Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức

Thông qua những câu chuyện đó nhằm đưa ra những nhận định và đánh giá của Người về tầm quan trọng của pháp luật và đạo đức trong việc quản lý đất nước và sự cần thiết phải vận dụng [r]

Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa

pháp luật và đạo đức Vương Thanh Huyền

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Lí luận và lịch sử Nhà nước và pháp luật

Mã số: 60 38 01 Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Thị Kim Quế

Năm bảo vệ: 2009

Abstract: Nghiên cứu những sự kiện lịch, những mẩu chuyện về Hồ Chí Minh nhằm

chỉ ra tư tưởng của Người về pháp luật, về đạo và mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức Thông qua những câu chuyện đó nhằm đưa ra những nhận định và đánh giá của Người về tầm quan trọng của pháp luật và đạo đức trong việc quản lý đất nước và sự cần thiết phải vận dụng mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong thực tế Tìm hiểu

và đánh giá thực trạng thực thi pháp luật và sự xuống cấp về đạo đức trong từng tầng lớp nhân dân từ đó tìm ra nguyên nhân của thực trạng đó Trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị để vận dụng tốt tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa

pháp luật và đạo đức trong thực tế

Keywords: Pháp luật; Tư tưởng Hồ Chí Minh; Đạo đức

Content

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Hiện nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế, xã hội Việt Nam đang có những bước chuyển lớn Sự giao thoa của nhiều nền văn hoá trong thời kỳ hội nhập đã làm cho nền tảng đạo đức truyền thống bị lung lay và có nguy có bị lãng quên trước “cơn lốc” thị trường Bên cạnh đó, nhu cầu làm giàu đã khiến không ít người vượt qua ranh giới của pháp luật nhằm thu lợi bất chính Tình hình phạm tội luôn là điểm nóng trong những năm vừa qua đặc biệt là bộ phận thanh thiếu niên - thế hệ tương lai của đất nước và trong đội ngũ công chức - những người nắm trong tay quyền lực nhà nước Thực tế đó đã gióng lên hồi chuông báo động về sự xuống cấp về mặt đạo đức và ý thức pháp luật trong đại bộ phận dân chúng Việt Nam Bác Hồ đã từng nói: con người là tài nguyên của đất nước Để xây dựng một nước Việt Nam : “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh thì phải có những con người mang trong mình ý thức pháp luật của thời đại và nền tảng đạo đức cách mạng truyền thống của dân tộc” Trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền việc nghiên cứu và vận dụng tư

tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết Pháp luật

và đạo đức là hai hình thái ý thức xã hội tham gia vào việc điều chỉnh hành vi con người và được nhà nước sử dụng trong hoạt động quản lý xã hội Trước Hồ Chí Minh đã có rất nhiều những nhà tư tưởng đề cập đến vấn đề đạo đức và pháp luật trong quản lý xã hội Tuy nhiên, những quan điểm này thường tuyệt đối hóa một bên đạo đức hoặc một bên pháp luật mà chưa nhận thấy được vai trò của sự kết hợp giữa pháp luật và đạo đức trong hoạt động quản lý xã hội Trên cơ sở phân tích những ưu điểm và hạn chế của pháp luật và đạo đức, Hồ Chí Minh đưa ra quan điểm về mối quan hệ biện chứng giữa pháp luật và đạo đức từ đó Người chủ trương phải kết hợp pháp luật và đạo đức trong việc điều chỉnh hành vi con người và quản lý

xã hội

Hiện nay, Đảng và nhà nước ta đã và đang có nhiều chủ trương nhằm vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức Trong điều kiện đó, tác giả mạnh dạn chọn nghiên cứu đề tài: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức” nhằm góp phần bổ sung vào hệ thống lý luận về pháp luật và đạo đức

2 Tình hình nghiên cứu:

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống các quan điểm về nhiều lĩnh vực của đời sống

xã hội được xây dựng trên cơ sở sự tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lê Nin và thành tự khoa học xã hội trên thế giới Vấn đề pháp luật và đạo đức chiếm một vị trí quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật Từ trước đến nay đã có rất nhiều những đề tài nghiên cứu

tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền và pháp luật trong nhà nước pháp quyền Trong giai đoạn phát triển nền kinh tế hiện nay, sự xuống cấp về ý thức đạo đức đã gióng lên hồi chuông báo động về tình trạng hỗn loạn, phức tạp của xã hội trong tương lai Điều này đã đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về việc kết hợp pháp luật và đạo đức trong hoạt động quản lý xã hội Ngày càng xuất hiện nhiều đề tài nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức Nhà nước ta cũng đã và đang đẩy mạnh cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Đó là những nguồn tư liệu quý giá phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài Tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức

3 Mục đích của đề tài:

- Nghiên cứu những quan niệm của Hồ Chí Minh về đạo đức, về pháp luật và mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong hoạt động quản lý xã hội Trên cơ sở đó chỉ ra được tầm quan trọng của pháp luật và đạo đức cũng như việc kết hợp pháp luật và đạo đức trong việc xây

- Chỉ ra thực trạng thực thi pháp luật và sự xuống cấp về mặt đạo đức trong xã hội Việt Nam trong những năm đổi mới

- Đưa ra những giải pháp mới góp phần vận dụng một cách có hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh

về mối quan hệ giữ pháp luật và đạo đức

4 Nhiệm vụ của đề tài:

Trên cơ sở mục đích của đề tài nêu trên, đề tài nghiên cứu cần phải thực hiện những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu những sự kiện lịch, những mẩu chuyện về Hồ Chí Minh nhằm chỉ ra tư tưởng của Người về pháp luật, về đạo và mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức Thông qua những câu chuyện đó nhằm đưa ra những nhận định và đánh giá của Người về tầm quan trọng của pháp luật và đạo đức trong việc quản lý đất nước và sự cần thiết phải vận dụng mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong thực tế

- Tìm hiểu và đánh giá thực trạng thực thi pháp luật và sự xuống cấp về đạo đức trong từng tầng lớp nhân dân từ đó tìm ra nguyên nhân của thực trạng đó

- Trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị để vận dụng tốt tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong thự tế

5 Phạm vi nghiên cứu:

Với mục đích nhằm nghiên cứu về Tư tưởng Hồ Chí Minh mối quan hệ giữa pháp luật

và đạo đức, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức về pháp luật cũng như mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức

Nghiên cứu thực trạng đạo đức và thực thi pháp luật ở Việt Nam trong giai đoạn thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước và hội nhập khu vực, quốc tế

6 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn có sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau trên cơ sở chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử:

- Phương pháp thu thập tài liệu ghi nhận các sự kiện lịch sử liên quan đến hoạt động chính trị của Hồ Chí Minh

- Trên cơ sở các tài liệu thu thập được, tác giả sử dụng phương pháp phân tích nhằm phân tích các sự kiện lịch sử liên quan đến tư tưởng quan điểm Hồ Chí Minh về đạo đức và pháp luật

- Tham khảo các tài liệu chuyên khảo về Hồ Chí Minh bổ sung cho việc phân tích và đưa ra nhận định về tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức

7 Kết cấu luận văn:

Ngoài phần mở đầu và kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và đạo đức Chương 2: Thực trạng đạo đức và pháp luật ở nước ta hiện

Chương 3: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong

điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay

nước pháp quyền, bảo vệ, phát huy các giá trị đạo đức truyền thống

References

1 Lê Thị Tuyết Ba(2005), “Vai trò của của pháp luật đối với việc hình thành và phát triển ý thức đạo đức ở nước ta hiện nay”, Tạp chí triết học(6), tr.15-16

2 Thành Duy (1996), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội

3 Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh (2003), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

4 Vũ Đình Hòe (2005), “Đạo đức và pháp luật trong tư tưởng Hồ Chí Minh – Đức trị hay pháp trị”, Cổng thông tin điện tử, Bộ Tư pháp, tr.5-6

5 Vũ Đình Hòe (2001), Pháp quyền nhân nghĩa Hồ Chí Minh, Nxb Văn hóa thông tin, Trung tâm văn hóa Đông Tây

6 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4, Nxb Chính trị Quốc gia (2000) , Hà Nội, 2000

7 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị Quốc gia(2000) , Hà Nội, 2000

8 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 7, Nxb Chính trị Quốc gia(2000) , Hà Nội, 2000

9 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị Quốc gia(2000) , Hà Nội, 2000

10 Vũ Khiêu,Thành Duy (2000), Đạo đức và pháp luật trong triết lý phát triển ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà nôi

11 Khoa Luật, Đại học Quốc gia (2004) Giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và pháp luật

12 Trần Ngọc Liêu (2009), “Tư tưởng quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân của Hồ Chí Minh”, Tạp chí cộng sản, (23), tr12-13

13 Lê Xuân Lựu (2004), “Xây dựng nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân và

vì nhân dân”, Tạp chí cộng sản, (61), tr 5-6

14 C Mác và Ph Ăng-ghen Toàn tập, (20) Nxb Chính trị Quốc gia (1994), Hà Nội

15 Đỗ Hữu Nhân (2004), “Quan điểm Mác xít về mối quan hệ đạo đức – chính trị - pháp quyền”, Tạp chí triết học, (8), tr.8-9

16 Hoàng Thị Kim Quế (1999), “Một số suy nghĩ về mối quan hệ giữa pháp luật và đạo đức trong hệ thống điều chỉnh xã hội”, Tạp chí nhà nước và pháp luật số (7), tr 5-6

17 Hoàng Thị Kim Quế (2006), “Nghiên cứu, vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật trong bối cảnh hội nhập Quốc tế hiện nay”

18 Hoàng Thị Kim Quế (2007), Pháp luật và đạo đức , Nxb Chính trị quốc gia, Hà nội

19 Huy Rứa (2009), “Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, Tạp chí cộng sản”, (23), tr.11-12