Nếu chỉ như vậy, thì tiên tri về một ngày tận thế đã bắt đầu hiển lộ những hiện thực đầu tiên của nó […] Với lý do đó, Báo VietNamNet cùng nhiều trí thức Việt Nam và trên thế giớ[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT CHƯƠNG MỸ A ĐỀ THI HK1
MÔN: NGỮ VĂN 12 NĂM HỌC: 2020 – 2021 (Thời gian làm bài: 90 phút)
ĐỀ SỐ 1
I ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Bóng tối của những độc ác, tức tối và hằn học vẫn phủ ngập trong không ít đôi mắt con người Tại sao những khoảnh khắc kỳ diệu mà chúng ta từng có và đang có lại không thể kéo dài mãi mãi và phủ ngập trên đời sống thế gian này như những tia nắng mặt trời? Tại sao chúng
ta lại biến ngôi nhà thế gian của chúng ta thành một nơi máu chảy, của thù hận, của đối kháng
và của những giá lạnh? […]
Thế giới ngày nay nhiều của cải, vật chất hơn bao giờ hết Nhưng số lượng của cải, vật chất
mà con người làm ra đã không tỷ lệ thuận với hạnh phúc của đời sống mà nhân loại đang sống
và đang mơ tới Thế gian không phải là một cánh từng nguyên thủy và con người không phải là những hoang thú sống trong đó Nhân loại không phải là những hoang thú với mục đích duy nhất
là biến những kẻ yếu hơn hay những quốc gia yếu hơn thành thức ăn cho mình Nếu chỉ như vậy, thì tiên tri về một ngày tận thế đã bắt đầu hiển lộ những hiện thực đầu tiên của nó […]
Với lý do đó, Báo VietNamNet cùng nhiều trí thức Việt Nam và trên thế giới, cùng với con người ở mọi tầng lớp xã hội – những con người đang mơ ước và lao động cho một đời sống thanh bình và yêu thương ở nhiều nước trên thế giới chọn ngày 9 tháng 9 hàng năm là “Ngày của thế gian, ngày hòa giải và yêu thương” […]
Chúng ta hãy cùng nhau sống một ngày như vậy Sống như vậy không phải sống cho người khác mà sống cho chính cá nhân chúng ta Bởi khi chúng ta thù hận một ai đó thì bóng tối nặng
nề lại trùm phủ chính cõi lòng chúng ta chứ không phải là kẻ mà chúng ta thù hận Đây là một sự thật mà hầu hết mỗi chúng ta đã trải qua
(Trích Ngày hòa giải và yêu thương, Nguyễn Quang Thiều, dẫn theo http://nhavantphcm.com.vn ngày 9/9/2012)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích trên
Câu 2.Phân tích tác dụng của phép điệp trong đoạn văn sau: Tại sao những khoảnh khắc kỳ diệu
mà chúng ta từng có và đang có lại không thể kéo dài mãi mãi và phủ ngập trên đời sống thế gian này như những tia nắng mặt trời? Tại sao chúng ta lại biến ngôi nhà thế gian của chúng ta thành một nơi máu chảy, của thù hận, của đối kháng và của những giá lạnh?
Câu 3 Vì sao tác giả lại cho rằng: khi chúng ta thù hận một ai đó thì bóng tối nặng nề lại trùm
phủ chính cõi lòng chúng ta chứ không phải là kẻ mà chúng ta thù hận
Trang 2Câu 4 Anh/chị có đồng tình với quan điểm: số lượng của cải, vật chất mà con người làm ra đã
không tỷ lệ thuận với hạnh phúc của đời sống mà nhân loại đang sống và đang mơ tới? Vì sao?
II LÀM VĂN
Câu 1
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sức mạnh của hòa giải và yêu thương
Câu 2
Trình bày cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ sau:
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng, Ngữ Văn 12, Tập 1, NXB Giáo dục, 2008, tr.89)
Gió theo lối gió, mây đường mây Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
(Trích Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử, Ngữ Văn 11, Tập 2, NXB Giáo dục, 2008, tr.39
HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1
I ĐỌC HIỂU
Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2:
- Điệp ngữ: Tại sao
- Tác dụng:
+ Tăng sức biểu cảm cho diễn đạt
+ Điệp ngữ kết hợp với câu hỏi tu từ đã nhấn mạnh tô đậm nỗi đau đớn của tác giả trước thực trạng thế giới đầy những đau thương mất mất
Câu 3:
- Tác giả cho rằng: “khi chúng ta thù hận một ai đó thì bóng tối nặng nề lại trùm phủ chính cõi lòng chúng ta chứ không phải là kẻ mà chúng ta thù hận” vì:
+ Lòng thù ghét với người khác xuất phát từ bản thân mỗi người khi đối tượng không đáp ứng được yêu cầu của mình, ngăn cản hay chống đối để ta không đạt được những điều ta mong
Trang 3muốn Lòng thù ghét tồn tại ở ta mà đối phương không hề biết đến, nếu luôn giữ trạng thái này tinh thần sẽ trở nên u uất, khó chịu
+ Thù ghét còn có thể dẫn đến nhiều bệnh tật khác: đau đầu do căng thẳng, rối loạn nhịp tim
Câu 4:
- Đồng tình với quan điểm “Số lượng của cải, vật chất mà con người làm ra đã không tỷ lệ thuận với hạnh phúc của đời sống mà nhân loại đang sống và đang mơ tới” vì: Con người quay cuồng với nhịp sống bận rộn, không có thời gian dành cho gia đình, không có thời gian nghỉ ngơi, thư giãn Hạnh phúc đôi khi xuất phát từ những điều bình dị mà con người luôn sống vội vã, gấp gáp theo nhịp sống công nghiệp và không cảm nhận được
II LÀM VĂN
Câu 1:
Giới thiệu vấn đề
Giải thích vấn đề
- Hòa giải: là hành vi thuyết phục các bên đồng ý chấm dứt xung đột hoặc xích mích một cách
ổn thỏa Hòa giải cũng là giải quyết các tranh chấp, bất đồng giữa hai hay nhiều bên tranh chấp bằng việc các bên dàn xếp, thương lượng với nhau có sự tham gia của bên thứ ba (không phải
là bên tranh chấp) Hòa giải cũng được coi là sự tiếp nối của quá trình thương lượng, trong đó các bên cố gắng làm điều hoà những ý kiến bất đồng
- Yêu thương: là tình cảm nồng nhiệt làm cho gắn bó mật thiết và có trách nhiệm với người, với vật
=> Con người đang sống trong một thế giới đầy hỗn loạn, tranh chấp và chiến tranh xảy ra liên miên thì sự hòa giải bằng tình yêu thương là điều cần thiết để đem lại cuộc sống hòa bình, hạnh phúc
Bàn luận vấn đề
- Ý nghĩa sự hòa giải:
+ Hòa giải có ý nghĩa lớn, nó làm cho những tranh chấp, xung đột, mâu thuẫn, xích mích được dập tắt họăc không vượt qua giới hạn sự nghiêm trọng, giúp cho các bên tránh được xung đột + Hòa giải giúp tạo ra cuộc sống thanh bình, yên ổn để hai bên cùng gây dựng, phát triển
+ Hòa giải giúp đôi bên được sống trong yên bình, vui vẻ và khi các đối cực được hòa giải cũng
