụ liên quan tro n g các Iranh chấp licn quan tớ i doanh n gh iệp tư nhân (Đ iề u

143, khoản 3) C hủ doanh Iig liiệ p tư nhàn là llìư ơng nhân, D oanh nglìiệp tư nhân là cánh tay

n ổ i dải của chù doanh n gh iệp tư nhân, không phải là m ột thực thề độc lập D oanh nghiệp tư nhản là m ột phần tro n g sản nghiệp không tách

rờ i cùa chù doanh nghiộp tư nlìân Bờ i những Ic

ẩy, ngu yen tắc này là đương nhiẻn

30 H C iíơ n ^ ỉ Ì(ĩỊf clìi K hoiỉ học D Ỉ Ỉ Q G I I N í.u ậ t học 2 6 ( 2 0 ĩ0 ) 24-33

.\\*uyớn h ỉc í h ử tir “ C hủ cloutìh HịỊhiộp lư

nhân ìi\ d;n d iệ n ilie o pliâp lUtU cùa donnh

Iiiilìiộ p " ( ỉ) iề ii 143, klìoân 4) V iộ c xác đ ịn lì

nguyên lãc nà> cỏ VC n h ir niộ( sự cliộch Inrớim

của Luậl Donnlì Iiu hỉộp 2005 Dọc ny,uyén vàn

khiến %ni Uò d ô i k lìi lirở n ^ lảm doacili Iiịiliiộ p lư

nhàn là ìiìộ l llìự c lUc dộc lập nui luôn lu ỏ ii cỏ

dại diện ỉh co phóp luật lò chìi nliân của chính

nỏ Bàn ctìál pháp lý của doanh nuhiõp tư nhãn

In cá Iilìân kin h doanh Do đỏ liành \ i cùa doanh

ỉìg lìiiịp (ư ntìủn chỉnh ]à hành \ ỉ cùa chù doanh

nglìiệp u r nhân, c iu r k lìô ỉìg plìài chù doanh

niihiộp !ir nhân là dại d iộ ỉi cho doanh n g liiv p tu

nhàII N ó i cácli khác, clììi doanh ngìiiộp lư nhân

{thương a liâ :i) lìàíih đỘDg lliỏ ỉtg I]iia doanh

nuhiệp lư Jill án (p lu ra n g liệ n ) chứ khỏ n g phải

doatìh nghiộp tư nhân là thương nhân hành

đõnịỊ ĩliõ n g qua d ại díộn là c liú doanh tighiệp tư

lìliân ‘ĩro n u Irư ờ ng iìợp chù doanh n g lìiộp tư

nhân tlu ic lổ n g liiá m dốc hoặc giâm dốc doanh

nghiệp lư nliân quân lý, d iằ i hi\i\h d(Xinh nghiệp

lư nhàn, llìi nìnr irc n dà phán lích , iìi\U ta là dại

d iviì clu) chù doanh nghi ộp tir nhân K lu ic lian

với cảu chuyộn này, công l i trách lìhiộin hrni

hạn rnộl llìà nh vic n là m ộ l pháp nhfin, nên chù

sở hìru (ihành v ic n ) ciia nó có thè là dại diộn

cho nó

V.2 Vận hành d o a n h nghiệp Ịịc n lu h ỉ

Q ui clìc plìáp lý về vận hành doanh ngliiộ p

ĩư nhãn hiộn nay được chửa dựng lro !ig Luật

Doanli nghiệp 2005 tro n g m ột sẮ vãn bản

luKrniỉ dần l l ii hành đạo h iậ l này và các văti bản

pháp luậ( khác C ủ ỉ\\i g iố im vời các loại hình

doanh nglìiệp khác, việc vận hârìlì doaiU) righiộp

lư nhảỉi được (Jicu lic t bởi n lìic u ngànli luặi

khác nhau nhiẻn tro n g k liu õ n klio của luật

doanlì nghi ộp, nguờ i la chi tie cộp lớ i n lì ừng

quan jiộ nội b ộ cùa doanh nghi ộp l i à i CỊuan tới

viộc vận hành nó

<0 *ỉ'hực liiộ tì q u i chế llu ra n g rilìủn

Trước hct doanlì tm hiệp lư nl;â;i là thư anc

nhân yhè nhân, ncn phải tuân llìii nghĩa vụ cùa

lhương niiản iro n g việc d ă iiii k ý kinh doanh \ à

số sichs chửng lừ k in h doanlì Cnc Iigliìa \ ụ này

và n lìic ii ntíhìa vụ khác cùa l lì ương íìlìân nằm Iro n g q ui c lic chu nu BỎIÌ cạnh dỏ cỏ nhfrna qui

