Nhƣng với những gì của các mô hình truyền thông đa phƣơng tiện đã và đang thể hiện trên hệ thống báo điện tử Việt Nam đã thể hiện những cố gắng của các cơ quan thông tấn, bá[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN XUÂN HƯƠNG
TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN –
XU HƯỚNG CỦA BÁO CHÍ TRỰC TUYẾN
HIỆN ĐẠI
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC BÁO CHÍ
HÀ NỘI – 2007
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
NGUYỄN XUÂN HƯƠNG
TRUYỀN THÔNG ĐA PHƯƠNG TIỆN –
XU HƯỚNG CỦA BÁO CHÍ TRỰC TUYẾN
HIỆN ĐẠI
Chuyên ngành : Báo chí học
Mã số : 60 32 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC BÁO CHÍ
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Dương Xuân Sơn
HÀ NỘI - 2007
Trang 3MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 6
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI: 6
2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI 8
3 ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, PHẠM VI NGHIÊN CỨU 9
4 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 9
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 10
6 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 11
7 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN 11
Chương 1 Tổng quan về truyền thông đa phương tiện (Multimedia)
trong thời đại bùng nổ của báo chí trực tuyến internet
1.1 Khái niệm truyền thông đa phương tiện (multimedia)
1.2 Tìm hiểu các thành phần cơ bản của thông tin đa phương tiện -
multimedia Error! Bookmark not defined
- Văn bản (text) Error! Bookmark not defined
- Hình ảnh (picture): Error! Bookmark not defined
- Đồ họa (graphic): Error! Bookmark not defined
- Hình ảnh động (video, flash): Error! Bookmark not defined
1.3 Vị trí, tầm quan trọng của đa phương tiệnError! Bookmark not defined
1.4 Lịch sử phát triển đa phương tiện Error! Bookmark not defined
Chương 2: Truyền thông đa phương tiện multimedia trên báo mạng
internet – Ưu thế và những thách thức mới Error! Bookmark not defined
2.1 Vài nét về quá trình hình thành và phát triển của internetError! Bookmark not defined
Trang 42.2 Thế nào là sự tích hợp các thành phần đa phương tiện vào một trang
web trên internet ? Error! Bookmark not defined
2.3 Những lý do để multimedia tích hợp trên báo chí internet phát triển
mạnh mẽ trong những năm gần đây Error! Bookmark not defined
2.4 Những ưu thế và hạn chế của truyền thông đa phương tiện trên
internet Error! Bookmark not defined
2.4.1 Ưu thế của truyền thông đa phương tiện tích hợp trên internetError! Bookmark not defined
2.4.1.1 Hiệu quả khi báo điện tử và trang web sử dụng truyền thông đa
phương tiện multimedia Error! Bookmark not defined
2.4.1.2 Những hạn chế của truyền thông đa phương tiện multimedia
trên internet Error! Bookmark not defined
2.4.1.3 Về vấn đề thu phí và vấn đề bản quyềnError! Bookmark not defined
Chương 3: Thực tế ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo
mạng internet trên thế giới và ở Việt Nam hiện nayError! Bookmark not defined.
3.1 Sự phát triển của truyền thông đa phương tiện multimedia trên
internet đối với báo chí thế giới Error! Bookmark not defined
3.2 Thực tế triển khai và ứng dụng truyền thông đa phương tiện trên báo
chí điện tử tại Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined
3.2.1 Thực tế phát triển của truyền thông đa phương tiện multimedia trên
báo
điện tử tại Việt Nam hiện nay Error! Bookmark not defined
3.2.2 Độc giả Việt Nam với truyền thông đa phương tiện trên báo mạng
internet 71
Chương 4: Những vấn đề đặt ra trong việc xây dựng một tờ báo điện
tử tích hợp đa phương tiện và một số giải pháp cơ bản nâng cao chất
lượng truyền thông đa phương tiện trên báo chí internet ở nước ta 72
4.1 Những vấn đề đặt ra trong việc xây dựng một tờ báo điện tử tích hợp
đa phương
tiện……….83
Trang 54.2 Tăng cường công tác quản lý truyền thông đa phương tiện trên
internet hiện nay ở nước ta
Kết lu n: 97
DANH MỤC TÀI LI U THAM KHẢO………103 - 105 PHỤ LỤC: GIỚI THI U GIAO DI N MỘT SỐ WEBSITE TRUYỀN
TH NG ĐA PHƯƠNG TI N
Trang 6LỜI MỞ ĐẦU
Toàn cầu hoá truyền thông đại chúng bắt đầu từ giữa thế kỷ XX và ngày nay nó giúp cho công chúng tiếp cận thông tin càng ngày càng dễ dàng và thuận lợi hơn Đặc biệt kể từ khi mạng máy tính (mạng Internet) toàn cầu ra đời và tích hợp các phương tiện truyền thông vào nó, công chúng có thể đọc báo, nghe đài, xem truyền hình, truy cập dữ liệu từ mạng máy tính (mạng Internet) Với mạng Internet, từ chỗ công chúng bị động khi tiếp nhận các thông tin đã chuyển sang quyền chủ động trong việc tiếp cận một thực đơn tin tức phù hợp với yêu cầu
Việc nối mạng Internet toàn cầu đã tạo tiền đề thuận lợi cho hệ thống báo chí thế giới nói chung và báo chí Việt Nam nói riêng hình thành một loại
hình truyền thông mới: Truyền thông đa phương tiện (tiếng Anh là: Multimedia)
Với dàn máy tính nối mạng, công chúng Việt Nam hiện nay đã có thể vừa làm việc, vừa nắm bắt thông tin, giải trí hay trao đổi, giao lưu với nhau… qua các loại hình truyền thông như: chữ viết (text), âm thanh (Audio), truyền các hình ảnh tĩnh (photo), ảnh động (Video) Thời gian truyền tin từ nguồn phát thông điệp đến nơi tiếp nhận trên đang được kéo về 0, thậm chí hàng tỷ người trên trái đất nói chung và triệu người Việt dùng Internet nói riêng có thể trực tiếp theo dõi và tham gia vào các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội đang xảy ra ở bất kỳ nơi nào trên thế giới
1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI:
Tại Việt Nam, đơn vị triển khai đầu tiên phương thức truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet là Đài tiếng nói Việt Nam (ngày 3/2/1999) với website mang tên VOVnews Ngay sau đó, một số website báo chí như website Nhân dân điện tử, VDC Media, VASC Orient… cũng triển khai loại hình thông tin âm thanh trên Website của mình
Cho đến nay, việc hầu hết các Website báo chí của Việt Nam đều đã và đang tích cực triển khai loại hình truyền thông đa phương tiện như một bộ phận cấu thành trong hoạt động truyền thông Điều này cho thấy: cùng với xu thế chung của phương thức truyền thông đa phương tiện trên thế giới, truyền thông đa phương tiện ở Việt Nam cũng đang trở thành một xu thế phát triển và ngày càng mạnh mẽ trên tất cả các Website thông tin ở Việt Nam
Trang 7Hơn nữa, việc ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ vào hoạt động nghiệp vụ không chỉ đơn thuần là việc cải tiến thiết bị mà còn tác động mạnh mẽ đến việc tăng năng lực sản xuất chương trình, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống truyền thông đại chúng Việc ứng dụng các thành tựu khoa học k thuật không chỉ mang ý nghĩa tích cực mà còn sáng tạo ra một phương thức truyền thông mới làm thay đổi rõ rệt cả tư duy hoạt động báo chí, hiện đại hoá các hoạt động nghiệp vụ như thu thập tư liệu, xử lý đến việc truyền phát tin tức Truyền thông đa phương tiện là một điển hình rõ nét cho quá trình ứng dụng này
Trên thế giới, xu thế truyền thông đa phương tiện được ứng dụng từ lâu
