Đề tài đã nêu ra thực trạng hoạt động thông tin, những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra phương hướng giải quyết nhằm mục đích tăng cường công tác phục vụ bạn đọc trong gi[r]
Trang 1Tổ chức và hoạt động của thư viện trường Đại
học Tây Nguyên
Vũ Đình Trung
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
Luận văn Thạc sĩ Khoa học thư viện ; Mã số: 60.32.0203
Nghd:TS Chu Ngọc Lâm Năm bảo vệ: 2013
Keywords: Thông tin thư viên, Hoạt động thư viện; Khoa học thư viện Contents:
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, đất nước ta đang thực hiện Công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phấn đấu đến năm 2020 nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh
Đảng và Nhà nước ta đã ý thức rõ được tầm quan trọng của phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hội
IX đã ghi rõ: “Phát triển kinh tế, Công nghiệp hoá, hiện đại hoá là nhiệm vụ trọng tâm Con đường
công nghiệp hoá của Việt Nam cần và có thể rút ngắn thời gian so với các nước đi trước,… tận dụng mọi khả năng để đạt trình độ tiên tiến, hiện đại hoá về khoa học – công nghệ, từng bước phát triển kinh tế tri thức Phát huy nguồn lực trí tuệ và sức mạnh tinh thần của người Việt Nam, đặc biệt coi trọng phát triển giáo dục, khoa học – công nghệ xem đây là nền tảng, là động lực của sự nghiệp đất nước”
Vì vậy, trong những năm gần đây, vấn đề đổi mới phương pháp dạy và học đã được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm Muốn ngành giáo dục đổi mới có hiệu quả phải có sự thay đổi mang tính hệ thống, từ đội ngũ giáo viên có chất lượng, hệ thống cơ sở vật chất đầy đủ, từ chương trình giảng dạy đến sách giáo khoa, giáo trình, sách tham khảo Trong đó cần thiết phải xây dựng các thư viện trở thành giảng đường thứ 2 của mỗi cơ sở đào tạo; cán bộ thư viện trở thành người hỗ trợ đắc lực cho giáo viên và là người định hướng cho giáo viên, sinh viên và học sinh trong việc tiếp cận nhanh nhất đến nguồn lực thông tin; tổ chức và hoàn thiện hoạt động thông tin thư viện, nâng cao chất lượng phục vụ của thư viện Để đạt được điều này phải đầu tư mọi mặt cho thư viện, tiến hành các giải pháp đồng bộ để tổ chức hoạt động thông tin thống nhất nhằm phát huy nguồn nội lực, phục vụ có hiệu quả cho việc nâng cao chất lượng, giảng dạy, học tập và nghiên cứu
Trang 2Trường Đại học Tây Nguyên là trường đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực với 9 khoa đào tạo 36 chuyên ngành trình độ đại học (không kể hệ đào tạo tại chức và chuyên tu) Do vậy, nhu cầu về thông tin của người dùng tin rất phong phú và đa dạng Hơn nữa, trong thời kỳ bùng nổ thông tin như hiện nay, người dùng tin phải cập nhật kịp thời thông tin khoa học và công nghệ mới để học tập, nghiên cứu và vận dụng vào thực tế công việc
Hiện nay, trường Đại học Tây Nguyên đã mở thêm nhiều chuyên ngành đào tạo và đã thực hiện việc giảng dạy theo học chế tín chỉ Vì vậy, hoạt động thư viện phải thoả mãn được những yêu cầu bức thiết của Nhà trường
Thư viện trường Đại học Tây Nguyên là đơn vị hành chính sự nghiệp, có nhiệm vụ hỗ trợ trong công tác đào tạo của Nhà trường cũng như công tác học tập và nghiên cứu khoa học của bạn đọc Đặc biệt, để đáp ứng được nhu cầu nghiên cứu khoa học với số lượng người dùng tin ngày càng tăng, công tác phục vụ bạn đọc đòi hỏi phải nhanh chóng, chính xác, hiệu quả
Trong khi đó, thư viện trường Đại học Tây Nguyên còn nhiều hạn chế về nhân lực, hạ tầng
cơ sở, trang thiết bị, tài lực và tin lực
Học liệu chủ yếu là bài giảng và giáo trình Một số cán bộ thư viện chưa đúng chuyên môn, còn yếu về trình độ tin học và ngoại ngữ Hoạt động thư viện chưa phong phú, thiếu sự phối hợp, chia sẻ với các cơ quan, đơn vị khác Vì thế, việc nâng cao chất lượng hoạt động thư viện là vô cùng cần thiết
Như lời trích của Viện trưởng Viện đại học Illinois tại Chicago, Ông Edmund James đã từng
nói “Trong những cơ sở hay phòng ban của một trường đại học, không có cơ sở nào thiết yếu hơn
thư viện đại học Ngày nay, không có một công trình khoa học nào với giá trị đích thực của nó mà không có sự trợ giúp của thư viện, ngoại trừ những trường hợp phi thường của những thiên tài thỉnh thoảng xảy ra trong lịch sử nhân loại, đó là những trường hợp ngoại lệ”
Nhận thức được tầm quan trọng của thư viện với sự nghiệp đổi mới giáo dục như hiện nay tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài:
“Tổ chức và hoạt động tại Thư viện trường Đại học Tây Nguyên” làm nội dung nghiên cứu
luận văn thạc sỹ của mình
2 Tình hình nghiên cứu
Hoạt động thông tin – thư viện được coi là một trong những hoạt động rất cần thiết trong các
cơ sở đào tạo, đặc biệt là trong hệ thống các trường Đại học, Cao đẳng và Viện nghiên cứu, Nghiên cứu về tổ chức và hoạt động thông tin thư viện đã được đề cập dưới những góc độ khác
nhau Trước hết có thể kể đến các công trình nghiên cứu tiêu biểu như: “Cẩm nang nghề thư viện” của tiến sỹ Lê Văn Viết, (2000); “Về công tác thư viện: các văn bản pháp quy hiện hành”, do 2 tác giả Nguyễn Thị Thanh Mai, Nguyễn Hữu Giới, (2008), sưu tầm và biên soạn; “Đổi mới hoạt động
thông tin thư viện phục vụ học chế tín chỉ trong các trường đại học” (Kỉ yếu hội thảo); “Một số vấn
Trang 3đề về tổ chức quản lý thư viện đại học” của tác giả Nguyễn Huy Chương; “Thư viện các trường đại học với việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học” của tác giả Nguyễn Thị Lan Thanh;…
Về các bài báo và tạp chí khoa học cũng có đề cập như của các tác giả: Trần Thị Tuyết (1992), Một số phương thức đổi mới hoạt động thông tin – thư mục phục vụ cán bộ nghiên cứu của
Thư viện Viện Lịch sử Quân sự, Tập san thư viện (Số 2 + 3), Tr 17 – 21; Huỳnh Mẫn Đạt (2006),
Nâng cao chất lượng hoạt động thư viện thông tin trong các trường Đại học, cao đẳng trực thuộc Bộ
Văn hóa Thông tin tại Tp Hồ Chí Minh, Thông tin tư liệu, (Số 4), – Tr 13 – 18; Nguyễn Thị Lan
Thanh (2005), Xây dựng thư viện đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục đại học, Nxb Giáo
dục, (Số 107), – Tr 40 – 42;…
Ngoài ra cũng có rất nhiều luận văn thạc sỹ nghiên cứu về tổ chức và hoạt động thông tin thư viện ở các trường Đại học, các tỉnh, thành phố như luận văn của: Phạm Lan Anh (2010), luận
văn thạc sỹ nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Trung tâm Thông
tin – Thư viện trường Đại học Hà Nội trước yêu cầu đổi mới sự nghiệp đào tạo của Nhà trường”
Đề tài đã đưa ra một số giải pháp hoàn thiện tổ chức và nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện, nhằm đáp ứng được yêu cầu đổi mới sự nghiệp đào tạo của Nhà trường từ đào tạo niên chế sang đào
tạo theo học chế tín chỉ; Luận văn của Thạc sỹ Huỳnh Văn Bàn (2004), với đề tài: “Tăng cường
hoạt động thông tin – thư viện tại Trường Đại học Quy Nhơn trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay” Đề tài đã nêu ra thực trạng hoạt động thông tin, những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra
phương hướng giải quyết nhằm mục đích tăng cường công tác phục vụ bạn đọc trong giai đoạn đổi
mới giáo dục hiện nay; Luận văn của Thạc sỹ Nguyễn Mạnh Dũng (2008), với đề tài: “Nghiên cứu
hoàn thiện tổ chức hoạt động thông tin – thư viện trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh” Luận
văn đã nêu ra thực trạng của thư viện trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh – Nghệ An và đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức và hoạt động nhằm đáp ứng được nhu cầu thông tin tốt
nhất của bạn đọc; Luận văn của Thạc sỹ Tạ Minh Hà (2000), với đề tài: “Tổ chức và hoạt động của
thư viện trường Đại học Bách khoa Hà Nội trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” Nghiên cứu những đặc điểm về nhu cầu tin, đánh giá thực trạng về tổ chức và hoạt động; đề
xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện trường Đại học Bách khoa trong giai đoạn hiện nay
Ngoài ra còn có một số luận văn khác nghiên cứu về hoạt động thông tin – thư viện tại các
trường Đại học, Cao đẳng ở nước ta như:
- Luận văn của tác giả Tác giả Phan Thị Thanh Mai (2004), nghiên cứu đề tài : “Thực trạng
và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin – thư viện Trường Đại học Nông nghiệp I – Hà Nội”
- Luận văn của Tác giả Đặng Quang Hiệp (2006), với đề tài: “Tăng cường hoạt động thông tin
– thư viện trường Đại học Hàng Hải trong giai đoạn hiện nay”
Trang 4- Luận văn của Tác giả Võ Thị Kim Loan (1995), với đề tài: “Các biện pháp tăng cường hoạt
động thông tin – thư viện tỉnh Bến Tre”
- Luận văn của Tác giả Đặng Thị Nhung (1996), với đề tài: “Tăng cường hoạt động thông tin – thư
viện phục vụ phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn Quảng Ninh”
- Luận văn của Tác giả Lê Thị Hằng (1996), với đề tài: “Tăng cường hoạt động thông tin –
thư viện tại phân viện Hà Nội”
- Luận văn của Tác giả Phạm Anh Tấn (2004), nghiên cứu đề tài: “Tăng cường hoạt động
thông tin – thư viện tại Học viện Kỹ thuật Quân sự trong giai đoạn hiện đại hoá quân đội”
- Luận văn của Tác giả Lương Thu Thuỷ (2006), nghiên cứu đề tài: “Tăng cường hoạt động thông
tin – thư viện tại Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh”
- Luận văn của Tác giả Nguyễn Đình Văn (1996), với đề tài: “Hoàn thiện việc tổ chức và hoạt
động thư viện các trường khối Văn hoá - Nghệ thuật ở Hà Nội”
Về Thư viện trường Đại học Tây Nguyên mới chỉ có một công trình nghiên cứu cấp
trường với nhiệm vụ đánh giá hiện trạng và tìm hiểu về nhu cầu sử dụng tài liệu của bạn đọc do tác
giả Vũ Đình Trung (2006), chủ nhiệm đề tài với tên gọi: “Đánh giá hiện trạng và nhu cầu sử dụng
tài liệu của độc giả tại trung tâm thông tin tư liệu và thư viện trường Đại học Tây Nguyên”
Kế thừa những thành quả nghiên cứu của các tác giả đi trước, luận văn đi sâu vào nghiên cứu, phân tích các khía cạnh, tìm ra những điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra các giải pháp nhằm khắc phục những mặt hạn chế, phát huy những mặt tích cực, với mục đích nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc tại thư viện trường Đại học Tây Nguyên Bản thân luận văn này được xây dựng trên cơ sở độc lập nghiên cứu các tài liệu liên quan, các công trình nghiên cứu khoa học và thực tế tại thư viện trường Đại học Tây Nguyên
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu, khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động, đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện trường Đại học Tây Nguyên
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức và hoạt động thư viện
- Nghiên cứu, khảo sát, đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động thông tin – thư viện của
trường
- Đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện
trường Đại học Tây Nguyên
4 Giả thuyết nghiên cứu
Hiện trạng tổ chức và hoạt động của thư viện trường Đại học Tây Nguyên còn chưa tốt, chưa đáp ứng được nhu cầu tin của người dùng tin Nếu tăng cường vốn tài liệu có chất lượng, phù
Trang 5hợp với diện đào tạo của Nhà trường, tăng cường cơ sở vật chất kĩ thuật hiện đại, maketing tốt và đưa ra những đề xuất giải pháp tích cực, phù hợp sẽ nâng cao được hiệu quả phục vụ bạn đọc, góp phần đẩy mạnh chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và thực hiện được mục tiêu do Nhà trường
đề ra
5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5.1 Đối tượng nghiên cứu
Công tác tổ chức và hoạt động tại Thư viện trường Đại học Tây Nguyên
5.2 Phạm vị nghiên cứu
Về mặt không gian: Nghiên cứu tổ chức và hoạt động tại Thư viện trường Đại học Tây
Nguyên
Về mặt thời gian: Tổ chức và hoạt động tại Thư viện trường Đại học Tây Nguyên từ năm
2006 đến nay (đây là mốc mà thư viện đã đưa phần mềm quản trị thư viện Ilib 3.6 vào vận hành được 1 năm)
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Phương pháp luận
Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của phép duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, trên quan điểm, đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước về hoạt động văn hoá nghệ thuật
và hoạt động thư viện
6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể
Gồm các biện pháp:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi;
- Phương pháp phỏng vấn;
- Phương pháp quan sát, thống kê và khảo sát thực tế
7 Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài
7.1 Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần hoàn thiện lý luận về công tác tổ chức và hoạt động của Thư viện các trường Đại học nói chung và Thư viện trường Đại học Tây Nguyên nói riêng
7.2 Ý nghĩa thực tiễn
Những kết quả nghiên cứu của đề tài, những giải pháp làm căn cứ để nâng cao hiệu quả hoạt động tại thư viện trường Đại học Tây Nguyên
8 Dự kiến kết quả nghiên cứu khoa học
Với dung lượng khoảng 100 trang, luận văn được kết cấu 3 chương Luận văn sẽ tập trung vào một số vấn đề sau:
- Làm rõ những vấn đề lý luận chung về Tổ chức và Hoạt động thông tin – thư viện
Trang 6- Đánh giá đúng thực trạng về Tổ chức và Hoạt động thông tin – thư viện của thư viện trường Đại học Tây Nguyên
- Đề xuất các kiến nghị, giải pháp nhằm hoàn thiện về tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động Thư viện của Trường
9 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần lời nói đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn được chia thành 3 chương
Chương 1 Thư viện trường Đại học Tây Nguyên với sự nghiệp đào tạo nguồn nhân lực và nghiên
cứu khoa học
Chương 2 Thực trạng công tác tổ chức và hoạt động của Thư viện trường Đại học Tây Nguyên Chương 3 Những giải pháp, kiến nghị hoàn thiện tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của
Thư viện trường Đại học Tây Nguyên
Trang 7TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt
Tài liệu chỉ đạo
1 Quyết định 10/2007/QĐ-BVHTT phê duyệt quy hoạch phát triển ngành thư viện Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020 do Bộ trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin ban hành ngày 04/05/2007
2 Quyết định 13/2008/QĐ-BVHTTDL về Quy chế mẫu tổ chức và hoạt động thư viện trường đại học do Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch ban hành ngày 04/05/2007
3 Quyết định 2345/QĐ-BVHTTDL năm 2009 về việc thành lập Tổ soạn thảo Thông tư liên tịch giữa Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch và Bộ Giáo dục và Đào tạo về Quản lý thư viện trường đại học do Bộ trưởng Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch ban hành ngày 29/06/2009
4 Quyết định 2347/QĐ-BVHTTDL năm 2009 về việc tổ chức Hội nghị - Hội thảo "Sơ kết 3 năm áp dụng khung phân loại DDC trong ngành thư viện’’ do Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao
và Du lịch ban hành 29/06/2009
Tài liệu tham khảo