chc dặc lliù clìo lừ n g loại lln rơ n g nhân h ị\ lừng

loại hinh doanh im liiệ p D ối vớ i doanh n^lìiệp

(u nh;ui, pháp lu ậ l V iộ l N a m liiộn ĩuiy \CLI cầu c!ui d o anlì ntihiộp plìài kê k lu ii rO vòn clau lu

han c!âu k lii đãrm k \ k itilì d o íin li T r o iiii quá Irin h kin h doa niu loàn bộ \o n (ke cá von \a y )

và là i sàn (k ẽ cá tài sản ih u c) sử dụ nu vào iKxit động kinh doanh phủi dược Iilìi clìcp t!â\ dù vào

sỏ kư loan và báo cáo là i c lìín lì cua doanh

ng lìivp llìc o vêu cằii cùa pliáp luál ( l) ic u 142 khoán 2 L u ậ t Doanh ĩìghiộp 2005)

w ổ i\ dầu (ư ban dầu cỏ llìc dirợc làng lìOíỊc gióni ilìc o ý ch í cùa chù doarilì nghi ộp lư II hân

ỉ\ iv lỉh ic ii việc tăng liià n i von Iiliư vậy can phái dược phàn ánlì Iro n g sỏ kc loán Trừ k!ii k in li

doanh Iro n g ngành, n iih c m à p liá p liỉột clòi hỏi pliâi cỏ v o n pháp d ị nil, doanh lìy lìiv p tir nlìân có

ih c g iàn ì vốn (ỉầu tư xu ổ n g ih a p hơn von đầu :ư

đà dâng kỷ N lu rn ji viộc g iiin i von dầu lư \u o riii

ih ấ p nhir v â y ch i dưọc phcp sau kiù cla dãng kỹ lại với nhà clìírc irá c lì d ăn g ký k in h doanh.

V iộ c k ic in soát vốn dầu lư của doaiilì nglìiệp ur nhãn như vậy cỏ Ic il cỏ ý n^lìĩa bời doanh n g h iệ p tư niìâiì không lách rời khỏi san nghiộp của chủ nlìãn của (ìỏ V iệ c n h ịp nhòm giữa tài sán k i (ì lì đoan lì vờ i là i sân khác cứa chiỉ doanh ngh iệp khôn g g iú p cho clìú doanh nglìiệp thoái kh ỏ i n g liĩa vụ irả nợ cùa d o a iili nghiệp, không kc đến việ c cỏ bị phâl giác hay khônii

Cỏ Ic ỷ ỉig liĩa cùa v iộ c kicm soáỉ này nghiênG hơn VC lĩn h vực quản lý nhà nước

h) ( 'ho í huê ( Ỉ O í ì ỉ ì h ỉĩg /iiự p ỉ ư nhàn

'I rong quá I r iiì li vận liònh chú doanh nghiệp

tư nhản có the ch o ihưò doaiìlì nghivp cua minh-

V iệ c clìO ih u ê doanh n g liiệ p u r nhán là niội \ấn

đc pháp lý plỉửc lạp líiệ n nay cac luội gia ờ

V iệ l Nam cỏ ciiưa cỏ cách h icu ihốnt; nlìẩt về vẩn dỏ nảy V iộ c xác đ ịiìli bàII chat cùíỉ hành vi

cho ihuè d o a iìh n g liiê p tư nlìàiì có V nghĩa cỊuari

trọ n g Iro n g việc áp dụng liiậ l dc giàí quyct iranh

chấp \ à \ c n i \ C I tửi Irá c iỉ n inệm d oi với các

khoàn nợ cùa doanh nghiệp

Pháp liiậ l V iệ t N am liiệ n nay kKòns đưa ra được nlurn g gợi ý dù dc giâi qu>cl iliỏ a d á n g

[vouụ Irư àỉìii liợ p có danh chap lie n t]u;nv mặc

clù có hai nmiNcn ulc J irọ c \â c lậ p ir o iìiỊ l.iỉậ l

l')i>niilỉ ni:hiC‘ p 2005 {\y ic u 144) là: ( I ) “ Trong

lliờ i l^ạn elìo thuê, chu doanlì n gh iộp lir nliân

\:ìĩ\ plìài clìịu irá clì n lúóni (rước pháp lu iil \ ó \

lu c ;ic li u c h ủ s ờ h ư u d o iỉt ìh t i a h i ệ p " : v à ( 2 )

