Bài giảng Tổ chức hoạt động kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở vùng khó khăn

Bài giảng Tổ chức hoạt động kỹ năng sống cho học sinh trung học cơ sở vùng khó khăn gồm có ba chuyên đề. Trong đó, chuyên đề 1 - Giới thiệu chung về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS vùng khó khăn; chuyên đề 2 - Thiết kế và tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS vùng khó khăn; chuyên đề 3 - Tình huống trong giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS vùng khó khăn.

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG KỸ NĂNG

SỐNG CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ VÙNG KHÓ KHĂN

TỔ CHỨC LỚP HỌC

1. Nhóm khởi động : Tổ chức các hoạt động văn

nghệ và các trò chơi.

2. Nhóm trực nhật : Phát tài liệu, theo dõi sỹ số lớp

3. Nhóm ôn bài: Nhắc lại các nội dung chính bài

trước

4. Nhóm tổ chức hoạt động (MC): Tổ chức cho

các nhóm trình bày kết quả sau khi thảo luận.

Nhóm phản hồi đánh giá: nhận xét các hoạt

CHUYÊN ĐỀ 1: GIỚI THIỆU CHUNG

GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THCS VÙNG KHÓ KHĂN

Nội dung Chuyên đề 1

1 Mục tiêu , ý nghĩa, nguyên tắc GD & một số Kỹ

năng sống

2 Định hướng GD kỹ năng sống cho học sính phổ

thông Việt Nam hiện nay.

3 Các nhóm kỹ năng sống cần GD cho học sinh

THCS vùng khó khăn.

4 Các nhân tố ảnh hưởng GD kỹ năng sống cho học sinh THCS vúng khó khăn.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Học viên làm việc cá nhân (15 phút)

a.Theo Quý Thầy/Cô, mục tiêu GD kỹ năng sống là gì?

b Thầy cô hãy nêu 5 khó khăn trong giáo dục kỹ năng sống cho học sinh của bản thân/ trường THCS nơi Thầy /cô đang công tác?

c Mong muốn của Quý Thầy/Cô trong đợt tập huấn này là gì?

d Ý kiến khác:

1 MỤC TIÊU, Ý NGHĨA, NGUYÊN TẮC GD &

MỘT SỐ KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THCS

1.1 Mục tiêu GD kỹ năng sống: Giúp HS

 Tự tin, biết làm chủ khi giao tiếp

 Biết phòng ngừa hành vi có hại cho sức khoẻ, và sự phát triển

 Rèn luyện cách sống có trách nhiệm với bản thân, bạn bè, gia đình

và cộng đồng

 Có định hướng suy nghĩ tích cực, tự tin  Quyết định lựa chọn đúng

đắn

 Có kỹ năng: tự nhận thức, đánh giá đúng bản thân  Thích ứng,

điều chỉnh cảm xúc, ứng phó trước tình huống khó khăn.

1.2 Ý nghĩa, tầm quan trọng GD kỹ năng sống cho học sinh THCS

Là nhịp cầu biến kiến thức thành hành động cụ thể, thói quen lành mạnh.

 Lợi ích cá nhân: ứng phó có hiệu quả, rút ngắn thời gian tìm hiểu, có khả năng tự bảo vệ tinh thần và sức khỏe của chính mình và những người khác.

 Lợi ích gia đình: Tạo không khí thân thiện, hạnh phúc, các thành viên trong gia đình yên tâm lao động.

 Lợi ích xã hội: Định hướng rèn luyện trở thành công dân hữu ích,

1.3 Các con đường & nguyên tắc

GD kỹ năng sống cho Học sinh

1.3.1 Con đường:

- Thông qua lồng ghép các môn học và hình thức tổ chức dạy học

- Tổ chức chủ đề chuyên biệt.

- Xử lý các tình huống trong thực tiễn

- Tư vấn tham vấn trực tiếp theo cá nhân và nhóm HS

1.3.2 Nguyên tắc:

 Phù hợp lứa tuổi, hoàn cảnh điều kiện sống từng vùng

Tương tác, thay đổi hành vi, tạo điều kiện cho HS trải nghiệm,

tự nhận thức

 Cung cấp kiến thức vừa đủ, tránh hàn lâm

 Tập trung hướng tích cực, hạn chế đe dọa

 Triển khai nhóm nhỏ, đủ thời gian trải nghiệm củng cố hành vi

 Khuyến khích tư duy phê phán trong các tình huống

 Tác động tấm gương , phối hợp gia đình cộng động

 Phòng ngừa lặp lại thói quen cũ không phù hợp

2 ĐINH HƯỚNG GD KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG VIỆT NAM TRONG

GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

2.1 Kĩ năng sống là gì?

 Kĩ năng sống là năng lực ứng xử tích cực, hợp lí của mỗi người

trong cuộc sống Đó là năng lực điều chỉnh, lựa chọn hành vi, nhu cầu, phòng tránh, dự báo để ứng xử tích cực, phù hợp trước các hiện tượng tự nhiên, xã hội, tư duy

 Kĩ năng sống là những khả năng học được qua việc đào tạo, luyện tập để thể hiện những giá trị mình đón nhận thành những hoạt động

có hiệu quả trong đời sống thường ngày

2 ĐịNH HƯỚNG GD Kỹ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG ViỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

2.2 Định hướng GD Kỹ năng sống cho Học sinh phổ thông Việt Nam

 2.2.1 Mục tiêu:

- Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị, thái độ và kĩ

năng phù hợp Trên cơ sở đó hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống và hoạt động hàng ngày

Phân loại kỹ năng sống

gồm các kĩ năng cốt lõi sau:

Kĩ năng giải quyết vấn đề;

Kĩ năng suy nghĩ, tự phê phán;

Kĩ năng giao tiếp hiệu quả;

Kĩ năng ra quyết định;

Kĩ năng tư duy sáng tạo;

Kĩ năng giao tiếp, ứng xử cá nhân;

Kĩ năng nhận thức, tự trọng và tự tin của bản thân, xác định giá trị;

Kĩ năng thể hiện sự cảm thông;

Kĩ năng ứng phó với căng thẳng và cảm xúc

2 ĐịNH HƯỚNG GD Kỹ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG ViỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN

NAY

2.2.2 Các KNS cần quan tâm cho Học sinh phổ thông Việt Nam

1 Kĩ năng tự nhận thức

2 Kĩ năng xác định giá trị.

3 Kĩ năng kiểm soát cảm xúc

4 Kĩ năng ứng phó với căng thẳng

5 Kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ

6 Kĩ năng thể hiện sự tự tin

7 Kĩ năng giao tiếp, ứng xử

8 Kĩ năng lắng nghe tích cực

9 Kĩ năng thể hiện sự cảm thông

10 Kĩ năng thương lượng

13 Kĩ năng tư duy phê phán

14 Kĩ năng tư duy sáng tạo

15 Kĩ năng ra quyết định

16 Kĩ năng giải quyết vấn đề

17 Kĩ năng kiên định

18 Kĩ năng đảm nhận trách

nhiệm

19 Kĩ năng đạt mục tiêu

20 Kĩ năng quản lý thời gian

21 Kĩ năng tìm kiếm và xử lý

3 Kĩ năng xây dựng lòng tự trọng, biết xấu hổ, biết xin lỗi

4 Kĩ năng thích ứng với ngoại cảnh và biết chăm sóc sức khỏe

5 Kĩ năng xác lập và có động lực cao thực hiện mục tiêu

6 Kĩ năng tôn trọng và ứng xử đẹp với bạn khác giới

7 Kĩ năng phát hiện và giải quyết vấn đề

8 Kĩ năng làm việc theo tinh thần đồng đội

9 Kĩ năng xây dựng ý thức trách nhiệm và làm việc hiệu quả

10 Kĩ năng trình bày chia sẻ thông tin

11 Kĩ năng giao tiếp hài hòa trong xã hội

12 Kĩ năng chủ động rèn luyện hành vi tích cực

13 Kĩ năng tự thu xếp hoàn cảnh của mình để vươn lên

3 NHÓM KỸ NĂNG SỐNG CẦN CHO HỌC SINH CầN CHO HỌC SINH THCS VÙNG KHÓ KHĂN (6 nhóm)

3.1 Kỹ năng tự nhận biết bản thân:

Bạn là ai?

- Có hiểu biết về cơ thể, tình dục, giới tính của bản thân.

- Biết xác định quan hệ theo phong tục, tập quán địa

phương,tập quán dân tộc.

- Biết ưu điểm bản thân, phát huy.

- Biết hạn chế của mình & hướng khắc phục.

- Biết luyện tập để khắc phục hạn chế

3.2 Kỹ năng giao tiếp ứng xử của học sinh THCS vùng khó khăn

- Chào hỏi, Xưng hô, Làm quen

- Phát biểu, Nhận xét, góp ý

- Nhận ra điểm tốt của người khác

- Từ chối; Thương lượng; Độ lượng

- Ứng xử trong căng thẳng; Xử lí xung đột

3.3 Rèn luyện bản thân trong điều kiện khó

3.4 Phòng tránh bệnh tật tuổi học trò vùng khó khăn.

3.5 Kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích

- Nhận biết nguy cơ; Thoát hiểm.

- Sơ cứu và cấp cứu an toàn

- Tai nạn giao thông; Bỏng lửa; Ngã; va đập

- Đuối nước

- Thương tích trong Lao động, do vật dụng gia đình.

3.6 Hoàn thiện chính mình

- Trong khó khăn: Dễ trưởng thành

- Hãy ước mơ

- Biết yêu thương

- Sống lạc quan.

Ăn, Uống, Ngủ, Đi đứng,

Ngồi, Nấu cơm, Mặc.

Đánh răng, Tắm, Rửa, Vệ sinh, Giặt quần áo, Sắp xếp nơi ở

Học ở nhà, Viết, Trên lớp, Tại thực địa, Ôn tập

4 Các nhân tố kinh tế, Văn hóa , xã hội ảnh

hưởng đến Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THCS Vùng khó khăn.

4.1 Điều kiện địa lí, dân cư:

Thời tiết, khí hậu, phương tiện

giao thông, y tế, kinh tế kém

phát triển, đói nghèo

Các nhân tố ảnh hưởng…

4.2 Ngôn ngữ, văn hóa dân tộc, phong tục, tập quán:

Hầu hêt là người dân tộc Chưa thành thạo tiếng phổ thông dẫn đến khó tiếp thu kiến thức

Hủ tục uống rượu, tảo hôn, ma chay cưới hỏi còn nặng nề

4.3 Tâm lí lứa tuổi Học sinh THCS.

Tính thật thà; yêu sớm; tính tự ái cao;

- Nêu nhân tố cơ bản ảnh hưởng GD kỹ năng sống

cho học sinh của trường Quý Thầy/cô đang công

tác./.

KẾT QUẢ THẢO LUẬN (Ý 1 )

( Những KNS cụ thể cần quan tâm giáo dục cho học sinh THCS )

 Nhóm 1:

 Nhóm 2:

 Nhóm 3:

 Nhóm 4:

KẾT QUẢ THẢO LUẬN

(Những yếu tố kinh tế, văn hóa, xã hội ảnh hưởng đến GD KNS cho HS THCS)

 Nhóm 1:

 Nhóm 2:

 Nhóm 3:

 Nhóm 4:

1- Tự tin, biết làm chủ khi giao tiếp

2- Biết phòng ngừa hành vi có hại cho sức khoẻ, và sự phát triển 3- Rèn luyện cách sống có trách nhiệm với bản thân, bạn bè, gia đình và cộng đồng

4- Có định hướng suy nghĩ tích cực, tự tin  Quyết định lựa chọn đúng đắn

5- Có kỹ năng: tự nhận thức, đánh giá đúng bản thân  Thích ứng, điều chỉnh cảm xúc, ứng phó trước tình huống khó khăn

TÓM LƯỢC CHUYÊN ĐỀ 1

.

1- Tự nhận biết bản thân – bạn là ai 2- Giao tiếp ứng xử

3- Rèn luyện bản thân 4- Phòng tránh bệnh tật thông thường

5 – Phòng tránh tai nạn thương tích, kỹ năng thoát hiểm, sơ cấp cứu

Chuyên đề 2:

THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH

THCS VÙNG KHÓ KHĂN

MỤC TIÊU CHUYÊN ĐỀ

Sau khi học xong chuyên đề, người học sẽ có khả năng tốt hơn để

 Xác định vấn đề cần ưu tiên giải quyết và các nguyên nhân của nó trong

tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học cơ sở vùng khó khăn

 Thiết kế và tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong trường trung học cơ sở vùng khó khăn

 Đánh giá kết quả hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

 Xây dựng chương trình hành động cá nhân / nhà trường về tổ chức hoạt

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

1 Yêu cầu thiết kế và tổ chức hoạt động GD kỹ năng sống cho HS.

2 Xác định vấn đề cần ưu tiên giải quyết về GD kỹ năng sống cho

học sinh THCS vùng khó khăn, tìm nguyên nhân

3 Thiết kế chủ đề GD kỹ năng sống trong các chương trình GD ở

Đèo mấy đây?