5 Ngô Ngọc Chi (2009), “Phân loại tài liệu, áp dụng khung phân loại thập phân Dewey DDC”
6 Ngô Ngọc Chi (2006), “Hoạt động thư viện – thông tin Việt Nam trên đường hội nhập, Tạp
chí thư viện Việt Nam, (số 01), tr 30 – 34
7 Nguyễn Văn Hành (1993), “Vấn đề tổ chức và hoạt động thông tin khoa học trong trường đại học
8 Lê Trọng Hiển (2008), “Thị trường dịch vụ và sản phẩm thông tin dưới góc độ tổ chức hoạt
động thông tin”, Tạp chí Thông tin và Tư liệu, tr 1 - 9
9 Phạm Thị Mai Lan, “Một số biện pháp tăng cường hiệu quả hoạt động của Thư viện, Đại học Quốc gia Hà Nội đáp ứng yêu cầu đào tạo theo học chế tín chỉ”
10 Tạ Thị Lâm, “Vai trò của thư viện Đại học Khoa học Huế trong công tác đào tạo và đào
tạo học chế tín chỉ: Thực trạng và kiến nghị”, Tạp chí Thư viện Việt Nam, tr 40 – 45
11 Trương Đại Lượng, Nguyễn Hữu Nghĩa, “Nâng cao chất lượng công tác phục vụ người
đọc”, Đại học Văn hoá Hà Nội, Hà Nội
12 Trường Đại học Tây Nguyên (2012), ”Kỷ yếu Trường Đại học Tây Nguyên 35 năm xây dựng và phát triển
13 Vũ Thị Bích Ngân, “Hướng đến một thư viện Đại học hiện đại phục vụ chiến lược nâng cao
chất lượng giáo dục đại học”, Tạp chí Thư viện Việt Nam, (số 01), tr 13 – 18
14 Trần Thị Minh Nguyệt, Tập bài giảng Người dùng tin và Nhu cầu tin, Hà Nội
Trang 815 Đoàn Phan Tân (2011), Thông tin học, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội
16 Trần Mạnh Tuấn (1998), Sản phẩm và dịch vụ Thông tin – Thư viện, Đại học Quốc gia Hà
Nội, Hà Nội
Luận văn thạc sỹ, đề tài nghiên cứu khoa học
17 Cử nhận Phạm Thị Lan Anh (2013), “Tổ chức và hoạt động của thư viện các trường Đại học đào tạo khối ngành kinh tế ở Hà Nội”
18 Thạc sỹ Huỳnh Văn Bàn (2004), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện tại Trường Đại học Quy Nhơn trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay”
19 Thạc sỹ Nguyễn Mạnh Dũng (2008), “Nghiên cứu hoàn thiện tổ chức hoạt động thông tin – thư viện trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh”
20 Thạc sỹ Phan Thị Thanh Mai (2004), “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thông tin – thư viện Trường Đại học Nông nghiệp I – Hà Nội”
21 Thạc sỹ Đặng Quang Hiệp (2006), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện trường Đại học Hàng Hải trong giai đoạn hiện nay”
22 Thạc sỹ Võ Thị Kim Loan (1995), “Các biện pháp tăng cường hoạt động thông tin – thư viện tỉnh Bến Tre”
23 Thạc sỹ Đặng Thị Nhung (1996), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện phục vụ phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn Quảng Ninh”
24 Thạc sỹ Lê Thị Hằng (1996), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện tại phân viện Hà Nội”
25 Thạc sỹ Nguyễn Thị Nghĩa (2003), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện tại Học viện Tài chính trong thời kỳ đẩy mạnh Công nghiệp hoá, hiện đại hoá”
26 Thạc sỹ Phạm Anh Tấn (2004), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện tại Học viện
Kỹ thuật Quân sự trong giai đoạn hiện đại hoá quân đội”
27 Thạc sỹ Lương Thu Thuỷ (2006), “Tăng cường hoạt động thông tin – thư viện tại Trường Cao đẳng Tài chính Quản trị Kinh doanh”
28 Vũ Đình Trung (2006), “Đánh giá hiện trạng và nhu cầu sử dụng tài liệu của độc giả tại trung
tâm thông tin tư liệu và thư viện trường Đại học Tây Nguyên”
29 Thạc sỹ Nguyễn Đình Văn (1996), “Hoàn thiện việc tổ chức và hoạt động thư viện các trường khối Văn hoá - Nghệ thuật ở Hà Nội”
Tài liệu số bằng Tiếng Anh
30 Digital Library Standard and Practices (thư viện kỹ thuật số tiêu chuẩn và thực tiễn):
http://www.diglib.org.standars.htm
Trang 931 Standard anh Guidelines for Academic Libraries (tiêu chuẩn và hướng dẫn cho các thư viện
hàn lâm): http://www.ala.org