Co the nói Nguyén Ài Quóc dà di t u Lenin ve vói Màc, ve vói mot chù nghìa nhàn vàn mói, càch mang ma hat nhàn cùa nò là tu tuòng ve con ngUòi, muc dich cùa nò là: sU phàt trién tu d[r]
Trang 1TU Tl/ONG HO CHI MINH
VE CON NGirÒl - NOI DUNG VA COI NGUON
NGUYEN THI THANH HUYEN'
Giào su Tran Vàn Giàu dà vié't: Tàm ed cùa mot hién trié't chUa chàc d chó giài dàp mói tUdng quan giùa tón tai va tu tuòng, d chó xàe dinh the' giói là thUe tai hay ào ành, khà tri hay bà't khà tri, d chó lUa chpn giào diéu quen thupe hay sàng
tao mói la, ma chung quy là d mùc quan tàm dén con ngUdi,
con nguòi thàt dang phài song trén qua dà't này va chàc con song làu dai dén vó tan thdi gian, là'y dò làm trung tàm cùa mpi suy tu va chù dich cùa mpi h à n h dóng Ho Chi Minh thuóc loai hién trié't dò
Tu tUdng ve con ngUdi, giài phóng va phàt trién con ngUdi
là tu tUdng quan xuyé'n toàn bp su nghiep cùa Chù tich Ho Chi Minh Ngay trong so' 1 bào NgUdi cùng khó (Le Paria) ma Nguyén Ài Quò'e chù trUdng boi dàu nhùng nàm 20 dà nói dén con nguòi, giài phóng con ngUÒi, giành lai nhàn phàm che càc dàn toc Hdn 55 nàm sau trong Di chùc cùa Cu Ho, chùng ta dpc Idi cu dàn dò ve càc nhiém vu phài làm tròn
"Dau tién là còng vièc dó'i vói con ngUÒi"; làn chót Bàc viét
"Cuòi cùng tói de lai muòn vàn tình thudng yéu cho toàn dàn
* Th:ic sy irièt hoc Khoa Triet hoc Truòng Dai hoc Khoa hoc Xà hòi va Nhàn vali Dai hoc Quòc già Ha Nói
Trang 2toàn Dàng cho toàn thè bp dpi cho càc chàu thanh nièn va nhi dóng Tói cùng gài Idi chào thàn ài dén càc dòng chi, càc bau ban va càc chàu thanh nièn nhi dòng quóc té**
Tu tUdng Ho Chi Minh ve con nguòi là hat nhàn cùa chù nghìa nhàn vàn Ho Chi Minh NgUdi khóng nói ly luàn nhiéu
ve con nguòi Nguòi cùng khóng dùng nhùng thuàt ngù ma nhùng ngUÒi dàn bình thuòng khó hiéu hoàc khòng hièu dudc Ho Chi Minh dà ly giài mpi vàn de bang mot thù ngòn ngù bình di, dà làm cho mpi vàn de khó hièu trò thành di hiéu dói vói mpi ngUÒi dàn Viét Nam Tu tUdng Ho Chi Minh
ve con ngUdi là su két tinh cùa tu tUdng Dòng- Tày ve con ngUÒi bang tri tue Ho Chi Minh Tu tUdng dò thè hién d nhùng diém chù yéu sau:
1 D i n h n g h i a c ù a Ho Chi Minh ve con ngUòi
Ho Chi Minh dà nèu lén mot dinh nghìa hèt sue dòc dào
ve con ngUdi "Chù Nguòi theo nghìa hep là già dinh anh em
ho hàng, ban bè Nghìa róng là dóng bào cà nUóc Róng nùa
là cà loài ngUÒi"'
Theo càch hiéu này thì con ngUÒi là co tinh xà hòi, là con nguòi xà bòi, là thành vién cùa mot còng dóng nhà't dinh Cpng dóng dò là: Già dinh ho toc, làng xóm, dàn toc dàt nUóe cho dén cà nhàn loai Con ngUdi trong quan niém cùa
Ho Chi Minh khòng phài là nhùng cà thè biét làp, ma là con ngUÒi trong nhùng quan he xà bòi Nhùng quan he xà hòi ma
Ho Chi Minh quan tàm truóc.hé't là nhùng quan he gàn bó con ngUòi va còng dóng tao thành nhùng còng dóng tu nho dén lón tu hep dén róng Dó'i vói con ngUÒi Viét Nam tinh co
1 Ho Chi Minh: Toan tàp, tàp 1 Nxb Chinh tn Quóc già Ha Npi 2000
tr 247
Trang 3két còng dóng t u trong già dinh dén hp mac, làng xà, dàn toc
dà tao nén truyén thò'ng doàn két, yéu nUóc, ma co nhùng lue
dà trò thành dóng luc thùe day sU phàt trien cùa dà't nuòc Diéu dò càt nghìa vi sao Ho Chi Minh rà't coi trong sue manh cóng dóng ngUdi Viét Nam, tìm mpi càch de boi dudng va phàt huy sue manh dò trong qua trình càch mang Viét Nam
Tu khài niem con ngUòi cùa Ho Chi Minh cho thày Nguòi khàng dinh dac trUng bàn chà't con ngUdi là bàn chat xà bòi Tuy nhién khàc vói Nho giào, Ho Chi Minh khòng chi thién
ve nhàn manh tinh xà bòi (còng dóng) cùa con nguòi ma con chi rò su thò'ng nhà't gàn bó cùa nò vói mat tu nhién cùa bàn chat con ngUdi De chi rò quan diém dò, Nguòi dà nói: "NgUdi
ta ai cùng càn eó àn mac vi day là nhu càu thiét yéu de con ngUdi ton tai va phàt trién", "Dàn vi thue vi thién", nghia là dàn lày àn làm tròi, néu khòng co àn là khòng co tròi Lai eó càu "co thUe mói vUe dude dao nghìa là khòng co àn thì chàng làm dUdc vièc gì cà"' Tu tu tUdng dò nén dò'i vói Ho Chi Minh viec quan tàm dén cài àn, cài mac, cài d cùa nhàn dàn luòn dUde dàt lén hàng dàu trong mpi su quan tàm cùa Ho Chi Minh Dóì vói Dàng cóng san, Ho Chi Minh nhàn manh dén tràch nhiém dòi vói ddi song nhàn dàn Ngay sau ngày dpc bàn Tuyén ngón Dpc làp, NgUdi dà de ra nhùng vièc càn phài thUe hién:
"Chùng ta phài thuc hién ngay:
Làm cho dàn co àn
Làm cho dàn co màc
Làm cho dàn co chó ó
Làm cho dàn co hoc hành
1 Ho Chi Minh: Sdd, tàp 7 tr 572
Trang 4Cài muc dich cùa chùng ta di dén là bòn diéu dò Di dén de dàn nude ta xùng dàng vói tu do dpc làp va giùp sue dUdc cho
tu do dpc làp"'
Chù y dé'n màt tu nhién cùa con ngUòi vi vày Ho Chf Minh khòng chi luòn càn dàn chinh sàch cùa Dàng va chfnh phù phài hé't sue chàm lo dén ddi song nhàn dàn va con phài hét sue chù y dén viec chàm lo sue khoè cho mpi nguòi Ngay sau nàm 1945, khi nhùng còng vièc cùa dà't nUóc con bòn bé nhUng Ho Chi Minh dà rat chù y dén viée chàm lo sue khoè cho mpi ngUdi xem nhu mot yéu càu quan trpng cùa sU phàt trién thè chat tu nhién cùa con ngUÒi, NgUdi viét "Luyén tàp thè due, bòi bò sue khoé là bòn phan cùa mói ngUÒi dàn yéu nUóc" Nhùng diéu giàn di à'y dUdng nhU ai cùng co thè hiéu dUdc, nhung co lè khóng phài ai cùng hiéu dudc ràng tu tuòng dò cùa NgUdi là sU két tinh bài boa cùa cà triét ly
phudng Dòng va phudng Tày ve con ngUdi Tu tUdng dò hoàn
toàn phù hdp vói quan diém cùa Màc ve con ngUÒi Khi nhàn manh su khàc biét giùa quan niém cùa Màc va Angghen vói quan niém duy tàm ve con ngUdi, Màc dà viét **Tién de diu tién cùa lich su nhàn loai thì dì nhién là sU tón tai cùa nhùng
cà nhàn con ngUÒi song Vi vày diéu cy thè dàu tién càn phài xàe dinh là tó chùc ed thè cùa nhùng cà nhàn à'y va mòì quan
he ma tó chùc ed the à'y tao ra giùa hp vói phan con lai cùa tU nhién"' Va chinh vi vày Màc dà dua ra mot chàn ly hét sue giàn di "Chùng ta buòc phài bàt dàu bang viéc xàe dinh tién
1 Ho Chi Mmh: 5rf<i tr 152
2 C.Màc va Ph.Aiigghen; Toàn tàp tap 3, Nxb Chinh t n Quóc già Hi
Nói 2002 tr 29
Trang 5de dàu tién cùa mpi sU tón tai cùa con nguòi, va do dò là tién
de cùa mpi lich su, dò là: nguòi ta phài eó khà nàng song dà rói mói eó thè "làm ra lich su" NhUng muòn sò'ng dUde thì trUóc hét càn phài eó thùc àn, thùc uò'ng, nhà d, quàn ào va mot vài thù khàc nùa"^
Thoà man nhùng nhu eàu tói thiéu cùa con ngUdi dò là nhùng nhu càu co tinh sinh hoc NhUng viéc thoà man nhu càu dò d con ngUdi cùng khàc vói con vàt vi con nguòi là mot thUc thè "tu nhién co tinh ngUÒi" Vi vày con ngUdi thoà man nhùng nhu càu tói thiéu dò khòng phài bang viéc su dung nhùng cài co san trong tu nhién ma giành là'y nhùng thù càn thiét à'y bang nhùng còng cu lao dòng do minh làm ra trong hoat dòng lao dòng cùa minh, boat dóng dac trUng cùa bàn chat con ngUdi
Khi nói dén vice chàm Io cho ddi song cùa nhàn dàn thì ngoài nhùng nhu càu vat chat con co nhùng nhu eàu ve vàn hoà tinh thàn nùa, dò là nhùng cài dac trung cho con nguòi Viéc dàp ùng nhùng nhu càu vàt chat va tinh t h à n dò nhU the nào tuy thupc vào che' dò xà bòi Vi vày Ho Chi Minh cho ràng muc tiéu cùa che' dò xà bòi mói ma chùng ta xày dung phài di dén thoà man nhùng nhu càu dò Dò cùng là diéu de
ly giài vi sao doi vói Ho Chi Minh viéc quan tàm dén dòi song cùa nhàn dàn luòn dUdc dàt lén hàng dàu trong mpi sU quan tàm cùa NgUdi
Con nguòi trong t u tUdng Ho Chi Minh là su thò'ng nhà't giùa con nguòi cà nhàn va con ngUÒi xà bòi Con ngUdi vùa là mot chinh the ddn nhà't, vùa mang nhùng phàm chat cùa
I C.Màc va Ph Aiigghen: Sdd, tr 39- 40
Trang 6mot he tbòng càc quan he xà bòi Con ngUdi vùa là mot chinh thè ddn nhàt giùa cài chung vói cài dàc thù va cài rièng Chinh vi vày Ho Chi Minh khàng dinh: Chù nghìa xà hpì khòng he phù nhàn cà nhàn chà dap lén Idi ich cà nhàn ma ngUdc lai, hdn bàn bàt ky mot che dò xà bòi nào trong Ijch su,
dò là che dò xà bòi tòn trpng Idi ich cà nhàn, tao diéu kién tòt nhàt cho sU phàt trién tu do va toàn dién cùa cà nhàn
De giài quyét dùng dàn mói quan he giùa con nguòi cà nhàn va con ngUÒi xà bòi Ho Chi Minh quan tàm giài quyét mói quan he Idi ich NgUdi biét két hdp bài hoà giùa Idi ich ca nhàn va Idi ich xà bòi, giùa Idi ich vàt chat va Idi ich tinh thàn
Trong tu tuòng Ho Chi Minh con ngUÒi là sU thòng nhA't giùa con nguòi giai càp - dàn toc - nhàn loai Lue thiéu thòi
Ho Chi Minh cùng nhu phàn dòng ngUÒi Viét Nam hòi dàu
thè' ky thù XX déu quan niém mot càch ddn giàn ÌO^Ì ngUÒi
dUdc phàn biét bòi nhùng màu da khàc nhau Qua gàn 10 nàm hoà minh vào cupe ddi nguòi lao dòng làm thuè, song vói nhùng ngUÒi lao dòng thupc nhiéu nuóc khàc nhau, di va sinh song d nhiéu nUóe Ho Chi Minh dà thày d dàu cùngcó
kè giàu nguòi nghèo, ù dàu cùng co pguòi tot va nhùng kè hung àc vó nhàn dao, d dàu cùng co ngUdi thién va kè àc Khi dà dén vói chù nghìa Màc - Lenin NgUdi dà rùt ra mot két luàn quan trpng: "Vày là, dù màu da co khàc nhau trén dòi này chi co hai giong nguòi: giong ngUÒi hòc iót va gióng ngUdi bi bóc Iót Ma cùng chi co mot mói tinh hùu ài là th|it
ma thòi: tình hùu ài vò san"' 'Trén qua dàt, co hàng muòn
1 Ho Chi Minh: Sdd, tàp 1 tr 266
Trang 7triéu ngUÒi Song só'ngUdi à'y eó the chia làm hai bang: ngUÒi thién va ngUÒi àc"'
Khi khào sàt xà hòi Xò Viét, ngUdi dà néu lén mot nhàn xét "ràng day bó'n bé mot nhà, vàng, den, tràng, dò déu là anh em"
Diéu dò phàn ành mot sU chuyén bié'n rà't ed bàn cùa Ho Chi Minh: Su phàn biét giùa con nguòi vói con ngUdi chù yéu khòng phài là và'n de chùng toc hay dàn toc ma là vàn de giai eà'p -giai cà'p bóc Iót hay -giai eà'p hi bóc !pt Tu càc nhàn thùc ve màu
da, chùng toc, dàn toc rói di dén nhàn thùc ve giai eà'p, dò là
su vàn dóng cùa tU duy Ho Chi Minh ve và'n de con nguòi
Ho Chi Minh dàt con ngUÒi, mòi cà nhàn con ngUdi trong mòì quan he ba ehiéu: quan he vói mot còng dong xà hòi nhà't dinh trong dò mói con ngUòi là mot thà nh vién, quan bé vói mot che'dò xà bòi nhà't dinh, con nguòi dUdc làm chù hay bi
àp bue, bóc Ipt; quan he vói tu nhién ma con ngUÒi là mot bó
phan khóng thè tàch rdi Diéu dà hoàn toàn phù hdp vói
quan niém cùa trié't hoc Màc - Lenin ve con ngUdi va bàn chat con ngUòi Khi nói ve con ngUdi, Màc dòi hòi phài xem xét con nguòi hién thUc cu thè chù khòng phài là con nguòi chung chung trùu tUdng "Con ngUdi khóng phài là mot sinh
vàt trùu tUdng, an nàu dàu dò ngoài thè giói Con ngUÒi
chinh là t h è giói con ngUÒi là nhà nUóe, là xà hòi'^ Khi nói
ve bàn chat con ngUòi, Màc dà viét 'Trong tinh hién thUc cùa
nò, bàn chat con ngUdi là tòng hoà nhùng quan he xà hpi"^
1 Ho Chi Minh: Sdd, tàp 5 tr 643
2 CMac va Ph Angghen Sdd, tài) 1 tr 569
3 C.Màc va Ph Angghen Sdd, tàp 3, tr 11
Trang 8Nhu vày Màc dà coi dàc trUng cùa bàn chat con nguòi là bàn chat xà bòi Mpi mò'i quan he xà bòi déu tham già vào vièc bình thành bàn chat con ngUÒi Quan he xà bòi góm càc quan bé dàn toc, giai càp va nhàn loai Trong xà hòi co giai cà'p thì tinh giai càp cùa con ngUÒi dUdc thè hién trong quan
he xà bòi Va trong tòng hoà càc mòi quan he xà hòi ày càc
nhà kinh dién màcxit dà xàe dinh quan bé san xuàt dòng vai trò chi pbòi quyét dinh càc quan he xà bòi khàc
Quàn triét quan diém cùa Màc ve bàn chat con nguòi Ho Chi Minh dà vàn dung de giài quyét mot càch bién chùng mòi quan he giùa quan he san xuàt vói tu càch là quan he quyét djnh de phàn chia thành giong ngUÒi bóc Ipt va bj bóc Iót vói càc quan bé xà bòi khàc trong viéc hinh thành bàn chat con nguòi
Trong vàn de con ngUÒi Ho Chi Minh quan tàm nhà't là con nguòi Viét Nam nhùng quan bé xà bòi trong xà hpi Viét Nam, vói nhùng diéu kién lich su cu thè cùa Viét Nam Ho Chi Minh thày rò su phàn ehia giai càp trong xà hpi Vi^t Nam khàc vói càc nUóc phUdng Tày O Viét Nam, sU xung dpt
ve quyén Idi giùa giai càp dia chù, tu san vói ngUdi dàn lao dóng khóng gay gàt nhu phUdng Tày va "cupe dàu tranh giai cà'p khóng dién ra gióng nhu phUdng Tày" eó nghia là "khòng quyét liét nhu d phUdng Tày"'
Chinh vi vày Ho Chi Minh dà som dUa ra chù trUdng phàn hoà giai cà'p huóng mpi nguòi dùng ve phia cóng dóng dàn toc khòng phàn biét giai cà'p, dàn toc, tòn giào giàu nghèo, quy tién Chinh nhd chù trUdng dùng dàn ày Ho Chi Minh
1 Ho Chi Minh Sdd tàp 1 tr 464- 465