1 Yêu cầu thiết kế và quy trình tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

1.1 Yêu cầu thiết kế

a) Đa dạng hóa các hình thức tổ chức hoạt động:

Có nhiều hình thức, linh hoạt, phong phú Nắm chắc nội dung từng tháng , từng tuần Gắn kết các hoạt động đổi mới

phương pháp hoạt động GD ngoài giờ lên lớp

b) Yêu cầu đối với giáo viên , đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm : Xác định mục tiêu rõ ràng; Nội dung cụ thể phù hợp đáp ứng

tâm lý lứa tuổi; chuản bị tốt khâu tổ chức

c) Yêu cầu đối với học sinh : Hứng thú bổ ích tích cực , chủ động tham gia, được trải nghiệm

1.2 Quy trình thiết kế và tổ chức các hoạt động GDKNS

cho HS trườngTHCS vùng khó khăn

Bước 1 Xác định vấn đề cần ưu tiên giải quyết về giáo

dục kĩ năng sống cho học sinh

Bước 2 Thiết kế chủ đề giáo dục kĩ năng sống: Xác định

mục tiêu, kết quả cần đạt, hoạt động, điều kiện thực hiện

Bước 3 Triển khai thực hiện , lựa chọn các hình thức phù

hợp

2 Xác định và giải quyết vấn đề GD kỹ năng sống cho

học sinh THCS vùng khó khăn, tìm nguyên nhân

Bước 2 Tìm hiểu thông tin, nguyên nhân

Bước 3 Tìm phương án giải quyết

Bước 4 Lựa chọn/quyết định phương án

Bước 5 Thuyết phục/ truyền đạt/thông báo

Bước 6 Lưu ý*

Các câu hỏi nhận diện: Đó có thực sự là vấn đề không?

Vấn đề đó có cần ưu tiên giải quyết không?

Đó có thực sự là vấn đề của Nhà trường không

Có biết nguyên nhân của vấn đề đó không?

2.1 Quy trình xác định và giải quyết vấn đề :

Bước 1 Nhận diện vấn đề

2.2 Các câu hỏi cần trả lời để xác định

những vấn đề kĩ năng sống của học sinh là

 Kỹ năng sống nào cần thiết nhất cho cuộc sống

và học tập của học sinh trong hiện tại và tương lai?

 Kỹ năng sống nào giúp HS có được sự tự tin và phát triển?

 Kỹ năng sống nào giúp HS khẳng định được năng lực của bản thân?

 Học sinh của chúng ta có những Kỹ năng sống nào còn hạn chế? Đâu là Kỹ năng sống cần quan tâm GD nhất hiện nay?

2.3 Một số về vấn đề cần quan tâm trong

GD kỹ năng sống cho HS vùng khó

a) HS hay bị bế tắc do hạn chế về kỹ năng giao tiếp

b) HS lúng túng khi phòng tránh và xử trí tai nạn thương tích

c) HS chưa biết cách tránh/ ngăn chặn những tệ nạn xã hội

d) HS chưa biết cách tự bảo vệ để tránh các phongtục lạc hậu

e) HS chưa tự tin, hòa nhập vào cuộc sống hiện đại

g) HS chưa hiểu biết đầy đủ về bản thân, chưa biết cách tự vệ sinh đúng cách, tự bảo vệ bản thân.*

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Làm việc nhóm (30 phút)

Mỗi nhóm nghiên cứu và sắp xếp kĩ năng sống cần giáo dục cho học sinh ở trường/vùng Thầy/cô đang công tác theo thứ tự ưu tiên

Kĩ năng sống(Xếp theo thứ tự ưu tiên) Biểu hiện kĩ năng sống

cụ thể của học sinh ở các trường trung học cơ sở vùng khó

khăn, Nguyên nhân của vấn đề Những thay đổi cần đạt được

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Mỗi nhóm nghiên cứu và sắp xếp kĩ năng sống cần giáo dục cho học sinh ở

trường/vùng Thầy/cô đang công tác theo thứ tự ưu tiên

(tập trung vào 6 nhóm KNS cần quan tâm)

Làm ra giấy Ao Nhóm cử đại diện lên báo cáo

3 Thiết kế chủ đề GD kỹ năng sống trong các chương trình GD ở trường THCS vùng khó khăn

Quy trình thiết kế và triển khai giáo dục Kỹ năng sống

Giai đoạn 1 Thiết kế

Bước 1 Xác định nhu cầu cần ưu tiên về GD kỹ năng sống trong nhà trường.

Bước 2 Xác định chủ đề và mục tiêu cần đạt.

Bước 3 Lựa chọn nội dung, phương pháp, hoạt động.

Giai đoạn 2 Triển khai thực hiện chủ đề đã thiết kế

Quy trình thực hiện chủ đề rèn luyện KNS

Bước 1 Giáo viên hướng dẫn HS nhận thức về nội dung, ý nghĩa và thao tác của từng kĩ năng

Bước 2 Làm mẫu (thực hiện kĩ năng mẫu)

Bước 3 Tổ chức cho HS tập làm theo các thao tác

Bước 4 Tổ chức cho HS rèn luyện các thao tác của kĩ năng qua việc giải quyết tình huống, đóng kịch, chơi trò chơi….

Giai đoạn 3 Đánh giá, phản hồi

Kết quả so vơi mục tiêu đặt ra, xác

định những vướng mắc, kịp thời điều chỉnh

Thời gian – chủ đề GD (Theo

Chủ đề: Yêu trường, yêu bạn

Nhóm KN nhận biết bản thân, giao tiếp: Tôn trọng bản thân và người khác,yêu thương, nhân ái, xác định giá trị; thể hiện năng lực

cá nhân và năng lực nhóm; tìm kiếm sự hỗ trợ, thể hiện sự tự tin; giao tiếp….

Hoạt động: Tổ chức các hoạt động văn nghệ , thể thao để cá nhân mỗi HS bộc lộ năng

3.1 Giáo dục kỹ năng sống cho học

sinh trong hoạt động ngoài giờ lên lớp

3.2 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua

3.2.2 Thiết kế chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong tiết sinh hoạt lớp

3.2.3 Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua một

số môn học.

Giáo dục kĩ năng sống lồng ghép vào nội dung các bài học.

Nên lồng nghép dạy kỹ năng trong một bài học thuộc môn học nào đó.

- Giáo dục công dân.

- Sinh học

- Đạo đức

- vv vv.

4 Thiết kế chương trình giáo dục

kĩ năng sống trong hoạt động

công tác Đội

I Mục tiêu

II Nội dung hoạt động

1 Xây dựng các đội tự quản trong tổ chức đội

- Đội tuyên truyền Măng Non:

- Tốp ca khúc măng non:

- Đội nghi lễ:

Thảo luận theo nhóm.

 Chia lớp thành 4 nhóm

Nhóm1 : Bao gồm đối tượng là CBQL ( phiếu số4A )

(thiết kế kế hoạch tiết chào cờ: nhận xét, tuyên dương, nhắc nhở,và 1 KN cần thiết chấn chỉnh)

Nhóm2: Giáo viên chủ nhiệm.(Tiết Sinh hoạt lớp

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4 Thảo luận nhóm (30 phút)

GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH

(Trong giờ sinh hoạt lớp)

Đối tượng:

Thời gian: 45 phút

Mục tiêu: (gồm 2 mục tiêu: Tổng kết tuần qua; triển khai công tác tuần tới và 1 KNS theo gợi ý)

Nội dung và kế hoạch thực hiện

TG Nội dung Hoạt động

của giáo viên

Hoạt động của học sinh Phương ĐK tiện, thực

hiện

Phiếu học tập số5

ngoại khóa (ngoài giờ lên lớp)

Thảo luận nhóm (30 phút)

Xây dựng chương trình rèn luyện một kĩ năng sống cho

học sinh theo gợi ý sau:

Đối tượng:

Thời gian: 20 phút

Mục tiêu:

Nội dung và kế hoạch thực hiện

TGNội dung Hoạt động của giáo viênHoạt động của học

sinhPhương tiện, ĐK thực hiệnNhận thức về kĩ

năng….Cách thực hiện kĩ năng…

Xây dựng chương trình GD KNS cho HS THCS theo gợi ý

2 – Thắt Cavat

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 6 Thảo luận nhóm (30 phút)

Thiết kế chương trình giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

trong công tác Đội

(chọn 1 tháng bất kỳ và xây dựng chương trình gắn với chủ đề của tháng đó)

Chương trình hoạt động

Thời gian

– chủ đề

Mục tiêu (giáo dục kĩ năng)

Hoạt động Chủ thể thực hiện

Tháng …

Chủ đề:

-Hoạt động 1 -Hoạt động 2 -Hoạt động 3 Tháng …