a. Quan hệ tương phản. Quan hệ tăng tiến. Hai câu khiến. Trong đoạn văn: “Mùa xuân, phượng ra lá. Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non. Lá ban đầu xếp lại, còn e; dần dần xòe ra[r]
Trang 13 Cõu “Trờn nền cỏt trắng tinh, nơi ngực cụ Mai tỡ xuống đún đường bay
của giặc, mọc lờn những bụng hoa tớm.” cú cấu trỳc như thế nào?
a Trạng ngữ, chủ ngữ - vị ngữ, trạng ngữ.
b Trạng ngữ, trạng ngữ, vị ngữ - chủ ngữ.
a Trạng ngữ, trạng ngữ, chủ ngữ - vị ngữ.
4 Cặp quan hệ từ trong cõu “Lan khụng những học giỏi mà bạn cũn rất
chăm làm và được bố mẹ rất yờu thương.” là quan hệ:
a Quan hệ tương phản.
b Quan hệ tăng tiến.
c Cả a và b.
7 Hai cõu : “Bay đi diều ơi! Bay đi!” thuộc kiểu cõu gỡ?
a Hai cõu cảm.
b Hai cõu khiến.
c Hai cõu kể.
8 Trong đoạn văn: “Mựa xuõn, phượng ra lỏ Lỏ xanh um, mỏt rượi, ngon
lành như lỏ me non Lỏ ban đầu xếp lại, cũn e; dần dần xũe ra cho giú đưa đẩy.”, tỏc giả đó sử dụng biện phỏp nghệ thuật nào để miờu tả lỏ phượng ?
a So sỏnh và nhõn húa
b So sỏnh
c Nhõn húa
Câu 3.( 4 điểm)
Ôi lòng Bác vậy, cứ thơng ta
Thơng cuộc đời chung, thơng cỏ hoa Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Nh dòng sông chảy, nặng phù sa
(Theo chân Bác - Tố Hữu)
Đoạn thơ trên có hình ảnh nào đẹp, gây xúc động nhất đối với em? Vì sao?
Câu 3: Xác định trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ trong các câu sau:
a Ngoài vờn, tiếng ma rơi lộp độp
b Giữa hồ, nổi lên một hòn đảo nhỏ
c Vì chăm chỉ học tập, bạn Lan của lớp em đã đạt học sinh giỏi
Câu 4: Cho một số từ sau:
Thật thà, bạn bè, h hỏng, san sẻ, chăm chỉ, gắn bó, bạn đờng, ngoan ngoãn, giúp đỡ, bạn đọc, khó khăn
Hãy sắp xếp các từ trên đây vào 3 nhóm:
a) Từ ghép tổng hợp
b) Từ ghép phân loại
c) Từ láy
Trang 2Bài 1: (1 điểm).
Hóy tỡm 4 từ ghép núi vờ̀ phõ̉m chất của anh bộ đội Cụ Hụ̀?
Bài 2: (1 điểm)
Tỡm trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ trong cõu sau:
Mụ̃i lõ̀n Tết đến, đứng trớc những cỏi chiếu bày tranh làng Hụ̀ giải trờn cỏc lờ̀ phụ́ Hà Nội, lòng tụi thấm thía một nụ̃i biết ơn đụ́i với những ngời nghệ sĩ tạo hỡnh của nhõn dõn
Bài 3: (2 điểm)
Trong cỏc cõu sau đõy cõu nào là cõu ghép chính phụ, cõu nào là cõu ghép đẳng lập? Trong cõu đú, cõu nào cú thể tỏch thành cõu đơn đợc? Vỡ sao?
a) Nếu em là diờ̃n viờn thỡ em sẽ đúng vai cụ giỏo
b) Khụng những Lan học giỏi mà Lan còn hỏt rất hay
c) Việt đọc bỏo, Nam xem ti vi
d) Bụ́ em là kĩ s còn mẹ em là Bỏc sĩ
Bài 4: (2 điểm)
“Vờ̀ thăm làng Bác, làng Sen
Có hàng rõm bụt thắp lờn lửa hụ̀ng
Có con bớm trắng lợn vòng
Có chùm ụ̉i chín vàng ong sắc trời ”
Nguyờ̃n Đức Mọ̃u.
Trớch “Vờ̀ thăm nhà Bác”.
Đoạn thơ trờn cho em biết đợc những gỡ? Em hiểu nh thế nào vờ̀ cụm
từ “thắp lờn lửa hụ̀ng”.
Bài 5: (4 điểm)
Em đó đợc đi thăm nhiờ̀u cảnh đẹp trờn đất nớc ta Em hóy tả lại một nơi mà em yờu thích nhất?
Câu 1.(2 điểm).
1 Dòng nào dới đây có các từ in nghiêng không phải là từ đồng âm?
a gian lều cỏ tranh / ăn gian nói dối
b cánh rừng gỗ quý / cánh cửa hé mở
c hạt đỗ nảy mầm / xe đỗ dọc đờng
d một giấc mơ đẹp / rừng mơ sai quả
2 Tìm chủ ngữ và vị ngữ của các câu trong đoạn văn sau:
Những đồi tranh vàng óng ánh lao xao trong gió nhẹ Những đồi đất đỏ
nh vung úp nối nhau chạy tít tắp tận chân trời Đó đây, những cụm rừng xanh thẫm nh ốc đảo nổi lên giữa thảo nguyên Những đồn điền cà phê, chè tơi
Trang 3tốt mênh mông Những rẫy lúa, nơng ngô bên những mái nhà sàn thấp thoáng trải dài ven bờ suối, hoặc quây quần trên những ngọn đồi
Theo AYDUN và Lê Tấn.
Câu 2.( 2 điểm) Tìm và ghi lại 6 câu tục ngữ, thành ngữ có sử dụng cặp từ
trái nghĩa (gạch dới cặp từ trái nghĩa trong mỗi câu)
Câu 3.( 4 điểm)
Ôi lòng Bác vậy, cứ thơng ta
Thơng cuộc đời chung, thơng cỏ hoa Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Nh dòng sông chảy, nặng phù sa
(Theo chân Bác - Tố Hữu)
Đoạn thơ trên có hình ảnh nào đẹp, gây xúc động nhất đối với em? Vì sao?
Câu 4 (10 điểm).
Em đã đợc đọc, đợc học về một câu chuyện đã để lại cho em nhiều ấn t-ợng sâu sắc Hãy viết một bài văn tả lại một nhân vật trong câu chuyện đó
2 Cho 3 cõu:
- Nú hớch vào sườn tụi.
- Tụi đi qua phớa sườn nhà.
- Con đốo chạy ngang sườn nỳi.
Từ “ sườn” trong 3 cõu trờn là:
a Từ nhiều nghĩa.
b.Từ đồng õm.
c.Từ đồng nghĩa.
3 Cõu “Trờn nền cỏt trắng tinh, nơi ngực cụ Mai tỡ xuống đún đường bay
của giặc, mọc lờn những bụng hoa tớm.” cú cấu trỳc như thế nào?
a Trạng ngữ, chủ ngữ - vị ngữ, trạng ngữ.
b Trạng ngữ, trạng ngữ, vị ngữ - chủ ngữ.
a Trạng ngữ, trạng ngữ, chủ ngữ - vị ngữ.
4 Cặp quan hệ từ trong cõu “Lan khụng những học giỏi mà bạn cũn rất
chăm làm và được bố mẹ rất yờu thương.” là quan hệ:
a Quan hệ tương phản.
b Quan hệ tăng tiến.
c Cả a và b.
5 Dòng nào dưới đõy chỉ gụ̀m cỏc từ lỏy:
a ra rả, rúc rỏch, tươi tốt, tươi tắn
b mềm mại, mềm mỏng, trũn trịa, nhẹ nhàng
c thoang thoảng, thung thăng, rõm ran, nhỏ nhoi
6 Cỏc từ : chết, hi sinh, ăn, xơi, nhỏ, bộ, rộng rói, toi mạng, quy tiờn, bao
la, ngốn, loắt choắt, bỏt ngỏt được chia làm mấy nhúm từ đụ̀ng nghĩa?
a 2 nhúm
b 3 nhúm
c 4 nhúm
7 Hai cõu : “Bay đi diều ơi! Bay đi!” thuộc kiểu cõu gỡ?
Trang 4a Hai câu cảm.
b Hai câu khiến.
c Hai câu kể.
8 Trong đoạn văn: “Mùa xuân, phượng ra lá Lá xanh um, mát rượi, ngon
lành như lá me non Lá ban đầu xếp lại, còn e; dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy.”, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả lá phượng ?
a So sánh và nhân hóa
b So sánh
c Nhân hóa
Câu 2: Em hãy xác định bộ phận trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ của các câu
sau: (3đ)
a/ Một làn gió chạy qua, những chiếc lá lay động như những đốm lửa vàng, lửa đỏ bập bùng cháy
b/ Buổi sớm, ngược hướng chúng bay đi tìm ăn và buổi chiều theo hướng chúng bay về tổ, con thuyền sẽ tới được bờ
c/ Bên bờ sông, rụt rè, nhút nhát, chẳng bao giờ dám bay ra bờ sông là
lũ bướm vàng xinh xinh của những vườn rau
Câu 3: Em hãy phân các từ sau thành hai nhóm: từ ghép và từ láy (2đ)
bồi hồi, mê mẩn, mơ mộng, xa xôi, nóng nực, nhảy nhót, học hỏi, kháu khỉnh, ồn ã, thung lũng.
Câu 4: Xác định nghĩa của từ “ăn” và từ “đi” trong những trường hợp sau:
(2đ)
- Bé đang ăn cơm - Một đô la Mỹ ăn mấy đồng tiền
Nhật
- Nó đi còn tôi thì chạy - Ông cụ ốm nặng, đã đi hôm qua rồi
Câu 5: Em hãy chia đoạn văn thành bốn câu và viết lại cho đúng sau khi
điền thêm các dấu chấm, dấu phẩy thích hợp: (2đ)
Giữa vườn lá xum xuê xanh mướt còn ướt đẫm sương đêm có một bông hoa rập rờn trước gió màu hoa đỏ thắm cánh hoa mịn màng khum
Trang 5khum úp sát vào nhau như còn ngập ngừng chưa muốn nở hết đoá hoa toả hương thơm ngát
II CẢM THỤ VĂN HỌC - TẬP LÀM VĂN (10 điểm)
Câu 1: “Phượng không phải là một đoá, không phải vài cành, phượng đây
là cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực… Người ta quên đóa hoa, chỉ nghĩ đến cây, đến hàng, đến những tán hoa lớn xoè ra như muôn
ngàn con bướm thắm đậu khít nhau.” (Trích Hoa học trò- Xuân Diệu)
Em hãy nêu các biện pháp nghệ thuật mà tác giả đã sử dụng để diễn tả số lượng rất lớn của hoa phượng trong đoạn văn trên và nêu cảm nghĩ của
em về hoa phượng (3 -5 dòng)
Câu 2: (7 điểm) “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”
Trong ngôi trường thân yêu của mình, dưới sự dìu dắt của thầy cô, tình cảm ấm áp, thân thiện của bạn bè em luôn cảm nhận được sự thoải mái
và hứng thú trong các hoạt động học tập cũng như vui chơi Em hãy tả lại ngôi trường và nêu cảm nghĩ của em khi được học trong ngôi trường thân yêu ấy
ĐÁP ÁN - BIỂU ĐIỂM
I LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Câu 1: (1 đ)
- Chữa đúng mỗi câu ghi 1 điểm Chẳng hạn:
a/ Vì điều mong ước của nó đã thực hiện được nên nó rất vui
(Hoặc) Tuy điều mong ước của nó không thực hiện được nhưng nó rất vui b/ Mặc dù người rất yếu nhưng mẹ tôi lúc nào cũng thức khuya dậy sớm (Hoặc) Vì chúng tôi chưa giúp đỡ được gì nên mẹ tôi lúc nào cũng thức khuya dậy sớm
Câu 2: (3 đ) Xác định đúng thành phần 1 câu ghi 1 điểm
Trang 6a/ Một làn gió/ chạy qua, những chiếc lá/ lay động như những đốm lửa vàng, lửa đỏ bập
CN1 VN1 CN2 VN2
bùng cháy
b/ Buổi sớm, ngược hướng chúng bay đi tìm ăn và buổi chiều theo hướng chúng bay về
TN tổ,/ con thuyền/ sẽ tới được bờ
CN VN
c/ Bên bờ sông/, rụt rè, nhút nhát, chẳng bao giờ dám bay ra bờ sông là/ lũ bướm vàng
xinh xinh của những vườn rau
Câu 3: (2 đ) - Xác định đúng toàn bài ghi 2 điểm
- Xác định sai, thiếu mỗi từ trừ 0,25 điểm
+ Từ ghép: mơ mộng, nóng nực, học hỏi, thung lũng.
+ Từ láy: bồi hồi, mê mẩn, xa xôi, nhảy nhót, kháu khỉnh,ồn ã.
Câu 4: (2 đ) Xác định đúng nghĩa của từ “ăn” trong mỗi dòng được 0,5
điểm
- Bé đang ăn cơm: cho thức ăn vào mồm, nhai và nuốt để nuôi cơ thể sống.
