Ngoài ra, càc càn bó thU vién eùa trung tàm con eó nhiéu kinh nghiém trong cóng tàc sUu tàp va phàt trién vò'n tài liéu nói chung, va tài liéu ve xà bòi hpe nói riéng, su dung thành t[r]
Trang 1TU KINH NGHIÉM CÙA THlT VIÉN DAI HOC
MY - THÙ DE XUAT GIAI PHÀP NÀNG CAO CHAT Ll/dNG CÓNG TÀC THÒNG TIN - THl/ VIÉN PHUC VU CHO NGÀNH
1 Hinh thùc tó chùc t h ù vién va xùf ly tài liéu:
a Sàp xèp kho
Hall nbu toàn bò tài liéu ed trong thU vién (TV), trù mot
Trang 2so' càc bó sùu tàp tài liéu qui biem déu dupe bò tri, sàp xé'p theo he thó'ng kho mò Toàn bó tài liéu trong kho dUpe gàn
t h a n h t u de bào ve va dupe bò tri khoa hpe hdp ly theo càc chi
so xé'p già va chi so phàn loai Ban dpc ed thè vào càc kho mò
tu ehpn tài liéu mình càn tìm ma kbdng càn phài trình yéu eàu tìm tài liéu qua thù thU Nhu vày, ban dpc ed thè tìm dupe tài liéu nhanh, dù, ehinh xàc Khi ban dpc mudn mUdn tài liéu mang ve, ehi càn mang tài liéu dé'n bàn làm viée eùa thù thu, nhàn vién TV sé khù t u cudn sàch va ban co thè mang sàch ra khòi TV
6 Phàn log,i tài liéu
Da so càc t h ù vién dai hpe (TVDH) My deu su dung bang
phàn loai t h à p tiè'n Dewey (DDC) de phàn loai tài liéu Vi
vày, tao nén tinh thó'ng nhàt cao, giùp càc TV eó thè chia se nguón tài liéu vói nhau mot càcb de dàng Phòng Bién mue
xù ly tài liéu theo 3 giai doan:
- Bién mue va phàn loai: bao góm mò tà t h ù mue, dinh càc mue chù de va dành chi so' phàn loai Viée xàc djnh tàc già là bét sue quan trpng khòng ehi trong cóng tàc bién mue ma trong cà cóng tàc bd sung, vi ban dpc ed thè diia vào dò ma xàc djnh dUpe tài liéu mình càn tìm De mue chù de giùp cho ban dpc xàc djnh dUpe vj tri eùa tài liéu theo chù de ma mình càn tìm So' lupng càc de mue chù de dUde djnh cà giói ban, vi vày, nò giùp cho ban dpc tié't kiém dUpe thòi gian tìm kié'm tài liéu Dòi vói kho mò, ky hiéu xé'p già càn cu vào ehi so' phàn loai nbàm 2 mue dìch: Tài liéu ed càc chù de giò'ng nhau (ehi so' phàn loai nhU nhau) dUpe dàt canh nhau va mòi loai tài
liéu déu dupe xé'p trèn cùng mot vi tri trén già "
- Chuàn bj tài liéu de su dung: bao gom dàn càc ky hiéu
de dUa lèn va dién ky hiéu xé'p già
Trang 3- Quàn ly, theo dòi ho sd tài liéu: bao góm càc cóng viée: làp bó sd ve thè, thay thè ràcb, sua ebùa thè né'u eó sai sót, loai bò thè eùa tài liéu dà dupe loai bd boàc màt
e Tàc dung eùa de mue chù de:
Viée djnh ra càc de mue chù de rat dupe cdi trpng trong
cóng tàc bién mue tài liéu tai TVDH My Nhiéu ban dpc su
dung thu mue dùng de mue chù de là dièm tièp càn ehinh de
tìm kiém tài liéu ma khòng càn quan tàm dén tàc già boàc
loai hinh tài liéu Càc tiéu de chù de là rat càn thièt, giùp cho nguòi dùng tin ed thè tièp càn vài tài liéu ve mot chù de xàc djnh nào dò co trong TV Viée djnh chù de giùp cho viée tìm
kiém tài liéu ve boat dóng dUpe de dàng hdn Vi du, Khoa hpe
xà bòi hpe bao góm nhiéu lình vUc: xà bòi hpe mòi trUdng, xà bòi hpe vàn boa, xà bòi hpe già dinh, xà bòi hpe kinh té, xà bòi ehinh tri, xà bòi hpe dò thj, xà bòi nòng thòn, xà bòi hpe quàn