••C)ii\cn \ i i irá ch Iilìiệ n ì cua c lììi sở hửu \à

n iiirớ i llu ic d ồi v ớ i hoại ilộ n g k in h doa nil của

doanh nLilìiệpdirợc q iii clịnli tro n g hợp dông clio

iliu c " c í'ic nuuycn lắc N Ới lời \ ã n k 1)011 li rò

nulna íìa> klùcn cho n lìic u nưưài n u lìic íi cửu có

c jc h iìicu klìác nIuHJ llầ u hct các t:’ỉC già ilcu

c lìii rằnư lời \ã n ỉ rong im u>cn tảc (lìử nhat cho

ihầ> nhà l;\m luật hu ộc clui doanh nglìiộp lư

n lu u i \i U ì p h ã i c li ịu tr á c h n li íộ m v è c á c h o ạ t

dộng cua doanh lìg hiộp lu* nliân iro n g suôt quá

(rình clìO thuê B ờ i ih c có lác giá plĩô phán rảng

^.tây ià inộ( diều trái \ ỏ i n ^uyò ri (ac pliáp !ỷ

thông ihưông, ncn kh ó cò iì\c chắp nhãn dược

Và lác già này luận ịỊÌà i, sự tlìự c chù doanh

ng lìiộp chi chịu irảch n liiộ m vè là i sản clìo ihuc

mà k lìô n y chịu irách n liiộ m VC c ỏ iỉg viộc khai

ihác lỏ i sân ỉvày Các luận g ià i cùa lác già này

\u ấ l phát tìr v ic c xcm bàn c lìấ l của hành vi clio

thuC* donnlì nghiệp lư nhân là liợ p đồ n g clio ihuC*

là i sán 121 Q uan niộm khác ch o rằng hành vi

cho thuò doanh n g h iộ p tư I)liản lá hợ p dổPịì cho

ilu ic sản ỉìỊịhiệp llu rơ n g m ại, lìh ư iìg Uiừa nlìận

n g u ycỉi tẩc cliù doanlì nghiộp tư n lìâ iì vần phái

c liịu iráclì nhiộnì v ô hạn dịnh v ớ i các ktìoân nợ

cùa doanh n gh iệp tro n g suối ih ờ i g ia n lliu c [5,

8| V i vậy m uon xác (Ìịn lì rõ bản chắt cùa hnnh

vi cho lluỉé doanh n gh iệp lư tìhân ih i d iầ i cần

llìié l là plìâi xác đ ịn h hay phàn biệ í kh á i niệm

(Joanli lìiilnvp

lỉ õ luật Thương m ại C z c c ii 1996 quan niệm

donnlì nghiộp lả m ột tap lìợp tà i sản bao gồm cà

lìửu hình lan v ò hình đề k in h doanh (D iề u 5)

Bỏ luậ( Dân sự L ic n bang N c a được sửa dồi, bổ

sung 2003 lạ i Đ iề u 132 cỏ đ ịn h nghĩa: Doanli

nghiộp là dối tượng cùa các quyền dược xcm là

m ộ l tỏ lìợp tài sản sừ dụng ch o v iệ c llìự c lùộỉi

lio ạ l dộng k in li d o a iìli (hành v i ihưcTiig mại)

Pliáp iuậl Pháp it nhác tới doanh n g liiộ p , nhinig

cũag quan niệm : doaiìh n uh iệp k h ò n g có đời

sống plìáp lý riê n g , bao uòm lo à n bộ tài sản đc

m ộ l llìc nhân lia> plìáp nhàn tic iì iìànlì lìành \ i

llu rơ n ii uViù \à có the hao íỊoin Iiliic u cơ sớ

llìư o n g niại, bul dộng san và việc tlian*^ gia v:’ì0

các cỏnti li k h á c, D oiìnlì nuhiệp có Ihc kv\h

doanh dưới cnc lìinh iImVc pháp lý khác nhau

D oanh n u lìiv p ỉà m ột lo clnVc lụ p lìợ p cảc nhãn

tồ, plHr(Tiìg (iộn \Ậ l cliầt, U iict hị, nlìân cỏnư,

\ ó : i nliain sàn xu â l m ôl so cùa cài hoặc iàm inõt

sổ dịch vụ Ị 4 Ị- Các quan n iộ n i này khác vói

(lịn h niihĩa doanh íighiệp \ụ\ í)ic u 4 klìoàn I,

la iậ l Ooanlì nulìiệp 2005 D ạo lu á i ỉiày đà coi doanh n yhiộp là m ội lồ clìửc cỏ icn riêng, cỏ lài sân cỏ Irụ sở giao dịch ổn d ịn lì dược đáng k \ kin h doanh, có n iilìĩa ià gan n lu r cò m ộ l dời

s6i\ụ pháp K riOĩìii b iịị Ọuan niộni này eliròim

nlur xcnì doanh im hiộp iư nhân (m à cung dược bao lìàni tro n ii đ ỏ ) g iố n g nhir in ộ ! công li hay

m ộ i pháp n lìâ ỉi, Iro n g kh i \ 'ầ n khai^g d ịn lì nó

không cỏ lir cách pháp nhãn, v i \ ậy làm rảc rối them cho câu chuyện xác J jtih bảtì chất của hành v i c lio tlìiỉê doanh n gh iệp tư nháỉì '[*uy nhiên cloanlì nglìiộp tư nhãn k liỏ n g lạo rn m ội

sâii n g liiv p ric n g , Ì)QỈ\ cỏ llic liic u hànlì vi cho

(huê (ioim h nghiệp tư nlìán c h in h là lìànlì v i cho

ih u ê uìi sản hay cho Uìuc sàn nghiệp thương

m ạ i T1ic tihưng nổLi \ŨC d ịn h liDtìh v i clìo ihuc

d oa i)li n ịỉliiệ p tư nhân bầi luận lả hợp dổiìg clìo

thuê sâỉì nghiệp thưcTĩìg mại hay là hợp dồng cho llu ic tài sản th i v iộ c buộc c liủ sờ liữu cloaníi

nghiệp lư nhân phâi c h ịu irá ch nh iệm VC các

khoân nợ cùa doanh nghiộp iro n g suốt quá Irình

cho ih u c là kh ỏrig hợp lý

Có lác giả xác đ ịn h cho ih u c doanh lìglìiộp

tư íìliàn là cho tliu c sàn nglìiộ p , nhưng chủ doỉHìlì nghiộp lư nlìân vảíi plìài c h ịu trách Iihivm

v ô hạfi đ ối v ó i các kh o án nợ CLÌa doanh nghiộp

5], 1’ác già này dà đỏng nlìất khái niệm sàn nghiệp (m ộ t m oi quan hệ tài sân như đă nói ờ

trc ỉì) với khái niệm doanh rìglìiộp T u y lìlìica cầa pluíi lìiều: néu sản íìg liiộ p của người này cliuyền cho người khác, cliắ n g hạn nliư Irong (rư ừ iiị; hợp thừa kế, (lìì người nhặn sàn nglìiộp pliâi gánh ch ịu các nghĩa vụ (ài sàn bởi atìh ta

đẵ nhận tài sán.

H ợ p d ồ n g cho thuô d o ntìh tighiộp tư nhàn

ptiài lập ihành vãn bản cỏ cỏ iìg clìửng Trong

32 N Ị I Ciam^^ / T ọỊĩ ch i Khoa học D h ỉQ G H N , L u ậ t học 2 6 :2 0 Ì0 ) 24-33

trường họp cho th u c toàn bộ d oa nli ngtìiệp chú

doanh nghiệp lư nhán phài báo cáo bằng ván

bản với nhà chức irách đăng k ý kinh doanti và

nhà clìức trách th iiể có thầm quyền, và phải gừi

bàn văn h ọp đồng đà n ôi kèm ih e o báo cáo

CJ B ủ n c io u ỉỉh n g h iệ p ( ư n h ú n

Chủ doanh n g liiộ p !ư nhán có thể chuyển

giao doanh nghiệp bủng cách bán tài sản kinh

doanh (business assets) [6 | N h irn g Luật Doanh

nghiệp 2005 ycu cầu người bán phủi ih ô n g báo

bằng văn bản tớ i nhả clìức trách đăng ký kinh

doanh có tlìẩiTì q uvcn về việc bán doanlì tìghiộp

kèm iheo các Ihông tin liên qunri mà tro n g đó

có ihỏng tin vỗ lô n g số nợ chưa tlìanỉi toán cũa

doanh nghiệp, và các th ó n g tin về lừng khoàn

nợ của tửng chủ nợ (D iề u 145 khoản 1) V iệ c

bán, chuyen giao doanli n gh iệp tư nliản không

g iú p cho chủ doanh nghiộp lư nhân trốn tránh

k h ỏ i nghĩa vụ trả nợ, Irừ k lìi các bẽn mua, bán

và chủ nợ có th ò a llìu ận khác (L u ậ t Doanh

nghiộp 2005, Diều 145, khoản 2) Các q ui định

này có lỗ xuất phảt từ v iệ c xcm các khoản nợ

của doaah ng liiệ p lư nhân năm Iro tig sản nghiệp

của chủ doanh nghiộp, bởi như irèn đ2 phân tích

bản cliât pháp lỵ của d oa nli nghiộp lư nhân là

thương nlìân thề nlìâíì Cảc q ui định này còn

cho thấy việc bán doanh nghiệp tư nhân có thể

kèm theo cả chuvến g ia o nghĩa vụ v ề nguyên

lý việc chuyên g ia o nghĩa vụ cần phai được sự

dồag ỹ cùa chù nợ Các bcn mua bán còn bị

ràng buộc vảo viộc Ihực hiện các q u i d ịn h pháp

luật về lao động (L u ặ l Doanh nghiệp 2005,

Đ iêu 145, khoản 3) Các phân lích trên cho

iliấ y , hợp đong inua bán đoanlì nghiệp tư nhân

là hợp đồng hon hợp hay liợ p đồng phức hợp

mà ở đỏ bao gôm nhiều yéu to cua các loại hợp

dồng chuyên b iệt hợp lạ i như hợp đồng mua

báỉì tài sản thông thường (cả đ ộ n g sản hưu hinh

và bấl động sàn hữu hình), hợp đồng m ua bán

trải quyển

Người mua doanh nghiệp tư nhân có thể là

íhương nhân hoặc người thường, Thé nhưng

Luậ t Doanh nghiệp 2005 k liỏ n g hề chú ý tới

việc Ị]hâiì loại như vậy, Iicn ch i q u i d ịn h đơĩì

giàn rang: "N g ư ờ i m ua doarìlì nghiệp phải dăng

ký kinh doanh lạ i theo q ui d in h của L uậ t này''

(D iề u 145, khoản 4 ) N c u ngirời mua hiện đang

là chủ m ộ l doanh nghiệp tư nhân khác (cỏ nghĩa đang lá lliưcnìg nhảnX íhì có b ị xem lả vi phạm hay khôn g nguyên tăc đưực q u i định tại Đ icu

141, khoản 3, L iiả t D oanh ngh iệp 2005 ràng

" M ồ i m ột cả nhân ch i được quyèn thành [ập

m ột doanh nghiệp lir nhân"? N ế u người m iỉa là

m ộ l người tlìirờ iìg nhưng kh ò n g đủ các dicu kiện đe trờ thànlì m ộ i tlm ơ iig n liâíi, th i cỏ dược mua hay không? V à nếu m ua rồ i Ihi cỏ dược đảng ký k in lì doanh hay khòng? Có lẽ các cáu hòi này cần g iả i dàp bằng thực tiỗ a tư plìáp- l.u ặ ỉ Doanh n yh iộ p 2005 kh ô n g có g iá i pháp cụ tlìể cho cảc van đc này

ii) Thay ổ(‘) i \v>» dầu tư

T ro iig quả Irin íi hoạt động, doanlì nghiệp lư

nhản có ih c tă » g hoặc g iá m v ố n đầu iư d à đảng

kỷ T u y n liic n viộc llia v đ ổ i này phải được

th ỏ n g báo bằng văn bàn v ớ i nhà chức irách đăng k ý k in h doanlì cỏ liiẳ m quyẻn D iều 30

N g h ị đ ịn h số 8 8 /2 0 0 6 /N D -C P q u i đ in h nội dung của tlìô rig báo này phải bao gồ m : các thỏng tin

đe nhân b ié l doanh n gh iệp tư nhân; ngành, nghè kin h doanh; von đầu lư dã đãng ký và mức,

ih ờ i đ icm th a y đ ô i vố n ; tlìô n g tin về nhárì thân

và nơi thường trú cùa chủ doanh ng liiệ p lir nhân N hà chức trách đăng k ý k iiìh doanh có thẩm quycn phâi cấp G iấ y chứ ng nhận dăng k>

k in h doanh m ới tro n g ih ờ i hạn bảy ngày làrn việc kề từ k h i nhận dù hồ sơ hợp lệ Cùng với viộc nhận G iấ y chứ ng nhận đăng k ý kinh doanh

m ới, chú doanh nghiệp tư nhân phải giao nộp cho người tra o bân gốc G iấ y chứng nhận đăng