và nay đã trở nên khá phổ biến Tại Việt Nam, do thời gian nối mạng Internet mới được 10 năm và việc phát triển loại hình truyền thông này đòi hỏi phải có những nền tảng nhất định về chuyên ngành báo chí (báo viết, báo nói, báo hình, báo ảnh, báo Internet…) Chính vì vậy, truyền thông đa phương tiện mới chỉ phát triển được vài năm nay và hiện vẫn đang trong quá trình định hình để phát triển Nhưng với những gì của các mô hình truyền thông đa phương tiện
đã và đang thể hiện trên hệ thống báo điện tử Việt Nam đã thể hiện những cố gắng của các cơ quan thông tấn, báo chí trong việc triển khai loại hình truyền thông đa phương tiện
Từ việc triển khai ứng dụng công nghệ mạng trong truyền thông đa phương tiện trên mạng báo điện tử Việt Nam đến việc ngày càng phải nâng cao chất lượng của loại hình thông tin này trên báo chí Internet đòi hỏi phải có một quá trình, trải qua những bước thử nghiệm, tìm tòi để giải quyết hàng loạt các yếu tố nảy sinh Cụ thể là những vấn đề như: Cơ chế hoạt động của truyền thông đa phương tiện; Nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công việc; Cơ sở hạ tầng vật chất, k thuật hiện đại
Chính vì vậy, việc lựa chọn đề tài nghiên cứu: Truyền thông đa phương tiện, xu hướng của báo chí trực tuyến hiện đại nhằm những lý do
sau:
- Đây là một loại hình truyền thông đang phát triển nhưng còn khá mới mẻ đối với báo chí Việt Nam
- Xu thế phát triển truyền thông đa phương tiện (trên báo chí Internet) là xu thế tất yếu ở Việt Nam nên cần được nghiên cứu dưới nhiều góc độ
- Truyền thông đa phương tiện đã đang và sẽ là kênh thông tin quan trọng đối với công chúng
Trang 8- Xét trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn, mô hình truyền thông đa phương tiện trên báo điện tử Việt Nam chưa có những nghiên cứu dựa trên
cơ sở khoa học vững chắc và chưa có tính chuyên nghiệp cao Điều đó đặt
ra vấn đề cần phải nghiên cứu loại hình truyền thông này và xu thế của nó tại Việt Nam
2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Qua quá trình khảo sát, nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã tham khảo gần 100 website (cả tiếng Anh và website tiếng Việt) của các hãng thông tấn, tin tức, đài phát thanh trong và ngoài nước đã và đang triển khai hệ thống truyền thông đa phương tiện Có thể hiện nay đã có những công trình nghiên cứu mới mà chưa cập nhật về truyền thông đa phương tiện, nhưng cho đến thời điểm chúng tôi khảo sát (hết tháng 8/2007) cho thấy ngay cả các Diễn đàn (forum); Thư viện (Library); nghiên cứu (Rreseach) hay cơ sở dữ liệu trên mạng máy tính (Database) đều chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống về truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet
Ở Việt Nam, một số cuốn sách về Tin học cũng đề cập đến truyền thông
đa phương tiện trên Internet Nhưng vấn đề chỉ được đề cập một cách cơ bản hay từng bộ phận, lĩnh vực trong hệ thống truyền thông đa phương tiện Các báo điện tử tại Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Tạp chí phát thanh gần đây cũng đã có nhiều bài báo về tin âm thanh (AudioNews), truyền hình Internet (VideoNews) nhưng cũng chỉ mang tính chất khảo cứu đơn lẻ hoặc giới thiệu
về những đột phá của hệ thống truyền thông đa phương tiện
Về báo chí Internet, chúng tôi thấy có nhiều bản khoá luận tốt nghiệp của sinh viên Lương Thị Vân Anh (K43A – Khoa Báo chí, Trường đại học KHXH & NV – ĐH QGHN) với đề tài: “Báo điện tử thực hiện trên mạng Internet ở nước ta, thực trạng và giải pháp phát triển”; Khoá luận của học viên Nguyễn Tân Cảnh (K42HN- Khoa Báo chí, Đại học QGHN) với đề tài “Báo chí trên mạng Internet ở nước ta hiện nay” Đáng chú ý là 2 bản Luận văn Thạc sĩ Báo chí học của học viên Phạm Thu An (CH2 – Khoa báo chí, Đại học QGHN) với đề tài: “Ngôn ngữ báo chí Internet” và Luận văn của tác giả Nguyễn Sơn Minh (hiện là giảng viên Khoa Báo chí, Trường Đại học KHXH&NV, Đại học QGHN) với đề tài: “phát thanh trên mạng Internet” Tuy nhiên, ở các công trình nghiên cứu này, các tác giả chỉ nghiên cứu một mảng trong mô hình truyền thông đa phương tiện nghĩa là các tác giả đã nghiên cứu phần báo in trên mạng (bản text), báo ảnh trên mạng (picture) và báo nói trên mạng (AudioNews)… còn mô hình truyền thông đa phương tiện chỉ được đề cập mang tính chất giới thiệu
Trang 9Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện đề tài nghiên cứu: “Truyền thông đa phương tiện - xu hướng của o ch tr c tuyến hiện đ i” với tư cách là công
trình đầu tiên đề cập đầy đủ và hệ thống nhất về lĩnh vực này Trong suốt quá trình nghiên cứu, chúng tôi cố gắng kế thừa những ý tưởng khai phá của các tác giả đi trước và phát triển theo lôgic khoa học của chúng tôi
3 ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Để có một cách nhìn tổng quan và hệ thống nhất về lĩnh vực truyền thông mới mẻ này, chúng tôi xác định đối tượng nghiên cứu chính của Luận văn là toàn bộ các yếu tố hình thành và phát triển của hệ thống truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet Điều đó có nghĩa rằng chúng tôi phải đối mặt với thách thức lớn nhất là tính dàn trải của hoạt động nghiên cứu Tuy nhiên, chúng tôi cố gắng triển khai đề tài này ở các lý do:
- Đem lại một cách nhìn toàn diện về một lĩnh vực truyền thông mới;
- Chúng tôi hy vọng có điều kiện tiếp tục nghiên cứu sâu hơn ở một cấp cao hơn về đề tài này;
- Chúng tôi cũng hy vọng những người quan tâm và có điều kiện hơn sẽ tiếp tục giúp đỡ chúng tôi, nghiên cứu sâu hơn, hoàn thiện công trình lý luận này
Để thực hiện đề tài này, chúng tôi cũng tiến hành khảo sát và tham khảo gần 100 website có mô hình truyền thông đa phương tiện trên thế giới và một
số website đã và đang triển khai truyền thông đa phương tiện của Việt Nam như:VDC online; vnn.vn; báo điện tử Ngôi sao thuộc VnEpress… hay các website triển khai một phần của mô hình truyền thông này như: website Nhân dân điện tử; VDCmeia; VASC Orient…
4 MỤC ĐÍCH VÀ NHI M VỤ NGHIÊN CỨU
Mặc dù khuôn khổ của Luận văn và thời gian nghiên cứu có hạn, chúng tôi vẫn xác định là sẽ cố gắng đi vào nghiên cứu toàn bộ các yếu tố hình thành
và phát triển truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet Có thể khái quát một số nhiện vụ chính sau đây:
- Nghiên cứu và biện luận những cơ sở khoa học và cơ sở pháp lý cho
sự phát triển hiện đại của hệ thống truyền thông đa phương tiện tại Việt Nam;
- Nghiên cứu về công nghệ số hóa và các điều kiện k thuật của truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet;
Trang 10- Nhiệm vụ chính của Luận văn là nghiên cứu các cơ sở hình thành xu thế Truyền thông đa phương tiện và công nghệ truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet;
- Luận văn đánh giá hiện trạng và đưa ra những giải pháp khả thi nhằm xây dựng một hệ thống truyền thông đa phương tiện chuẩn trên mạng Internet tại Việt Nam
Tất nhiên, chúng tôi cũng vẫn chọn nhiệm vụ chủ yếu của Luận văn là
đi thẳng vào giái quyết những vấn đề cấp thiết nhất đang được đặt ra của Truyền thông đa phương tiện và xu hướng của nó trong bối cảnh hiện nay
Trên cơ sở giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu nêu trên, chúng tôi cũng xác định rằng: trên cơ sở các góc độ của đề tài đã được các tác giả đi trước phác họa ý tưởng, Luận văn này cố gắng hệ thống hoá, đánh giá, tổng kết dựa trên quá trình khảo sát thực tế Từ đó, đưa ra một bức tranh tổng thể về Truyền thông đa phương tiện trên mạng Internet và xu hướng của nó với đầy đủ các yếu tố của mô hình truyền thông hiện đại này
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình triển khai đề tài này, chúng tôi sử dụng 3 nhóm phương pháp nghiên cứu:
- Dựa trên phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước ta về công tác tư tưởng và báo chí;
- Tra cứu tài liệu, sách, hồ sơ có liên quan đến đề tài Thừa hưởng có phát triển các ý tưởng, ý đồ nghiên cứu của các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước;
- Phương pháp sưu tầm, thống kê, phân loại, so sánh, phỏng vấn, phân tích, thảo luận, tổng hợp…
- Khảo sát nhiều tờ báo điện tử hỗ trợ truyền thông đa phương tiện
- Điều tra bạn đọc đối với truyền thông đa phương tiện trên báo chí internet hiện nay
- Trên cơ sở, dữ liệu thông tin thu thập được để phân tích, đánh giá, rút ra kết luận và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề