Đề thi HSG năm 2019 môn Ngữ Văn 9 - Trường THCS Hai Bà Trưng

Giải thích, xác định vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể chọn một thông điệp tâm đăc nhất trong các thông điệp mà Nguyễn Duy muốn gửi gắm như : Bài học về lòng biết ơn, về tình yêu thưo[r]

PHÒNG GD &ĐT PHÚC YÊN ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG THCS HAI BÀ TRƯNG NĂM HỌC: 2018 – 2019

MÔN: NGỮ VĂN 9

I.ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Hãy đọc văn bản

HƠI ẤM Ổ RƠM

Bình Lục - một đêm lỡ đường Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêm

Bà mẹ đón tôi trong gió đêm:

- Nhà mẹ hẹp nhưng còn mê chỗ ngủ

Mẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủ Rồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằm

Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng Trong hơi ấm nhiều hơn chăn đệm

Của những cọng rơm xơ xác gày gò

Hạt gạo nuôi hết thảy chúng ta no Riêng cái ấm nồng nàn như lửa Cái mộc mạc lên hương của lúa Đâu dễ chia cho tất cả mọi người

(Nguyễn Duy, Cát trắng, NXB Quân đội nhân dân, 1973)

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên

Câu 2 Biện pháp tu từ nào đựoc sử dụng trong câu thơ Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm?

Câu 3 Em hiểu hương mật ong của ruộng là hương gì?

Câu 4 Viết một đoạn văn nêu cảm nhận của em về khổ thơ cuối cùng trong bài thơ

II LÀM VĂN (16 điểm)

Câu 5 (6,0 điểm)

Bài thơ ”Hơi ấm ổ rơm”của Nguyễn Duy gửi đến mỗi chúng ta rất nhiều thông điệp Hãy viết một bài

văn trình bày suy nghĩ của em về một thông điệp mà em tâm đắc nhất

Câu 6 (10,0 điểm)

Nhà thơ nổi tiếng người Đức Bertold Brecht cho rằng:

“Cái đẹp của thơ không nên chỉ làm nên ánh sáng kỳ bí của ma trơi hay ánh sáng nhân tạo rực rỡ của

pháo hoa, của đèn màu cầu kỳ nhuộm hàng trăm sắc Ðẹp nhất là khi anh tạo nên được ánh sáng ban

ngày, thứ ánh sáng tưởng như không màu, không sắc nhưng đó chính là ánh sáng mạnh mẽ và hữu ích

nhất cho con người.”

Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

PHÒNG GD &ĐT PHÚC YÊN ĐÁP ÁN ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG THCS HAI BÀ TRƯNG NĂM HỌC: 2018 – 2019

MÔN: NGỮ VĂN 9

I.ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Câu 1:

Phương thức biểu đạt chính : Biểu cảm

Câu 2: Biện pháp tu từ trong câu thơ Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm là phép so sánh

Câu 3: Hương mật ong của ruộng là hương vị dịu ngọt, thanh đằm, thơm mát mà nhân vật trữ tình

cảm nhận từ mùi thơm rơm rạ, ruộng đồng; đó còn là hương vị ngọt ngào của lòng yêu thương bình

dị, chân thành mà bà mẹ quê dành cho đứa con, người lính qua đường

Câu 4:

 Về nghệ thuật: Phép so sánh cái ấm nồng nàn như lửa; các từ láy nồng nàn, mộc mạc, kết cấu

lặp, câu hỏi tu từ nhằm nhấn mạnh Riêng … đâu dễ …

 Về nội dung: Khắc ghi niềm xúc động mãnh liệt của nhân vật trữ tình về “hơi ấm ổ rơm”: Ôm

rơm kia vốn chỉ là một thứ phụ phẩm được tận dụng, nhưng khi nó được dùng để bà mẹ lót ổ

ấm cho đứa con, người lính đêm lỡ đường thì nó lại trở thành biểu tượng của lòng yêu thương giản dị, mộc mạc, chân thành Nhân vật trữ tình, người lính không chỉ cảm nhận được tình cảm

đó mà còn ghi nhớ trong lòng như một thứ tình cảm nồng ấm, thiêng liêng (cái ấm nồng nàn, cái mộc mạc lên hương của lúa, của rơm rạ đồng quê) Bài thơ kết thúc là một câu thơ chất chứa lòng biết ơn sâu nặng: Đâu dễ chia cho tất cả mọi người, bởi lẽ đó

 Về kỹ năng: Viết đúng cấu trúc đoạn văn cảm thụ văn học Không mắc lối chính tả, diễn đạt

II LÀM VĂN (16 điểm)

Câu 5 (6,0 điểm)

1 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Đây là đề mở, thí sinh có thể chọn một thông điệp sống qua

các thông điệp sau: Bài học về lòng biết ơn, về tình yêu thưong, sự hy sinh thầm lặng…

3 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp tốt các lí lẽ, dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động:

a Giải thích, xác định vấn đề nghị luận: Thí sinh có thể chọn một thông điệp tâm đăc nhất trong

các thông điệp mà Nguyễn Duy muốn gửi gắm như : Bài học về lòng biết ơn, về tình yêu thưong, sự

hy sinh thầm lặng… Thí sinh biết giải thích khái niệm ? Nêu biểu hiện của khái niệm

Khái niệm về các thông điệp

Giải thích thế nào là lòng biết ơn?

 Lòng biết ơn là sự ghi nhận những điều tốt đẹp mà người khác đã dành cho minh

 Lòng biết ơn là tình cảm yêu thương dành cho người khác

 Lòng biết ơn là sự ghi nhớ công ơn của người khác dành cho mình

Giải thích thế nào là tình yêu thương người ?

 Yêu thương con người là sự quan tâm, giúp đỡ của chúng ta đối với những người xung

quanh

 Là làm những điều tốt đẹp cho người khác và nhất là những người gặp khó khăn hoạn nạn

 Là thể hiện tính cảm yêu thương và quý mến người khác

Giải thích thế nào là đức hi sinh ?

 Đức hi sinh là tình cảm cao quý và đẹp đẽ

 Đức hi sinh hi sinh vì đất nước, con người và người thân

 Là sự đánh đổi bản thân để giành lại cuộc sống cho người khác

b Bình luận, chứng minh vấn đề

c Bài học nhận thức và hành động

Lòng biết ơn:

 Phê phán những người vô ơn bội nghĩa

 Nhận thức rõ vai trò của lòng biết ơn

 Mọi người cần bồi dưỡng cho mình lòng biết ơn, đúng với đạo lý của dân tộc Ăn quả nhớ kẻ

trồng cây

Tình yêu thương

 Phê phán lối sống vô cảm, không có tình thương

 Phê phán những người không biết quan tâm, chia sẻ và đồng cảm với mọi người xung quanh

 Nhận thức rõ vai trò của tình yêu thương là lẽ sống của mỗi người Mỗi người chúng ta phải biết yêu thương lẫn nhau

Đức hy sinh

 Phê phán lối sống vị kỷ, cá nhân

 Nhận thức rõ vai trò của đức hy sinh

 Mỗi người chúng ta phải biết cho đi, hy sinh vì người khác, vì tập thể

Câu 6 (10,0 điểm)

1 Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

2 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Hiểu ý kiến của Nhà thơ nổi tiếng người Đức Bertold Brecht

và làm sáng tỏ qua bài thơ Ánh trăng – Nguyễn Du

3 Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp tốt các lí lẽ, dẫn chứng; đánh giá khái quát vấn đề nghị luận:

a Giải thích ý kiến

 Cái đẹp của thơ không nên chỉ làm nên ánh sáng kỳ bí của ma trơi hay ánh sáng nhân tạo rực

rỡ của pháo hoa, của đèn màu cầu kỳ nhuộm hàng trăm sắc: giá trị của thơ ca không chỉ tạo ra những nét đẹp “kì bí”, không chỉ là sự trau chuốt ngôn từ hay tạo ra vẻ đẹp mới lạ về hình thức

 Ðẹp nhất là khi anh tạo nên được ánh sáng ban ngày, thứ ánh sáng tưởng như không màu, không sắc: giá trị lớn nhất của tác phẩm thơ ca chính là cái đẹp chân thực, mộc mạc, gần gũi với đời thường Là ánh sáng mạnh mẽ và hữu ích nhất cho con người: cái đẹp giản dị của thơ ca

sẽ soi sáng tâm hồn con người, mang lại ý nghĩa thiết thực cho đời sống

=> Nhà thơ nổi tiếng người Đức Bertold Brecht đã đưa ra một trong những tiêu chí quan trọng đối với tác phẩm thơ hay: chân thực, dung dị cả về nội dung lẫn hình thức Đó chính là một trong những điều quan trọng làm nên giá trị, sức mạnh của thơ ca

b Chứng minh qua bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy

Nghệ thuật

 Đề tài: Bài thơ lấy đề tài ánh trăng, vầng trăng- một đề tài quen thuộc trong thơ ca dân tộc

 Bài thơ có chủ đề rất quen thuộc, bắt nguồn từ truyền thống đạo lí của dân tộc: “Uống nước nhớ nguồn”, ân nghĩa thuỷ chung cùng quá khứ Để thể hiện nội dung chủ đề, nhà thơ chọn trăng – hình ảnh thiên nhiên đẹp đẽ, hồn nhiên, khoáng đạt, tươi mát, làm biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình, cho vẻ đẹp bình dị, vĩnh hằng của đời sống, gợi nhắc con người có thái

độ sống ân nghĩa thủy chung

 Thể thơ và cấu trúc: Bài thơ được viết theo thể ngũ ngôn rất bình dị Bài thơ mang dáng dấp của một câu chuyện nhỏ được kể theo trình tự thời gian, theo dòng cảm nghĩ của tác giả, có sự kết hợp hài hoà, tự nhiên giữa tự sự và trữ tình

 Giọng điệu, ngôn ngữ tự nhiên như lời tâm tình sâu lắng, nhịp thơ khi thì trôi chảy, nhịp nhàng theo lời kể, khi thì ngân nga thiết tha cảm xúc

Nội dung

 Sự chân thực, dung dị thể hiện ở chất trữ tình, thể hiện ở các cung bậc tình cảm của nhân vật trữ tình với trăng Bài thơ có nội dung chủ đề rất quen thuộc, đã trở thành đạo lí của dân tộc:

"Uống nước nhớ nguồn", ân nghĩa thuỷ chung cùng quá khứ

 Tình cảm giữa người và trăng trong quá khứ: tình cảm giữa người và trăng chân thành, sâu nặng Mạch thơ khiến người đọc xúc động, ám ảnh bởi một quá khứ gian lao nhưng đẹp đẽ, nghĩa tình

 Tình cảm giữa người và trăng theo thời gian: Theo thời gian, cách cư xử của con người khiến

ta trăn trở, day dứt Cuộc sống hiện đại, hào nhoáng nơi thị thành đã khiến con người quên đi quá khứ, quên đi người bạn nghĩa tình năm xưa

 Vầng trăng, ánh trăng đã được nhân cách hóa như con người, có tâm hồn, có lẽ sống Trăng khiến chúng ta xúc động và ám ảnh bởi lối sống tình nghĩa, thủy chung, nhân ái, vị tha mà cũng rất nghiêm khắc

 Trăng đưa người trở về với quá khứ, để gợi nhắc bài học sâu sắc, thấm thía về lẽ sống cao đẹp,

ân tình, thủy chung, nghĩa tình với quá khứ

c Đánh giá, nâng cao vấn đềững

 Ý kiến của Bertold Brecht cho ta hiểu thêm về giá trị và cái đẹp của thơ ca đích thực Bài thơ

Ánh trăng của Nguyễn Duy chứa đựng vẻ đẹp giản dị và có cảm xúc chân thành, đó là yếu tố

tạo nên giá trị độc đáo cho thi phẩm Bài thơ là những minh chứng tiêu biểu cho ý kiến của Bertold Brecht

 Bài thơ giản dị từ đề tài, chủ đề đến hình ảnh, câu chữ, giọng điệu…

 Bài thơ là bức thông điệp mà tác giả gửi đến cho những người lính vừa bước ra khỏi chiến trường, đồng thời cũng là thông điệp cho tất cả chúng ta: hãy trân trọng quá khứ, hãy sống

trọn đạo nghĩa: Uống nước nhớ nguồn

 Nhà thơ nói riêng, người nghệ sĩ nói chung muốn có chỗ đứng, muốn thể hiện và khẳng định

được mình phải sáng tác những tác phẩm có giá trị, tạo nên được ánh sáng ban ngày, thứ ánh

sáng tưởng như không màu, không sắc nhưng đó chính là ánh sáng mạnh mẽ và hữu ích nhất cho con người Người đọc phải cảm nhận được vẻ đẹp chân thực, mộc mạc, giản dị của tác phẩm văn

chương mới thấy hết được giá trị đích thực của một tác phẩm văn học chân chính

4 Chính tả, dùng từ, đặt câu

5 Sáng tạo

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh

nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II.Khoá Học Nâng Cao và HSG

THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG

cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS

Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi

HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia

các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí