Lịch sử đã chứng minh chân lý của Người - Hồ Chí Minh: Phần 1

Tài liệu Hồ Chí Minh - Lịch sử đã chứng minh chân lý của Người: Phần 1 sau đâylà những bài viết, hồi ức về Chủ tịch Hồ Chí Minh của các tác giả và phóng viên quốc tế. Mời bạn đọc tham khảo.

Bộ SÁCH KỶ NIỆM 120 NĂM NGÀY SINH CHỦ TỊCH Hồ CHÍ MINH■ ■ ■

ĐỖ HOÀNG LINH - PHẠM HOÀNG ĐIỆP (Biên soạn)

HO CHÍ MINH

LỊCH SỬ ĐÃ GHÚNG MINH CHÂN LÝ CỦA NGlíỡi

ĐỖ HOÀNG LINH - PHẠM HOÀNG ĐIỆP

(Biên soạn)

NHÀ XUẤT BẢN VÃN HÓA - THÔNG TIN

LỜ I NÓI ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại của nhản dân Việt Nam, người bạn lớn của nhân dân dân thế giới Người là biêu tượng cao đẹp của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam,

là khát vọng độc lập, tự do của các dân tộc yêu chuộng hoà binh

và công lý trên trái đất Tên tuổi Người được ghi vào các bộ Đại Bách khoa, Từ điển danh nhân thế giới và được cả nhân loại

ngỢi c a với s ự n g ư ỡ n g m ộ và tìn h cả m k ín h y êu c h â n th à n h

n h ấ t C uộc đời, s ự n g h iệp , t ư tư ở n g, đ ạ o đ ứ c củ a N g ư ờ i m ã i m ã i

là tấm gương sáng cho loài người tiến bộ noi theo đê hướng tới giá trị chân-thiện-mỹ vĩnh hằng.

Nhản kỷ niệm 120 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu và đê thiết thực góp phần hưởng ứng cuộc vận động

H ọ c tậ p và là m theo tấm gương đ ạ o đ ứ c H ổ C h í Minhy c h ú n g tôi

tuyên chọn những trích đoạn cảm tưởng và những hài tiêu biêu của các nhà chính trị, các nhà văn hóa và hè bạn từ khắp năm cháu viết về Người, Cuốn sách được chia làm 3 phần chính: Phần đầu là những lời phát biểu trích từ các tham luận Hội

th ả o q u ố c tế, n h ữ n g bài báo, tạp ch í, thư, đ iệ n ch ia b u ồ n k hi

Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời; Phần hai là những bài viết, hồi

ức của bạn hè quốc tế về Người- vị anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, nhà văn hoá kiệt xuất; Phần ba là một sô'cảm tưởng

củ a k h á c h qu ố c t ế k h i đ ế n th ă m nơi ở và là m việc c ủ a Người trong Khu di tích Phủ Chủ tịch.

T ro n g q u á trin h tu y ển ch ọ n và b iên so ạ n ch ắ c c h ắ n k h ô n g trá n h khỏi n h ữ n g th iếu sót, rấ t m o n g n h ậ n đưỢc s ự g iú p đ ỡ và

góp ý củ a h ạn đọc.

C Á C TÁC GIẢ

Chủ tịch H ồ Chí M inh thăm Văn miếu Quốc T ử Giám 1 /1 9 6 0

Chủ tịch H ồ C hí Minh thăm Bảo tàng Lịch sử Việt Nam 2 /1961

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Xưởng may 10 quân đội 1 ì 1959

NGHỊ QUYẾT CỦA T ổ CHỨC GIÁO DỤC, KHOA HỌC

VÀ VĂN HOÁ LIÊN HỢP QUỐC (UNESCO) VỂ KỶ

NIỆM 100 NĂM NGÀY smu CHỦ TỊCH H ổ CHÍ MINH

Phiên họp toàn thể;

Xét thấy việc tổ chức kỷ niệm trên quy mô quổc tế những nhà trí thức lỗi lạc và danh nhân văn hoá và góp phần vào việc thực hiện những mục tiêu của UNESCO và vào sự hiểu biết trên th ế giới;

Nhắc lại Quyết định sô" 18C 4351 về việc tổ chức kỷ niệm những vĩ nhân và những sự kiện đã để lại dấu ấn trong quá trình phát triển của nhân loại;

Ghi nhận rằng năm 1990 sẽ được đánh dấu bằng lễ kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vỊ anh hùng giải phóng dân tộc của Việt Nam và là một nhà ván hoá lớn;

Xét thấy Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu tưỢng kiệt xuất về quyết tâm của cả một dân tộc, đã cống hiến trọn đòi mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; Xét thấy sự đóng góp quan trọng về nhiều mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các lĩnh vực văn hoá, giáo dục

và nghệ thuật là kết tinh của truyền thống văn hoá hàng ngàn năm của nhân dân Việt Nam và những tư tưởng của

Người là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân tộc của mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau;

1 Khuyến nghị các quốc gia thành viên kết hợp kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng cách tổ chức những hoạt động đa dạng để tưởng niệm Ngưòi, để làm cho mọi người hiểu được tầm vóc to lớn của những tư tưởng và sự nghiệp của Người vì công cuộc giải phóng dân tộc;

2 Đề nghị ông Tổng Giám đốc UNESCO tiến hành những bước đi phù hỢp để kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh và giúp đỡ các hoạt động tưởng niệm chung được tô chức nhân dịp này, đặc biệt là những hoạt động diễn ra ở Việt Nam.

Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn quỏc gia,

uỷ ban quốc gia UNESCO của Việt Nam, Hội thảo quẩc tế Chủ tkh Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dẫn tộc, nhà văn hoá ỉớn, Nxb Khoa học xã

hội, Hà Nội, 1995, tr 5*6.

TUYÊN BỐ CỦA HỘI NGHỊ QUỐC T Ê

"V IỆT NAM VÀ T H Ế G IỚ I" K Ỷ NIỆM LẦN T H Ứ 90

NGÀY SINH CHỦ TỊCH H ổ CHÍ MINH

(Trích)

Ngày 16 và 17 tháng 5 năm 1980, theo sáng kiến của Hội đồng Hoà bình t h ế giới, Hội nghị quốc t ế đã họp tại H à Nội, thủ đô nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt N am , nhân kỷ niệm lẩn thứ 90 ngày sinh Chủ tịch H ồ C hí M inh; hội nghị này đã tạo điều kiện cho các nhà hoạt động chính trị - xã hội nổi tiếng của

46 nước và đại diện của tám tô chức quốc tế bày tỏ sự kính trọng sãu sắc của nhản dân th ế giới tưởng nhớ đến người con vĩ đại của Việt Nam, người chiến sĩ yêu nước nồng nàn và quốc t ế chủ nghĩa, một chiến sĩ xuất sắc đâu tranh cho hoà binh, tự do và độc lập dân tộc Người là biểu tượng cho lòng dũng cảm, tính kiên cường và chủ nghĩa anh h ừ n g của nhản dân Việt Nam.

Tên luổi Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền vói những sự kiện quan trọng nhất của lịch sử đấu tranh anh dũng của nhân dâi Việt Nam vì tự do và độc lập, cuộc đấu tranh này là m5t cống hiến vô giá vào phong trào giải phóng dân

tộc và tiến trình cách mạng thê giới, vào việc củng cố các

lực lượnf hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội trên hành tinh chúng ta.

Chủ ậch Hồ Chí Minh là một trong sô" những người lớp đầu ở châu Á, bằng cả trái tim mình, tiếp thụ những tư tưởng bât diệt của Lênin và vũ trang những tư tưởng đó

cho quần chúng nhân dân lao động Việt Nam bị áp bức.

Dưới ngọn cò của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã tiến hành thắng lợi cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945, giáng một đòn chí mạng vào hệ thông thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc ở châu Á Dưới ngọn cờ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân Việt Nam đã thiết ập nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam châu A - nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, và đã bảo vệ nhà nước

đó trong' cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp.

Tài năng kiệt xuất của nhà cách mạng, người tổ chức

và cổ vũ những thắng lợi vĩ đại nhất của nhân dân Việt Nam, tính nhân đạo sâu sắc và sự giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thu phục được sự mến yêu và sự kính trọng

vô hạn của nhân dân mình và toàn thể loài người tiến bộ

"Không có gì quý hơn độc lập, tự do" - câu nói đó của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giò phút nghiêm trọng, khi nhân dân Việt Nam bị đế quốc Mỹ xâm lược, đã trở thành phương châm của tất cả những ngưòi yêu nước Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh không sông đến ngày vui toàn thắng Nhưng Đảng do Người lập ra, nhân dân Việt Nam anh hùng do Người giáo dục đã thực hiện "Di c h ú c " thiêng liêng của Người, đã bảo vệ danh dự, tự do và độc lập của Tổ quốc, đuôi hết bọn xâm lược ra khỏi bờ cõi, lập nên nước Việt Nam Xã hội chủ nghĩa thống nhất - tiền đồ vững chắc của hoà bình và Chủ nghĩa xã hội ở Đông Nam A.

Việt Nam và thế giới, Nxb Sự thât, Hà Nôi,

1 9 8 1 , tr 2 0 2 - 2 1 2

H ổ CHÍ MINH, MỘT NHÂN VẬT " • • vĩ ĐẠI•

ĐÃ CỐNG HIÊN TRỌN ĐỜI MÌNH CHO sứ MỆNH

T ự DO VÀ ĐỘC LẬ P

rs M.ATMÉT (MODAGAT AHMED)

Nguyên Giám đốc UNESCO khu vực châu Á

• Thái Binh Dương, đại diện đặc biệt của

Tổng Giám đốc UNESCO

Đây th ật sự là một niềm vinh dự cho tôi được phát biểuV • • • • •

trước các nhà trí thức và thông thái cao quý tụ tập ở đây ngày hôm nay để kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Hồ Chí Minh, người chiến sĩ dũng cảm đã giải phóng dân tộc mình khỏi một th ế kỷ đô hộ thực dân, bằng sự lãnh đạo khôn khéo và quyết tâm vững chắc Người là một trong những động lực đầu tiên của phong trào chống thực dân thòi kỳ sau Chiến tranh th ế giới thứ hai ở châu Á, và là một trong những lãnh tụ có ảnh hưởng nhiều nhất của các dân tộc ở

th ế kỷ XX Hội nghị UNESCO phiên thứ 24 đã quyết định

kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Người vào năm 1990 Đây

là một cử chỉ tôn kính đối vói một nhân vật vĩ đại đã cống hiến trọn đòi mình cho sứ mệnh tự do và độc lập UNESCO rấ t vui sưóng được tham gia vào sự kiện đáng ghi nhớ này Điều đó biểu hiện sự cam kết sâu sắc của tổ chức này trong việc duy trì các giá trị và công lao của các nhân vật vĩ đại đưỢc nhân loại công nhận và kính trọng.

Những tình cảm này được thể hiện rõ rệt trong Nghị quyết của Đại hội đồng vối sự nhấn mạnh rằng: tư tưởng của Người chứa đựng nguyện vọng của nhân dân muôn khắng định nền văn hoá riêng của mình và xúc tiến sự hiểu biết lẫn nhau Nghị quyết này cũng yêu cầu Tông Giám đổc UNESCO giúp đỡ cho các hoạt động kỷ niệm được tô chức nhân dịp này, đặc biệt ở Việt Nam.

Tên gọi cuộc Hội thảo khoa học là "Chủ tịch Hồ Chí

Minh ■ Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, nhà văn hoá lớn" nhằm nêu bật nhiều mặt của nhân cách côn người

vĩ đại này Do đó, tôi thấy sẽ không khiêm tô"n nếu bàn về cuộc đời và các thành tựu của Người khi bao nhiêu diễn giả nổi tiếng có mặt tại đây - những người mà tôi tin chắc

sẽ góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc Hội thảo -

đã là điều sẽ rất đáng ca ngỢi và làm phong phú kinh nghiệm cho mọi ngưòi.

Đây là một thành tựu không nhỏ đốĩ với Người, con một nhà Nho của một nước nghèo Người trở thành nhà lãnh đạo không thê chôl cãi của nhân dân Việt Nam và riêng mình đã phải chịu đựng những khó khăn khủng khiếp suốt trên ba thập kỷ Nếu ta nhìn về thòi niên thiếu của Ngưòi, chúng ta thấy một con người đang lo tìm một nơi cắm neo Ngưòi không thể hoàn tất việc học tập của mình và sau đó đã trở thành một thầy giáo Ngưòi vào học một trường kỹ thuật Trong vài năm tròi, Người trở thành một thuỷ thủ đi hết hải cảng này đến hải cảng khác Giữa Chiến tranh thế giới thứ nhâ^t, ta lần lượt gặp Người là người coi vườn, quét tuyết, hầu bàn, rửa ảnh và thợ đô"t lò

Dĩ nhiên Người cảm thấy không thanh thản và lo tìm một

ý nghĩa cho cuộc sốhg của mình.

Chính ở Pháp, giữa những năm 1917 và 1923, Người

đã trở thành một nhà xã hội chủ nghĩa tích cực và chính vào lúc này, ta thây bản chất thực sự của Ngưòi bùng nổ Năm 1920, được cổ vũ bởi thành công của cách mạng cộng sản ở Nga, Người đứng về phía những ngưòi cộng sản Pháp khi họ rút khỏi Đảng Xã hội Đây là một bước ngoặt lốn và về sau dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương nám 1930 Người tích cực xây dựng lực lượng của phong trào yêu nước ở Việt Nam và bắt tay vối Đồng minh chống Nhật Khi cuộc chiến tranh kết thúc, cuộc tổng khởi nghĩa đã nô ra trong cả nưốc Ngày 2 tháng 9 năm 1945, trước một cuộc mít tinh lớn ở Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bô" Việt Nam độc lập, Người nói:

"Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và

quyền mưu cầu hạnh phúc" (Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t 4, tr 1) Nhưng Người

đã không được nghỉ ngơi Thế nhưng Ngưòi không bỏ cuộc, Người khôn khéo kết hỢp chiến thuật với ngoại giao, kiên trì thương lượng, bởi vì Ngưòi biết rằng thòi gian thuộc về phía mình Quan điểm sáng suô"t và khả năng làm chủ sự kiện giúp Ngưòi đạt mục tiêu của mình Lòng yêu nưốc của Ngưòi đưỢc phát huy cùng với sự hiểu biết sâu sắc về khoa học chính trị và quân sự, về lịch sử, văn hoá và trên tất cả Người hết lòng yêu mến nhân dân Trong khi chiến đâu cả đòi mình chốhg lại ách thông trị thực dân, Ngưòi vẫn là một nhà nhân văn chân chính trong tư tưởng và hành động.

Bây giờ cho phép tôi đề cập một phương diện khác về con ngưòi Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó là một nhà văn hoá lốn Việt Nam là một nưóc tương đôi đồng nhất về mặt xã

hội; xét theo quan điểm dân tộc thì vào khoảng 85% toàn

bộ nhân dân cùng có chung một nền văn, hoá Việt Nam

chủ đạo Tuy nhiên, sự tồn tại của nhiều nhóm thiểu số

tôn giáo cùng với các nhóm thiểu sô" dân tộc thật sự tạo ra nhiều khó khăn trong việc hình thành một xã hội liên kết Tuy vậy, Hồ Chí Minh đã thành công trong việc liên kết nhiều sắc thái văn hoá vào một nền văn hoá Việt Nam duy nhất Người đã làm được việc này nhò sự hiểu biết sâu sắc

và tôn trọng những đặc điểm văn hoá khác nhau Người đã hoàn thành được nhiệm vụ này và trong việc làm, lòi nói của Người, ta có thể nhìn thấy rõ hình ảnh, tư tưởng của nhà thơ, nhà văn, nghệ sĩ dân ca, những ngưòi đem lại nguồn cảm xúc cho nhiều th ế hệ nhân dân Việt Nam Cuộc đòi của Ngưòi mang ảnh hưởng của những giá trị và truyền thông dân tộc, có những đóng góp vào việc tạo nên một nền văn hoá Việt Nam hiện đại.

Chỉ có ít nhân vật trong lịch sử trỏ thành một bộ phận của huyền thoại ngay khi còn sốhg và rõ ràng Hồ Chí Minh

là một trong sô" đó Người sẽ đưcíc ghi nhớ không phải chỉ là ngưòi giải phóng cho Tổ quốc và nhân dân bị đô hộ, mà còn là một nhà hiền triết hiện đại đã mang lại một viễn cảnh vấ hy vọng mói cho những người đang đấu tranh không khoan nhượng để loại bỏ bất công, bất bình đẳng khỏi trái đất này Tôi hy vọng cuộc Hội thảo này sẽ làm sáng tỏ thêm cuộc đòi

và thành tích của Hồ Chí Minh Đó là một đóng góp có ý nghĩa nhất vào việc tưởng niệm nhân vật vĩ đại.

Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân ván quốc gia, u ỷ ban quốíc gia UNESCO của Việt Nam,

Hội thảo quốc t ế Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh hừng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá lớn, Nxb.

Khoa học xã hội, H à Nội, 1995, tr 26-29.

Chủ tịch H ồ C h í M inh đọc văn bia tại đ ền thờ N guyễn Trãi 2 ! 1965

CHỦ TỊCH HỔ CHÍ MINH VỚI CÁCH MẠNG LÀO

XIXANẠ XIXAN

Nguyên Chủ nhiệm ưỷ ban Khoa học xã hội

Cộng hoà Dân chủ nhân dân Lào

Tên tuổi đồng chí Hồ Chí Minh gắn liền với sự nghiệp cách mạng Việt Nam, cách mạng Đông Dương Ngưòi đã có những đóng góp to lớn cho cách mạng thê giới Trưốc hết, Người là Anh hùng giải phóng dân tộc, Nghị quyết UNESCO ghi rõ: "Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu tưỢng kiệt xuất về lòng quyết tâm của cả một dân tộc, đã công hiến trọn đòi mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội" Tôi không có tham vọng đề cập toàn bộ vấn đề này (vì bản thân vấn đề đã là một hệ thống đề tài nghiên cứu hết sức rộng lớn) Tôi chỉ xin giới hạn vào chủ đề: Chủ tịch Hồ Chí Minh với cuộc cách mạng giải phóng dân tộc ở Lào.

Từ cuốĩ thế kỷ XIX, khi thực dân Pháp xâm lược và chiếm đóng đất nưóc chúng tôi, bất chấp sự đầu hàng của bọn phong kiến, quý tộc, nhân dân các bộ tộc Lào không cam chịu kiếp nô lệ, đã nhiều lần nổi dậy chống ách thông trị hà khắc Trong suốt 30 năm đầu của thế kỷ XX, các cuộc khởi nghĩa đã bùng nô liên tiếp trên hầu khắp đất nước.

Có phong trào diễn ra trên quy mô khá rộng, bao gồm nhiều địa bàn, nhiều tỉnh Có cuộc chiến đấu kéo dài gần bốh thập kỷ Những người lãnh đạo các cuộc đấu tranh đó à những nhà yêu nước kiên cường, nhưng do hạn chế của điều kiện lịch sử, họ không có đường 101 và phương thức đấu tranh thích hỢp, nên các phong trào đó đều thất bại Cuối những năm 1920, đồng chí Hồ Chí Minh, thông qua tô chức Hội Thanh niên cách mạng đã truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Lào Khi Người hoạt động ở Thái Lan, sau các lớp huấn luyện chính trị tại ưđon, Người đã

nhiều lần trực tiếp huấn luyện các đồng chí hoạt động ở

Lào Có lần, Người đã triệu tập các đồng chí hoạt động ỏ Viên Chăn tới Noọng Khai đê nghe báo cáo tình hình và chỉ đạo phương hướng đẩy mạnh hoạt động ở Lào Mùa thu 1928, đồng chí Hồ Chí Minh đã từ Thái Lan sang Pắcxế, lên Xavanakhẹt, đến Xiêng Vang (phía Nam tỉnh lỵ Thà Khẹt) để trực tiếp tìm hiểu thực tế tình hình đời sống nhân dân Lào.

Những hạt giống cách mạng mà đồng chí Hồ Chí Minh gieo đã nhanh chóng nảy mầm và phát triển ở Lào Từ các

tổ chức quần chúng cách mạng thời kỳ 1928-1929, đến năm 1930 đã hình thành sáu chi bộ cộng sản ở Viên Chăn, Pắcxế, Thà Khẹt, Xavanakhẹt, Thôntiu, Bònèng Các tổ chức quần chúng: Công hội, Thanh niên, Phụ nữ, Đồng minh phản đế, Hội tương tế đã phát triển ở nhiều thành phố' và các vùng đông công nhân Tháng 9 năm 1934, tại một đảo nhỏ trên sông Mê Kông, Đại hội đại biểu các chi

bộ cộng sản các địa phương đã thành lập Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tại Lào Từ đó cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân các bộ tộc Lào bước sang thời kỳ mới, với chất lượng hoàn toàn mói; cách mạng Lào đã trở thành

một bộ phận khăng khít của cách mạng Đông Dương và cách mạng thê giới.

Như vậy, đối với nhân dân Lào, cống hiến to lớn của đồng chí Hồ Chí Minh, trước hết là tìm ra con đương giải phóng dân tộc đúng đắn cho cách mạng Lào Tháng 5 năm

1941, đồng chí Hồ Chí Minh, thay mặt Quôc tế Cộng sản chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương,

đã nêu rõ: nhiệm vụ chủ yếu và trước mắt của cách mạng Đông Dương là cách mạng giải phóng dân tộc và nhân mạnh: muốh đánh Pháp đuổi Nhật "phải có lực lượng thống nhất của tất thảy các dân tộc Đông Dưdng hỢp lại" Hội nghị Trung ương lần đó nhất trí với ý kiến của đồng chí Hồ Chí Minh, đã đặt vấn đề giải phóng dân tộc trong khuôn khổ mỗi nước, chủ trương lập Mặt trận Dân tộc thống nhất trong từng nước nhằm khơi dậy truyền thông tốt đẹp của mỗi dân tộc, thu hút mọi lực lượng yêu nước, động viên sức mạnh của cả nước đứng lên giành độc lập chủ quyền dân tộc Đường lốì chiến lược đó là nhân tô" thắng lợi hết sức quan trọng.

Điểm nổi bật ở đồng chí Hồ Chí Minh là không chỉ đóng góp về lý luận, về đường lôi, phương hưống, mà đồng chí còn quan tâm đến phương diện tô chức và chỉ đạo thực tiễn cách mạng Trong Điếu văn đọc tại Lễ truy điệu đồng chí Hồ Chí Minh ngày 5 tháng 9 năm 1969 tại Sầm Nưa, đồng chí Cayxỏn Phômvihản, Tổng Bí thư Đảng Nhân dân cách mạng Lào, đã nói: "Đốì với cách mạng Lào chúng ta, đồng chí Hồ Chí Minh đã thường xuyên quan tâm chỉ đạo cho Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tại Lào trước đây, cũng như sau này cho Đảng Nhân dân cách mạng Lào khi Đảng đã được thành lập Đồng chí đã trực tiếp giúp cho chúng ta những ý kiến rất quan trọng về chiến lược,

sách lược, vể phương thức hoạt động Nhò đó rhà trong tình thê vô cùng gay go gian khổ, Đảng bộ Đảng Cộng sản Đông Dương tại Lào đã ra sức vận động quần chúng, tô chức và lãnh đạo nhân dân Lào đứng lên làm Cách mạng tháng Tám thành công, giành chính quyền về tay mình, tuyên bô" nền độc lập của Lào ngày 12 tháng 10 năm 1945 Tiếp đó, đồng chí Hồ Chí Minh đã giúp đỡ tận tình cuộc đấu tranh cứu nưốc của nhân dân ta".

Đồng chí Cayxỏn Phômvihản cũng nói rõ việc đồng chí

Hồ Chí Minh, trong từng thòi kỳ, đã chú ý hướng dẫn việc

chuyên hướng trọng tâm hoạt động, xây dựng cơ sở nhân

dân, phát động quần chúng nông dân xây dựng các khu cán cứ kháng chiến, xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, mở M ặt trận Dân tộc thống nhất, xây dựng Đảng Mác - Lênin chân chính, nhất là vấn đề đào tạo đội ngũ cán bộ có đạo đức cách mạng và có năng lực công tác.

Trong những lần lực lượng yêu nưốc đấu tranh buộc đốì phương phải chấp nhận giải pháp hoà bình, thành lập chính phủ liên hiệp dân tộc, có lực lượng cách mạng tham gia, đồng chí Hồ Chí Minh đã ân cần dặn dò: Hoà hỢp là thắng lợi về sách lược Vấn đề chủ yếu quan trọng, có ý nghĩa chiến lược là phải quan tâm củng cô" và phát triển lực lượng cách mạng để sẵn sàng đốì phó với mọi tình huống, không ngừng đưa cách mạng tiến lên.

Lịch sử đã chứng minh sự đúng đắn của luận điểm của đồng chí Hồ Chí Minh về cách mạng dân tộc dân chủ, phát triển thành cách mạng xã hội chủ nghĩa trong từng nước chậm phát triển Quá trình cách mạng này gồm hai giai đoạn có phần đan xen vào nhau, giai đoạn sau hoàn thành những nhiệm vụ chưa làm xong của giai đoạn trước, và giai đoạn trước, khi có điều kiện, có thể bắt đầu làm một

sô nhiệm vụ của giai đoạn sau Quá trình cách mạng Lào

đã diễn ra gần đúng như thế và hiện nay đang ỏ giai đoạn củng cô", phát triển, hoàn thiện chế độ dân chủ nhân dân, từng bước đi lên Chủ nghĩa xã hội.

Đồng chí Hồ Chí Minh hết sức quan tâm xây đắp cho mối quan hệ đặc biệt Việt - Lào Tháng 9 năm 1952, trong một cuộc họp, Ngưòi nói: "Chính phủ và nhân dân Việt Nam hết lòng thành thực giúp đỡ Mặt trận và nhân dân Lào anh

em Sự thật chưa tìm ra chữ gì để thay chữ giúp, chứ thực ra không phải là giúp mà là làm một nhiệm vụ quốc tế" Trong thực tế, mối quan hệ giữa hai Đảng và nhân dân hai nưóc Việt - Lào là mối quan hệ láng giềng gần gũi, giữa những người bạn chung lý tưởng, cùng chiến hào chông kẻ thù chung, đã từng đồng cam, cộng khô "hạt muối cắn đôi",

"cọng rau bẻ nửa" Đồng chí Tổng Bí thư Đảng chúng tôi đã từng nói: "Trong lịch sử cách mạng thế giới cũng đã có nhiều tấm gương sáng về tinh thần quốc tế vô sản, nhưng chưa ở đâu và chưa bao giò có sự đoàn kết liên minh chiến đấu đặc biệt lâu dài, toàn diện như vậy, hơn 30 năm đã qua mà vẫn trong sáng như xưa - một sự đoàn kết liên minh bền vững,

đã phát huy cao độ tinh thần độc lập tự chủ và mọi nhân tô" chủ quan của từng dân tộc và kết hỢp với sức mạnh của

cả hai dân tộc, cùng chiến đấu và cùng chiến thắng".

Nhìn lại những chặng đưòng đã qua, từ một dân tộc nô

lệ, thành một dân tộc có độc lập, tự do; từ một đất nước bị chia cắt thành một đất nước thông nhất, từ một xã hội thuộc địa và phong kiến thành một xã hội dân chủ nhân dân, từng bưóc đi lên Chủ nghĩa xã hội, từ một xứ sở không có tên trên bản đồ thế giới thành một thành viên tiên tiến của cộng đồng quốc tế, trong cuộc hành trình lịch

sử này, nhân dân Lào chúng tôi luôn luôn ghi nhớ công ơn Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngày nay, trước những biến động dồn dập, những xáo trộn phức tạp xảy ra hàng ngày, hàng giò trên chiên trương

th ế g'ới chúng tôi cho răng hđn bao giơ het, can tang cương hơn nữa quan hệ đoàn kết đặc biệt giữa hai nưốc Lào - Viẹt,

di sản vô giá mà đồng chí Hô Chí Minh đã đe lại, đưng vưng trên irận địa của mình, bảo vệ và phát huy thành qua cách mạng đã đạt được, đẩy mạnh sự hỢp tác toàn có hiệu quả Đó là một phép màu, một trong những thế mạnh giúp chun<^ ta vượt qua thử thách, vươn tới mục tiêu.

Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia Uỷ ban quốc gia UNESCO của Việt Nam,

Hội thảo quốc tế Chủ tịch Hô Chí Minh, anh hừng giải phóng dàn tộc, nhà văn hoá lơn, Nxb.

Khoa học x ã hội, Hà Nội, 1995, tr 114-118.

Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm một đơn vị không q u â n 2 ! 1967

CHỦ TỊCH HỔ CHÍ MINH VỚI CÁCH MẠNG CAMPUCHIA

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ sốhg mãi trong trái tim nhân dân Việt Nam, mà còn sông mãi trong trái tim mọi tầng lốp nhân dân Campuchia chúng tôi.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là chiến sĩ cách mạng kiên cưòng của nhân dân Việt Nam mà còn là người chiến

sĩ cách mạng tiền bôi của nhân dân Campuchia và Lào Bởi lẽ Người là ngưòi sáng lập Đảng Cộng sản Đông Dương, tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Nhân dân cách mạng Campuchia, và Đảng Nhân dân cách

mạng Lào Những đội tiên phong cách mạng đó đã lãnh đạo nhân dân các dân tộc mình đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, đánh đổ chế độ cai trị thực dân Pháp, quân phiệt Nhật,

đế quốc Mỹ và chủ nghĩa bành trướng bá quyền.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại những di sản bất diệt

về truyền thống đấu tranh của Đảng Cộng sản Đông Dương với những bài học kinh nghiệm vô giá cho cách mạng Campuchia, cách mạng Lào, cũng như cách mạng của nhân dân những nước đang phát triển khác.