ly, xà bòi cóng dóng, xà bòi lao dòng, xà boi gidi Nèu tài liéu
ve xà bòi hoc duóc chi tièt boa theo càc chù de rièng biét nhU
vày sé giùp ich rat nhiéu cho ban dpc trong viée rùt ngàn thòi gian tim kiém tài liéu va thóng tin
Cd thè kbài quàt Ipi ich eùa viée sàp xep tài liéu theo de
mue chù de nbu sau:
- Coi ban dpc là trpng tàm: Thu vién là ndi phài phue vu nhiéu loai dòi tupng ban dpc Khi ban dpc tim tài liéu theo de mue chù de thì ed thè xàc djnh dupe dòi tupng ban dpc su dung mot loai tài lièu Trén ed sd dd, càn bò thU vién eó thè theo dòi tinh hinh su dung tài liéu theo càc chù de xàc djnh, dành già dUde nhu eàu eùa ban dpc, giùp chd cóng tàc bd sung, tu vàn ebuyèn món cho lành dao nbàm thoà man nhu eàu tdi cao eùa ngUòi dùng tin
- Tao nén tinh thó'ng nhàt eùa tài liéu : Tàt cà tài li^u
Trang 4theo mot chù de dudc dUa ve trong cùng mot thu mue tiéu de
chù de;
- Su dung t h u à n tien: De mue chù de giùp ban dpc khòng
bj nhàn làn, màt thòi gian trong viée tìm tài liéu
- Mang tinh cu thè: càc tài liéu dupe lUa ehpn theo càcb
này ludn cu thè, khdng md bd va chi bao trùm chù de eùa tài
liéu De mue chù de khòng bao gid mang nghìa ròng hdn chù
de tài liéu càn tìm, diéu dd giùp dpc già ed thè thu bep pham
vi tìm kiém va nàng cao chat lUpng tìm kié'm tài liéu trong
t h u vién , fi
2 C à c h i n h t h ù c p h u e vu:
a Dpc tai cho: Ban dpc ed thè mUpn tài liéu va dpc tai càc
phòng dpc ròng, thoàng, va rat tién nghi dành cho ban dpc tai
thu vién
b MUdn ve nhà: Ban dpc ed thè vào kho mò trong thu
vién, tìm kié'm tài liéu, dUa cho nhàn vién thU vién khù tu va
mUpn ve nhà Tuy nhièn, de khuyé'n khich ngudi dùng tin
mang t r a tài liéu dùng han, càc thU vién déu ed bang quy
djnh rò ràng thòi ban tra sàch va mùc tién nóp phàt tuy theo
thòi gian qua han mang tra tài liéu nbàm giùp cho nhùng
ban dpc khàe ed diéu kién su dung tài liéu
e Phue vu thóng tin ehpn Ipc (SDI-seleetive dissemination
of information):
Dòi vói mot so' ban dpc khòng eó thòi gian dé'n thU vién
hoc tìm tài liéu, loai hinh phue vu này là bién phàp hùu hiéu
nhàt de ed dUde tài liéu càn tìnx Ban dpc gùi yéu eàu ve tài
liéu mình càn tìm boàc tìm dén yéu eàu trùe tiép Nhàn vién
t h u vién sé ed tràch nhiem tìm kié'm tài liéu va phue vu cho
Trang 5dpc già theo càc hinh thùc: gùi qua buu dién, phue vu tàn nhà, boàc gùi qua càc phUdng tién truyèn thóng khàe nhU dién thoai, fax, email
d Mudn lién thu vién: càc thU vién DH My bau bét dà
dupe ndi mang vói nhau de cùng chia sé nguén tài liéu Vi
vày, dpc già ed thè mUpn dupe tài liéu ma thU vién mình su dung khòng eó Thóng qua he thó'ng mUpn lién thU vién, tài liéu ban dpc càn sé dUpe ebuyèn dén ban dpc dudi càc hinh tbUe truy càp triic tuyèn boàc phue vu thóng tin ehpn Ipe
d Td chùc càc ed sd dù lièu (CSDL) thu vièn dién tu cho phép truy càp tu xa
Hién nay, d My, de dành già chat lUpng phue vu eùa mot thu vién, ngUÒi ta khòng chi càn eù vào bò sUu tàp tài liéu thu vién bién eó ma con càn eù vào khà nàng kèt ndi tói càc nguòn tài liéu khàe thU vién Càc thU vién dang hinh thành càc mang lién thU vién cho phép càc thU vién thành vién tham già mang ed thè chia se nguón tài liéu Càc CSDL trong mang dUde td chùc theo thU mue, giùp dpc già ed thè tim kiém dupe tài liéu kbdng chi d thu vién mình dang su dung ma cdn
ed thè truy càp tnic tuyen tdi CSDL eùa càc thU vién khàe, gdp phàn nàng cao chat lUpng tìm kiém tài liéu He thdng thU vién dién tu cho phép ban dpc truy càp tài liéu tu xa Vi du: ban dpc ngdi tai bàt ky mot tbu vién Dai hpe nào cùng déu eó thè truy càp vào CSDL eùa thU vién Qude bòi My, thU vién Quó'c già Uc, Canada, Anh
O My, bién ed 3 mang djeh vu thu mue tnic tuyé'n: Mang OCLC (Trung tàm thu vién mày tinh tnic tuyé'n), mang RLIN (Mang thdng tin - thu vién eùa càc trUdng DH), mang WLN (Mang thu vién Oa-sinh-tdn) Ban dpc su dung mot trong càc thu vi^n tham già mang ed thè su dung mot càcb de dàng kho
Trang 6tài nguyén tri thùc ed trong càc thU vién khàe ma khòng phài màt thòi gian di lai boàc ehi phi ve tài ehinh Tdm lai, boat dóng eùa ngànb thóng tin - t h u vién tai càc trUÒng Dai hpe
My nbàm mue dìch: thóng tin cho mpi ngUÒi va tà't cà mpi ngUdi déu ed quyén dUde su dung thóng tin
II THÒNG TIN - THU VIÉN PHUC VU CHO NGÀNH XÀ HÓI HOC TAI VIÉT NAM
1 Vi tri e ù a n g à n h xà hòi h o c tai Viét Nam
Trong vòng thàp ky trò lai day, tri thùc xà bòi hpe tham nhàp ngày càng nhiéu vào lình viic boat dóng eùa ddi song nbu san xuàt - kinh doanh, quàn ly - lành dao, giào due - dào tao, vàn hpe - nghe thuàt, thè due - thè thao, quó'c phòng - an ninh, khoa hpe - cóng nghé vv Nhu eàu ùng dung nhùng hiéu biét va phUdng phàp eùa xà bòi hpe dang tàng lèn mot càcb rò rét Viée nghién cùu khoa hpe t u khoa hpe xà bòi, khoa hpe nhàn vàn, khoa hpe quàn ly, khoa hpe ky thuàt, khoa hpe giào due dé'n khoa hpe hinh sii, khoa hpe quàn sii tbuòng dupe td chùc theo phUdng thùc phói hpp lién ngành,
trong dò déu ed sii hién dién eùa xà bòi hpe
Vi vày, eó thè nói ràng, trong sii lón manh eùa dàt nUdc, ben canh sii dóng gdp eùa càc ngành khoa hpe khàe, con ed sii dàng góp rat hùu ich eùa khoa hpe xà bòi hpe nói rièng Tuy
là mot món khoa hpe xà bòi con non tré, mói chi ra dòi càcb day hdn 20 nàm (tinh t u khi Ban Xà bòi ra dòi - 1977) nhUng
xà bòi hpe dà sdm kbàng djnh vi tri eùa mình trong sii nghiép
eùa khoa hpe xà bòi phue vu cóng cupe cóng nghiép boa - hién dai boa dàt nude Trong nhùng nàm dàu eùa thè' ky 21, xà bòi hpe càn co nhùng buóc phàt trién manh me va de ra nhùng
Trang 7nhiém vu mài nbàm gdp phàn thue hién mue tiéu chién lUdc
ma Dàng va Nhà nude Viét Nam dà de ra là: dàn giàu, nUde
manh, xà bòi cóng bang, dàn chù, vàn minh TbUe tién phàt trién kinh té - xà bòi eùa dàt nUde trong thdi ky ddi mài là xuàt phàt dièm cho nhùng nghién cùu xà bòi hpe Ljeh su eùa dàt nude trong nbUng thàp nièn qua là mành dàt màu md cho nhùng nghién cùu khoa hpe xà bòi va nhàn van, dàc biét là xà bòi hpe Tdm lai ngành xà bòi hpe Viét Nam dà ra ddi va trUdng thành tU trong Idng va song bànb vài nhùng bién ddi
ve kinh tè - xà bòi eùa dàt nude hdn 20 nàm qua, ngay trUde
va sau thdi dièm bàt dàu sU nghiép ddi mài toàn dién eùa dàt
nude (1986)
2 Thùc trang cung càp tài liéu ve xà hói trong càc thu vién dai hoc nói chung va Trung tàm Thòng tin - Thù vién, Dai hoc Quó'c già Ha Nói (TTTT-TV DHQGHN) nói riéng
a Tinh hinh chung
Bò món xà bòi hpe nàm trong he thdng khoa hpe xà bòi va
nhàn vàn là mot vàn de khdng la ddi vài càc nhà nghién cùu
xà bòi nói chung Tuy vày xà bòi hpe màc dù dà tàcb ra thành mot ngành riéng biét trong càc khoa hpe xà bòi nhUng vàn là mot kbài niém khà mói me ddi vói khòng it ngUdi Trong càc thu vién dai hpe, tài liéu ve xà bòi hpe chUa dUdc dinh hinh thành mot ngành cu thè ma vàn chi dUde xèp chung vào tài liéu càc khoa hpe xà bài ndi chung Trong nhUng nàm gàn day, kbài niém xà bài hpe là mot ngành khoa
hpe rièng biét nàm trong càc ngành khoa hpe ve xà bòi va
nhàn van cùng dà dUde chù trpng, càc tài liéu ve xà bòi cùng dupe chù y trong cóng tàc bò sung tài liéu cho thu vién Tuy nhièn, tài liéu ve khoa hpe xà bòi hpe da phàn viét bang tièng
Trang 8nude ngoài Tài liéu va tap chi ve xà bòi hpe bang tièng Viét con rat it va khòng dàp ùng dUde yéu eàu eùa ban dpc
6 ThUe trang tài lièu ve xà hòi hgc tai TT TT-TV DHQGH
Tai TT TT - TV DHQGHN, càc tài liéu ve xà bòi hpe gom mot sd sàch va tap chi nhU: euò'n Xà bòi hpe dai cUPng eùa
GS Pham Tàt Dong, Tap ehi Xà bòi hpe, cudn Sociology eùa Jan Robertson., cùng dUde phàn phòi ve càc ed so eùa trung tàm nàm tai càc trUdng t h à n h vién nbàm phue vu cho càc càn
bó giàng day, càn bó nghién cùu, sinh vién ngành xà bòi hpe Càc nguén tài liéu ve xà bòi hpe: Ngoài mot so' dàu sàch, tài liéu mang tiéu de cu thè ve xà bòi hpe tai trung tàm, ban dpc eó thè tìm thày ò rat nhiéu sàch, bào, tap ehi nhùng tài liéu thòng tin lién quan ve xà bòi hpe Trung tàm cùng giùp càc nhà nghién cùu, càc càn bó giàng day, sinh vièn theo hpe ngành xà bòi hpe tai DHQGHN eó thè trèn ed so dd de nhin nhàn càc vàn de theo quan dièm xà bòi hpe Dàc biét, Phòng Hoa Ky (dàt tai Phòng phue vu ban dpc ThUdng Dinh) do Quó'c hói My tài trd hién lUu giù trén 1.300 euò'n sàch gom càc tài liéu tòng hpp ve càc khoa hpe tu nhièn va xà hòi Trong dd càc euò'n sàch ve tòn giào, ljeh su, phong tue, le nghi, vàn boa dàn gian, ehinh trj, xà bòi, kinh té', phàp luàt, mòi trUdng,
w cùng là mot nguón tài liéu tham khào phong phù, giùp ich cho càc ban dpc nghién cùu va hpe tàp ve ngành này
- Càc tài liéu nghe nhin: hién nay trung tàm TT - TV ed mot bó dia CD-ROM ve khoa hpe xà bòi va nhàn vàn góm 19 dia Hàng nàm trung tàm dàt mua tai nhà xuàt bàn Silverplatter 12 dia càp nhàt theo tbàng (mòi tbàng ed 1 dia) Trong mòi dia CD-ROM eó càc hiéu ghi ebùa dùng tài liéu ve khoa hoc xà bòi hpe nói chung va càc ebuyèn ngành xà bòi hpe nói rièng Vi du, trong dia CD-ROM ve khoa hpe xà hói va
Trang 9nhàn vàn tbàng 12/2000 ed 538 bièu ghi ve xà bòi hpe Trong
dò eó:
+ 4 bièu ghi ve xà bòi hpe Quàn ly
+ 18 bièu ghi ve xà bòi hpe Kinh té'
+ 16 bièu ghi ve xà bòi hpe Dàn so'
+ 24 bièu ghi ve xà bòi hpe Dò thj w
Trong mói bièu ghi déu ed thóng tin tóm tàt ve bièu ghi
dò Tra cùu bièu ghi ve xà bòi hpe Dàn so', eó bài viét nhan de:
Nghién cùu xà bòi hpe ve cupe song nòng thòn va nhùng vàn
de ve nòng nghiép, trong dò, ban dpc cà thè thày càc thdng tin
ve nhan de, tèn tàc già, tèn tap chi ed bài bào, dja ehi xuàt bàn, ngày tbàng xuàt bàn, chi so xuàt bàn, tinh chat eùa bài bào, n òn ngù thè hién, kieh ed va sau dd là toàn vàn bài bào (ed bièu ghi ed bài tdm tàt)
Diéu dà, giùp ich cho ban dpc ed thè tra tìm, boàc lién he mua tài liéu mot càcb de dàng
- He thòng tra cùu tài liéu trèn mang Internet, intranet: Trung tàm eó he thòng Internet boat dóng thuàn tién Hién tai, mot sd mày PC eùa trung tàm déu ed ndi mang Internet ebay theo he thòng càp quang eùa DHQGHN Vi vày, ban dpc
ed thè de dàng tra tìm tài liéu ve càc món khoa hpe nói chung va
xà bòi hpe nói riéng Nèu ban eó dja chi ehinh xàc eùa tài liéu,
ban ed thè truy càp tbàng vào URL trén mang Ben canh dò,
ban dpc ed thè àp dung càc bìnb thùc tìm kiém vài càc liia ehpn nàng cao: toàn tu loai bò (-); toàn tu bd sung (+); toàn tu t (tim
kiém theo tiéu de); Toàn tu gdp de tra tìm tài liéu mình càn
trèn Internet Vi du: Dùng bìnb thùc tra tìm toàn tu cóng de tìm tài liéu va xà bòi hpe Quàn ly: vào Yahoo tim mue khoa hpe xà bòi va nhàn van dành Soeiolog>' + management, mày
Trang 10•
tinh sé tra tìm va dUa ban tdi dia chi ed tài liéu ve xà bòi hoc quàn ly PhUdng phàp tìm kié'm này sé dUa ban tdi dUde dia chi eùa 4 sites ve xà hòi hpe quàn ly
Nhin chung, càc tài liéu ve xà hòi hpe tai Viét Nam nói chung, tai DHQGHN nói riéng chUa dàp ùng dUde yéu eàu ban dpc Tài liéu con thié'u nhiéu, hàu hé't chUa dupe càp nhàt
va con phié'n dién Tài liéu riéng biét ve xà bòi hpe con rat it,
va tbuòng nàm xen kè, rài ràc trong tài liéu ve càc khoa hpe
xà hòi va n h à n vàn, thuòng phài tìm tài liéu ve khoa hpe xà hói hpe theo kièu bàc eàu (eó nghìa là tìm qua càc tài liéu khàe) Tóm lai, tài liéu ve xà bòi hpe hién nay chUa eó dù de phue vu cho yéu eàu ve viée phàt trién ngành khoa hpe này tai Viét Nam
3 Mot s o c à c h t h ù c t ì m k i e m tài liéu ve xà hòi h o c
• • • •
t r o n g t h ù v i è n
N h u chung ta dà biét, dàc thù eùa ngành xà hói hpe là lién quan dé'n nhiéu ngành khoa hpe khàe nhau Ben canh nhùng euò'n tài liéu phong phù khàe, thU vièn cùng eó rat nhiéu tài liéu lién quan dé'n càc lình viic khàe n h a u eùa ngành khoa hpe xà hói hpe Mòi thU vién déu dUdc td chùc mot càeh eó he thó'ng de giùp ban dpc ed thè xàc dinh dUdc vi tri eùa tài liéu va tiép càn dUpe vài tài liéu mot càch de dàng Tuy nhièn, tài liéu ve xà hói hpe khòng tàp trung va thUÒng nàm rài ràc trong càc tài liéu ve khoa hpe xà hòi khàe Vi vày,
de tìm kié'm thòng tin ve xà bòi hpe, ban dpc càn ed mot vài
phUdng thùc de tiép càn dxióc tdi càc thòng tin ve xà bòi hpe
ma t h u vién luu giù Sau day là mot phUdng thùc tìm kié'm:
a Tim kiem tài lièu tòng hop ve mot tài lièu cu thè
Khi ban dpc tìm kié'm tài liéu theo dang này, nén tìm qua