là lúc ta vươn đến gần hơn sự hạnh phúc
+ Hòa giải, tha thứ giúp giải phóng bản thân khỏi sự ám ảnh của cái bất công xảy ra với mình,
và sống một cuộc sống độc lập, không bị bóng đen của kẻ gây hại phủ lên
+ Hòa giải giúp mỗi người có được tâm lí thoái mái, hạnh phúc
- Phương tiện để hòa giải:
+ Để hòa giải không gì tốt hơn chính là tình yêu thương, lòng vị tha và sự bao dung của mỗi người đối với nhau
Trang 4+ Với tình yêu thương, lòng vị tha con người có thể thấu hiểu, cảm thông cho nhau, nhường nhịn, nhượng bộ nhau
+ Tình yêu thương giúp xoa dịu những nỗi đau, những tổn thương
⟹ Tình yêu thương, bao dung và lòng vị tha là thứ thần dược tốt nhất để cá nhân hòa giải với
cá nhân, quốc gia với quốc gia hòa giải với nhau từ đó tạo nên cuộc sống yên bình, hạnh phúc
- Chứng minh: học sinh lấy dẫn chứng phù hợp, có sự phân tích ngắn gọn
Mở rộng vấn đề, liên hệ bản thân
- Bên cạnh những người luôn sống bằng tình yêu thương, luôn nhường nhịn, hòa giải thì vẫn có những người sống trong hận thù, ích kỉ
- Thù hằn sẽ chỉ làm ta thêm mệt mỏi phiền não, gây ức chế ảnh hưởng tới sức khỏe và công việc
- Liên hệ bản thân: sống bằng sự hòa giải và tình yêu thương đã mang lại cho em những điều tốt đẹp gì?
Tổng kết vấn đề: Hòa giải và tình yêu thương là hai lẽ sống đẹp đẽ trong cuộc sống hiện đại Khi
sống trong sự bao dung, chia sẻ, vị tha của chúng ta sẽ thấy yêu đời và hạnh phúc hơn, từ những việc làm nhỏ đó của mỗi người mà thế giới trở nên tốt đẹp hơn
Câu 2:
1 Mở bài
- Giới thiệu về tác giả Quang Dũng, tác phẩm Tây Tiến và đoạn trích
- Giới thiệu về tác giả Hàn Mặc Tử, tác phẩm Đây thôn Vĩ Dạ và đoạn trích
- Dẫn dắt vấn đề cần nghị luận
2 Thân bài
2.1 Khổ thơ trích trong bài Tây Tiến – Quang Dũng
Bốn câu thơ là bức tranh sông nước miền Tây trong chiều sương
- Khung cảnh thiên nhiên:
+ Không gian được bao trùm bởi một màn sương giăng mắc trở nên mờ ảo, như hư, như thực Sương chiều bảng lảng đầy thi vị, chứ không còn là “sương lấp đoàn quân mỏi” khi màn đêm buông xuống
+ Sông nước, bến bờ lặng tờ, hoang dại như thời tiền sử, chỉ có màu lau trắng trải dài tít tắp, phất phơ theo chiều gió thổi, xôn xao ẩn chứa những nỗi niềm của con người… Thiên nhiên như
có linh hồn, “hồn lau” hài hòa với “hồn thơ” của những người lính đa cảm Cũng có thể hiểu “hồn lau” là một ẩn dụ đặc sắc gợi về vẻ đẹp giản dị, gần gũi, hồn hậu của những con người miền Tây- những người lao động trên sông nước mênh mông
- Hình ảnh con người:
+ “Dáng người trên độc mộc” phải chăng đó là dáng hình mềm mại, uyển chuyển của thiếu nữ sơn cước trên chiếc thuyền độc mộc trên dòng sông Mã, tạo nên chất thơ làm tiêu tan vẻ dữ dội của “dòng nước lũ” hung hãn
Trang 5+ Như để hoà hợp với con người, những bông hoa rừng cũng đong đưa làm duyên trên dòng nước xiết “Hoa đong đưa” là một hình ảnh lạ, hoa lá vô tri như được thổi hồn vào, gợi ra ánh mắt lúng liếng tình tứ của những cô gái vùng núi xinh đẹp trẻ trung
+ Dường như trong khổ thơ nào của bài thơ cũng thấp thoáng bóng dáng của người đẹp như vậy:
- Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
- Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
- Mai Châu mùa em thơm nếp xôi (đoạn 1)
- Kìa em xiêm áo tự bao giờ
- Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm (đoạn 3)
=> Hình ảnh người đẹp thấp thoáng trong các khổ thơ đã điểm cho kí ức Tây Tiến chút lãng mạn,
mơ mộng, khiến cho câu chữ trở nên mềm mại hơn và lòng người cũng nhẹ nhàng hơn…
+ Những từ có thấy, có nhớ là những lời tự hỏi lòng mình đầy bâng khuâng, lưu luyến cách xa
với Tây Tiến cả về không gian và thời gian
2.2 Khổ thơ trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử
Khổ thơ là bức tranh cảnh sông nước, mây trời xứ Huế trong đêm trăng huyền ảo
- Hai câu thơ đầu: Tả thực cảnh sông nước, mây trời xứ Huế
Gió theo lối gió, mây đường mây Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay
- Câu 1:
+ Hai chữ “gió” đóng khung gió, hai chữ “mây” đóng khung mây; hai chữ “gió” và “mây” lại được đặt vào nhịp ngắt 4/3, kết hợp với dấu phẩy
=> Nhấn mạnh sự chia cách, chia biệt về hai hướng, hai ngả, không thể trùng phùng, tương hợp
=> Phi lí, do với logic tự nhiên nhưng lại hợp lí so với logic tâm trạng của nhà thơ
- Câu 2:
+ Dòng nước buồn thiu: Thực tế: điệu chảy lập lờ, ngập ngừng của dòng sông Hương Vào thơ của Hàn Mặc Tử nó được nhân hóa, không chỉ là “buồn thiu” của dòng nước mà còn phản chiếu nỗi lòng, cảm xúc thi nhân
+ Hoa bắp lay: Thực tế hoa ngô có màu giản dị, mờ nhạt, gợi sự ảm đạm Sự lay động của nó chỉ là sự chuyển dịch nhẹ nhàng thiếu sức sống gợi man mác buồn, nhịp điệu sống lặng lẽ
=> Cõi nhân gian ăm ắp sự sống, biêng biếc sắc màu và ấm nóng tình người trong khổ thơ đầu
đã nhường chỗ cho khung cảnh vô sắc, vô hương, ảm đạm và chia lìa
- 2 câu thơ cuối:
Thuyền ai đậu bến sông trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay
- Trăng xuất hiện rất diễm lệ:
Trang 6+ Dòng sông trăng
+ Thuyền trăng
=> Trăng là hiện thân của cái đẹp, hiện thân của thế giới trần thế, thế giới mà tác giả khao khát được chiếm lĩnh và tận hưởng
- Câu hỏi tu từ: “Có chở trăng về kịp tối nay” thể hiện sự lo lắng về thời gian “Tối nay” là khoảng thời gian rất gần, thời gian hiện tại Từ “kịp” thể hiện lo lắng không biết quỹ thời gian của mình
có còn kịp để tận hưởng cuộc đời trần thế không
=> Như vậy tác giả càng yêu đời bao nhiêu, càng mong muốn chiếm lĩnh cuộc đời bao nhiêu lại càng lo lắng bấy nhiêu Lo lắng cũng chính là dự cảm về mất mát, về lỡ làng trong hoàn cảnh riêng của thi sĩ
2.3 Điểm tương đồng và khác biệt trong hai khổ thơ trên
- Tương đồng: Cả hai khổ thơ đều tái hiện bức tranh cảnh sông nước rất đỗi trữ tình, nên thơ
- Khác biệt:
+ Khổ thơ trong bài thơ Tây Tiến miêu tả khung cảnh sông nước của Tây Bắc dưới con mắt và
nỗi nhớ thương của một người lính Con người hiện lên trên bức tranh với tâm trạng bâng khuâng, xao xuyến
+ Khổ thơ trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ là bức tranh sông nước xứ Huế được gợi lên từ tâm
trạng của một người đang đầy nỗi băn khoăn, lo lắng trước hoàn cảnh riêng của mình Đoạn thơ hàm chứ sự yêu đời nhưng khắc khoải, cay đắng
- Giải thích sự khác biệt trên:
+ Do hoàn cảnh sáng tác của từng bài thơ
+ Quang Dũng viết bài thơ trong thời kì chiến tranh, khi tác giả phải rời xa đơn vị cũ và nhớ về nơi mình cùng những đồng đội đóng quân
+ Hàn Mặc Tử sáng tác bài thơ khi ông đang trong giai đoạn phải đối diện với bệnh tật
- Do phong cách từng nhà thơ chi phối:
+ Quang Dũng với hồn thơ lãng mạn của một người lính
+ Hàn Mặc Tử với hồn thơ “điên”
3 Tổng kết
- Khái quát lại vấn đề
Trang 7ĐỀ SỐ 2
I ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
MỘT LY SỮA
Có một cậu bé nghèo bán hàng rong ở các khu nhà để kiếm tiền đi học Hôm đó, cậu lục túi chỉ còn mấy đồng tiền ít ỏi mà bụng đang rất đói Cậu quyết định xin một bữa ăn tại một căn nhà gần
đó Cậu hốt hoảng khi thấy một cô bé dễ thương ra mở cửa Thay vì xin ăn, cậu ta đành xin một
ly nước nóng
Cô bé nghĩ rằng cậu trông đang đói nên đem ra một ly sữa lớn
Cậu uống từ từ, rồi hỏi: “Tôi nợ bạn bao nhiêu?”
Cô bé đáp: “Bạn không nợ tôi bao nhiêu cả Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận tiền khi làm một điều tốt.”
Cậu ta nói: “Vậy thì tôi cảm ơn bạn nhiều lắm!”
Khi Howard Kelly rời căn nhà đó, cậu ta không những cảm thấy trong người khỏe khoắn, mà còn thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống rất mạnh mẽ
Sau bao năm, cô gái đó bị ốm nghiêm trọng Các bác sĩ trong vùng đều bất lực và chuyển cô lên bệnh viện trung tâm thành phố để các chuyên gia chữa trị căn bệnh hiểm nghèo này Tiến sĩ Howard Kelly được mời làm chuyên gia Khi nghe tên nơi ở của bệnh nhân, một tia sáng lạ lóe lên trong mắt anh Anh đứng bật dậy và đi đến phòng cô gái.Anh nhận ra cô gái ngay lập tức.Anh quay trở lại phòng chuyên gia và quyết tâm phải gắng hết sức để cứu được cô gái.Anh đã quan tâm đặc biệt.Sau thời gian đấu tranh lâu dài, căn bệnh của cô gái đã qua khỏi Anh cầm tờ hóa đơn thanh toán viện phí, viết gì đó bên lề và cho chuyển lên phòng cô gái
Cô gái lo sợ không dám mở tờ hóa đơn viện phí ra, bởi vì cô chắc chắn rằng đến suốt đời thì cô cũng khó mà thanh toán hết số tiền này Cuối cùng cô can đảm nhìn, và chú ý đến dòng chữ bên cạnh tờ hóa đơn: “Đã thanh toán đủ bằng một ly sữa.”
Ký tên: Tiến sĩ Howard Kelly
Mắt đẫm lệ, cô gái xúc động thốt lên: “Lạy Chúa, tình yêu thương bao la của Người đã lan rộng trong trái tim và bàn tay con người.”
(http://songdep.xitrum.net)
(1) Tiến sĩ Howard Kelly: nhà vật lý lỗi lạc, đã sáng lập khoa Ung thư, trường Đại học John
Hopkins năm 1895
Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản
Câu 2 Theo tác giả, vì sao cậu bé Howard Kelly khi rời khỏi căn nhà “không những cảm thấy
trong người khỏe khoắn, mà còn thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống rất mạnh mẽ.”?
