Hiện nay, hoạt động tham quan hướng dẫn du lịch tại các điểm du lịch văn hoá Chăm tại Ninh Thuận đối với người làm du lịch và với du khách cho đến nay vẫn trong tình trạng chưa hiểu r[r]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- -
TRẦN PHAN NGỌC TIẾN
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THAM QUAN - HƯỚNG DẪN TẠI CÁC ĐIỂM DU LỊCH VĂN HÓA CHĂM, NINH THUẬN
(Nghiên cứu trường hợp tháp Po Klong Garai, làng dệt thổ cẩm
truyền thống Chăm Mỹ Nghiệp, làng gốm Bàu Trúc)
)
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
- -
TRẦN PHAN NGỌC TIẾN
TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THAM QUAN - HƯỚNG DẪN TẠI CÁC ĐIỂM DU LỊCH VĂN HÓA CHĂM, NINH THUẬN
(Nghiên cứu trường hợp tháp Po Klong Garai, làng dệt thổ cẩm
truyền thống Chăm Mỹ Nghiệp, làng gốm Bàu Trúc)
Chuyên ngành: Du lịch
(Chương trình đào tạo thí điểm)
LUẬN VĂN THẠC SĨ DU LỊCH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS TRIỆU THẾ VIỆT
Hà Nội - 2015
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 6
1 Lí do chọn đề tài 6
2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài 8
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tàiError! Bookmark not defined.
5 Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.
6 Đóng góp của đề tài Error! Bookmark not defined.
7 Bố cục luận văn Error! Bookmark not defined.
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THAM
QUAN HƯỚNG DẪN Error! Bookmark not defined.
1.1 Lý luận về tổ chức Error! Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.1.2 Nguyên tắc của vấn đề tổ chức Error! Bookmark not defined
1.1.3 Những yếu tố tác động đến vấn đề tổ chứcError! Bookmark not defined
1.1.4 Nội dung của công tác tổ chức Error! Bookmark not defined
1.2 Quan niệm về khách du lịch Error! Bookmark not defined.
1.3 Tổ chức hoạt động tham quan du lịch Error! Bookmark not defined.
1.3.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.3.2 Những yếu tố tác động đến tổ chức hoạt động tham quan du lịchError! Bookmark not defined
1.4 Tổ chức hoạt động hướng dẫn du lịch Error! Bookmark not defined.
1.4.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined
1.4.2 Hướng dẫn viên du lịch Error! Bookmark not defined
1.4.3 Những hoạt động trong công tác tổ chức hướng dẫn du lịchError! Bookmark not defined 1.4.4 Vị trí và ý nghĩa của vấn đề tổ chức hoạt động hướng dẫn du lịchError! Bookmark not defined
1.4.5 Một số yếu tố khách quan tác động đến vấn đề tổ chức hoạt động
hướng dẫn du lịch Error! Bookmark not defined
Trang 41.5 Khái quát về người Chăm Ninh Thuận Error! Bookmark not defined.
1.5.1 Lịch sử hình thành người Chăm Ninh ThuậnError! Bookmark not defined
1.5.2 Cơ sở hình thành văn hoá Chăm tại các điểm du lịch văn hoá ChămError! Bookmark not defined 1.5.3 Một số đặc thù của tín ngưỡng tại các điểm du lịch văn hoá ChămError! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 1 Error! Bookmark not defined.
Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG THAM QUAN -
HƯỚNG DẪN KHÁCH DU LỊCH TẠI CÁC ĐIỂM DU LỊCH VĂN
HOÁ CHĂM NINH THUẬN Error! Bookmark not defined.
2.1 Những điều kiện phục vụ cho công tác tổ chức hoạt động tham quan –
hướng dẫn khách du lịch Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Một số yếu tố hấp dẫn đóng vai trò là tài nguyên du lịch của các điểm
du lịch văn hoá Chăm Error! Bookmark not defined
2.1.2 Cơ sở vật chất Error! Bookmark not defined
2.1.3 Nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined
2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động tham quan Error! Bookmark not defined.
2.2.1 Các điểm du lịch văn hoá Chăm với tư cách là điểm, tuyến du lịchError! Bookmark not defined 2.2.2 Hoạt động tham quan du lịch Error! Bookmark not defined
2.3 Thực trạng tổ chức hướng dẫn khách du lịchError! Bookmark not defined.
2.3.1 HDV các tổ chức, công ty du lịch Error! Bookmark not defined
2.3.2 Hướng dẫn viên du lịch tại điểm tham quanError! Bookmark not defined
2.4 Đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động tham quan - hướng dẫn khách du
lịch Error! Bookmark not defined.
