=> Nếu cách thức hành động đứng đắn, nhân văn thì sẽ khẳng định được giá trị bản thân, sẽ đem lại những điều tốt đẹp cho chính mình và cuộc đời. => Nếu cách thức thực hiện mưu mô,[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT TRẠI CAU ĐỀ THI HK1
MÔN: NGỮ VĂN 12 NĂM HỌC: 2020 – 2021 (Thời gian làm bài: 90 phút)
ĐỀ SỐ 1
PHẦN I ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Tôi ưa nói, ưa tranh luận, nhưng khi tôi 17 tuổi nếu tôi giơ tay phát biểu trước lớp về một vấn đề không đồng ý với quan điểm của thầy cô, tôi bị dòm ngó, tẩy chay, cười mỉa Hình như
ở Việt Nam, người ta rất khó chấp nhận chuyện người nhỏ hơn mình “sửa sai” hay tranh luận thẳng thắn với người lớn
Khi lớn, tôi có đọc “Cơ sở văn hóa Việt Nam” của GS Trần Ngọc Thêm, ông có giải thích
về văn hóa của người Việt là làng xã, văn hóa trọng người lớn tuổi, “sống lâu lên lão làng” Tôi không rõ lắm, nhưng nói như vậy để thấy 17 tuổi tôi không được ủng hộ cho chuyện được nói lên suy nghĩ của bản thân, nếu tôi nói khác với số đông, tôi lập tức là “cá biệt” mà không cần biết đúng hay sai
Còn ở nhà, 17 tuổi tôi phải nhất nhất làm theo tất cả những gì bố mẹ sắp đặt, nếu tôi dám tranh luận lại (dù là tranh luận rất nhỏ nhẹ và lễ phép), lập tức bị khép vào “hỗn hào và bất hiếu” Bao giờ mới trưởng thành?
Cho đến khi tốt nghiệp đại học, tôi thật sự thấy mình đã trưởng thành (22 tuổi mới thấy trưởng thành, có lẽ khá muộn so với độ tuổi của bạn bè trên thế giới), khi đã có công việc và tự lập với thu nhập kiếm được Tôi nghĩ có lẽ cuộc sống của mình đã “dễ thở” hơn Đó cũng là lúc tôi thấy con đường mà tôi đã đi như ý gia đình là không sai, nhưng thật tình như bạn nói: rất tẻ nhạt
Tôi luôn có cảm giác không được sống đúng với sở thích, cá tính của bản thân Nói đến đây, chắc rất nhiều bạn hỏi sao tôi không đấu tranh, không đủ dũng khí sống với cá tính, đam
mê của mình mà lúc nào cũng nhất nhất nghe theo gia đình Cũng “khởi nghĩa” vài lần, nhưng kết quả thì lần nào cũng thất bại, vì bố mẹ bao giờ cũng là chân lý
Đừng nói là 17 tuổi, đến 27 tuổi tôi vẫn chẳng thể tự do quyết định cuộc sống của mình Và tôi biết có rất nhiều bạn trẻ giống tôi
Trang 2Tất cả những sự thay đổi trong tư tưởng đều cần rất nhiều thời gian Tôi sẽ không thể thay đổi mình, thay đổi hoàn cảnh năm tôi 17 tuổi, nhưng tôi hi vọng thế hệ sau tôi có được điều
đó, khi các em có được những người bố, người mẹ là chúng tôi
(Đặng Anh, Sống đúng là mình, Tuoitre.vn, 9/9/2013)
Câu 1.Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản?
Câu 2 Khi viết văn bản này, người viết mong muốn điều gì?
Câu 3.Vì sao tác giả lại cho rằng trong xã hội của người Việt bố mẹ bao giờ cũng là chân lý? Câu 4.Theo anh/chị, người nhỏ tuổi nên hay không khi sửa sai hay tranh luận thẳng thắn với
người lớn? Vì sao?
PHẦN II TẠO LẬP VĂN BẢN
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về tư duy áp đặt được đề cập đến trong văn bản phần Đọc hiểu
HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 1 PHẦN I ĐỌC HIỂU
Câu 1:
Phương thức biểu đạt: Nghị luận
Câu 2:
Khi viết văn bản này, người viết mong muốn thế hệ sau sẽ được thay đổi (không phải chịu sự áp đặt từ cha mẹ hay người lớn)
Câu 3:
Tác giả cho rằng trong xã hội của người Việt bố mẹ bao giờ cũng là chân lý bởi vì:
- Văn hóa của người Việt là làng xã, văn hóa trọng người lớn tuổi, vậy nên con cái thường phải làm theo tất cả những gì bố mẹ sắp đặt, không dám (hoặc ít khi) làm ngược lại, hay thay đổi
- Nếu dám tranh luận lại (dù là tranh luận rất nhỏ nhẹ và lễ phép), lập tức bị khép vào hỗn hào
và bất hiếu
Câu 4:
- Nếu HS trả lời theo hướng đồng thuận (nên) thì cần lập luận:
+ Vì đôi khi người lớn không phải lúc nào cũng đúng Tranh luận giúp người khác nhận ra sai lầm để sửa chữa là việc nên làm
Trang 3+ Qua việc tranh luận, người nhỏ tuổi được bộc lộ quan điểm, suy nghĩ, bản thân cũng trưởng thành hơn Tuy nhiên cần phải thái độ lễ phép, lập luận khéo léo, thuyết phục…
- Nếu HS trả lời theo hướng không đồng thuận (không nên) thì cần lập luận:
+ Người lớn tuổi thường giàu kinh nghiệm, ít khi sai
+ Người nhỏ tuổi chưa đủ tri thức cũng như kinh nghiệm sống để phản bác hay sửa sai cho người lớn nên cần tôn trọng, lắng nghe và học hỏi từ người lớn…
PHẦN II TẠO LẬP VĂN BẢN
a Xác định đúng vấn đề nghị luận: tư duy áp đặt
b Học sinh có thể trình bày theo cách của mình nhưngcơ bản cần đạt được các ý sau:
• Giải thích: Tư duy áp đặt là kiểu tư duy luôn cho mình là đúng, bắt buộc người khác phải suy
nghĩ và hành động theo quan điểm của mình
• Phân tích, bình luận:
- Tư duy áp đặt là sản phẩm của văn hóa nông nghiệp lúa nước, là lối tư duy của chế độ phong kiến, mang tính gia trưởng vẫn tồn tại khá sâu sắc trong không ít gia đình Việt (dẫn chứng)
- Mặt tích cực: tránh cho người trẻ những vấp ngã, sai lầm không đáng có do sự nông nổi, thiếu chín chắn (dẫn chứng)
- Mặt hạn chế:
+ Với người mang tư duy áp đặt: luôn có cái nhìn phiến diện, một chiều, không tiếp thu cái mới, không khắc phục được khuyết điểm, hạn chế của bản thân…
+ Với người bị áp đặt: không dám sống với suy nghĩ, sở thích, cá tính của riêng mình, luôn cảm thấy không được là chính mình, thấy cuộc sống tẻ nhạt
+ Với xã hội: sự áp đặt của người lớn lên suy nghĩ và hành động của thế hệ trẻ sẽ tạo ra những lớp người thụ động, lười nhác trong suy nghĩ và làm việc, thích dựa dẫm, ngại sáng tạo đổi mới, làm cho xã hội, đất nước trì trệ, tụt hậu…
- Mở rộng, nâng cao vấn đề, rút ra bài học:
+ Cần phân biệt tư duy áp đặt với sự quyết đoán cần thiết trong những tình huống cụ thể và dám chịu trách nhiệm về quyết định của chính mình
+ Người trẻ cần có thái độ lễ phép, trân trọng tiếp thu hợp lí ý kiến người lớn tuổi, người đi trước; mạnh dạn trao đổi, khéo léo thuyết phục khi đưa ra chủ kiến hay tranh luận
Trang 4c Đảm bảo kết cấu đoạn văn chặt chẽ, trình bày rõ ràng, diễn đạt lưu loát; không mắc lỗi chính
tả, ngữ pháp…
ĐỀ SỐ 2
I.ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu:
tôi yêu
chất người đầu tiên
những giọt sương lặn vào lá cỏ
qua nắng gắt qua bão tố
vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh
vẫn long lanh bình thản trước vầng dương
trong mờ mịt mưa giăng tôi trở lại mùa màng
mà tiếng nói chúng ta là hạt giống
không ai dám đùa với niềm hi vọng
thao thức trên bàn tay người thợ gieo trồng
ta đâu phải kẻ há miệng chờ sung
nhưng con đường đến trái chín
chưa bao giờ đơn giản
và tôi biết
những tượng đài những vinh quang dễ dãi
thật xa lạ với người tù thủa ấy
…
ta sẽ có những bài hát khác
xin nhớ lại
giai điệu đầu tiên
lối mòn
những chồi non
hoa
hơi thở
những bàn tay
tia sáng dò đường
tiếng huýt sáo dội vào vách núi
chợt mỉm cười khoảnh khắc thấy trời xanh…
(Sự bùng nổ của mùa xuân – Thanh Thảo)
Trang 5Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản
Câu 2: Nêu nội dung chính của văn bản trên
Câu 3: Hãy chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn thơ
những giọt sương lặn vào lá cỏ qua nắng gắt qua bão tố vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh vẫn long lanh bình thản trước vầng dương
Câu 4: Sự bùng nổ của mùa xuân được thể hiện qua những hình ảnh nào? Thông điệp cảm xúc
tác giả muốn gửi gắm qua những hình ảnh đó
II LÀM VĂN
Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về bài học từ những hạt giống được nêu ở phần Đọc hiểu:
nhưng con đường đến trái chín chưa bao giờ đơn giản
HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 2
I ĐỌC HIỂU
Câu 1:
- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm
Câu 2:
- Giữa cuộc đời đầy chông gai, sóng gió, con người vẫn tiềm tàng sức sống mãnh liệt, vẫn tha thiết yêu đời, vẫn cháy bỏng niềm tin yêu và hy vọng Giữa vô vàn khó khăn, khốc liệt của hoàn cảnh, cái đẹp vẫn đơm hoa, sự sống vẫn nảy mầm…
Câu 3:
- Ẩn dụ: giọt sương lặn vào lá cỏ, nắng gắt, bão tố
+ Giọt sương lặn vào lá cỏ: ẩn dụ cho cái đẹp bình dị, khiêm nhường của đời sống quanh ta
+ Nắng gắt, bão tố: ẩn dụ để chỉ những khó khăn, thử thách của cuộc đời
- Lặp cấu trúc: Qua…vẫn…vẫn: nhấn mạnh vẻ đẹp vững bền, bất biến của những giọt sương qua bao khắc nghiệt của tự nhiên, bao thăng trầm của đời sống
Câu 4:
- Hình ảnh thể hiện sự bùng nổ của mùa xuân:
+ Những giọt sương lặn vào lá cỏ
Trang 6+ Cái mát lành đầy sức mạnh
+ Long lanh bình thản trước vầng dương
+ Hạt giống
+ Những chồi non
- Thông điệp: Từ một hiện tượng trong thiên nhiên, Thanh Thảo gợi mở cho ta nhiều suy ngẫm
về con người, cuộc sống:
+ Sức sống bền bỉ, mãnh liệt của thiên nhiên, và cũng chính là sức sống bền bỉ, mãnh liệt của con người trước sóng gió cuộc đời
+ Cách nhìn nhận, khám phá cái đẹp của đời sống: Đời sống vẫn luôn tiềm ẩn những vẻ đẹp kì diệu Có những sự vật bề ngoài tưởng chừng mong manh, những con người thoạt nhìn rất nhỏ
bé, khiêm nhường (như giọt sương, lá cỏ) nhưng lại ẩn chứa một sức mạnh lớn lao, một vẻ đẹp
kì diệu (Vẫn giữ lại cái mát lành đầy sức mạnh, Vẫn long lanh, bình thản trước vầng dương)
II LÀM VĂN
Giới thiệu vấn đề
Giải thích vấn đề
- Con đường: hành trình chúng ta chinh phục những khó khăn, thử thách trong cuộc sống
- Trái chín: thành quả chúng ta đạt được
⟹ Câu nói khẳng định để đi đến thành công mỗi chúng ta sẽ phải trải qua rất nhiều gian nan, thử thách, khó khăn thậm chí thất bại Nhưng không được nản lòng mà phải quyết tâm vượt qua những thử thách đó
Bàn luận vấn đề
- Đi đến thành công chưa bao giờ là điều đơn giản, dễ dàng, trong hành trình đó chúng ta gặp
vô vàn khó khăn, thách thức
- Bằng sự nỗ lực, cố gắng con người sẽ vươn đến thành công
- Đồng thời, những khó khăn, vấp ngã trên đường đời cũng là thuốc thử để con người khám phá, phát hiện những phẩm chất quý báu, đẹp đẽ của chính mình
- Chứng minh: học sinh lấy dẫn chứng phù hợp
Mở rộng vấn đề và liên hệ bản thân
- Phê phán những kẻ lười biếng, nhụt ý chí, không có niềm tin và quyết tâm
Trang 7- Trong mọi hoàn cảnh, dù vất vả, gian nan, con người cần có bản lĩnh, nghị lực vươn lên để sống một cuộc sống có ý nghĩa
- Liên hệ bản thân
ĐỀ SỐ 3
I ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Khi ta im lặng, dừng hết mọi lao xao, buông xả hết những mong cầu hay chống đối, ta sẽ nghe được nhiều tiếng động xung quanh đang diễn ra, dù đó có là tiếng thở dài não ruột của một người đang ở nơi xa, hay ngay cả “tiếng vô thanh” của dòng sông và ngọn đồi Cuộc sống luôn hối hả vội vàng, nên dễ khiến ta quên dần thói quen lắng nghe sâu sắc bằng trái tim Nhiều khi người kia đã nói rất rõ ràng mà ta còn chưa chịu hiểu, huống hồ họ chỉ nói nửa câu hay im lặng
để ta tự suy ngẫm Vì có những niềm đau đã giấu kín trong lòng thì không thể dễ dàng nói ra nếu người nghe không biểu lộ được sự rung cảm chân thành từ nơi trái tim… Cho nên, phải lắng nghe và thấu hiểu chính mình thì ta mới nghe và thấu hiểu được những kẻ khác Vậy từ bây giờ
ta hãy tìm cho mình một không gian tĩnh lặng để tập nghe rõ lại từng bước chân và hơi thở của mình Đó là những âm thanh rất gần gũi và quan trọng mà ta đã quên lãng từ lâu Ngoài ra, ta hãy cố gắng tập im lặng lắng nghe từng dòng cảm xúc nhớ nhung hay khát khao, từng ý niệm giận hờn hay ganh ghét, những quyết định sai lầm hay những lần tự mãn, và ngay cả khi tâm tư hoàn toàn vắng lắng để ta nhận ra từng thái độ sống của mình Chỉ cần im lặng lắng nghe mà đừng vội can thiệp hay phán xét, để ta có cơ hội hiểu hết những ngõ ngách sâu kín trong tâm hồn… Nhờ đó, ta sẽ có nhiều cơ hội làm chủ chính mình Làm chủ được chính mình cũng chính
là làm chủ được cuộc đời mình Khi làm chủ được cuộc đời mình, ta mới đủ bản lĩnh mời người khác cùng tham dự mà không gây khổ lụy cho nhau, đủ sức dắt nhau đi qua những quãng đời gian khó
(Trích “Hiểu về trái tim”, Minh Niệm, NXB Trẻ 2013)
Câu 1 Đoạn trích trên sử dụng kết hợp những phương thức biểu đạt nào?
Câu 2 Theo tác giả, khi nào người ta sẽ nghe được cả “tiếng động” và “tiếng vô thanh” của đời
sống?
Câu 3 Anh/chị hiểu thế nào là “lắng nghe chính mình”?
Câu 4 Anh/chị có đồng tình với quan niệm của tác giả: phải lắng nghe và thấu hiểu chính mình
thì ta mới nghe và thấu hiểu được những kẻ khác không? Vì sao?
II.LÀM VĂN
Trang 8Từ nội dung phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) bàn về giá trị của sự im lặng
HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 3
I ĐỌC HIỂU
Câu 1:
- Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích gồm: nghị luận, biểu cảm
Câu 2:
- Khi ta im lặng, dừng hết mọi lao xao, buông xả hết những mong cầu hay chống đối ta sẽ nghe được “tiếng động” và “tiếng vô thanh” của đời sống
Câu 3:
“Lắng nghe chính mình” có thể hiểu là:
- Lắng nghe để biết, để biết bản thân mong gì, muốn gì
- Lắng nghe chính mình để sống thành thực với những cảm xúc của bản thân
- Lắng nghe chính minh cũng là cách bạn hiểu được giá trị của bản thân với thế giới
Câu 4:
- Đồng tình với quan điểm của tác giả
- Lí giải: Thấu hiểu bản thân là điều vô cùng khó khăn, bởi chúng ta luôn có xu hướng tự che giấu, tự bao biện cho những mong muốn hoặc sai lầm của bản thân Bởi vậy, chỉ khi thực sự hiểu bản thân cần gì, muốn gì thì khi ấy mới có thể hiểu người khác muốn gì
II LÀM VĂN
Giới thiệu vấn đề
Giải thích vấn đề
- Im lặng là gì? Im lặng là trạng thái não và các dây thần kinh vẫn hoạt động bình thường nhưng con người không có bất cứ hành động, lời nói nào Đó là khoảng không gian tĩnh mịch hoàn toàn
⟹ Im lặng để lắng nghe, để thấu hiểu chính mình và những người xung quanh
Bàn luận vấn đề
- Biểu hiện của sự im lặng:
+ Im lặng là không tham gia tranh luận, không can thiệp vào sự việc nào đó
Trang 9+ Im lặng còn có thể được hiểu là thái độ thờ ơ, vô cảm, lạnh lùng với những gì đang xảy ra xung quanh
- Giá trị của sự im lặng
+ Im lặng là khoảng thời gian giúp chúng ta tĩnh tâm, suy nghĩ lại những hành động của bản thân
và rút ra cho mình những bài học cuộc sống
+ Im lặng cũng là lắng nghe những người xung quanh để hiểu họ hơn, đó là một cách quan tâm đặc biệt, giúp bạn có cách ứng xử phù hợp với các cá thể khác trong xã hội
- Nhưng im lặng không có nghĩa là thơ ờ, vô trách nhiệm trước cái xấu, cái ác
- Trước những hiện tượng tiêu cực chúng ta vẫn cần lên tiếng để bảo vệ công lý và lẽ phải
Liên hệ bản thân: Sự yên lặng đem đến cho em những lợi ích gì?
ĐỀ SỐ 4
I ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Mỗi người đều phải leo lên những bậc thang đời mình Có những mơ ước xa: đến đỉnh cao nhất Có người ước mơ gần: một hai bậc, rồi sau đó, một hai bậc tiếp theo Có người cứ lặng lẽ tiến bước theo mục tiêu của mình, gạt bỏ mọi thị phi Có người đi chu du một vòng thiên hạ, nếm
đủ đắng cay rồi mới chịu trở về với ước mơ ban đầu Nhưng cũng có người lỡ bay xa quá và không thể điều khiển đời mình được nữa, chỉ còn buông xuôi và tiếc nuối Tôi nhận ra rằng, ước
mơ chẳng đưa ta đến đâu cả, chỉ có cách thức mà bạn thực hiện ước mơ mới đưa bạn đến nơi bạn muốn
Có lẽ chúng ta cần một cái nhìn khác Rằng chẳng có ước mơ nào tầm thường Và chúng
ta học không phải để thoát khỏi nghề rẻ rúng này, để được làm nghề danh giá kia Mà học để có thể làm điều mình yêu thích một cách tốt nhất và từ đó mang về cho bản thân thu nhập cao nhất
có thể, một cách xứng đáng và tự hào
Mỗi một người đều có vai trò trong cuộc đời này và đều đáng được ghi nhận Đó là lí do để chúng ta không thèm khát vị thế cao sang này mà rẻ rúng công việc bình thường khác (…)
Phần đông chúng ta cũng sẽ là người bình thường Nhưng điều đó không thể ngăn cản chúng ta vươn lên từng ngày Bởi luôn có một đỉnh cao cho mỗi nghề bình thường
(Trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn; Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn; 2017)
Câu 1: Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn trích
Câu 2: Theo tác giả, vì sao chúng ta “không thèm khát vị thế cao sang này rẻ rúng công việc
bình thường khác”?
Trang 10Câu 3: Anh/Chị hiểu thế nào về ý kiến: học để có thể làm điều mình yêu thích một cách tốt nhất
và từ đó mang về cho bản thân thu nhập cao nhất có thể, một cách xứng đáng và tự hào?
Câu 4: Anh/chị có đồng tình với quan niệm: Phần đông chúng ta cũng sẽ là người bình thường
Nhưng điều đó không thể ngăn cản chúng ta vươn lên từng ngày Bởi luôn có một đỉnh cao cho mỗi nghề bình thường? Vì sao?
II LÀM VĂN
Từ nội dung phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ
về ý kiến: Chỉ có cách thức mà bạn thực hiện ước mơ mới đưa bạn đến nơi bạn muốn
HẾT ĐÁP ÁN ĐỀ SỐ 4
I ĐỌC HIỂU
Câu 1:
- Phướng thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2:
- Vì: mỗi người đều có vai trò trong cuộc đời này và đều đáng được ghi nhận
Câu 3:
- “Học để có thể làm điều mình yêu thích một cách tốt nhất và từ đó mang về cho bản thân thu nhập cao nhất có thể, một cách xứng đáng và tự hào”
- Học là phương tiện tốt nhất để mỗi chúng ta có được công việc mình yêu thích và mong muốn
- Khi tích lũy đủ tri thức, lại có thêm những kĩ năng khác tất yếu ta sẽ nhận được mức thu nhập cao nhất, xứng đáng với công sức mình bỏ ra
Câu 4:
- Đồng ý với quan điểm của tác giả
- Vì:
+ Mỗi nghề đều có một vị trí, ý nghĩa trong xã hội, không có nghề nào là cao quý, nghề nào là thấp hèn Chỉ cần chúng ta lao động chân chính bằng sức của mình thì ấy chính là nghề cao quý nhất
+ Phải quyết tâm, tâm huyết với nghề mình đã chọn, nỗ lực không ngừng để đạt được thành quả cao nhất, vươn đến đỉnh cao của nghề
II LÀM VĂN