Xây dựng cơ sở lý luận của đề tài, tìm hiểu tài liệu có liên quan đến ứng dụng liệu pháp hoạt hóa hành vi can thiệp cho bệnh nhân trầm cảm đang điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Trung ươ[r]
Trang 1Ứng dụng liệu pháp hoạt hóa hành vi can thiệp cho bệnh nhân trầm cảm đang điều trị tại Bệnh
viện Tâm thần Trung ương I
Trương Văn Lợi
Luận văn ThS Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên
(chuyên ngành đào tạo thí điểm) Người hướng dẫn: PGS.TS Bahr Weiss, ThS Trần Văn Công
Năm bảo vệ: 2013
Abstract Xây dựng cơ sở lý luận của đề tài, tìm hiểu tài liệu có liên quan đến ứng dụng
liệu pháp hoạt hóa hành vi can thiệp cho bệnh nhân trầm cảm đang điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I Tìm hiểu các lý thuyết liên quan đến liệu pháp hành vi, lý thuyết
về trầm cảm, tìm hiểu về các trắc nghiệm đánh giá trầm cảm Từng bước xây dựng quy trình trị liệu hoạt hóa hành vi, tiến hành điều trị cho bệnh nhân trầm cảm ở Việt Nam Bàn luận và đúc kết những kinh nghiệm trong quá trình trị liệu
Keywords Tâm lý học lâm sàng; Bệnh trầm cảm; Liệu pháp hoạt hóa hành vi
Content
MỤC LỤC
Trang
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 6
Trang 21.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 6
1.1.1 Các nghiên cứu trên thế giới 6
1.1.2 Các nghiên cứu tại Việt Nam 11
1.2 Tổng quan các vấn đề về rối loạn trầm cảm 11
1.2.1 Lịch sử thuật ngữ trầm cảm 11
1.2.2 Các học thuyết khác nhau về trầm cảm 13
1.2.3 Khái niệm và chẩn đoán rối loạn trầm cảm 16
1.2.4 Các đặc điểm của trầm cảm 21
1.2.5 Nguyên nhân của trầm cảm 25
2.2.6 Điều trị trầm cảm 27 1.3 Liệu pháp hoạt hóa hành vi 30
1.3.1 Lịch sử phát triển liệu pháp hành vi 30
1.3.2 Khái niệm liệu pháp hành vi 31
1.3.3 Nguyên lý của liệu pháp hành vi 31
1.3.4 Lý thuyết về mô hình liệu pháp hành vi 32
1.3.5 Liệu pháp hoạt hóa hành vi 33
1.3.6 Nguyên tắc chung khi tiến hành liệu pháp hoạt hóa hành vi 34
1.3.7 Mô tả quy trình trị liệu hoạt hóa hành vi 35
1.3.8 Cấu trúc một buổi trị liệu 35
1.3.9 Hoạt hóa hành vi cho trầm cảm 36
Chương 2: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 37
2.1 Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 37
Trang 32.1.1 Đối tượng nghiên cứu 37
2.2.1 Tiêu chuẩn để thực hiện kỹ thuật hoạt hóa hành vi 37
2.1.3 Tiêu chuẩn chẩn đoán rối loạn trầm cảm 38
2.1.4 Tiêu chuẩn loại trừ 40
2.1.5 Yêu cầu đối tượng nghiên cứu 40
2.2 Tổ chức nghiên cứu 40 2.3 Quy trình can thiệp 41 2.4 Các thang đo được sử dụng trong nghiên cứu 42
2.4.1 Thang đáng giá trầm cảm Beck (BDI) 42
2.4.2 Bảng hỏi sức khỏe PHQ – 9 43
2.4.3 Các thang đánh giá khác 44
2.5 Đạo đức trong nghiên cứu 45
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 46
3.1 Trường hợp điển hình 46
3.1.1 Hồ sơ tâm lý 46 3.1.2 Quá trình trị liệu tâm lý 50
3.2 Bàn luận 85 3.2.1 Kết quả 85 3.2.2 Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình trị liệ 86
3.2.3 Đặc điểm bệnh nhân 87 3.2.4 Sự phù hợp của liệu pháp hoạt hóa hành vi cho bệnh nhân Th 88
3.2.5 Về phía nhà trị liệu 88
Trang 4KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92
References
Tiếng Việt:
1 Võ Văn Bản (2002), Thực hành điều trị tâm lý, Nxb Y học, Hà Nội
2 Nguyễn Kim Dân (2004), Chẩn đoán và phòng trị chứng trầm cảm, Nxb Y học
3 Vũ Dũng (2008), Từ điển tâm lý học, Nxb từ điển Bách Khoa
4 Bùi Quang Huy (2007), Trầm cảm, Nxb Y học
5 Nguyễn Tịnh Hòa (2006), Bệnh trầm cảm, nguyên nhân, điều trị và cách chăm sóc,
Nxb Phụ Nữ
6 Nguyễn Công Khanh (2000), Tâm lý trị liệu, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội
7 Phương Di Nho (2004), Chẩn đoán và điều trị chứng trầm cảm, Nxb Y học
8 Nguyễn Thơ Sinh (2007), Trầm cảm trong xã hội hiện đại, cách nhận diện và phòng
tránh, Nxb Phụ Nữ
9 Sydney Bloch (2001), Lịch sử tâm thần học, cơ sở lâm sàng tâm thần học, Trần Viết
Nghị và cộng sự biên dịch, Nxb y học
10 Ngô Ngọc Tản (2002), Đại cương các rối loạn tâm thần ở người cao tuổi, rối loạn
tâm thần thực tổn, Nxb Quân Đội nhân dân
11 Nguyễn Viết Thiêm, Lã Thị Bưởi (2001), Rối loạn cảm xúc, bệnh học tâm thần
phần nội sinh, tập bài giảng sau đại học, Trường Đại học Y hà Nội
Trang 512 Nguyễn Văn Thọ (2007), Bài giảng các liệu pháp tâm lý, Bệnh viện Tâm Thần
Trung ương 2, lưu hành nội bộ
13 Lương Hữu Thông (2005), “Trầm cảm”, Sức khỏe tâm thần và Các rối loạn tâm
thần thường gặp, Nxb Lao động, tr.147- 152
14 Nguyễn Minh Tiến (2006), Tâm lý trị liệu, Đại học dân lập Văn Hiến, tài liệu lưu
hành nội bộ
15 Tổ chức Y tế thế giới (1992), Rối loạn khí sắc, Phân loại bệnh Quốc tế lần thứ 10 về
các Rối loạn tâm thần và hành vi, Mô tả lâm sàng và các nguên tắc chỉ đạo chẩn đoán, Nxb Y học, Hà Nội, tr 91 – 97
16 Trevor Turner (2009), “Thí điểm mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần kết hợp từng
bước tại thành phố Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa”, Tài liệu tập huấn Quỹ cựu chiến binh
Mỹ tại Việt Nam, tr.5
17 Nguyễn Minh Tuấn (2002), Rối loạn trầm cảm, các rối loạn tâm thần – chẩn đoán
và điều trị, Nxb y học, tr80
18 Nguyễn Kim Việt (2011), Tập báo cáo bài giảng rối loạn trầm cảm, Bộ môn tâm
thần trường Đại học Y Hà Nội
Tiếng Anh:
19 Babyak M., Steve H., Parinda K (2000), Exercise Treatment for Major Depression:
Maintenance of Therapeutic Benefit at 10 months, Psychosomatic Medicine, pp 633
20 Besharat J.E (2008), Behavioural Activation fun and achievement, Centre for
Clinical Intervention, pp.13
21 Behavioural Activation Treatment for Depression (2009), Verbal- Behaviour-
consultants, www.verbal-behaviour-consultants.com
Trang 622 Cancro R (2000), Overview of affective disoder, comprehensive texbook of
psychiatry, Edited by Harold I Kaplan and Benjamin J Sadock, sixth edision William
and Wolkin
23 Carver Charles S., Teri L White (1994), Behavioral Inhibition, Behavioral
Activation, and Affective Responses to Impending Reward and Punishment: The
BIS/BAS Scales, Journal of Personality and Social Psychology, Volume 67, number 2,
pp.319-333
24 Coan James A., John J B Allen (2003), Frontal EEG asymmetry and the
Behavioral Activation and Inhibition Systems, Psychophysiology, Blackwell Publishing,
pp.106
25 Dobson Ks, Cheny E 1980, Relationship between anxiety and depression:
Conceptual and metho dological insues, comorbidity of mord and anxiety dissoders
26 Dimidjian and Steven D Hollon (2009), Randomized Trial of Behavioral
Activation, Cognitive Therapy, and Antidepressant Medication in the Acute Treatment of
Adults with Major Depression, Acute Treatment of Major Depression, pp.4
27 Fava M, Graves LM, Bennazzi F, at al (2006), A cross – sectional study, of the
prevalence of cognitive and physical symptoms during long – term Antidepressant treatment J Clin psychiatry 67: 1754 – 1759
28 Gable Shelly L., Harry T Reis, Andrew J Elliot (2000), Behavioral Activation and
Inhibition in Everyday Life, Journal of Personality and Social Psychology, 78(6),
pp.1335-1349
29 García Juan Antonio Becerra (2010), Activity of the Behavioural Activation
System and the Behavioural Inhibition System and Psychopathology, Annuary of Clinical
and Health Psychology, pp.57
30 Groth – Marnet G (1990), the handbook of psychological assessment (2nd edision), New York: John Wiley & Sons
Trang 731 Hopko Derek R (2009), Behavioral Activation, Common Language for
Psychotherapy Procedures, www.commonlanguagepsychotherapy.org
32 Hopko Derek R., C W Lejuez, Kenneth J Ruggiero (2003), Contemporary
Behavioral Activation Treatments for Depression: Procedures, Principles, and Progress,
Clinical Psychology Review, Published by Elsevier, pp 699
33 Hopko Derek R., C W Lejuez, Sandra D Hopko (2004), Behavioral Activation
as an Intervention for Coexistent Depressive and Anxiety Symtoms, Clinical Case
Studies, 3(1), pp 38
34 Hopko Derek R., James P Lepace (2003), A Brief Behavioral Activation Treatment
for Depression, Behavior Modification, 27(4), pp 463
35 Imel Zac E., Melanie B Malterer (2008), A Meta Analysis Psychotherapy and
Medication in Unipolar Depression and Dysthymia, Journal of Affecive Disorders,
Published by Elsevier, pp 198
36 Jacobson Neil, Christopher R Martell, and Sona Dimidjian (2001), Behavioral
Activation Treatment for Depression: Returning to Contextual Roots, American
Psychological Association, 8(3), pp 255
37 Kanter Jonathan W., Rachel C Manos, Andrew M Busch (2008), Making
Behavioral Activation More Behavioral, Behavior Modification, 20(10), pp 3
38 Kaplan Sadock (1992), Mood disorder, Synopsis of psychiatry, Williams &
Wilkins, seventh Edition, page 516 – 517
39 Kennedy Sheena (2009), Addressing Depression through Behavioral Activation: A
Role for Occupational Therapy, Behavior Modification, 25(2), pp 255-256
40 Lejuez C W., Derek R Hopko (2001), A Brief Behavioral Activation Treatment for
Depression, Behavior Modification, 25(2), pp 255-256
Trang 841 Loosen P.T, John L.B (2008), Mood Disorders, Curent Diagnosis and Treament in
Psychiatry, Edited by M.H Ebert, P.T Loosen and Barry Nourcombe, Second edition, McGraw – Hill international edition, 304 – 309
42 Nancy A B (1996), Mood Disorders, NMS Psychiatry edited by Joshur T Thornhill,
Williams and Wolkins
43 E Palazidou (2000) Therapentic pharma cology of depression associated anxiety
Mosby – Wolfe, London
44 M Petrovic, De Pacpep, Van Bortel (2005), pharmacotherapy of depression in old
age, Acta clin belg May – Jun (150 - 160)
45 Roth M, Gurney C, Garside R.F et al (1972), Studies in the classifcasion
ofaffective disoders: the rata tionship between anxiety staites an depsessive ill nessses, British jounal psychiatry, 121, 147 – 161
46 Sadock B J, Sadock V A (2004), Mood Disorders, concise textbook of clinnical
psychiatry, Lipincott Williams and Wolkins
47 Sadock B.J, Sadock V.A (2004), Mood Disorders, Comprehensive textbook of
clinnical psychiatry, Lipincott Williams and Wolkins
48 Veale David (2008), Behavioral Activation for Depression, Advances in Psychiatric
Treatment, Vol 14, No 2, pp 29
49 Wagner Amy, Matthew Jakupcak (2007), Behavioral Activation for Depression
and PTSD, Current Psychiatry, pp 4
50 Working with young people to promote Behavioural Activation, (2009), Clinical
Notes, pp 23