2.4.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined
2.4.2 Những hạn chế Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 2 Error! Bookmark not defined.
Chương 3 NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
THAM QUAN - HƯỚNG DẪN KHÁCH DU LỊCH TẠI CÁC ĐIỂM DU
LỊCH VĂN HOÁ CHĂM NINH THUẬN Error! Bookmark not defined.
Trang 53.1 Những căn cứ cho việc đề xuất giải pháp Error! Bookmark not defined.
3.1.1 Căn cứ vào các chủ trương chính sách phát triển du lịch của nhà nước,
của tỉnh Ninh Thuận Error! Bookmark not defined
3.1.2 Căn cứ vào quy hoạch phát triển du lịch của tỉnh Ninh ThuậnError! Bookmark not defined
3.1.3 Căn cứ vào nhiệm vụ phát triển du lịch của tỉnh Ninh ThuậnError! Bookmark not defined
3.1.4 Căn cứ thực trạng còn hạn chế Error! Bookmark not defined
3.2 Những đề xuất nhằm nâng cao tổ chức hoạt động tham quan – hướng dẫn
tại các điểm du lịch văn hoá Chăm Error! Bookmark not defined.
3.2.1 Ứng xử văn hóa tại các điểm du lịch văn hoáError! Bookmark not defined
3.2.2 Một số nội dung tham quan, hướng dẫn Error! Bookmark not defined
3.2.3 Về nhân lực du lịch văn hóa Chăm Ninh ThuậnError! Bookmark not defined
3.2.4 Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác tham quan hướng dẫnError! Bookmark not defined 3.2.5 Tăng cường quản lý dịch vụ thuyết minh, hướng dẫn du lịchError! Bookmark not defined
3.3 Một số đề xuất giải pháp khác Error! Bookmark not defined.
3.3.1 Về xúc tiến, quảng bá sản phẩm du lịch văn hóa Chăm Ninh ThuậnError! Bookmark not defined
3.3.2 Về bảo tồn di sản văn hóa Chăm, tổ chức hoạt động và định hướng
phát huy giá trị văn hóa du lịch Ninh Thuận Error! Bookmark not defined
3.3.3 Về tổ chức, quản lý của chính quyền cơ sở với du lịch văn hóa ChămError! Bookmark not defined 3.3.4 Đối với các tổ chức, công ty lữ hành Error! Bookmark not defined
3.3.5 Công tác giáo dục cộng đồng Error! Bookmark not defined
Tiểu kết chương 3 Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
PHỤ LỤC Error! Bookmark not defined.
Trang 6DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 7DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1 Tổ chức ban quản lý tháp Po Klong Garai Error! Bookmark not defined
Bảng 2.2: Bảng thống kê lượng khách và doanh thu hàng năm tại khu di tích tháp Po
Klong Garai Error! Bookmark not defined
Bảng 2.3: Bảng thống kê lượng khách du lịch đến tham dự lễ hội Kate của người Chăm
ở tỉnh Ninh Thuận (ước lượng một số năm) Error! Bookmark not defined
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1: Hiện trạng lượng khách du lịch đến các tỉnh vùng Duyên hải Nam
Trung Bộ năm 2011 Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 2: Hiện trạng thu nhập du lịch các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ
Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 3: Hiện trạng lượng khách du lịch đến Ninh Thuận giai đoạn
2005 - 2011 Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 4: Hiện trạng lượng khách du lịch quốc tế đến Ninh Thuận từ 2005 –
2011 Error! Bookmark not defined
Biểu đồ 5:Hiện trạng lượng khách du lịch nội địa đến Ninh Thuận từ 2005 –
2011 Error! Bookmark not defined
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Ngày nay, thế giới đã bước sang kỉ nguyên của thời đại toàn cầu hóa Việt Nam đang từng bước hội nhập một cách sâu, rộng vào thế giới trên mọi lĩnh vực từ kinh tế, chính trị, văn hóa, lối sống… Chúng ta đang chịu ảnh hưởng ngày càng mạnh mẽ của sự giao lưu, tiếp biến lẫn nhau giữa các nền văn hoá khác nhau của các dân tộc trên thế giới Để gìn giữ truyền thống văn hoá của dân tộc Đảng ta thông qua nhiều văn kiện Đại hội Đảng đã khẳng định vừa gìn giữ một nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, vừa phát huy những giá trị cốt lõi của văn hoá trong quá trình phát triển đất nước, hội nhập toàn cầu hóa, đưa đất nước tiến vào kỉ nguyên mới
Trong công cuộc xây dựng đất nước, Đảng và nhà nước ta đã xác định: “phát triển du lịch là một hướng chiến lược quan trọng trong đường lối phát triển kinh tế -
xã hội nhằm góp phần thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước…” (Chỉ thị 46/CT-TW Ban Bí Thư Trung ương Đảng khóa VII, Ngày 10/1994) Trong đó, Du lịch văn hóa đang trở thành xu thế chủ đạo trong chiến lược phát triển du lịch Đặc biệt khai thác du lịch văn hóa dựa trên những bản sắc văn hóa riêng của từng dân tộc anh em trên lãnh thổ Việt Nam được chú trọng và phát triển mạnh mẽ
Trong những năm qua, du lịch Việt Nam với thế mạnh về tài nguyên du lịch
tự nhiên và nhân văn (tài nguyên du lịch văn hóa) đã hình thành và phát triển nhiều loại hình du lịch: du lịch biển, du lịch tham quan nghỉ dưỡng, du lịch mạo hiểm, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa… Từ đó, đã góp phần cho du lịch Việt Nam dần khẳng định là một ngành kinh tế mũi nhọn và sẽ là ngành kinh tế trọng điểm trong thời gian tới
Vì vậy trong thời gian tới du lịch văn hóa sẽ là loại hình du lịch phổ biến đối với du khách quốc tế và nội địa Cho nên việc xây dựng những tuyến, tour du lịch văn hóa tìm hiểu văn hoá của các tộc người một cách hoàn chỉnh Cũng như hoàn chỉnh những nguồn tài liệu về các điểm du lịch văn hóa của các tộc người, đặc biệt
Trang 9là đối với những điểm tham quan du lịch mang tính đặc thù, là một việc làm cần kíp Để từ đó tạo nên cơ sở đầy đủ về nguồn thông tin góp phần phát triển du lịch và truyền bá nền văn hoá nước nhà ra thế giới
Hiện nay, hoạt động tham quan hướng dẫn du lịch tại các điểm du lịch văn hoá Chăm tại Ninh Thuận đối với người làm du lịch và với du khách cho đến nay vẫn trong tình trạng chưa hiểu rõ hoặc có biết nhưng chưa tường tận và sâu sắc về những nội dung, các khía cạnh truyền tải… Đối với văn hoá mang tính đặc thù như văn hoá Chăm thì trong hệ thống các chương trình du lịch, khung tổ chức tham quan, hướng dẫn chưa được xem xét, xây dựng một cách có hệ thống
Người Chăm ở Việt Nam là dân tộc bản địa, sinh sống lâu đời trên dải đất miền Trung Việt Nam, có mối giao lưu rộng rãi đa chiều với nhiều thành phần cư dân vùng lục địa và hải đảo Đông Nam Á Đặc biệt nền văn hoá Sa Huỳnh, cách ngày nay 2500 năm được xem là tiền thân của nền văn hoá Champa với những di tích dọc các tỉnh duyên hải miền Trung từ Quảng Bình đến Đồng Nai Các thế hệ người Chăm đã để lại những đền tháp uy nghi, những bi kí, những làng nghề thủ công truyền thống, những lễ hội, điệu múa quạt uyển chuyển, duyên dáng như những vũ công bước ra từ những phù điêu trên tháp cổ, dẫu cho có mất đến hàng trăm năm tuổi cho đến nay vẫn còn quyến rũ, say đắm lòng người Tìm hiểu về văn hoá Chăm tại Ninh Thuận, chúng tôi muốn làm sáng tỏ hơn về vùng đất, con người nơi đây nhằm phục vụ phát triển du lịch cũng là vấn đề có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với người làm du lịch và truyền bá văn hoá Chăm một cách chính xác đến cho
du khách Góp phần hoàn chỉnh công tác tổ chức cho hoạt động du lịch mà đặc biệt
là hoạt động tham quan - hướng dẫn tại các điểm du lịch văn hoá Chăm tại Ninh Thuận Đồng thời nâng cao nhận thức, hiểu biết của người dân, của khách du lịch khi đến các di tích này thì việc có một nghiên cứu làm tài liệu tham khảo là điều hết
sức cần thiết Vì những lí do đó tôi đã lựa chọn vấn đề: “Tổ chức hoạt động tham
quan - hướng dẫn tại các điểm du lịch văn hóa Chăm, Ninh Thuận Nghiên cứu trường hợp tháp Po Klong Garai, làng dệt thổ cẩm truyền thống Chăm Mỹ Nghiệp, làng gốm Bàu Trúc” làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành du lịch
học của mình
Trang 102 Lịch sử nghiên cứu của đề tài
- Những vấn đề về lịch sử nghiên cứu văn hoá Chăm
Trải qua bề dày lịch sử, văn hóa dân tộc Chăm là một trong những di sản văn hóa đồ sộ trong kho tàng văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam, là một mảng màu tạo nên sự đa dạng, sinh động trong bức tranh toàn cảnh của bản sắc văn hóa Việt Nam Người Chăm trong cả nước nói chung và người Chăm tại Ninh Thuận nói riêng có một nền văn hóa lâu đời, mang đậm tính bản địa Trải qua quá trình tích tụ, giao lưu không ngừng nền văn hóa này đã đạt đến những đỉnh cao rực rỡ, trở thành một hệ thống giá trị tiêu biểu, bền vững của dân tộc này
Ngày từ nhiều thế kỷ trước, văn hóa Chăm đã được tiềm hiểu và ghi chép lại trong nhiều tài liệu khác nhau Điển hình như những tác phẩm của các tác giả và triều đình phong kiến trung hoa như: Tân Hán Thư, Tân Đường Thư, Cựu Đường Thư, Tống Sử… có thể thấy nhiều hình ảnh và sinh hoạt văn hóa của người Chăm những năm đầu Công Nguyên Trong khi đó, dù xuất hiện muộn hơn, nhưng tác phẩm của các sử gia người Việt cũng có đề cập và phản ánh về văn hóa Chăm cũng
như văn hóa Chăm Ninh Thuận, điển hình như “Phủ biên tập lục” (Lê Quý Đôn, thế
kỷ XVIII), “Đại Nam thực lục tiền biên” và “Đại Nam nhất thống chí” (trong quốc
sử quán triều Nguyễn thế kỷ XIX)
Văn hóa Chăm thực sự được quan tâm và nghiên cứu từ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Đặc biệt trong thời gian đầu, có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị của các tác giả người pháp như E.Aymorier (1980), M.Durand (1903), L.Finot (1901), ACabaton (1901)… và của người Ấn Độ đã được hoàn thành và công bố
Trong đó tác phẩm tiêu biểu nhất là Le Royaume de Champa "Vương quốc Chàm”
(Pari, 1928) của E.Maspero, được coi là một trong những tác phẩm bao quát nhất, phản ánh khá rõ nét vào toàn diện về sinh hoạt văn hóa cũng như tín ngưỡi của người Chăm Đây là công trình có sự đầu tư rất kỹ càng nên rất có giá trị trong việc nghiên cứu văn hoá Chăm sau này
Sau năm 1975, các học giả Việt Nam đã xuất bản nhiều công trình về người
Chăm như Nguyễn Khắc Ngữ (1967) với công trình “Mẫu hệ Chàm”, Nguyễn Văn
Luận (1968 – 1974) là một trong những người đi đầu tập trung nghiên cứu về các
Trang 11TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
1 Phan Quốc Anh (2004), Nghi lễ vòng đời của người Chăm Ahier ở Ninh Thuận, Nxb Văn Hoá Dân Tộc
2 Trần Thúy Anh – chủ biên (2010), Ứng xử văn hóa trong du lịch, Nxb Đại học
Quốc Gia Hà Nội, Hà Nội
3 Trần Thúy Anh – chủ biên (2014), Giáo trình du lịch văn hoá - những vấn đề lý luận và nghiệp vụ, Nxb Giáo Dục Việt Nam
4 Phan Xuân Biên, Phan An, Phan Văn Dốp (1989), Người Chăm ở Thuận Hải,
Nxb Sở Văn hoá Thông tin Thuận Hải
5 Phan Xuân Biên, Phan Văn Dốp (1991), Văn hóa Chăm, Nxb Khoa Học Xã hội
Văn hóa Thông tin, tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, Hà Nội
8 Ngô Văn Doanh (1994), Tháp cổ Chămpa, sự thật và huyền thoại, Nxb Văn
Hoá Thông Tin
9 Ngô Văn Doanh (2006), Thánh địa Mỹ Sơn, Nxb Trẻ
10 Ngô Văn Doanh (1998), Lễ hội rija nưgar của người Chăm, Nxb Văn Hoá Dân
Tộc, Hà Nội
11 Ngô Văn Doanh (1999), Kiến trúc cổ đại Châu Á, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà
Nội
12 Ngô Văn Doanh, Vũ Quang Thiện (1997), Phong tục các dân tộc Đông Nam Á,
Nxb Văn Hoá Dân Tộc, Hà Nội
13 Ngô Văn Doanh (1996), Những phong tục lạ ở Đông Nam Á, Nxb Văn Hoá
Thông Tin, Hà Nội
14 Cao Huy Đỉnh (1964), Tìm hiểu thần thoại Ấn Độ, Nxb Khoa học, Hà Nội
15 Luận văn thạc sĩ của Từ Thị Phi Điệp (2007), Nghệ Thuật múa trong văn hóa Chămpa, trường Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn Tp HCM