Luận văn tiến hành đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành phòng bệnh tay chân miệng của các cô nuôi dạy trẻ ở các trường mầm non tại Phường Hà Cầu – Quận Hà Đông - Hà Nội.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
KHOA KHOA HỌC SỨC KHỎE
BỘ MÔN: Y TẾ CÔNG CỘNG
NGUYỄN HỮU HÒA
KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN PHÒNG CHỐNG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG CỦA CÁC CÔ GIÁO NUÔI DẠY TRẺ TẠI TRƯỜNG MẦM NON PHƯỜNG HÀ CẦU, QUẬN HÀ ĐÔNG, HÀ NỘI,
NĂM 2019 Chuyên ngành Y tế công cộng
Mã số: 872 07 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS ĐÀO XUÂN VINH
HÀ NỘI - 2020
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu Trường Đại học Thăng Long đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến toàn thể các thầy cô trong Bộ môn Y tế Công cộng – Trường Đại học Thăng Long đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và truyền đạt kiến thức cho tôi để hoàn thành luận văn này
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.Ts Phạm Văn Thân và PGS.TS Đào Xuân Vinh đã trực tiếp hướng dẫn, góp ý và dành nhiều thời gian tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo và các đồng nghiệp nơi tôi công tác
đã tạo điều kiện trong công việc và giúp đỡ nhiệt tình trong quá trình thu thập số liệu phục vụ cho luận văn
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn bạn bè, anh chị, gia đình đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện học tập
Tôi xin chân thành cảm ơn
Hà Nội, ngày 21 tháng 03 năm 2020
Tác giả
NGUYỄN HỮU HOÀ
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là: Nguyễn Hữu Hoà
Tôi xin cam đoan:
1 Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do bản thân tôi trực tiếp thực hiện;
2 Kết quả trong luận văn của tôi không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác
đã thực hiện và được công bố
3 Các thông tin đưa ra trong luận văn là hoàn toàn chính xác, trung thực, khách quan, đã được sự đồng ý và xác nhận của đơn vị;
4 Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về những cam kết này
NGUYỄN HỮU HOÀ
Trang 4DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Nội
WHO (World Health Organization) Tổ chức Y tế Thế giới
Trang 5MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1.Tác nhân gây bệnh 3
1.1.1 Khái niệm: 3
1.1.2 Hình thái của virus 4
1.2 Khả năng gây bệnh của virus 5
1.2.1 Đặc điểm dịch tễ học 5
1.2.2 Gây bệnh ở người 7
1.3.Phòng bệnh 9
1.3.1.Nguyên tắc phòng bệnh: 9
1.4.Tình hình dịch bệnh TCM trên thế giới và tại Việt Nam 10
1.4.1.Tình hình dịch bệnh TCM trên thế giới 10
1.4.2.Tình hình dịch bệnh TCM tại Việt Nam 12
1.5 Một số nghiên cứu về kiến thức - thái độ - thực hành và một số yếu tố liên quan ở thế giới và Việt Nam về phòng chống bệnh TCM 20
1.5.1 Một số nghiên cứu trên thế giới 20
1.5.2.Một số nghiên cứu tại Việt Nam 22
1.6 Giới thiệu địa điểm nghiên cứu 28
1.7 Khung lý thuyết nghiên cứu 28
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 29
2.1 Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 29
2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 29
2.1.2 Thời gian và địa điềm nghiên cứu 29
2.2 Phương pháp nghiên cứu 29
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, có phân tích 29
2.2.2 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 29
2.3 Các nội dung nghiên cứu chính 30
2.4 Các biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chí đánh giá 31
Trang 62.4.1 Biến số và chỉ số nghiên cứu 31
2.4.2 Tiêu chí đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành về phòng chống TCM của ĐTNC: 36
2.5 Phương pháp thu thập thông tin 41
2.5.1 Công cụ thu thập thông tin 41
2.5.2.Kỹ thuật thu thập số liệu 41
2.5.3 Quy trình thu thập thông tin và sơ đồ nghiên cứu 41
2.6 Phân tích và xử lý số liệu 44
2.7.Sai số, hạn chế và biện pháp khắc phục sai số 45
2.8.Vấn đề đạo đức 45
