Từ đó, tác giả lựa chọn nội dung nghiên cứu: “Tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam” để thực hiện luận án của mình..
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
Trang 2Công trình được hoàn thành tại : Trường Đại học Thương Mại
Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp trường họp tại
Phòng họp số 2 nhà I trường ĐH Thương Mại
Vào hồi 15giờ 30 ngày 25 tháng 12 năm 2019
Có thể tìm hiểu luận án tại:
- Thư viện Quốc gia
- Thư viện Trường Đại học Thương mại
Trang 3DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
CỦA NGHIÊN CỨU SINH
1 Tổ chức Kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm trong
các DN may khu vực phía Bắc Tạp chí Nghiên cứu Tài chính -
Kế toán, tr54-60
2 Vận dụng phương pháp xác định chi phí hiện đại trong các DN
sản xuất hàng may mặc khu vực phía Bắc Việt Nam Tạp chí
Kinh tế & Dự báo, tr 55-57
3 Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng kế toán quản trị chi phí,
giá thành hiện đại trong các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Tạp chí nghiên cứu Tài chính - Kế toán, tr42-48
4 Pham Duc Hieu, Bui Tien Dung, Dao Thi Huong (2019),
Assessing Management Accounting Practices in Manufacturing Companies in Vietnam, International Conference on Finance,
Accounting and Auditing (ICFAA 2019), NXBĐHKTQD, November, 7th, 2019 page 179 -187
5 Đào Thị Hương (2019), Cách mạng công nghiệp 4.0 – Thực tiễn
và thách thức đặt ra đối với nhân lực kế toán, kiểm toán, Hội thảo
khoa học Quốc gia, NXB Hồng Đức, 9 - 2019, tr219-223
6 Giải pháp nâng cao năng lực nghề nghiệp ứng dụng trong nghề
kế toán doanh nghiệp theo định hướng chương trình đào tạo POHE, Kỷ yếu hội thảo khoa học quốc tế, NXB ĐH kinh tế
Trang 4PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Ngành may mặc là một trong những ngành kinh tế trọng điểm khu vực phía Bắc, được đầu tư để phát triển trở thành ngành công nghiệp then chốt, thu hút đông đảo lực lượng lao động của khu vực Trong bối cảnh mới, khi môi trường kinh doanh thay đổi theo xu hướng hội nhập
để các DN may phát triển bền vững, cần phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó có khả năng ứng xử giá linh hoạt, tính toán, kiểm soát chi phí
để đạt được lợi nhuận như mong muốn Bên cạnh việc đầu tư, cải tiến dây truyền công nghệ, không ngừng nỗ lực để tạo được uy tín và thương hiệu cho sản phẩm, các DN may cần phải đổi mới quản lý trong đó khâu quan trọng là tổ chức KTQTCP, giá thành Để thực sự trở thành công cụ quản lý hữu hiệu, KTQTCP, giá thành phải được tổ chức khoa học, hợp
lý phù hợp với đặc điểm tổ chức quản lý, tổ chức sản xuất, quy trình công nghệ của từng đơn vị Vận dụng những phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại như dự toán linh hoạt, phương pháp ABC, chi phí mục tiêu (Target costing)… sẽ giúp các nhà quản trị DN có những thông tin chính xác và nhanh chóng, tăng cường kiểm soát chi phí và phục vụ cho việc ra quyết định
Chính vì vậy cần có những khảo sát đánh giá nhằm tổ chức KTQTCP, giá thành sản phẩm tại các DN hiệu quả hơn, hỗ trợ cho hoạt động quản trị DN thành công Từ đó, tác giả lựa chọn nội dung nghiên
cứu: “Tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm trong các
doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam” để thực hiện luận án
của mình
2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận án nghiên cứu tổ chức KTQTCP, giá thành sản phẩm trong các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam nhằm phân tích, đánh giá thực trạng vấn đề nghiên cứu; đồng thời xem xét các nhân tố ảnh hưởng nhằm giải thích một các khoa học trên cơ sở bằng chứng thực nghiệm việc
Trang 5chuyển sang áp dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại tại các DN may khu vực phía Bắc trong bối cảnh các DN này tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị của ngành công nghiệp may toàn cầu
3 Câu hỏi nghiên cứu
Luận án trả lời bốn câu h i nghiên cứu sau đây:
Câu h i 1: Cơ sở lý thuyết nào cho tổ chức KTQTCP, giá thành sản phẩm trong DN sản xuất?
Câu h i 2: Thực trạng tổ chức KTQTCP, giá thành tại DN may khu vực phía Bắc Việt Nam hiện nay như thế nào?
Câu h i 3: Các nhân tố nào ảnh hưởng đến vận dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại tại các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam? Mức độ tác động của các nhân tố này?
Câu h i 4: Cần có những giải pháp, khuyến nghị nào để hoàn thiện
tổ chức KTQTCP, giá thành tại các DN may khu vực phía Bắc, phù hợp với xu hướng tăng cường vận dụng KTQTCP, giá thành hiện đại trong các DN này?
4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là: Tổ chức KTQTCP, giá thành trên các khía cạnh lý luận và thực tiễn Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng tới vận dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại tại các DN may khu vực phía Bắc Việt Nam
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Phạm vi nghiên cứu của luận án là các DN sản
xuất hàng may mặc thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam, không bao gồm các DN siêu nh và DN nh
Phạm vi nội dung bao gồm: Tổ chức nhân sự KTQT trong bộ máy
kế toán quản trị; tổ chức nhận diện chi phí; tổ chức hệ thống định mức và lập dự toán chi phí; tổ chức các phương pháp xác định chi phí; tổ chức phân tích chi phí và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất; tổ chức sử dụng
Trang 6thông tin KTQTCP, giá thành cho việc ra quyết định
Về thời gian: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian
khảo sát từ năm 2016 đến năm 2018
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng kết hợp phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử để phân tích đánh giá các sự vật, hiện tượng Phương pháp nghiên cứu cụ thể dựa trên nền tảng của nghiên cứu định tính và nghiên cứu định lượng
6 Những đóng góp khoa học mới của luận án
Thứ nhất: Luận án góp phần bổ sung, cụ thể hóa lý luận về tổ chức
KTQTCP, giá thành trong DN sản xuất
Thứ hai: Phân tích thực trạng tổ chức KTQTCP giá thành, đồng
thời làm sáng t các nhân tố ảnh hưởng tới việc vận dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại tại các DN may khu vực phía Bắc
Thứ ba: Từ kết quả nghiên cứu, tác giả đề xuất các giải pháp,
khuyến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức KTQTCP, giá thành phù hợp với yêu cầu thực tiễn tại các DN may Bắc Việt Nam ở hiện tại và tương lai
7 Quy trình nghiên cứu
8 Kết cấu của luận án
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu
Chương 2: Cơ sở lý luận về tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất
Chương 3: Thiết kế nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
Chương 4: Kết quả nghiên cứu tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam
Chương 5: Bàn luận và các khuyến nghị từ kết quả nghiên cứu
Trang 7CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Trong chương này, tác giả sẽ hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trước đây có liên quan đến chủ đề của luận án Các nghiên cứu được
hệ thống hóa theo các nội dung của tổ chức KTQTCP, giá thành, đồng thời sắp xếp theo thời gian và kết hợp giữa các nghiên cứu trong và ngoài nước Từ đó tác giả xác định khoảng trống nghiên cứu cho đề tài nghiên cứu của mình
1.1 Các nghiên cứu về nội dung kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm
1.1.1 Các nghiên cứu về tổ chức kế toán quản trị chi phí
1.1.2 Các nghiên cứu về nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí
1.1.2.1 Nghiên cứu về nhận diện chi phí và phân loại chi phí
1.1.2.2 Nghiên cứu về định mức và dự toán chi phí
1.1.2.3 Nghiên cứu về phương pháp xác định chi phí
1.1.2.4 Nghiên cứu về phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất
1.1.2.5 Nghiên cứu về sử dụng thông tin kế toán quản trị chi phí, giá thành cho việc ra quyết định
1.2 Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng phương pháp kế toán quản trị chi phí, giá thành hiện đại
1.3 Khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của luận án
Thứ nhất: Trong ngành sản xuất may mặc ở Việt Nam có rất ít các
nghiên cứu về tổ chức KTQTCP dưới góc độ tổ chức áp dụng các kỹ thuật gắn với việc thực hiện các chức năng của nhà quản trị DN
Thứ hai: Các nghiên cứu chủ yếu sử dụng nghiên cứu định tính nên
khả năng khái quát hóa kết quả nghiên cứu còn nhiều hạn chế
Thứ ba: Khi môi trường kinh doanh thay đổi, nhận thức về các kỹ
thuật mới của KTQTCP, giá thành hiện đại cần được tăng cường
Trang 8Thứ tư: Có rất ít các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến
việc vận dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại trong các
DN sản xuất nói chung và DN may khu vực phía Bắc nói riêng
Thứ năm: Trong các nghiên cứu các tác giả tại Việt Nam chưa lựa
chọn ra trong đó nhóm các DN có nhiều khả năng áp dụng phương pháp chi phí hiện đại để nghiên cứu và phân tích Vì vậy việc định vị thu hẹp nhóm, vùng DN, có nhiều tiềm năng áp dụng cho nhóm ngành là việc làm cần thiết
Thứ sáu: Ngành may trong bối cảnh hội nhập và cách mạng công
nghiệp 4.0 để tiếp tục tăng trưởng, ngoài việc phải tìm kiếm thêm thị trường, thay đổi các phương thức sản xuất phù hợp thì cần chú trọng đến KTQT nhằm cắt giảm chi phí, cải tiến hoạt động…
Trang 9CHƯƠNG 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ, GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT
2.1 Bản chất và vai trò của KTQTCP, giá thành sản phẩm
2.1.1 Bản chất của kế toán quản trị chi phí, giá thành
2.1.2 Vai trò của kế toán quản trị chi phí, giá thành trong DN
2.2 Khái niệm và chức năng của tổ chức KTQTCP, giá thành
2.2.1 Khái niệm tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành
2.2.2 Chức năng của tổ chức KTQTCP, giá thành sản phẩm
2.2.3 Quan điểm tiếp cận tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm của luận án
Quan điểm tiếp cận tổ chức KTQTCP, giá thành của luận án là theo nguyên lý chung về tổ chức công tác kế toán nhưng vận dụng cho
tổ chức KTQTCP, giá thành trong DN Vì thế, tổ chức KTQTCP, giá thành sẽ bao gồm: Tổ chức nhân sự KTQTCP trong bộ máy kế toán; Tổ chức phân loại chi phí; Tổ chức xây dựng hệ thống định mức và lập dự toán chi phí sản xuất; Tổ chức áp dụng các phương pháp xác định chi phí, giá thành; Tổ chức phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất; và Tổ chức ứng dụng thông tin KTQTCP, giá thành
hỗ trợ cho việc ra quyết định
2.2.4 Yêu cầu của tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành
2.3 Nội dung tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm
2.3.1 Tổ chức nhân sự KTQTCP trong bộ máy kế toán quản trị của DN
2.3.2 Tổ chức nhận diện, phân loại chi phí
2.3.3 Tổ chức xây dựng hệ thống định mức và dự toán chi phí sản xuất
2.3.3.1 Tổ chức xây dựng hệ thống định mức chi phí sản xuất
2.3.3.2 Tổ chức lập dự toán chi phí sản xuất
2.3.4 Tổ chức áp dụng các phương pháp xác định chi phí, giá thành sản phẩm
Trang 102.3.4.1 Tổ chức áp dụng các phương pháp xác định chi phí, giá thành truyền thống
2.3.4.2 Tổ chức áp dụng các phương pháp xác định chi phí, giá thành hiện đại
2.3.5 Tổ chức phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất
2.3.5.1 Tổ chức phân tích chênh lệch chi phí
2.3.5.2 Phân tích biến động của từng loại chi phí
2.3.6 Tổ chức sử dụng thông tin KTQTCP, giá thành trong việc ra quyết định
2.3.6.1 Quyết định giá bán và cơ cấu mặt hàng
2.3.6.2 Quyết định chấp nhận hay từ chối đơn đặt hàng
2.3.6.3 Quyết định tiếp tục sản xuất sản phẩm hay bán ngay
2.3.6.4 Quyết định tự sản xuất chi tiết sản phẩm hay mua ngoài
2.3.6.5 Quyết định sản xuất trong điều kiện nguồn lực bị hạn chế
2.3.6.6 Phân tích chi phí - khối lượng - lợi nhuận (CVP)
2.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng các phương pháp kế toán quản trị chi phí, giá thành trong doanh nghiệp
2.4.1 Một số lý thuyết nền tảng
thu ết ngẫu nhiên (Contingent theory)
thu ết đại diện genc theory)
thu ết quan hệ lợi ích – chi phí (Cost and benefit theory)
2.4.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQTCP, giá thành hiện đại trong DN
Dựa vào các lý thuyết nền đã trình bày ở trên, cùng với việc tìm hiểu những nhân tố ảnh hưởng đến KTQTCP, giá thành hiện đại của các nghiên cứu tiền nhiệm, có thể thấy mối quan hệ giữa lý thuyết nền và các nhân tố ảnh hưởng theo Bảng 2.2 dưới đây:
Trang 11Bảng 2.2: Mối quan hệ giữa l thu ết nền và các nhân tố ảnh hưởng
STT Lý thuyết nền Nhân tố ảnh hưởng
1 Lý thuyết ngẫu nhiên
Quy mô; Công nghệ; Sản phẩm đa dạng, phức tạp; Môi trường kinh doanh; Chiến lược kinh doanh; Văn hóa DN; Cạnh tranh
2 Lý thuyết đại diện
Sự ủng hộ của người đứng đầu DN; Văn hóa DN; Hỗ trợ của nội bộ; Sự hữu ích của thông tin ra quyết định
3 Lý thuyết quan hệ lợi ích –
chi phí
Quy mô; Công nghệ; Sản phẩm đa dạng, phức tạp; Cạnh tranh
Trang 12CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Thiết kế nghiên cứu và phương pháp thu thập dữ liệu
3.1.1 Thiết kế nghiên cứu
Quá trình thực hiện nghiên cứu bao gồm hai giai đoạn chính
Giai đoạn 1: Trong giai đoạn này tác giả thực hiện các công việc bao gồm:
Khảo sát thăm dò kết hợp với phỏng vấn:
Hiệu chỉnh bảng hỏi và hoàn thiện phiếu điều tra:
Giai đoạn 2: Khảo sát đại trà, tổng hợp và xử lý dữ liệu khảo sát
Khảo sát đại trà: Sau khi soạn thảo xong, bảng h i và phiếu khảo
sát chính thức sẽ được gửi đến các DN may trong quy mô mẫu tác giả tiến hành thu thập dữ liệu, thuộc khu vực phía Bắc Việt Nam
Xử lý tổng hợp kết quả: Kết quả khảo sát được đưa vào tổng hợp dữ
liệu, phân tích dữ liệu và đánh giá kết quả từ các dữ liệu thu thập được
3.1.2 Phương pháp thu thập dữ liệu
Dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu sơ cấp
3.2 Phương pháp nghiên cứu
3.2.1 Phương pháp nghiên cứu định tính
Phương pháp quan sát thực tế
Phương pháp nghiên cứu điển hình:
Phương pháp phỏng vấn:
Phương pháp điều tra khảo sát:
3.2.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng
3.2.2.1 Tổng thể mẫu nghiên cứu
Sau khi loại b các DN theo các tiêu thức không phù hợp với nghiên cứu, số DN may khu vực phía Bắc còn lại 212 DN đây chính là tổng thể mẫu nghiên cứu, căn cứ vào đây để xác định mẫu nghiên cứu
Trang 133.2.2.2 Cỡ mẫu nghiên cứu và đối tượng khảo sát
Cỡ mẫu nghiên cứu: Tác giả sử dụng chọn mẫu theo phương pháp
phi ngẫu nhiên và ngẫu nhiên Tổng số phiếu khảo sát gửi đi là 190 phiếu đến 190 DN, trong đó có 29 DN được chọn phi ngẫu nhiên là các DN tác giả có thể tiếp cận được, khả năng thu tập thông tin cao và có hiểu biết liên quan đến KTQTCP, 161 DN được chọn ngẫu nhiên trong số còn lại của tổng thể mẫu nghiên cứu
Đối tượng khảo sát: Đối tượng tác giả khảo sát gồm có các nhà quản
trị, trưởng các phòng ban, kế toán trưởng, phụ trách kế toán, kế toán viên
3.2.2.3 Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết nghiên cứu
Mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến vận dụng KTQTCP, giá thành hiện đại trong DN may phía Bắc Việt Nam như sau:
Sơ đồ 3.1: Mô hình nghiên cứu
(Nguồn: Tác giả tổng hợp)
Tác giả đề xuất 07 giả thuyết nghiên cứu cần kiểm định, bao gồm:
Giả thuyết H1: Quy mô DN có ảnh hưởng thuận chiều tới áp dụng các
phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại
Giả thuyết H2: Sự ủng hộ từ nhà quản lý và văn hóa DN ảnh hưởng
thuận chiều tới áp dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại
Vận dụng các phương pháp KTQTCP, giá thành hiện đại trong
DN may khu vực Phía
ra quyết định
Tỷ lệ chi phí chung (chi phí gián tiếp)
Sản phẩm đa dạng, linh hoạt phức tạp
Mức độ cạnh tranh của thị trường Công nghệ
sản xuất