- Về các tác gia, tác giả văn học cần nắm vững: tiểu sử cuộc đời, sự nghiệp sáng tác, quan điểm sáng tác, phong cách sáng tác, các tác phẩm chính, tiêu biểu….. Cuộc đời đối với Argông [r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC –ĐÀO TẠO QUẢNG NAM
TRƯỜNG THPT HUỲNH THÚC KHÁNG
BÁO CÁO THAM LUẬN CHUYÊN ĐỀ HƯỚNG DẪN HỌC SINH ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP THPT
VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI
CHƯƠNG TRÌNH 12 (KHÔNG PHÂN BAN)
Dạng đề: Nêu những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp văn học của một tác giả văn
học (Aragông, Hêminguê, Sôlôkhôp )
I/ Đặt vấn đề:
1/ Tình hình thực tế:
- Hiện nay đối với môn văn, HS không đặt nặng, còn thờ ơ thiếu quan tâm, mặc dù là
môn thi bắt buộc
- Từ đó đa số HS thiếu kiến thức cơ bản về bộ môn này, nhất là kiến thứcvề tác
phẩm, tác giả văn học nước ngoài Thậm chí học sinh còn nhầm lẫn kiến thức giữa các
tác phẩm, giữa các tác giả
- Cách biên soạn sách về các tác giả văn học nước ngoài rất rườm rà, học sinh khó
nắm bắt hết được tiểu sử cuộc đời và sự nghiệp sáng tác văn chương của tác giả đó
2/ Để nâng cao chất lượng ôn tập thi tốt nghiệp 12 đối với môn văn học nói chung và
văn học nước ngoài nói riêng thì việc biên soạn tài liệu và hướng dẫn cho học sinh ôn
tập là điều rất cần thiết
II/ Nội dung và giải pháp thực hiện:
1/ Hàng năm đầu học kì II, nhà trường tổ chức phụ đạo, riêng môn văn thì nửa học kì
II được đưa vào phụ đạo theo thời khóa biểu chung của nhà trường
2/ Cách thức tiến hành ôn tập phụ đạo cho học sinh được tổ văn chúng tôi tiến
hành như sau:
- Phân công giáo viên dạy ôn tập phụ đạo
- Nghiên cứu thu thập tài liệu, soạn thảo thành văn bản các nội dung kiến thức để lên
lớp
- Phôtô tài liệu,cung cấp cho học sinh.(Chúng tôi tiếp thu các tài liệu của thầy Quang
và các tài liệu ôn tập của các trường THPT trong và ngoại tỉnh)
- Tổ chức lớp học theo danh sách học sinh đăng kí (hằng năm có từ 50%-70% tham
gia hầu hết là học sinh trung bình hoặc yếu về môn văn)
3/ Những điều mà chúng tôi hướng dẫn học sinh cần quan tâm:
- Học sinh phải nắm được kiến thức cơ bản ở từng khu vực tác phẩm văn học, tác giả
văn học
- Học sinh cần tránh sự nhầm lẫn về kiến thức giữa các tác giả, các tác phẩm nhất là
kiến thức văn học nước ngoài để tránh trường hợp“râu ông nọ cắm cằm bà kia”
- Giáo viên cần biên soạn, cung cấp những kiến thức hết sức cơ bản và nhắc nhở học
sinh cần phải hiểu hơn là nhớ một cách máy móc hoặc mơ hồ
- Cần nắm vững kiến thức về tác phẩm: hoàn cảnh sáng tác, chủ đề, cốt truyện, nhân
vật, đại ý và các chi tiết tiêu biểu…
- Về các tác gia, tác giả văn học cần nắm vững: tiểu sử cuộc đời, sự nghiệp sáng tác,
quan điểm sáng tác, phong cách sáng tác, các tác phẩm chính, tiêu biểu…
Trang 2III/ Nội dung kiến thức chuyên sâu về 3 tác giả văn học nước ngoài: Aragông-Hêminguê-Sôlôkhôp(theo yêu cầu của sở giáo dục đào tạo)
1/ ARAGÔNG:
a) Tiểu sử cuộc đời:
- Lui Aragông(1897-1982) là nhà thơ, nhà tiểu thuyết pháp nổi tiếng thế giới Cuộc đời đối với Argông là một câu hỏi lớn, đó là nỗi băn khoăn về bản thân mình và những trăn trở về lẽ sống
- Ông đã chứng kiến một thời kỳ lịch sử sôi động của nước Pháp và nhân loại nói chung Đang học y khoa ông bị gọi nhập ngũ(Chiến tranh thế giới thứ I) Chiến tranh kết thúc, ông trở về với tâm trạng chán chường, mệt mỏi bế tắc và tham gia vào các trào lưu văn học: Chủ nghĩa đa đa và chủ nghĩa siêu thực
- Năm 1938, Aragông gặp Enxa Tơriôlê- một phụ nữ Nga gốc Do Thái ở Pari Tình yêu của Enxa giúp ông thoát khỏi chán chường tuyệt vọng, thâm nhập sâu vào lý tưởng
CM tháng 10 Từ đó ông tham gia sôi nổi vào các hoạt động xã hội, tích cực tham gia kháng chiến chống Phát xít Đức trong chiến tranh thế giới lần thứ II
- Năm 1957 ông được trao giải thưởng hòa bình quốc tế Lênin
b)Sự nghiệp sáng tác:
- Enxa trở thành nguồn cảm hứng trong toàn bộ sáng tác của Aragông
- Có sự hòa quyện giữa tình yêu và lý tưởng trong thơ
* Các tác phẩm chính:
- Tiểu thuyết: Những khu phố đẹp(1936), Những người cộng sản(1949-1951), Tuần
lễ Thánh(1958)
- Thơ: Tập thơ Nát lòng(1941), Đôi mắt Enxa(1942), Enxa(1959)…
c) Nghệ thuật thơ Aragông:
- Thơ ông không có các loại dấu chấm câu
- Ông có xu hướng phát triển câu thơ dài chưa từng thấy, ông muốn xóa nhòa ranh giới giữa thơ và văn xuôi
- Ông thường dùng biện pháp tu từ lặp đi lặp lại rất đa dạng và linh hoạt để nhấn manh một tình cảm hay cảm xúc nào đó
2/ HEMINGUE:
a/ Tiểu sử cuộc đời:
- Ơnit Hêminguê (1899-1961) là nhà văn nổi tiếng người Mĩ
- Ông là người thích thiên nhiên hoang dã, thích phiêu lưu mạo hiểm
- Ba lần khoác áo lính: tham gia chiến tranh thế giới thứ I ở Ý, tham gia đội quân chống phát xít ở Tây Ban Nha và chiến tranh thế giới lần thứ II
- Từng là phóng viên mặt trận năm 18 tuổi
- Sau chiến tranh thế giới thứ I ông cùng với một số trí thức trẻ tự xưng là “Thế hệ vứt đi”
- Ông nhận được giải thưởng Pulitde(1953) và giải Nôben(1954)
- Là nhà văn đề xướng và thực thi nguyên lý "tảng băng trôi"
b/ Sự nghiệp sáng tác:
- Sự nghiệp văn chương của ông khá đồ sộ, trong đó có những tác phẩm tiêu biểu như: Giã từ vũ khí (1930), Chuông nguyện hồn ai (1940), Ông già và biển cả (1952)…
- Tác phẩm “Ông già và biển cả” đã đem đến cho nhà văn giải thưởng Pulitde(1953)
và giải Nôben(1954)
Trang 3
c/ Phong cách sáng tác:
- Giản dị, ngắn gọn, vừa gần với đời sống vừa giàu sức gợi
- Ông sáng tác theo nguyên lý “tảng băng trôi”, một phần nổi, bảy phần chìm Trong
đó, nhà văn không trực tiếp công khai làm cái loa phát ngôn cho ý tưởng của mình mà nói lên bằng hình tượng có nhiều sức gợi để người đọc rút ra phần ẩn ý
3/ SÔLÔKHỐP:
a/ Tiểu sử cuộc đời:
- Mikhain Sôlôkhôp(1905-1984) là nhà văn hiện thực vĩ đại của Liên Xô, sinh ra trong một gia đình nông dân ở tỉnh Rôxtôp, vùng sông Đông, nước Nga Ông gắn bó máu thịt với quê hương trong suốt thời kỳ chuyển mình của lịch sử
- Chiến tranh nổ ra ông tham gia nội chiến và chiến tranh vệ quốc
- Có một thời gian ông sống ở Matxcơva bằng nhiều nghề để thực hiện giấc mơ viết văn nhưng ở đây ông cảm thấy thiếu quê hương
- Năm 1925, ông trở về quê và bắt đầu viết tiểu thuyết “Sông Đông êm đềm” và chính tác phẩm này đã đem đến cho ông giải thưởng Nôben văn học năm 1965
b/ Sự nghiệp sáng tác:
- Trong thời kỳ chiến tranh vệ quốc với tư cách là phóng viên chiến tranh viết nhiều bài chính luận, bài kí truyện ngắn nổi tiếng Sau chiến tranh, ông tập trung vào sáng tác
và đã được giải thưởng Nôben về văn học
* Các tác phẩm chính:
- Tập truyện “Những truyện ngắn Sông Đông”
- Các tiểu thuyết: “Sông Đông êm đềm”, “Đất vỡ hoang”, “Họ chiến đấu vì tổ quốc”…
IV/ Một số câu hỏi ôn tập ( kèm theo gợi ý trá lời) về ba tác giá VHNN:
* Về ARAGÔNG
Câu1(2đ): Vì sao hình tượng chính trong thơ của Aragông là Enxa? Hãy kể tên một số tập thơ chính?
+ Gợi ý trá lời:
- Hình tượng chính trong thơ của Aragông là Enxa vì cuộc đời Aragông được tái sinh từ Enxa Enxa trở thành nguồn cảm hứng bao trùm trong toàn bộ sáng tác của Aragông Hình tượng Enxa trong tiểu thuyết của ông đã nhiều, được ông đưa vào thơ càng nhiều hơn
- Các tập thơ chính: Nát lòng(1941), Đôi mắt Enxa(1942), Cuốn tiểu thuyết chưa hoàn thành(1956), Enxa(1959)…
Câu 2 (2đ): Nêu vai trò của Enxa đối với cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Aragông?
+ Gợi ý trả lời:
- Về cuộc đời: Nhờ Enxa, Aragông thoát khỏi tư tưởng bi quan, chán nản, thâm nhập sâu vào lý tưởng của CM tháng 10 Nga Aragông tham gia sôi nổi các họat động xã hội, tích cực tham gia chống phát xít Đức, khi chúng chiếm đóng nước Pháp trong chiến tranh thế giới thứ II
- Về sự nghiệp sáng tác:
+ Từ bỏ chủ nghĩa đa đa, chủ nghĩa siêu thực chuyển sang chủ nghĩa hiện thực XHCN
+ Enxa là nguồn cảm hứng bao trùm trong nhiều sáng tác của Aragông, không những ở tiểu thuyết mà còn ở thơ, Aragông có cả một “vườn thơ Enxa”, trong đó có thể
kể một số tập chính: Đôi mắt Enxa, Enxa, Anh chàng say đắm Enxa…
Trang 4
Câu 3(2đ): Trình bày những nét chính về nghệ thuật thơ Aragông?
+Gợi ý trá lời: - Thơ ông không có các loại dấu chấm câu
- Ông có xu hướng phát triển câu thơ dài chưa từng thấy, ông muốn xóa nhòa ranh giới giữa thơ và văn xuôi
- Ông thường dùng biện pháp tu từ lặp đi lặp lại rất đa dạng và linh hoạt để nhấn manh một tình cảm hay cảm xúc nào đó
* Về HÊMINGUÊ
Câu 1(2đ): Trình bày vắn tắt cuộc đời và sự nghiệp Hêminguê ?
+Gợi ý trá lời:
- Hêminguê (1899-1961) là nhà văn Mĩ, sinh trưởng trong một gia đình tri thức khá giả, là người từng đoạt giải Nobel về văn học
- Ông yêu thích thiên nhiên hoang dại, thích phiêu lưu mạo hiểm, sống giản dị gần gũi quần chúng và từng tham gia nhiều cuộc chiến tranh
- Hêminguê có một cuộc đời đầy sóng gió, một cây bút xông xáo không mệt mỏi.Ông là người đề xướng ra nguyên lí “Tảng băng trôi” (Đại thể là nhà văn không trực tiếp phát ngôn cho ý tưởng của mình mà xây dựng hình tượng có nhiều sức gợi để cho người đọc có thể rút ra phần ẩn ý)
- Sự nghiệp văn chương của ông khá đồ sộ, trong đó có những tác phẩm tiêu biểu: Giã từ vũ khí, Ông già và biển cả, Chuông nguyện hồn ai,…
Câu 2 (2đ): Những yếu tố nào ảnh hưởng sự nghiệp văn chương của Hêminguê?
+ Gợi ý trả lời:
- Ông thích thiên nhiên hoang dã, thích phiêu lưu mạo hiểm Thuở nhỏ vào những ngày hè,ông thường theo cha về những vùng rừng núi miền Nam,nơi còn tồn tại những làng người da đỏ và sống gần với thiên nhiên giống như nhân vật Hâc Phin của MacTuên
- Ông chịu ảnh hưởng lớn của các nhà văn hiện đại phương Tây, đặc biệt là Mac Tuên
- Chịu ảnh hưởng của chiến tranh (ông đã ba lần khoác áo lính), ông là phóng viên chiến trường từ năm 18 tuổi
Câu 3(2đ): Em hiểu gì về nguyên lí “Tảng băng trôi” Nguyên lí đó thể hiện như thế nào trong tác phẩm: Ông già và biển cả ?
+ Gợi ý trá lời:
- Hêminguê lấy hình ảnh tảng băng trôi phần nổi ít, phần chìm nhiều đặt ra yêu cầu đối với tác phẩm văn chương phải tạo ra “ý tại ngôn ngoại” Nhà văn không trực tiếp công khai phát ngôn cho ý tưởng của mình mà xây dựng hình tượng có nhiều sức gợi để người đọc tự rút ra phần ẩn ý Một trong những biện pháp chủ yếu thể hiện nguyên lí này là độc thoại nội tâm kết hợp dùng ẩn dụ, biểu tượng
- Trong tác phẩm “Ông già và biển cả”:
+ Phần nổi: Thất bại của ông già đánh cá trong cuộc đương đầu tuyệt vọng
+ Phần chìm: Hành trình đuổi theo một khát vọng to lớn vượt ra ngoài giới hạn của con người
* Về SÔLÔKHÔP
Câu1(2đ): Trình bày tiểu sử và sự nghiệp của nhà văn Sôlôkhốp?
+ Gợi ý trá lời:
- M.Sôlôkhôp(1905-1984) là nhà văn Nga, xuất thân trong một gia đình nông dân vùng thảo nguyên cạnh sông Đông
Trang 5- Ông rất gắn bó với con người và cảnh vật quê hương trong những bước chuyển mình đau đớn và phức tạp của lịch sử
- Sôlôkhốp là người trực tiếp tham gia cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, ông thấu hiểu được những nõi khổ đau và số phận con người trong cuộc chiến tranh Chính điều này
đã tạo ra một bước ngoặt trong các sáng tác của ông
- Ông được trao tặng giải Nobel văn học năm 1965
- Là nhà văn xuất sắc của nước Nga, ông đã để lại nhiều tác phẩm có gía trị như: Những truyện ngắn sông Đông, Sông Đông êm đềm, Số phận con người…
Câu 2(2đ): Những nét đặc sắc nào trong tiểu sử của nhà văn Sôlôkhôp đã giúp anh chị hiểu thêm về văn nghiệp của ông?
+ Gợi ý trả lời:
- M.Sôlôkhôp sinh ra và lớn lên ở vùng sông Đông, nước Nga Cuộc sống của ông gắn bó máu thịt với con người và cảnh vật quê hương trong những bước chuyển mình đau đớn và phức tạp của lịch sử.Chính vì thế, những tác phẩm của ông thấm đẫm hơi thở và linh hồn của cuộc sống vùng sông Đông
- Là người đã trực tiếp tham gia cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại, ông đã thấu hiểu những vinh quang và nỗi đau khổ cuả những số phận con người trong chiến tranh, cũng như sau cuộc chiến đó Cảm hứng về chiến tranh đã tạo ra một bước ngoặt mới trong sáng tác của ông
Câu 3(2đ): Tính cách Nga được thể hiên như thế nào qua tác phẩm: Số phận con người(Sôlôkhôp)?
+ Gợi ý trá lời:
- Sôlôkhốp đã thể hiện rõ tính cách Nga kiên cường và nhân hậu, tập trung ở nhân vật Xôcôlôp
- Cụ thể:
+ Tính cách kiên cường:
* Trong chiến tranh, Xôcôlôp chịu quá nhiều bất hạnh Sau chiến tranh, anh lại sống trong cô đơn, đau khổ, phiêu bạt nhiều nơi để kiếm sống Nhưng anh vẫn không thốt một lời than vãn, không suy sụp tinh thần, không sa ngã,không rơi vào bế tắc tuyệt vọng
* Với bản lĩnh cao đẹp, với tấm lòng nhân hậu thắm thiết, anh trở thành chỗ dựa vững chắc cho bế Vania (bố mẹ đã chết trong chiến tranh)
+ Tấm lòng nhân hậu:
* Xôcôlôp nhận nuôi bé Vania xuất phát từ tình thương chứ không phải là kết quả của sự tính toán, vụ lợi
* Anh yêu thương, chăm sóc chu đáo cho Vania hơn cả người cha đối với con
* Những mất mát, đau thương, anh âm thầm chịu đựng “nhiều đêm thức giấc
thì gối ướt đẫm nước mắt”, không cho bé Vania biết vì sợ em buồn
* Trong mỗi một tác giả có học một tác phẩm hoặc một đoạn trích cụ thể Đề thi tốt nghiệp THPT đôi khi cũng đề cập đến mảng kiến thức này Để có thể trả lời được, yêu cầu học sinh phải nắm vững nội dung tác phẩm hoặc đoạn trích đã học Giáo viên trong quá trình giảng dạy và ôn tập cần hướng học sinh vào những nội dung cơ bản và một số chi tiết, hình ảnh quan trọng của đoạn trích để có cơ sở làm bài Chẳng hạn như
ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “gương soi” và từ “bi kịch” trong tác phẩm Enxa ngồi trước gương (Aragông) hoặc ý nghĩa biểu tượng “ông lão”, “đàn cá mập”, “bộ xương
Trang 6con cá kiếm” trong đoạn trích “Đương đầu với đàn cá dữ” (Hêminguê)…Hoặc trong tác phẩm “Số phận con người”(Sôlôkhốp), HS phải nắm được nội dung tác phẩm và tính cách Nga qua nhân vật Xôcôlôp
V/ Kết thúc:
- Là một bản tham luận, yêu cầu thì cao, và các vùng kiến thức huy động để làm bài thì rộng nhưng vì thời gian quá ít và tư liệu thu thập không được đầy đủ nên bản trình bày này không tránh khỏi những hạn chế, mong quý vị đồng nghiệp chia sẻ
- Đồng thời, cũng rất mong lãnh đạo, chuyên viên của sở GDĐT, các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp cung cấp và trao đổi tài liệu, tạo điều kiện giúp chúng tôi thực hiện
kế hoạch ôn tập đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT này
TỔ VĂN
Trang 7SỞ GIÁO DỤC –ĐÀO TẠO QUẢNG NAM
TRƯỜNG THPT HUỲNH THÚC KHÁNG
♣ ♣ ♣
BÁO CÁO THAM LUẬN
CHUYÊN ĐỀ:
HƯỚNG DẪN HỌC SINH ÔN TẬP THI TỐT NGHIỆP
THPT PHẦN VĂN HỌC NƯỚC NGOÀI
CHƯƠNG TRÌNH 12 (KHÔNG PHÂN BAN)
DẠNG ĐỀ:
NHỮNG NÉT CHÍNH VỀ CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP VĂN HỌC CỦA MỘT TÁC GIẢ VĂN HỌC (ARAGÔNG, HÊMINGUE, SÔLÔKHÔP)
TỔ VĂN
TIÊN PHƯỚC, THÁNG 04 NĂM 2008