2.9 Hạn chế của đề tài: 46
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 47
3.1 Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 47
3.2 Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của cô nuôi dạy trẻ, phường Hà Cầu, quận Hà Đông, Hà Nội, năm 2019 51
3.2.1 Kiến thức phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 51 3.2.2 Thái độ phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 57
3.2.3 Thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 58 3.3 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ và thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của ĐTNC 64
3.3.1 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức 64
3.3.2 Một số yếu tố liên quan đến thái độ 65
3.3.3 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng bệnh Tay chân miệng 66
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 68
4.1 Thực trạng kiến thức - thái độ - thực hành của cô nuôi dạy trẻ phường Hà Cầu về phòng chống bệnh TCM 68
4.1.1 Kiến thức phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 68 4.1.2 Thái độ phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 72 4.1.3 Thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 73
Trang 74.2 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ và thực hành phòng chống
bệnh tay chân miệng của ĐTNC 77
4.2.1 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức 77
4.2.2 Một số yếu tố liên quan đến thái độ 78
4.2.3 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng bệnh Tay chân miệng 78
KẾT LUẬN 80
1 Kiến thức, thái độ, thực hành phòng bệnh Tay chân miệng của các cô nuôi dạy trẻ ở các trường mầm non tại Phường Hà Cầu – Quận Hà Đông - Hà Nội 80
2 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ , thực hành phòng bệnh TCM của đối tượng nghiên cứu 80
KHUYẾN NGHỊ 81
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Một số đặc điểm của dịch bệnh TCM tại Hà Nội 18
Bảng 2.1 Các biến số và chỉ số nghiên cứu 31
Bảng 2.2: Bảng tiêu chí chấm điểm kiến thức 37
Bảng 2.3: Bảng tiêu chí chấm điểm thái độ 38
Bảng 2.4: Bảng tiêu chí chấm điểm phỏng vấn thực hành 39
Bảng 3.1 Tuổi và giới của đối tượng nghiên cứu 47
Bảng 3.2 Trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu 47
Bảng 3.3 Dân tộc của đối tượng nghiên cứu 47
Bảng 3.4 Tình trạng con cái của đối tượng nghiên cứu 48
Bảng 3.5 Tham gia tập huấn về phòng bệnh TCM của ĐTNC 48
Bảng 3.6 Đặc điểm công việc của đối tượng nghiên cứu 49
Bảng 3.7 Các yếu tố tiếp cận về truyền thông về phòng chống bệnh TCM 50
Bảng 3.8 Kiến thức của ĐTNC về mức độ nguy hiểm của bệnh TCM 51
Bảng 3.9 Kiến thức của ĐTNC về nguyên nhân gây bệnh TCM 51
Bảng 3.10 Kiến thức của ĐTNC về lứa tuổi dễ mắc bệnh TCM 52
Bảng 3.11 Kiến thức của ĐTNC về thời điểm xuất hiện bệnh TCM 52
Bảng 3.12 Kiến thức của ĐTNC về khả năng lây truyền của bệnh TCM 52
Bảng 3.13 Kiến thức của ĐTNC về dấu hiệu của bệnh TCM của ĐTNC 53
Bảng 3.14 Kiến thức của ĐTNC về cách xử lý khi phát hiện học sinh có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh TCM 54
Bảng 3.15 Kiến thức của ĐTNC về khả năng nhiễm bệnh TCM lại 54
Bảng 3.16 Kiến thức của ĐTNC về vắc xin phòng bệnh TCM 54
Bảng 3.17 Kiến thức của ĐTNC về những yếu tố thuận lợi để bệnh TCM phát triển 55
Bảng 3.18 Kiến thức của ĐTNC về phòng chống bệnh TCM 55
Bảng 3.19 Thái độ của ĐTNC về phòng chống bệnh TCM 57
Bảng 3.20 Thực hành của ĐTNC về phòng chống bệnh TCM 58
Bảng 3.21 Thực hành rửa tay của ĐTNC 59
Trang 9Bảng 3.22 Thực hành rửa tay cho trẻ của ĐTNC 60
Bảng 3.23 Thực hành kiểm tra tay chân miệng cho trẻ 60
Bảng 3.24 Thực hành rửa cốc cho trẻ của ĐTNC 61
Bảng 3.25 Thực hành giặt khăn cho trẻ của ĐTNC 62
Bảng 3.26 Thực hành lau đồ chơi cho trẻ của ĐTNC 62
Bảng 3.27 Thực hành lau sàn nhà cho trẻ của ĐTNC 63
Bảng 3.28 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức về bệnh tay chân miệng của ĐTNC 64
Bảng 3.29 Một số yếu tố liên quan đến thái độ phòng bệnh tay chân miệng của ĐTNC 65
Bảng 3.30 Mối liên quan giữa kiến thức và thái độ phòng bệnh tay chân miệng của ĐTNC 66
Bảng 3.31 Một số yếu tố liên quan giữa kiến thức và thái độ phòng bệnh tay chân miệng của ĐTNC 66
Bảng 3.32 Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng bệnh tay chân miệng của ĐTNC 67
DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Một vài hình ảnh về hình thể và cấu trúc của virus Coxsackie gây bệnh TCM 4
Hình 1.2: Phân bố bệnh TCM trên thế giới 5
Hình 1.3: Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở trẻ 8
Trang 10DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1.1 Báo cáo trường hợp mắc TCM theo tháng của Trung Quốc 11
Biểu đồ 1.2: Các ca mắc TCM theo tuần của Singapore 12
Biểu đồ 1.3 Tình hình mắc bệnh TCM tại Việt Nam 13
Biểu đồ 1.4 Tình hình mắc bệnh TCM tại Hồ Chí Minh năm 2018 -2019 15
Biểu đồ 1.5 Diễn biến dịch bệnh TCM tại Hà Nội theo tháng giai đoạn năm 2011 – 2014 16
Biểu đồ 3.1 Đánh giá kiến thức chung của ĐTNC về bệnh tay chân miệng 56
Biểu đồ 3.2 Đánh giá thái độ chung của ĐTNC về phòng bệnh tay chân miệng58 Biểu đồ 3.3 Đánh giá thực hành chung của ĐTNC về phòng bệnh tay chân miệng 63
Trang 11ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh tay chân miệng là một bệnh nhiễm vi rút cấp tính, lây truyền qua đường tiêu hóa, thường gặp ở trẻ nhỏ và có khả năng gây thành dịch lớn [4] Bệnh Tay chân miệng thường là một bệnh nhẹ, các bệnh nhân hồi phục trong vòng 7 đến
10 ngày mà không cần điều trị và thường không gặp các biến chứng Tuy nhiên bệnh tay chân miệng cũng có thể diễn biến nặng như: viêm màng não, viêm não, viêm cơ tim, phù phổi cấp dẫn đến tử vong, thường do vi rút EV71 gây ra
Trong những năm gần đây, số lượng trẻ mắc bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng, trong 9 tháng đầu năm 2018, cả nước ghi nhận 53.529 trường hợp mắc tay chân miệng tại 63 tỉnh, thành phố, trong đó 6 trường hợp tử vong tại khu vực phía Nam [46]
Trong năm 2018, Hà Nội ghi nhận 2.121 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng tăng gần gấp ba so với năm 2017 , không có ca tử vong Tại quận Hà Đông
năm 2018 ghi nhận 103 trường hợp bệnh tay chân miệng, lứa tuổi mắc là trẻ em
dưới 5 tuổi chiếm đa số 100/103 trường hợp Trong đó phường Hà Cầu chiếm 14 trường hợp mắc chiếm 13,7 % tổng số trường hợp bệnh trong toàn quận [35] Tay chân miệng là bệnh hiện chưa có vác xin phòng bệnh Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, phòng bệnh ở cộng đồng bao gồm vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng; rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà và lau sàn nhà bằng dung dịch khử khuẩn Cloramin 2%
Đối tượng mắc tay chân miệng chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 5 tuổi, tập trung tại các nhà trẻ, các trường mầm non và mẫu giáo Do đó, cô nuôi dạy trẻ đóng vai trò quan trọng trong phòng chống dịch, chống lây lan bệnh một cách tốt nhất cho các trẻ trong thời gian ở trường lớp
Với mong muốn tìm hiểu kiến thức, thái độ, thực hành về bệnh tay chân miệng của cô nuôi dạy trẻ hiện nay như thế nào và những yếu tố nào liên quan đến thực trạng trên Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng chống bệnh tay
Trang 12chân miệng địa bàn quận, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “ Kiến thức, thái
độ, thực hành và một số yếu tố liên quan đến phòng chống bệnh tay chân miệng của các cô giáo nuôi dạy trẻ tại trường mầm non phường Hà Cầu, quận
Hà Đông, Hà Nội, năm 2019” Với các mục tiêu sau:
1 Đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành phòng bệnh tay chân miệng của các
cô nuôi dạy trẻ ở các trường mầm non tại Phường Hà Cầu – Quận Hà Đông - Hà
Nội
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ , thực hành phòng bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu