Luận văn tiến hành mô tả thực trạng nhiễm khuẩn vết mổ tại Bệnh viện Đa Khoa tỉnh Kiên Giang năm 2019; phân tích một số yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ tại Khoa Ngoại Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
NGUYỄN THỊ MINH THUYỀN
ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NHIỄM KHUẨN VẾT MỔ SAU PHẪU THUẬT MỞ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TẠI KHOA NGOẠI BỆNH VIỆN ĐA TỈNH KHOA KIÊN GIANG
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI, 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
NGUYỄN THỊ MINH THUYỀN
Mã học viện: C01343
ĐÁNH GIÁ ĐẶC ĐIỂM NHIỄM KHUẨN VẾT MỔ SAU PHẪU THUẬT MỞ VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TẠI KHOA NGOẠI BỆNH VIỆN ĐA TỈNH KHOA KIÊN GIANG
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã ngành: 8.72.03.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIÊU DƯỠNG
Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Thị Bình
HÀ NỘI – 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn, đóng góp ý kiến quý báu và động viên của tất cả các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình
Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS.LÊ THỊ BÌNH,
Phó Trưởng Khoa Khoa học Sức khỏe, Trưởng bộ môn Điều dưỡng, trường Đại học Thăng Long, người thầy hướng dẫn đã tận tình chỉ bảo dìu dắt tôi trên con đường nghiên cứu khoa học và đóng góp nhiều ý kiến qúy báu giúp tôi hoàn thành luận văn này;
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng đào tạo sau đại học
cùng các thầy cô trong Bộ môn, trường Đại học Thăng long đã tạo mọi điều
kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn;
Xin cảm ơn Ban giám đốc, phòng Kế hoạch tổng hợp, khoa Vi sinh Bệnh viện đa khoa tỉnh Kiên giang, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi
trong quá trình nghiên cứu;
Tôi chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trong qúa trình học tập và nghiên cứu;
Tôi xin cảm ơn gia đình đã luôn động viên chia sẻ giúp đỡ tôi vượt qua những khó khăn trong suốt quá trình học tập nghiên cứu hoàn thành luận văn
Hà Nội, ngày 8 tháng 8 năm 2020
Học viên
Nguyễn Thị Minh Thuyền
Trang 4CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
LỜI CAM ĐOAN
Kính gửi:
Phòng Đào tạo Sau đại học –Trường Đại học Thăng Long
Bộ môn Điều dưỡng - Trường Đại học Thăng Long Hội đồng chấm luận văn Thạc sỹ
Tôi là Nguyễn Thị Minh Thuyền, học viên lớp Thạc sĩ Điều dưỡng,
khóa học 2018 – 2020 tại Trường Đai học Thăng long xin cam đoan:
1 Đây là nghiên cứu của riêng tôi, thực hiện dưới sự hướng dẫn của
PGS.TS Lê Thị Bình
2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và
khách quan, do tôi thu thập và thực hiện
3 Kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa được đăng tải trên bất kỳ
một tạp chí hay một công trình khoa học nào
Hà nội, ngày 8 tháng 8 năm 2020
Tác giả
Nguyễn Thị Minh Thuyền
Trang 5CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tăt Chữ viết đầy đủ
ASA American Sociaty of Anesthesiologist
BMI Body mass index (chỉ số khối cơ thể)
CDC Center For Disease control and Prevention
(trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh dịch Hoa kỳ)
CI Confidence interval (khoản tin cậy)
DHST Dấu hiệu sinh tồn
KHCS Kế hoạch chăm sóc
KQNC Kết quả nghiên cứu
NKBV Nhiễm khuẩn bệnh viện
NKVM Nhiễm khuẩn vết mổ
OR Odds ratio (tỷ số chênh)
SSI Surgical Site Infection: Nhiễm khuẩn vết mổ
VSCN Vệ sinh cá nhân
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Sơ lược giải phẫu sinh lý và chức năng của da 3
1.1.1 Sơ lược giải phẫu 3
1.1.2 Chức năng của da 3
1.1.3 Sinh lý của sự lành vết mổ 4
1.1.4 Các hình thức liền vết thương 5
1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự lành vết thương 7
1.1.6 Các biến chứng trong quá trình lành vết thương 8
1.2 Khái niệm về nhiễm khuẩn 10
1.2.1 Phân loại nhiễm khuẩn 10
1.2.2 Một số vi khuẩn gây nhiễm khuẩn vết mổ 11
1.2.3 Các yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ 12
1.3 Dự phòng nhiễm khuẩn vết mổ 14
1.4 Quy trình Điều dưỡng: 17
1.5 Học thuyết Điều dưỡng 19
1.5.1 Học thuyết Nighting 19
1.5.2 Học thuyết Virginia Henderson 19
1.5.3 Học thuyết Orem 19
1.6 Các nghiên cứu về nhiễm khuẩn vết mổ trên thế giới và Việt Nam 20
1.6.1 Trên thế giới 20
1.6.2 Tại Việt Nam 21
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24
2.1 Đối tượng nghiên cứu 24
2.1.1.Tiêu chuẩn lựa chọn 24
Trang 72.1.2.Tiêu chuẩn loại trừ 24
2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 24
2.3 Thiết kế và Phương pháp nghiên cứu 24
2.3.1 Thiết kế nghiên cứu 24
2.3.2 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 24
2.3.3 Phương pháp chọn mẫu 25
2.3.4 Các bước tiến hành nghiên cứu 25
2.4 Phương pháp thu thập số liệu 25
2.4.1 Nội dung nghiên cứu 25
2.4.2 Biến số và định nghĩa biến số nghiên cứu 26
2.5 Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá 28
2.6 Công cụ thu thập số liệu 30
2.7 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 31
2.8 Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số 31
2.8.1 Hạn chế 31
2.8.2 Sai số và biện pháp khắc phục 31
2.9 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu 32
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33
3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 33
3.1.1 Bệnh lý đồng mắc 35
3.1.2 Đặc điểm lâm sàng của người bệnh sau mổ 38
3.2 Thực trạng nhiễm khuẩn ở người bệnh sau phẫu thuật mở 41
3.3 Các yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ 43
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 49
4.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 49
4.1.1 Đặc điểm nhân khẩu học của đối tượng nghiên cứu 49
4.1.2 Đặc điểm chung yếu tố nguy cơ 50
4.1.3 Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu 54
Trang 84.2 Thực trạng nhiễm khuẩn mắc phải ở người bệnh sau phẫu thuật mở 56 4.3 Các yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ 58
KẾT LUẬN 66 KHUYẾN NGHỊ 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC 1
PHỤ LỤC 2
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Các biến số trong nghiên cứu 26
Bảng 3.1 Tuổi của đối tượng nghiên cứu 33
Bảng 3.2 Dân tộc đối tượng nghiên cứu 34
Bảng 3.3 Bệnh lý đồng mắc đối tượng nghiên cứu 35
Bảng 3.4 Điểm ASA đối tượng nghiên cứu 35
Bảng 3.5 Ngày nằm viện trước mổ đối tượng nghiên cứu 36
Bảng 3.6 Sử dụng kháng sinh dự phòng và tắm trước mổ 36
Bảng 3.7 Kế hoạch phẫu thuật và phân loại vết mổ của đối tượng nghiên cứu 37
Bảng 3.8 Thời gian mổ và kích thước vết mổ 37
Bảng 3.9 Ngày nằm viện sau mổ của đối tượng nghiên cứu 38
Bảng 3.10 Một số dấu hiệu lâm sàng của người bệnh sau mổ 38
Bảng 3.11 Tình trạng vết mổ và tình trạng đau của người bệnh 39
Bảng 3.12 Biến chứng sau phẫu thuật của đối tượng nghiên cứu 40
Bảng 3.13 Tỷ lệ nhiễm khuẩn mắc phải người bệnh sau mổ 42
Bảng 3.14 Hoạt động chăm sóc, tư vấn của Điều dưỡng 42
Bảng 3.15 Liên quan giữa giới tính với nhiễm khuẩn vết mổ 43
Bảng 3.16 Liên quan giữa tuổi với nhiễm khuẩn vêt mổ 43
Bảng 3.17 Liên quan giữa thời gian nằm viện với nhiễm khuẩn vết mổ 44
Bảng 3.18 Liên quan giữa sử dụng kháng sinh dự phòng trước mổ với NKVM 44
Bảng 3.19 Liên quan giữa điểm ASA với nhiễm khuẩn vết mổ 44
Bảng 3.20 Liên quan giữa phẫu thuật có kế hoạch hoặc cấp cứu với NKVM 45
Bảng 3.21 Liên quan giữa loại phẫu thuật với nhiễm khuẩn vết mổ 45
Bảng 3.22 Liên quan giữa thời gian phẫu thuật với nhiễm khuẩn vết mổ 46
Bảng 3.23 Liên quan giữa kích thước vết mổ với NKVM 46
Bảng 3.24 Liên quan giữa thời gian thay băng với NKVM 47
Bảng 3.25 Liên quan giữa tư vấn giáo dục sức khỏe với NKVM 47
Bảng 3.26 Liên quan giữa sự tuân thủ của người bệnh với NKVM 48
Trang 10DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 Giới 33 Biểu đồ 3.2 Thói quen hút thuốc của đối tượng nghiên cứu 34 Biểu đồ 3.3 Kết quả cấy dịch vết mổ 41
Trang 11DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1 cấu tạo da 3
Hình 1.2 Liền vết thương nguyên phát 6
Hình 1.3 Liền bằng tổ chức hạt 6
Hình 1.4 Sơ đồ phân loại nhiễm khuẩn vết mổ 11
Hình 2.1: Thước VAS: mặt trước và sau 29
Trang 12ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) là những nhiễm khuẩn mắc phải xảy
ra ở các bệnh nhân nằm viện tại các cơ sở y tế, không có biểu hiện triệu chứng hay ủ bệnh vào thời điểm nhập viện Đây cũng là một vấn đề thời sự rất được quan tâm của ngành y tế trong nước cũng như trên thế giới Nhiễm khuẩn bệnh viện làm tăng tỉ lệ tử vong, tăng biến chứng, kéo dài thời gian nằm viện
và tăng chi phí điều trị
Việc chăm sóc người bệnh (NB) sau phẫu thuật mở là một nhu cầu thiết yếu trong chăm sóc sau mổ hiện nay Tuy nhiên, trong quá trình chăm sóc không tránh khỏi biến chứng ảnh hưởng đến kết quả điều trị Các biến chứng thường gặp nhất là nhiễm khuẩn sau mổ Nói đến chăm sóc là nói đến Điều dưỡng, là người có nhiệm vụ theo dõi, hướng dẫn, chăm sóc và đánh giá
người bệnh từ khâu chuẩn bị trước mổ cho đến khi ra viện
Nhiễm khuẩn vết mổ là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật trong thời gian từ khi mổ cho đến 30 ngày sau mổ [1], [3], là thách thức lớn cho toàn xã hội và là gánh nặng cho NB và cả hệ thống y tế, trong đó nhiễm khuẩn vết mổ là một trong những chỉ số quan trọng đánh giá chất lượng của Bệnh viện
Tại Mỹ và một số nước Tây Âu, tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ thay đổi từ 2% -15% tùy theo loại phẫu thuật Tại các nước khu vực châu Á nhiễm khuẩn vết mổ gặp 8,8% - 17,7% người bệnh sau phẫu thuật Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ giảm 5-15% người bệnh được phẫu thuật [1] Theo nghiên các nghiên cứu, Bệnh viện Sơn La có tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ là 8,1% [13]; Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần thơ là 5,7% nhiễm khuẩn vết mổ
Trang 13Thực trạng nhiễm khuẩn ở các phẫu thuật còn ít được chú ý, bên cạnh
đó ngoài việc điều trị bằng kháng sinh thích hợp còn có sự chăm sóc tỷ mỹ của đội ngũ Điều dưỡng là một trong những vấn đề quan trọng để đánh giá chất lượng Bệnh viện Đây thực sự là một thách thức đối với các Bác sỹ và Điều dưỡng chăm sóc người bệnh tại Khoa Ngoại Bệnh viện Đa Khoa tỉnh Kiên Giang
Câu hỏi đặt ra là thực trạng nhiễm khuẩn vết mổ tại Bệnh viện Đa Khoa tỉnh Kiên Giang là như thế nào? Liệu chăm sóc sau mổ có phải là yếu tố nguy
cơ nhiễm khuẩn vết mổ hay không? Chính vì những lý do đó tôi nghiên cứu
đề tài: “Đánh giá đặc điểm nhiễm khuẩn vết mổ sau phẫu thuật mở và một số yếu tố liên quan đến chăm sóc người bệnh tại Khoa Ngoại Bệnh viện Đa Khoa Kiên Giang” với mục tiêu:
1 Mô tả thực trạng nhiễm khuẩn vết mổ tại Bệnh viện Đa Khoa tỉnh Kiên Giang năm 2019
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ tại Khoa Ngoại Bệnh viện Đa khoa Kiên Giang