Câu 3 Anh/Chị hiểu thế nào về lời nói của cô bé: “…Mẹ dạy rằng chúng tôi không bao giờ nhận
tiền khi làm một điều tốt.”?
Câu 4 Nêu bài học mà anh/chị nhận được từ ý nghĩa của câu chuyện trên
II LÀM VĂN
Từ câu chuyện Một ly sữa ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ củ mình về câu nói của Brian Tracy: Hãy luôn cho mà không ghi nhớ và luôn nhận mà không lãng quên
Trang 8HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2
I ĐỌC HIỂU
Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
Câu 2:
- Cậu bé khi rời khỏi căn nhà “không những cảm thấy trong người khỏe khắn, mà còn thấy niềm tin vào con người, vào cuộc sống mạnh mẽ” vì: cậu bé đã nhận được tình yêu thương, sự quan tâm rất đỗi chân thành, tự nhiên từ một cô gái nhỏ mà cậu gặp khi định xin đồ ăn
Câu 3:
- Câu nói có nghĩa là: Giúp đỡ, tốt bụng với một ai đó không phải vì để được trả ơn mà phải xuất phát từ tình yêu thương chân thành
Câu 4:
- Bài học: khi cho đi bằng tình yêu thương chân thành, ta sẽ nhận lại được sự chân thành, tình yêu thương gấp bội
II LÀM VĂN
Giới thiệu vấn đề
Giải thích vấn đề
“Hãy luôn cho mà không ghi nhớ và luôn nhận mà không lãng quên”
- Cho đi mà không ghi nhớ: khi giúp đỡ mọi người phải luôn xuất phát từ tình yêu thương, từ trái tim trân thành, không toan tính thiệt hơn
- Nhận lại mà không lãng quên: khi nhận được sự giúp đỡ của người khác phải ghi nhớ công ơn
và báo đáp khi có cơ hội
⟹ Câu nói đã khẳng định ý nghĩa của sự cho đi và nhận lại trong cuộc sống
Bàn luận vấn đề
- Ý nghĩa:
+ Biết giúp đỡ người khác lúc khó khăn mà không đòi hỏi sự trả ơn là hành động nhân văn, đúng đắn
+ Khi biết cho đi yêu thương ta sẽ nhận lại yêu thương từ những người xung quanh
+ Cuộc sống, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn, mối quan hệ giữa con người với con người trở nên gần gũi hơn khi ta biết cho đi, nhận lại, giúp đỡ và yêu thương nhau chân thành
- Dẫn chứng
* Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân
- Phê phán sự vô cảm
Trang 9- Cho đi và nhận lại không đồng nghĩ với thương hại và đòi hỏi được đền ơn
- Liên hệ bản thân:
+ Thấy được tầm quan trọng của yêu thương, giúp đỡ mọi người
+ Có những hành động thiết thực giúp đỡ cha mẹ, bạn bè,…
ĐỀ SỐ 3
I ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
ngày chúng tôi đi các toa tàu mở toang cửa không có gì phải che giấu nữa những thằng lính trẻ măng tinh nghịch ló đầu qua cửa sổ những thằng lính trẻ măng quân phục xùng xình chen bám ở bậc toa như chồi như nụ con tàu nổi hiệu còi rung hết cỡ
và dài muốn đứt hơi hệt tiếng gã con trai ồm ồm mới vỡ
thế hệ chúng tôi hiệu còi ấy là một lời tuyên bố một thế hệ mỗi ngày đều đụng trận
mà trách nhiệm nặng hơn nòng cối 82
vẫn thường vác trên vai một thế hệ thức nhiều hơn ngủ xoay trần đào công sự xoay trần trong ý nghĩ
đi con đường người trước đã đi bằng rất nhiều lối mới (Một người lính nói về thế hệ mình – Thanh Thảo, 123, NXB Hội Nhà văn, 2007, tr 63 – 64)
Câu 1 Trong văn bản trên, tác giả đã sử dụng thể thơ gì? Anh/ chị dựa vào đâu để xác định như
vậy?
Câu 2 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính và nêu tên các biện pháp tu từ nổi bật trong văn bản Câu 3 Đại từ “chúng tôi” trong đoạn thơ chỉ đối tượng nào? Ngoài đại từ này, đối tượng đó còn
được gọi tên bằng một số cụm từ khác Hãy chép ra các cụm từ ấy
Câu 4 “Thế hệ chúng tôi” được khắc họa trong văn bản có những đặc điểm gì nổi bật? Tác giả
đã dựng chân dung của thế hệ mình với thái độ như thế nào?
II LÀM VĂN
Theo những điều được gợi lên từ nội dung văn bản phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày nhận thức của anh/ chị về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trước đất nước, dân tộc
Trang 10HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 3
Câu 1:
- Thể thơ tự do
- Căn cứ để xác định: số chữ trong các câu không đều nhau; cách ngắt dòng phóng túng; vần gieo không theo mô hình cố định, thậm chí có chỗ bỏ qua vần…
Câu 2:
- Phương thức biểu đạt chính của văn bản: biểu cảm (hoặc trữ tình) và tự sự
- Các biện pháp tu từ nổi bật: ẩn dụ, so sánh
Câu 3:
- Đối tượng được chỉ định bằng đại từ “chúng tôi”: những người lính trẻ thời chống Mỹ cứu nước
- Một số cụm từ khác cùng chỉ về đối tượng: “những thằng lính trẻ măng”, “thế hệ chúng tôi”,
“một thế hệ mỗi ngày đều đụng trận”, “một thế hệ thức nhiều hơn ngủ”
Lưu ý: Vế thứ nhất của câu hỏi giúp xác định mức độ hiểu biết của thí sinh về tác giả và bối cảnh
được miêu tả trong văn bản Vế thứ hai của câu hỏi kiểm tra một kỹ năng đọc thơ mang tính đặc thù: nhận ra sự lặp lại với một số biến hóa của những từ/ hình ảnh then chốt, từ đó, xác định được hình tượng trung tâm và thông điệp chính của văn bản
Câu 4:
- “Thế hệ chúng tôi” được khắc họa với những đặc điểm nổi bật: cởi mở, tinh nghịch, trẻ trung
(không có gì phải che giấu nữa, tinh nghịch ló đầu qua cửa sổ, chen bám ở bậc toa như chồi như
nụ); dám gánh vác trách nhiệm trước đất nước (hiệu còi ấy là một lời tuyên bố); dày dạn, kiên trì trước những thử thách khốc liệt (mỗi ngày đều đụng trận, vác cối nặng, thức nhiều hơn ngủ, xoay trần đào công sự…); đầy tinh thần sáng tạo trong hành trình cuộc sống (xoay trần trong ý nghĩ, đi… bằng rất nhiều lối mới…)
- Thái độ của tác giả khi dựng chân dung thế hệ mình: tự tin, yêu quý, tự hào, không hề có một chút mặc cảm
Lưu ý: Thí sinh không nhất thiết phải dùng đúng các từ định danh đặc điểm đối tượng miêu tả/ khắc họa và các từ khái quát về thái độ của nhà thơ giống như trong đáp án Điều quan trọng là
nhận ra được nội dung biểu đạt và sắc thái ý nghĩa riêng của những cụm từ/ hình ảnh nổi bật có trong văn bản được chọn in nghiêng ở trên
II LÀM VĂN
1 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
- Trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trước đất nước, dân tộc
2 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:
- Thế hệ trẻ, với đặc điểm trẻ trung, cởi mở của mình, luôn là nét tươi sáng, tích cực của bức tranh cuộc sống
- Nói tới thế hệ trẻ là nói tới những hành trình đầy niềm hưng phấn, với tinh thần trách nhiệm rất cao