k ỷ k in lì doanh cũ

5 C h ấ m d ứ t d o a n h n g h iẽ p t ư nhân

Cỏ nliiều nguyỗn nhân dẫn tớ i việc chấm dirt

doanh nghiệp tư nhân tiiìư: phá sản, giải ihề clỉủ

doanh nghiộp tư nhân chết Phá sàn doanh nghiệp

tư nhãn và giải thề doaiih nghiệp tư nliản dượz

điẻu lié l IxTÌ m ột q u i ché pháp lý chung với việc giải ihể cảc loại hình cỏng l i khác T uy nhiên cẩn phải lưu ý rảng việc giải thể doanh nghiệp tư nhán hoàn loàn phụ thuộc vào ý chí của chi một mini)

chủ doanh nghiệp iu nlìảtì trừ trướng hợp bị giái

thề cưõng bức bởi pháp luật

,v /í C iíơ ííy / T iĩịĩ c h i t^ĩO ỉĩ ÌĨOC D ỉiQ C H S ÌMỘi học 26 (2 0 ĩ0 ) 2*i 33 3 3

V iệ c clui lio a n h n g h iệ p lư nhân chểt là n)ộl

\ i\ i\ đè pliáp lý k liỏ n g đơn giàn liê n quan tớ i sự

tun lạ i của (loanh n g h iẹp tư n h àn , v ề imuNcn 1>\

nuười ihừa kế của chù donnh n g h iệ p tư nhân irở

(liârih chù rìlìârì m ới ciìa d o íin lì nghiệp nàv,

N l u r ii u !1CU n g ir ờ i t lù r a k è k l ì ò n u h ộ i clủ cảc

eliều kiện lIc Irờ ih ànlì m ộ i tliư ơ iìg nhân hoặc

kh ô n g niiio iì vãn h àn li doan lì n u h iộ p nữa ih i

doanh n i i l ì i ệ p b ị chatn d ử i

T in liCu th ;u ii k h à ữ

| l j A JaiiKs Barncs, Terr> M o rc h c a đ D w o rk in , f:ric

l Richards Ỉ.CỈU' f o r Ỉhỉsiỉtess^ F o u rth edition

Invin l SA, 1991

1-1 Nguycn Mạnh Bách, Các cỏnịỉ ív ỉỉĩư<rnịỊ nìaiy

N x n Tổng lỉợp Đồng Nai Bicn Hòa, 2006

[31 Abdul Kadar, Kcn Hoyle, Geoffrey Whitehead,

Ỉìỉi.siness LcnVy Hcincnìann, London, 1985

[4| Francis Lemeunier, SịiỊiyẽn ỉỷ và ỉhiA' hành luậỉ thỉơrnịi mai hiât kinh doanh, NXB d iín h irị Ọuoc

gia, Ilà Nội, 1993

[5] PKạm Duy Ngliĩa, (ỈIÓO trình Lnậr kiỉih /à - Tâp I

L n ô í (h ơ n h nịĩhiựp, 'ỉin h huắnị^-ĩ^hàn ík h -B in h

Ỉỉỉihỉs NXB Dại học Ouốc gia Hà Nội Hà Nội,

2006

16 ] H up: 7 w v r'w res id u a I -re w a r d s c o n x líu s I n c s s -iy p e s him!], 1/14/2010

[7 ] l.c T ài T riể n , N guyen V ạ ng T h ọ , N guyễn Tân,

Ỉ.uáỉ í hương mại \'iéi S'am dan - ịỉió i, Quy én I

Kim Lai ấn quán, Sài Gòn, 1972

[8] Trường Đạỉ học l.uật Hà Nội, (ìiáo ỉrình Luât ihirtrnịỊ mai - Tộp /, NXB Công an Nhân dán, Hà

Nội, 2 ^

S o m e c o m m e n t s o n l a w s o f p r o p rie to r sh ip

N g o H u y C u o n g

S c h o o l o f Law , Vieiftam N a tio n a l U niversity Hanoi

N ^ l X u a n Tliuy, C an d a y , H a n oi, Vieinam

The sole p ro p rie to rs h ip is a com m on fo rm o f business B u i Vieinam ese le gal system d id not analyse d e a rly its legal nature T h e re fo re the legal system lacks m any so lutions fo r resolving legal disputes conccm cd and has c c rta in shortcom ings in regulating some relations T h is a rtic le concentrates searching slio n co m in g s o f llic sole pro p rie to rsh ip laws,