Tinh hoa văn hoá và đạo đức của Người là tấm gương tưyệt đôi tự giác phục vụ nhân dân, suổt đời đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc Người từng nói: "Tôi chỉ có một ham muốn, ham muôn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào

ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" (Hồ

Chí Minh; Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2002, t 4, tr 161) Người viết trong ''Di chúc": "Suốt đòi tôi

hết lòng hết sức phục vụ Tô quốc, phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân Nay dù phải từ biệt thế giới này, tôi không có điểu gì phải hổi hận, chỉ tiếc là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa" (Hồ Chí Minh:

Sđd, t l2 , tr.501).

Trong đòi sống thường ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là một tấm gương tuvệt sáng Đó là "cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư", chỉ nghĩ đến lợi chung, không tính toán cà nhân bao giờ Phẩm chất tuyệt vòi trên đây cho thấy cuộc sống trong sáng nhất mực của một con người vĩ đại đã là tấm gương cho cán bộ, công nhân viên, chiến sĩ của Việt Nam cũng như mọi tầng lớp nhân dân, cán bộ, chiến sĩ Campuchia chúng tôi.

C h ủ tịch H ồ C h í M inh thăm một đơn vị bộ đội sau ch iến d ịch 3 ¡1 9 5 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa, nhưng những gì thuộc

ve Ngươi, tư phâm chât đên hành đông, vẫn sông mãi trong long nhân dân Việt Nam, nhân dân các dân tôc yêu độc lập, tự do, hoà bình, công lý và những người tiến bộ trên Trái đất Tấm gương anh hùng và tấm gương đạo đức sông tràn đây tình yêu Tổ quôc và nhân dân một cách tự nguyện đó đã được truyền lại cho các thế hệ thanh thiếu

niên Việt Nam ngày nay nhằm tiếp tục thực hiện "Di

chúc" của Người; "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đòi sau

là một việc rất quan trọng và rất cần thiết" (Hồ Chí Minh:

Sđd, t 12, tr 510) Chỉ 6 năm sau khi Người qua đời

nhan dan Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Viẹt Nam do Ngưòi rèn luyện và giáo dục, đã thực hiện

ưóc mong lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh là giải phóng miền Nam khỏi cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ, giành độc lập và tự do cho Tổ quốc Việt Nam và thổhg nhất đất nước mình.

Mặc dù Người có công lao to lốn với đất nước, Người không thích cho ai nói về đòi tư của mình Người sông giản

dị, không bao giò xa ròi nhân dân Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gắn mình với nhân dân, quan tâm nghe ý kiến quần chúng, tin tưởng vào sức mạnh của quần chúng Chủ tịch quan tâm không phải một mà là tất cả các tầng lớp nhân dân, công nhân, nông dân, chiến sĩ, trí thức, thanh niên, phụ nữ, thiếu nhi, ngưòi già, ngưòi thiểu sô" và kiều dân

Việt Nam ở nước ngoài Trong "Di chúc", Ngưòi đã để lại

"muôn vàn tình thương yêu" cho toàn dân, toàn Đảng, toàn quân và toàn thể thanh thiếu niên Đó cũng là tình cảm kỳ diệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người quan tâm đến công tác xây dựng và vun đắp tình đoàn kết quốc tế Trong quan điểm của Ngưòi, nhân dân yêu chuộng hoà bình và công lý, nhân dân tiến bộ thế giới là anh em của nhau Nhân dân Campuchia đã nhận được sự giúp đỡ theo tinh thần của chính sách đoàn kết này từ các chiến sĩ cách mạng Việt Nam, những chiến sĩ quân đội Việt Nam anh em, những người giúp giải phóng nhân dân Campuchia khỏi ách các loại thực dân, đế quốc và sau cùng là khỏi chế độ diệt chủng Pôn Pot - lêng Xari

T ru n g tâ m K h o a học x ã hội v à N h ản v á n quóc gia, ư ỷ b an quốc gia U N E S C O củ a V iệt N am ,

Hội thảo quốc tế Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh

h ù n g g i ả i p h ó n g d â n tộ c , n h à v ă n h o á lớ n , Nxb.

K h oa học x ã hội, H à Nội, 1 9 9 5 , tr 5 5 -5 7

CHỦ TỊCH HỔ CHÍ MINH - NHÀ ÁI QUỐC

VIỆT NAM Vĩ ĐẠI, NGƯỜI BẠN LỚN CỦA NHÂN DÂN ẤN ĐỘ VÀ TOÀN NHÂN LOẠI

T.N KAUL

Nguyên Chủ tịch Trung tâm nghiên cứu

vể Đông Dương của ẤN ĐỘ

Với cương vị Chủ tịch Trung tâm Ắi Độ nghiên cứu về Đông Dương, tôi rất tự hào được tham dự Hội thảo quốc tế

kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cố Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tôi đã được vinh dự từ những năm 1957 và 1958 (khi tôi làm Chủ tịch u ỷ ban Giám sát và kiểm soát quốc tế ỏ Việt Nam) gặp nhà ái quốc Việt Nam vĩ đại đó, ngưòi chiến sĩ dũng cảm đấu tranh cho tự do của tất cả nhân dân bị áp bức, người bạn lớn của Ân Độ và toàn nhân loại.

Bác Hồ, cách gọi trìu mến của chúng tôi ở Ân Độ, đã kết hỢp được trong bản thân Ngưòi những đức tính của Mác, Lênin, Mahátma Găngđi và Giaoaháclan Nêru Người đại diện cho sự vĩ đại vô"n có của nhân dân Việt Nam - bình dị, chuyên cần, yêu quý trẻ thơ và thanh niên, thẳng thắn, trung thực, chân thành và một ý thức mạnh

mẽ về nhân văn kêt hỢp với nhiệt tình và tinh thần cách mạng - đó là phương châm cho mọi hành động của Ngưòi

Do đó, ngưòi ta không ngạc nhiên khi thấy Người có thể lãnh đạo, hưống dẫn, tô chức và chỉ đạo cuộc đấu tranh chông thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, quân phiệt Nhật và

Tưởng Giói Thạch xảo quyệt một cách thành công Sự ủng

hộ toàn tâm của nhân dân đã làm cho dân tộc Việt Nam đánh đuôi được những kẻ áp bức ngoại bang, cảm hoá được

cả những tay sai và bè lũ của chúng và cuôl cùng hoàn thành thống nhất đất nước năm 1975 Mặc dù Chủ tịch Hồ Chí Minh không còn sống để chứng kiến thành tựu vĩ đại này, nhùng Ngưòi đã tiên đoán vối sự tin tưởng mạnh mẽ

về điều này trong ''Di chúc" của Người.

Tôi nghĩ không cần thiết phải nhắc nhở và gỢi lại công

^ao to lớn của Bác Hồ đối với cuộc đấu tranh của nông dân

và công nhân, trí thức yêu nước ở Việt Nam, bằng sự gắn liền cuộc đấu tranh đó với cuộc đấu tranh của nhân dân thê giới chống chủ nghĩa thực dân, chống áp bức, chông sự thông trị của đế quổc, đặc biệt là ở châu A Người không phải là một nhà dân tộc hẹp hòi, mà có những tình cảm lớn đốì với mọi tầng lớp trong xã hội, đặc biệt là những người nghèo, những người bất hạnh và bị áp bức Điểm lại cuộc đấu tranh hơn một ngàn năm của nhân dân Việt Nam chông ách đô hộ của nước ngoài, ngay cả từ khi thực dân Pháp xâm lược, Chủ tịch Hồ Chí Minh xem đó là một bộ phận, một bộ phận quan trọng của cuộc đấu tranh của nhân dân thế giói chông chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa

đê quốc Người không buộc tội nhân dân Pháp hoặc nhân dân Mỹ, mà chỉ lên án chính quyền thực dân đế quốc của

họ Trên thực tế, Ngưòi kêu gọi công nhân Pháp hãy làm nhiều hơn nữa cho sự giải phóng nhân dân bị áp bức ỏ các

thuộc địa của Pháp Hơn nữa, trong bản "Tuyên ngôn Độc

lập" do Người thảo và đọc ngày 2 tháng 9 năm 1945, Ngưòi

đã trích dẫn cả lời kêu gọi của cách mạng Pháp về tự do, bình đẳng, bác ái và cả Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ về quyền bất khả xâm phạm của con người đôi vói hoà bình

và mưu cầu hạnh phúc.

C h ủ tịch H ồ C h í M inh thăm bộ đội diễn tập 4 ! 1 9 5 7

Tôi chỉ xin nêu ra vài nét trong rất nhiều nét lớn của bậc vĩ nhân này, nhằm nhấn mạnh sự hiểu biết rộng rãi, lòng tin tưởng mạnh mẽ của Người vào nhân dân mình cũng như vào toàn nhân loai và ý chí quyêt tam viing chac của Người đạt tối các mục đích và lý tưởng cao cả mà Ngưòi đã đề ra trước nhân dân mình Tôi xin được nhăc lại ngắn gọn một sô^ hồi tưởng của bản thân mình.

Khi tôi đến thăm Người lần đầu năm 1957 tại cơ quan của Người ở Hà Nội, tôi rất ngạc nhiên về cách ăn mặc giản

dị của Ngưòi Người mặc một bộ đồ bằng vải kaki, chân đi dep cao su Người đưa tôi đi thăm căn nhà mà Người đang

ở Đó là một ngôi nhà gỗ nhỏ bé, tiện nghi sơ sài, đầy cây xanh Mặc dù giữ chức vụ cao, Hồ Chí Minh vân duy trì

một nếp sống giản dị, làm cho Người có điều kiện gần gũi với quần chúng và quần chúng cũng đồng cảm với Ngưòi Người kể cho tôi nghe ngắn gọn về lịch sử Việt Nam và nguyện vọng cháy bỏng của nhân dân đối vổi việc thống nhất đất nưốc Ngôn ngữ, văn hoá, lịch sử và truyền thống của dân tộc Việt Nam đã làm cho họ trở thành một quốc gia và không một cường quốc nước ngoài nào có thể chia cắt đưỢc Lúc đó Ngưòi hỏi tôi một câu có vẻ đơn giản: Với

tư cách Chủ tịch ưỷ ban Giám sát và kiểm soát quốc tế, Ngài có thể làm một điều gì đó được chăng để giúp cho việc thông tin và tiếp xúc giữa các gia đình bị chia ly, kẻ Bắc,

người Nam? Tôi nói với Người rằng, tôi sẽ cố hết sức

thuyết phục nhà cầm quyền miền Nam Việt Nam để họ đồng ý và nhờ Người nói với Chính phủ cho tôi danh sách những gia đình đó, cùng vói địa chỉ Người đồng ý ngay và cảm ơn tôi Tôi đã có được sự đồng ý về nguyên tắc của nhà cầm quyền Nam Việt Nam về đề nghị nhân đạo này về

sau họ lại đề ra những điều kiện đê gây rắc rốì chứ không

phải đê giúp cho các gia đình chia ly và do đó cố gắng của

tôi rút cuộc chẳng đi đến đâu Khi gặp Ngưòi lần thứ hai, tôi kê cho Người về toàn bộ sự việc Ngưòi cảm ơn tôi về những điều tôi đã làm và nói sẽ tiếp tục gắng sức bằng mọi cách Người chỉ thị cho Thủ tướng, lúc đó là ngài Phạm Văn Đồng và Bộ trưởng Bộ Quôc phòng là Đại tưống Võ Nguyên Giáp tiếp tục liên hệ với tôi.

Lần thứ ba, tôi gặp Người vào dịp quốc khánh An Độ, ngày 26 tháng 1 năm 1958 Cơ hội ấy thật là tốt đẹp vì Ngưòi

đã đôn và lưu lại với chúng tôi gần một giò Tôi lúc nào cũng quý trọng bức ảnh chụp chung với Người vào dịp đó Lần cuôi cùng, tôi gặp Ngưòi vào mùa Xuân năm ấy, khi một đoàn văn hoá của nước Việt Nam Dân chủ Cộng

hoà sắp sửa lên đường sang thăm Ấn Độ Tôi tổ chức một cuộc chiêu đãi nhỏ vào buổi tôi để tiễn đoàn Việt Nam và hỏi ý kiến Vụ trưởng Vụ Lễ tân xem có nên mời Chủ tịch

Hồ Chí Minh và các vị khác hay không Tôi được thông báo rằng, có thể cứ gửi giấy mòi, nhưng rất ít khả năng Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ đến tư thất của tôi vì Người chưa hề làm như vậy, đối với bất kỳ một vị đại sứ nào hồi đó Tôi gửi giấy mòi Chủ tịch Hồ Chí Minh theo phép lịch sự, nhưng không dự kiến Người sẽ tới Tuy nhiên, giữa buổi liên hoan, khi chúng tôi đang hát những bài Ân Độ và Việt Nam cùng với các thành viên trong đoàn, tôi rất ngạc nhiên và vui sướng thấy Vụ trưởng Vụ Lễ tân vào thông báo: "Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới" Quả thật tôi hết sức vui mừng Tôi ra đón Ngưòi và đưa Người vào phòng Người cùng hát với chúng tôi, dùng một chút nước quả và trái cây, rồi ra về sau nửa giờ Đây thật sự là một cử chỉ đẹp

đẽ của Người mà tôi sẽ không bao giò quên Ngưòi nói về

sự tôn trọng của mình đốĩ với Mahátma Găngđi, Păngđít Nêru và nhờ tôi chuyển lời thăm hỏi tói cháu "Inđira" của

Ngưòi Inđira Gángđi (Nhà hoạt động chính trị, xã hội, cố

Thủ tướng Ấ i Độ và nhà hoạt động quốc tê xuất sắc) vốn thường gọi Ngưòi bằng "Bác" và viết thư cho Người.

Tôi muốh đặc biệt nói tới một bức thư Bác Hồ gửi cho Păngđít Nêru đang ở trong tù Bức thư viết theo thể thơ như sau:

I

"Khi tôi phấn đấu, anh hoạt động,

Anh phải vào lao, tôi ở tù;

Muôn dặm xa vời chưa gặp mặt, Không lời mà vẫn cảm thông nhau.

Đôi ta cảnh ngộ vốn không khác, Cảnh ngộ giờ đây khác bội phần;

Tôi, chốn lao tù người bạn hữu, Anh, trong gông xích bọn cừu nhân".

(HỒ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội^ 2 002 1 í.5, tr,372).

Để kết luận, tôi xin bày tỏ lòng cảm phục đôi với nhân dân và các nhà lãnh đạo Việt Nam Đấy là những con ngưòi cần mẫn nhất, tận tụy nhất, yêu nưóc nhất trên th ế giới này Tôi đã học được nhiều điều ở họ, nhiều hơn ở bất

cứ nơi nào khác trong suốt nửa thê kỷ công tác ở các nơi trên th ế giới, trong đó có Mỹ, Liên Xô, Trung Quốc và Anh Nhân dân hai nước Ân Độ và Việt Nam có nhiều điểm«

tương đồng về lịch sử và văn hoá, về mục tiêu và lý tưởng,

vể truyền thống và triết lý nhân sinh Tương lai hoà bình ở châu Á phụ thuộc nhiều vào quan hệ hữu nghị và hỢp tác, không phải chỉ giữa nhân dân hai nước Ân Độ và Việt Nam, mà còn giữa chúng ta với nhân dân các nưốc khác ở châu Á và thê giới.

Những sự đổi thay và biến động lốn lao đang diễn ra trên th ế giới May mắn thay, những sự kiện đó cho đến nay đã diễn ra nói chung là hoà bình Tuy nhiên cũng đã diễn ra tình trạng xói mòn và thất vọng đốĩ vói vai trò của đảng cầm quyền ở nhiều nước - xã hội chủ nghĩa và không

xã hội chủ nghĩa Thế giới ngày nay có thể rút ra được một bài học trong đường lôi của Chủ tịch Hồ Chí Minh là kêu gọi đảng viên trong đảng của mình hãy phục vụ nhân dân, giúp đỡ họ và học tập ở họ, không được ra lệnh hay bắt họ phải phục tùng Đấy là điều mà các đảng chính trị và các

II

Một cốhg hiến quan trọng khác của Chủ tịch Hồ Chí Minh là chủ trương làm khởi sắc và tăng cưòng truyền thông văn hoá Việt Nam, gắn bó với các nền văn hoá khác trên thế giới Các bài thơ, tiểu luận và diễn văn của Người phản ánh một sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử và văn minh nhân loại và một niềm tin chung thuỷ đôl với bản sắc văn hoá của mỗi dân tộc, quốc gia, kể cả dân tộc mình và các dân tộc khác trên th ế giới Vì vậy, Người đưỢc yêu mến, khâm phục và kính trọng trên toàn thê giới Tôi còn nhớ rõ nhân dân miền Nam Việt Nam, khi đất nước còn bị chia cắt đã hôn lên chân dung của Người in trên giấy bạc như thế nào Hiếm có lãnh tụ nào trên thế giỏi lại được nhân dân mình hết lòng mến mộ, tin yêu và kính trọng như Chủ tịch Hồ Chí Minh Tôi mong rằng u ỷ ban Khoa học xã hội (nay là Viện Khoa học xã hội Việt Nam) và UNESCO sẽ sớm bắt tay vào việc dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài mọi tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vì những tác phẩm này nói lên bản chất nhân đạo, lòng ưu ái, trí tuệ và tình cảm chan hoà mà Bác Hồ là hiện thân.

Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia, u ỷ ban quốc gia UNESCO của Việt Nam,

Hội thảo quốc tể Chủ tịch H ồ Chi Minh, anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá ỉớn, Nxb.

Khoa học xã hội, Hà Nội, 1995, tr 30-34.

Hổ CHÍ MINH, NGƯỜI c ó ĐẦY ĐỦ NĂM

ĐỨC TÍNH CỦA LÃNH TỤ MÀ LÊNIN ĐỂ RA

SIPHONÔM VICHIVÔRASAN

Nguyẽn N ghị sĩ Quốc hội Thái Lan

Trước hết với tư cách cá nhân, tôi xin thay mặt cho đồng bào tôi, những ngưòi yêu nước, yêu độc lập tự do, yêu công lý và hoà bình, xin bày tỏ lòng vui mừng phấn khởi cùng toàn thể nhân dân Việt Nam đã vinh hạnh được tổ chức UNESCO - một tổ chức của Liên hỢp quốc chính thức công nhận người con vĩ đại của nhân dân Việt Nam là anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, nhà văn hoá lốn.

Trước khi nói về Chủ tịch Hồ Chí Minh, về Nguyễn Ái Quổc, cái tên xa xưa của Người, tôi muốn nói đến lãnh tụ Vlađimia Ilích ưlianốp Lênin, ngưòi mà Hồ Chí Minh đã kính phục như là người thầy vĩ đại, người mà Hồ Chí Minh

đã đến Mátxcơva mong được gặp nhưng tiếc rằng ông đã đến muộn, Lênin đã mất trước đấy vài tháng.

Nói về Lênin, tôi muốn nói đến một điều ghi trong văn bản của Đại hội Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 4 tháng 1 năm 1923, đề cập vấn đề bầu tổng bí thư thay thế Lê nin,

vì lúc này Lênin ôm nặng Người thấy không thể đảm nhiệm công việc phục vụ đảng được nữa, Người có một để nghị, tất nhiên, Người không ghi cụ thể tên ai là người sẽ đảm nhận chức tổng bí thư mà chỉ nêu tiêu chuẩn cho một tổng bí thư như sau:

1 Là người phải có tính kiên trì, bền bỉ.

2 Phải luôn luôn trung thành và ngay thẳng.

3 Phải là ngưòi khiêm tốn, dịu dàng, mềm mỏng.

4 Phải có lòng nhân ái, biết quan tâm đến đồng chí mình.

5 Phải là người có tính kiên định.

Năm tiêu chuẩn đạo đức mà Lênin đặt ra cho tổng bí thư của Đảng Bônsêvích lúc bấy giò, thực chất là đạo đức của giai cấp cần lao, mà theo tôi nó thể hiện rất đầy đủ ở con ngưòi Hồ Chí Minh Vối đạo đức ấy lại đưỢc trang bị bằng tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin, đã thực sự là kim chỉ nam cho mọi thắng lợi của Người trong sự nghiệp giải phóng dân tộc mà Người đã đem lại độc lập tự do cho dân, cho nưóc, khai sirửi ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ngày 2 tháng 9 năm 1945 Từ đây bắt đầu những ngày vô cùng bề bộn trong công cuộc khôi phục lại đất nước, Người

đã có câu nói bất hủ: "Mọi thắng lợi là do dân và vì dân" .Hồ Chí Minh, người con vĩ đại của dân tộc Việt Nam,

cả cuộc đòi chưa từng vì cuộc sổng riêng tư, tất cả đều vì dân, vì nưóc, gia đình của Người là nhân dân, là Đảng và

Tổ quổc Bởi lẽ đó, tất cả điều gì Hồ Chí Minh dạy và làm, thì mọi ngưòi đều ngưỡng mộ và làm theo không chút đắn

đo, đặc biệt các cháu thanh thiếu niên yêu quý Người vô cùng, kính yêu Ngưòi như cha như mẹ.

Hồ Chí Minh, cái tên được toàn thể nhân dân Việt Nam kính trọng, cũng là biểu tưỢng của niềm tin, hy vọng, của lòng dũng cảm, của độc lập, tự do và hạnh phúc Chân dung của Người khập cả nưóc đâu đâu cũng có, từ trong các túp nhà tranh của nông dân lao đông đến các dinh thự của nhà giàu, trong các nhà thò Thiên Chúa giáo hay trong các đền chùa Đạo Phật, không xa lạ cách bức.

Cho dù Người chưa từng là sinh viên ở trường đại học nào, nhưng sự hiểu biết của Ngưòi thật cao rộng và sâu

C h ủ tịch H ồ C h í M in h th ă m một đ ơ n vị h ả i q u â n 4 ! 1 9 5 9

báo ke cả báo trong nước hoặc báo tiếng Anh, tiếng Pháp Người biết thông thạo không dưới năm thứ tiêng: Han, Đức, Anh, Pháp, Nga và Nhật.

v ề cá tính, Ngưòi chỉ nói ít và nói nhưng đi6u co đọng,

là ngưòi nhân hậu và khiêm tốn, gian dị Suôt nhieu nam trong ca thòi kỳ tiến hành công cuộc kháng chiến chông Pháp nguời chỉ mặc bô quân áo kaki và chiGC mu cung va.Ị kaki, đi dép kiểu Trung Quốc, nhiều lần có người đề nghị biếu quần ao sang trọng hơn để Người dùng thì Ngưòi đã nhẹ nhàng từ chôi rất khéo léo rằng: "Dân ta đang nghèo, đang khó khăn nhiều lắm, Bác có bộ quần áo này là đầy

đủ lam rồi" Sự ăn ỏ của Người cũng quá ư bình dân, với tư

cách là chủ tịch nước nhưng nơi ăn chốn ở của Người không khác gì lốì sống đạm bạc của giai cấp cần lao.

Khi bàn luận hay giải thích, hoặc đề cập vấn đề chính trị, Người luôn trình bày đơn giản để mọi ngưòi nghe dễ hiểu, khiến những điều phức tạp thành dễ nghe, dễ tiếp thu Khi cần tranh luận Ngưòi không nói vòng vo, dùng từ khuôn sáo sách vở, Ngưòi dùng từ ngữ quen thuộc gần gũi vối mọi người, không triết lý dài dòng khó hiểu.

Về sinh hoạt hằng ngày, Ngưòi dậy từ 5 giờ sáng, ngồi vào bàn làm việc của Người, uống trà, hút thuốc hoặc đọc sách hoặc điểm lại những công việc đã qua, sau đó ghi nhanh chương trình làm việc trong ngày vào quyển sô tay

và tất nhiên Ngưòi làm đầy đủ không bỏ sót từng chi tiết công việc đã ghi Một điều đặc biệt là mặc dù bận trăm công nghìn việc, nhưng không bao giò Người bỏ qua là dành 30 phút tập thể dục vào buổi sáng, một nếp sinh hoạt đã hình thành đều đặn ở Người trong hàng chục năm Phần lớn thòi gian Người hy sinh cho công việc phục vụ nhân dân và Tô quốc, không có mấy thời gian cho riêng mình Là ngưòi đúng giò tuyệt đối, tuyệt đốỉ đến mức thành thành ngữ "giò Bác Hồ" tức là muôn nói đến sự đúng giò Một điều cần nói thêm, mặc dù đã là lãnh tụ của phong trào giải phóng dân tộc, là lãnh tụ của Đảng, là Chủ tịch nước nhưng lúc nào Ngưòi cũng là ngưòi khiêm tô"n, giản

dị và đôn hậu Hàng chục năm qua Người đã ở nhiều nơi, làm việc nhiều nơi, hoạt động ở nhiều địa bàn khác nhau, dưới nhiều tên khác nhau, khó có ai biết được Người hiện đang ở đâu và làm gì Nói tóm lại, Người là con người vô cùng linh hoạt, linh hoạt đến mức kỳ diệu Cũng có nhiều người đã từng có lần tò mò muôn biết đến quá khứ kỳ diệu

ấy của Người, Người đã giản dị trả lời: "Quá khứ của Bác không có gì đặc biệt mà cũng không quan trọng, cái điều

mà Bác thấy cần phải quan tâm là vấn đề hiện tại và tương lai của nước nhà".

Ngài Priđi Pranômyông, một chính khách lỗi lạc của Thái đã nói về Hồ Chí Minh rằng: Trong một dịp được tiếp xúc vói Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ngưòi đã hỏi ngài về một ông huyện tỉnh Phichít đã từng cứu mạng Người trong thòi kỳ lưu lại ở đó với một thái độ cực kỳ biết dn Kể cả thời mà chính Ngài Priđi đã gửi vũ khí giúp nhân dân Việt Nam tiến hành cuộc kháng chiến chống Pháp sau Chiến tranh th ế giới thứ hai cũng được Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc đến vối cả tấm lòng biết ơn với Chính phủ Xiêm, thể hiện bằng việc đặt tên cho tiểu đoàn bộ binh đã dùng

vũ khí của nước Xiêm ủng hộ là "Tiểu đoàn Xiêm", việc làm ấy đã chứng tỏ rằng Hồ Chí Minh là người sốhg có nhân nghĩa tuyệt vời, luôn luôn nhớ đến công ơn những ngưòi đã giúp đỡ mình trong lúc khó khăn.

Thưa quý vị, tất cả những gì tôi đã trình bày ỏ đây để khẳng định một lần nữa rằng, Hồ Chí Minh là người có đầy đủ năm đức tính tiêu biểu của giai cấp cần lao như Lênin đã đặt ra Đồng thòi cũng là để kính cẩn nghiêng mình trước linh hồn vô cùng thiêng liêng, trong sáng và chói lọi của Người.

Tôi xin thay mặt cho nhân dân Thái Lan hết lòng kính trọng và ca ngời Chủ tịch Hồ Chí Minh, một lãnh tụ của phong trào giải phóng dân tộc, một chiến sĩ cách mạng mà

cả cuộc đòi vì sự tự do và hạnh phúc của toàn thể nhân dân Việt Nam, xứng đáng là một lãnh tụ quan trọng của thế giói.

Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân ván quốc gia, ư ỷ ban quốc gia UNESCO của Việt Nam,

Hội ihảo quốc tê Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá lớn, Nxb.

Khoa học xã hội, Hà Nội, 1995, tr 198-203.

H ổ CHÍ MINH: MỘT NGƯỜI CHÂU Á♦

CHO MỌI THỜI ĐẠI

SÊRAPHIN QUYSON (SERAFIN D.QUIA30N)

Nguyên Chủ tịch Viện Nghiên cứu lịch sử

dân tộc Manila Philíppin

Có thể nói rằng trong những năm và những thập kỷ tới, nhiều tác phẩm về Bác Hồ sẽ ra đòi vì Ngưòi là một trong sô" ít ngưòi châu Á đã để lại đưỢc dấu ấn của irình ở nơi tôn thò những con ngưòi vĩ đại của châu A hiện đại Chắc chắn người ta đã viết nhiều về Người, đặc biệt là về các cuộc đấu tranh chính trị vì tự do và độc lập Nhưng còn nhiều điều chúng ta cần phải biết về con người châu

Á vĩ đại này của lịch sử từ những cách nhìn khác ihau Mục đích của bài này là nhằm tìm hiểu những khía cạnh khác của cuộc đòi Người về nhân cách và tư tưởng, đặc biệt là nhấn mạnh về Ngưòi với tư cách là một nha văn hoá Viết một điều gì đó về các khía cạnh của sự phát triển văn hoá của Hồ Chí Minh, về thái độ của Ngưỉíi đổì vối văn hoá và về vị trí của Người trong thê giới v ái hoá châu Á, là một nhiệm vụ khó khăn và là một cơ hội để dùng kiến thức và kinh nghiệm của mình nhằm mở rộng

sự hiểu biết của chúng ta về con người của thế kỷ XX này Khó mà mô tả được một nhà văn hoá như Hồ Chí Vlinh• *

nhưng một phần của những tác phẩm, hành động, những nét đặc biệt, những tư tưởng, lòi phát biểu và thành quả