Trang 9dà xày dung dUdc khó'i dai doàn két dàn toc, thu bùt dUde moi tàng lóp xà bòi, ké cà nhùng quan lai trong che dò cu nhùng nhàn sy tri thùe, nhùng nhà tu hành, nhùng hào ly tho ty trong tién trình càch mang Viét Nam Day là mot trong nhùng t b à n g Idi rUe rd cùa tu tUdng Ho Chi Minh Thàng Idi ày dà bàc bò nhùng quy ket eó tinh chat giào diéu
ve giai càp va dàu t r a n h giai càp cùa Quóc té' Còng san vào dàu nhùng nàm ba mUdi Va thàng Idi ày dà chùng tò Nguòi
dà giài quyét mòi quan he dàn toc - giai cà'p rat sàng tao, khòng chi ve mat dUdng ló'i càch mang ma con ve vàn de con ngUÒi, con ngUÒi Viét Nam vói nhùng diéu kién lich su cu thè cùa nò
Dai bòi VI Quoc te Cóng san dà thòng qua cUdng lình va mot so chù trUdng Dòi vói càc nUóc thupc dia va phu thupc, Quóc té Còng san chù trUdng phài làm càch mang dàn chù tu san, nghìa là giai doan chuan hi tién de cho nén chuyén chfnh vò san càch mang xà bòi chù nghìa Nhiém vu ed bàn
cùa cupe càch mang dò là chong de quóc va càch mang rupng
dà't; thành làp chinh quyén còng nòng theo hinh thùc Xò Viét Riéng dòi vói Dòng Dudng, Quò'e t é Cóng san néu: Càch mang Dóng DUdng phài là cupe càch mang rupng dà't va phàn de Quò'e té' Còng san cùng n h à n m a n h dòng luc càch mang là còng n h à n va nòng dàn nhUng chUa thày dùng khà nàng lue ludng cùa càc giai càp tàng lóp khàc
Vàn dung sàng tao chù nghìa Màc - Lenin vào diéu kién thuc té Viét Nam, trong Chành cUdng vàn tàt, Sàch ludc vàn tàt va idi kéu gpi n h à n dip t h à n h làp Dàng, Nguyèn Ài Quòc xàe dinh càch mang Viét Nam eó hai nhiém vu chòng de quòc
va chòng phong kién quan Ké k h à n g khit nhUng phài dàt
Trang 10nhiém vu giài phóng dàn toc, chong de quóc là nhiém vy hàng dàu Nguòi chù trUdng phàn hoà lói kéo càc tàng lóp nhàn dàn tham già dàu t r a n h chòng kè thù chù yéu cùa cà dàn toc là chù nghìa de quóc va bpn tay sai phong kién Nhu vày trén mot so' quan diém ve càch mang Dòng Dudng, giùa Nguyén Ai Quòc va Quóc tè Cóng san co nhùng su khàc nhau ThUe té dà chùng minh tu tUdng cùa Nguyén Ai Quóc
là dùng dàn, nhU dà phàn tich d trén
Khi nói dén con ngUÒi, Nho giào chù trpng nhiéu dén cài due "due là gò'e, cùa là ngpn" con trié't hpc phUdng Tày lai thién ve tài nàng cùa con ngUòi Ho Chi Minh chù trong cà hai màt due va tài cùa con nguòi xem dò là tiéu chi cho mot con nguòi phàt trién toàn dién NgUdi viét "Co tài ma khóng
co due, vi nhu mot anh làm kinh té tài chinh rat gioì nhUng lai di dén thut két, thì chàng nhùng khóng làm dupc gì co ich cho xà bòi, ma con eó hai cho xà bòi nùa Néu co due ma khóng co tài vi nhU òng but khòng làm hai gì nhung cùng khòng eó l^i gì cho loài ngUÒi"'
Trong hai màt due va tài, due giù vi tri nén tàng néu thiéu dao due thì dù co tài giòi mày cùng khòng dùng dU(?c Bòi vi: due co ma tài chua co thì se co; tài eó ma due khòng co, tài sé bi tàn lui Nguòi nhàn manh "Cùng nhu song thì eó nguon mói co nuóc, khòng eó nguón thì song can Cày phài co goc khòng eó góc thì cày beo NgUdi càch mang phài co dao dilc khòng eó dao due thì dù co tài giòi mày cìing khòng lành dao dUde nhàn dàn"^ Khi de càp dén vàn de dao due Ho Chi Minh
1, Ho Chi Minh Sdd, tàp 9 tr 172
2 Ho Chi Minh Sdd tàp 5 tr 252-253