- Một đô la Mỹ ăn mấy đồng tiền Nhật: đổi được bao nhiêu, ngang giá bao
nhiêu
- Nó đi còn tôi thì chạy: hoạt động dời chỗ bằng chân, cách thức, tốc độ
bình thường, hai bàn chân không đồng thời nhấc khỏi mặt đất
- Ông cụ ốm nặng, đã đi hôm qua rồi: chết (mất)
Câu 5: (2 đ) - Sửa đúng toàn bài ghi 2 điểm
- Chữa sai 1 dấu câu trừ 0,5 điểm.
Trang 7Giữa vườn lá xum xuê, xanh mướt, còn ướt đẫm sương đêm, có một bông hoa rập rờn trước gió Màu hoa đỏ thắm Cánh hoa mịn màng, khum khum úp sát vào nhau như còn ngập ngừng chưa muốn nở hết Đoá hoa toả hương thơm ngát
II CẢM THỤ VĂN HỌC - TẬP LÀM VĂN
1 Cảm thụ văn học
* Cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật:
- Dùng những điệp từ, điệp ngữ có tính chất tăng tiến gây ấn tượng mạnh
mẽ cho người đọc: Phượng không phải một đoáà không phải vài cành mà phượng là cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời đỏ rực
+ Học sinh xác định đúng ý trên ghi 0,5 điểm Đúng mà không nêu nội dung minh hoạ ghi 0,25 điểm
- Tác giả còn dùng câu khắng định nhằm diễn tả phượng ở đây nhiều vô
kể đến nỗi người ta quên đi đoá hoa mà chỉ nghĩ (từ khẳng định) đến cây, hàng, những tán lớn Nhị của cánh hoa phượng trên cây xen kẽ mà tác giả đã
tưởng tượng và ví như có hàng ngàn con bướm lấp lánh trên ngọn cây
+ Học sinh xác định đúng ý trên ghi 0,5 điểm Đúng mà không nêu nội dung minh hoạ ghi 0,25 điểm
* Bày tỏ cảm nghĩ: Học sinh có thể bày tỏ cảm nghĩ theo nhiều hướng khác
nhau miễn sao đảm bảo về nội dung và cách diễn đạt
- Nội dung: Nói đến hoa phượng là ta nghĩ ngay đến tuổi học trò Hoa phượng nở là báo hiệu mùa thi cử đã đến Hoa phượng nở đó là kết quả tốt đẹp của chúng em sau bao ngày học tập vất vả Hoa phượng nở, chúng em sẽ được nghỉ hè với những cuộc chia tay đầy lưu luyến cùng các bạn và thầy cô giáo (1 điểm)
Trang 8- Diễn đạt: viết đúng câu, đúng đoạn, không sai lỗi chính tả (0,5 điểm) Văn mạch lạc, cảm xúc, không quá số dòng qui định (0,5 điểm)
Đề thi học sinh giỏi Năm học 2000 – 2001
Môn Tiếng Việt -Lớp 5 (Thời gian 90 phút)
Bài 1- (4 đ)
a) Gạch chân các từ láy trong câu thơ dưới đây :
Bây giờ lấm tấm lộc mơ, Lưa thưa lộc khế, lơ thơ lộc đào
b)Theo em, những từ láy đó đã diễn tả những chiếc lộc cây lúc tiết trời cuối đông sắp bước sang xuân như thế nào?
c) Em hiểu ý nghĩa của thành ngữ “Học một biết mười” là gì ?
Bài 2-(6 đ)
a) Đặt một câu đơn trong đó có :
-Tính từ làm vị ngữ
-Danh từ trừu tượng làm chủ ngữ
b) Gạch chân và chú thích rõ trang ngữ , định ngữ , bổ ngữ trong câu sau: -Trong công viên , những bông hoa muôn màu đang khoe sắc, toả hương
Bài 3-(2 đ)
Nhìn các thày, các cô
Ai cũng như trẻ lại
Sân trường vàng nắng mới
Lá cờ bay như reo
(Trích Ngày khai trường của Nguyễn Bùi Vợi- Tiếng
Việt 4, tập 1) Đoạn thơ trên có những hình ảnh đẹp nào? Tác giả đã sử dụng những biện pháp tu từ gì để diễn tả cảm giác của mình trước quang cảnh buổi sáng của ngày khai trường?
Bài 4-(8 đ)
Tết Tân Tỵ vừa qua, em cùng người thân đi chợ sắm một số thứ cần thiết Hãy tả cảnh chợ lúc em có mặt