Luận văn Thạc sĩ Y tế công cộng: Kiến thức, thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của người chăm sóc trẻ tại Bệnh viện Vinmec năm 2019 và một số yếu tố liên quan

Nội dung của luận văn này tìm hiểu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng, chẩn đoán và điều trị bệnh tay chân miệng; một số yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành của người chăm sóc bệnh nhi. Để nắm chi tiết hơn cấu trúc và nội dung nghiên cứu, mời các bạn cùng tham khảo luận văn.

B ăGIỄOăD CăVÀă ÀOăT O

TR NGă IăH CăTH NGăLONGă

NGUY N TH N

KI N TH C, TH C HÀNH PHÒNG CH NG

CH MăSịCăTR T I B NH VI N VINMEC

N Mă2019ăVÀăM T S Y U T LIÊN QUAN

LU NăV NăTH CăS ăYăT ăCỌNGăC NG

Hà N i - 2020

B ăGIỄOăD CăVÀă ÀOăT O

TR NGă IăH CăTH NGăLONG KHOA:ăKHOAăH CăS CăKH E

N Mă2019ăVÀăM T S Y U T LIÊN QUAN

Chuyên ngành:ăYăT ăCỌNGăC NG

L IăC Mă N

Hoànăthànhăđ călu năv n này,ătôiăxinăbàyăt ălòngăbi tă năchânăthànhăđ n:

- QuýăTh yăcôătrongăBanăGiámăhi uăTr ngă iăh c Th ngăLong

- QuýăTh yăcôătrongăBanăđàoăt oăsauăđ iăh că iăh c Th ngăLong

- QuýăTh yăcôătrongăKhoaăKhoaăh căs căkh eăTr ngă iăh că

Th ngălong

- Phòngăđàoăt oăsauăđ iăh căTr ngă iăh căTh ngăLong

V ăs ăquanătâmăvàăgiúpăđ ăt nătìnhăchoătôiătrongăth iăgianăh căt păvàăth că

hi nălu năv n này

căbi t,ătôiăxinăbàyăt ălòngăbi tă năsâuăs căđ năTS.ăNguy năXuânăTùngăđưăt nătìnhăh ng d n,ăgiúpăđ ăchoătôiăđ ălu năv n nàyăđ căhoànăthành Xinăchânăthànhăc mă n

- B nhăvi nă aăkhoaăQu căt ăVinmecăTimesăCity

- KhoaăNhiă2,ăB nhăvi nă aăkhoaăQu căt ăVinmecăTimesăCity

- Cácăđ ngănghi pătrongăKhoaăNhiă2

ưăchiaăs ăkinhănghi măvàăgiúpăđ ătôiătrongăquáătrìnhăth căhi nălu năv n Tôiăxinăđ căc mă năt tăc ăcácăb nhănhiăcùngăcácăbàăm ăđưăđ ngăýăh pătác trongăquáătrìnhăth căhi nălu năv n

Tôiăvôăcùngăbi tă năđ nănh ngăng iăthânătrongăgiaăđình,ăb năbèăvàăđ ngănghi păđưăđ ngăviên,ăgiúpăđ ăvàăchiaăs ănh ngăkhóăkh nătrongăquáătrìnhăh că

t păđ ătôiăcóăth ăhoànăthànhălu năv n này

Tôiăxinăchânăthànhăcámă n!

HàăN iăngàyă20ăthángă08ăn mă2020

Nguy năTh ăN

L IăCAMă OAN

Tôiăxinăcamăđoanăđ tài lu năv nănàyălàăcôngătrìnhănghiênăc u c a riêng tôi, do chính b n thân tôi th c hi n, t t c s li u trong lu năv nănàyălàătrungă

th c,ăkháchăquanăvàăch aăt ngăđ c công b trong b t k công trình nào khác

N u có gì sai trái tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m

Hà N iăngàyă20ăthángă08ăn mă2020

Ng iăcamăđoan

Nguy n Th N

WHO World Health Organization T ch c Y t Th gi i

SD Standardădeviationăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă l ch tiêu chu n

M C L C

T V Nă 1

CH NGă1:ăT NG QUAN 3

1.1 Khái ni m và nguyên nhân gây b nh 3

1.2.ă ng lây truy năvàăc ăch gây b nh TCM 5

1.3 căđi m d ch t h c 6

1.4 căđi m lâm sàng, c n lâm sàng, ch năđoánăvàăđi u tr b nh TCM 8

1.4.1 Tri u ch ng lâm sàng 8

1.4.2 Tri u ch ng c n lâm sàng 8

1.4.3 Ch năđoán 9

1.4.4 i u tr 10

1.4.5 Phòng b nh 11

1.4.5.1 Nguyên t c phòng b nh: 11

1.4.5.2 Phòng b nh t iăcácăc ăs y t : 11

1.4.5.3 Phòng b nh c ngăđ ng: 11

1.5 Nh ng nghiên c u v b nh chân tay mi ng 11

1.5.1 Các nghiên c u v ki n th c, th c hành v i b nh tay chân mi ng trên th gi i 12

1.5.1.1 Ki n th c v b nh tay chân mi ng 12

1.5.1.2 Th c hành v b nh tay chân mi ng 19

1.5.1.3.ăXácăđ nh m i liên quan v i b nh tay chân mi ng 21

1.5.2 Các nghiên c u v ki n th c, th c hành v i b nh TCM t i Vi t Nam 23

1.6 T ngăquanăđ aăđi m nghiên c u 25

1.6.1 M t s nét v b nh vi nă aăkhoaăQu c t Vinmec Times City 25

1.6.2 M t s nét v nănguyênăNhiă2- B nh vi nă aăkhoaăQu c t Vinmec Times City 26

CH NGă2.ă IăT NGăVÀăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 27

2.1.ă iăt ng,ăđ aăđi m, th i gian nghiên c u 27

2.1.1.ă iăt ng nghiên c u 27

2.1.2.ă aăđi m nghiên c u 27

2.1.3 Th i gian nghiên c u: 27

2.2.ăPh ngăphápănghiênăc u 27

2.2.1 Thi t k nghiên c u 27

2.2.2 C m u và cách ch n m u 27

2.3 Các bi n s , ch s nghiên c u 28

2.4.ăPh ngăphápăthuăth p s li u 30

2.4.1 Công c thu th p thông tin 30

2.4.2 K thu t thu th p thông tin 30

2.4.3 Quy trình thu th păthôngătinăvàăs ăđ nghiên c u 30

2.5 X lý s li u 31

2.6 Sai s và bi n pháp kh c ph c 31

2.7.ă oăđ c trong nghiên c u 31

2.8 H n ch c a nghiên c u 31

CH NG 3: K T QU NGHIÊN C U 33

3.1 Thông tin chung c aăđ iăt ng nghiên c u 33

3.2 Ki n th c, th c hành c a NCS tr v i b nh TCM 35

3.2.1 Ki n th c c a NCS v b nh TCM 35

3.2.2 Th c hành c a NCS v b nh TCM 38

3.3 M t s y u t liênăquanăđ n ki n th c và th c hành c a NCS b nh nhi 43

C H NG 4: BÀN LU N 51

4.1 Thông tin chung c aăđ iăt ng nghiên c u 51

4.2 Ki n th c và th c hành c a NCS v b nh TCM 52

4.2.1 Ki n th c c a NCS v b nh TCM 52

4.2.2 Th c hành c a NCS v phòng ch ng b nh TCM 58

4.3 M t s y u t liênăquanăđ n ki n th c, th c hành phòng b nh TCM c a đ iăt ng nghiên c u 63

4.3.1 M i liên quan v ki n th c b nh TCM c aăđ iăt ng nghiên c u 63 4.3.2 M iăliênăquanăđ n th c hành phòng b nh TCM c aăđ iăt ng nghiên c u 65

K T LU N 67

1 Ki n th c, th c hành phòng ch ng b nh tay chân mi ng c aăng iăch măsóc tr t i Khoa Nhi 2, B nh vi năVinmecăn mă2019 67 1.1 Ki n th c phòng ch ng b nh TCM c a NCS tr 67 1.2 Th c hành v phòng ch ng b nh TCM c a NCS tr 67

2 M t s y u t liênăquanăđ n ki n th c, th c hành phòng ch ng b nh tay chân mi ng c aăđ iăt ng nghiên c u 68 2.1 M t s y u t liênăquanăđ n ki n th c phòng ch ng b nh TCM c a NCS tr 68 2.2 M t s y u t liênăquanăđ n th c hành phòng ch ng b nh TCM c a NCS tr 68

KHUY N NGH 69 TÀI LI U THAM KH O 70

DANHăM CăB NG,ăBI U ,ăHỊNHă

Danhăm căb ng

B ng 2.1 B ng bi n s và ch s nghiên c u 28

B ng 3.1 Quan h v i b nh nhi c aăng iăch măsócă(n=ă380) 33

B ngă3.2.ă căđi m nhóm tu i c aăng iăch măsócă(n=ă380) 33

Nh n xét: 33

B ngă3.3.ă căđi m gi i c aăng iăch măsócă(n=ă380) 33

B ngă3.4.ă căđi m dân t c c aăng iăch măsócă(n=ă380) 34

Nh n xét: 34

B ngă3.5.ă căđi măng iăcóăconăd i 5 tu i (n= 380) 34

Nh n xét: 34

B ngă3.6.ă căđi m thu nh păbìnhăquânăđ uăng i c aăng iăch măsócă(n=ă 380) 34

B ngă3.7.ă căđi m ti p c năph ngăti n truy n thông c aăng iăch măsócă (n= 380) 35

B ng 3.8 B ng th hi n nh ngăNCSăđưăt ng nghe nói v b nh TCM(n=380) 35

B ng 3.9 Ti p c n ngu n thông tin c a nh ng NCS v b nh TCM 36

B ng 3.10 Ki n th c v kh n ngălâyăb nh,ăđ ng lây truy n, bi u hi n b nh và ki n th căch măsócătr khi tr m c b nh TCM c a NCS (n=380) 36

B ng 3.11 Ki n th c v phòng b nh TCM c a NCS 37

B ng 3.12 M căđ ki n th c v b nh TCM c a NCS( n=380) 38

B ng 3.13 Th c hành phòng b nh TCM c a NCS (n=380) 38

B ng 3.14 Th c hành r a tay cho tr c a NCS( n=380) 39

B ng 3.15 Th c hành r a tay c a NCS( n=380) 40

B ng 3.16 Th c hành v sinhăđ đ c trong nhà c a NCS 40

B ng 3.17 Cách x trí c a NCS khi có tr m c TCM (n= 96) 42

B ngă3.18.ă i m quan sát th c hành c a NCS có tr m c TCM(n=47) 42

B ng 3.19 M t s y u t liênăquanăđ n ki n th c v b nh TCM 43

B ng 3.20 M t s y u t liênăquanăđ n th c hành r a tay cho tr c a NCS v

b nh TCM 45

B ng 3.21 M t s y u t liênăquanăđ n th c hành r a tay c a NCS 46

B ng 3.22 M t s y u t liênăquanăđ n th c hành v sinhămôiătr ng c a NCS 48

B ng 3.23 M t s y u t liênăquanăđ n th c hành x trí khi tr m c TCM c a NCS 49

Danhăm căhìnhă nh

Hình 1 M t s hình nh v hình th và c u trúc c a vi rút Coxsackie gây b nh TCM 4

Hình 2 Lý do hay g p tr vì tr mútătay,ădùngăchungăđ ch i 7

c p d năđ n t vong nên c năđ c phát hi n s m,ăđi u tr k p th i B nh x y ra quanhăn măvàălâyătruy nătheoăđ ng tiêu hóa, nguyên nhân là do v sinh cá nhân, v sinhămôiătr ng y uăkém,ăđ c bi t là k n ngăv sinh cho tr ,ăch aă

th c hi n r a tay v iăxàăphòngăth ng xuyên [10]

Theo T ch c Y t th gi i, b nh tay chân mi ng g p các qu c gia khu

v căTâyăTháiăBìnhăD ngănh :ăTrungăQu c, Nh t B n, Ma Cao (Trung Qu c)

và ph bi n t i nhi uăn căchâuăÁ.ă c bi t t i Malaysia: Ngày 23/8/2018, B

tr ng B Y t Malaysia thông báo t đ uăn mă2018ăđ n ngày 14/8/2018, Malaysiaăđưăghiănh nă51.147ătr ng h p m c b nh tay chân mi ng,ătrongăđóăcóă02ătr ng h p t vong Trong s cácătr ng h p m c, có 90% s m c tr

d i 6 tu i.ă ưăcóă701ăc ăs bao g mătr ng h c, trungătâmăch măsócătr và

tr ng m mănonăđưăb đóngăc aădoăc năb nh này và m t s tr ng trong s đóă

c ngăđưăđ c m tr l i theo t ngăgiaiăđo n B Y t Malaysiaăđưăth c hi n các

bi n pháp y t công c ng, bao g măt ngăc ng giám sát, t ch c các chi n d ch truy năthôngăvàăt ngăc ng các bi n pháp kh trùng,ăđ c bi tălàăđ ch i,ăb m t sàn, bàn t iăcácătr ng h c…ăđ ng năng a s lây lan c a d ch b nh [4]

T i Vi t Nam, b nhăl uăhànhăvàăg p t i h u h t 63 t nh, thành ph ,

th ng ghi nh năcaoăvàoăthángă9ăđ năthángă11ăhàngăn m,ăđ c bi tălàămùaăđ u

n măh c m i Theo báo cáo c a h th ng giám sát b nh truy n nhi m, trong 9 thángăđ uăn mă2018,ăc n c ghi nh nă53.529ătr ng h p m c tay chân mi ng,

2 trongăđóăcóă25.845ătr ng h p nh p vi năvàăđưăcóă06ătr ng h p t vong t i 5

t nh, thành ph khu v c phía Nam So v i cùng k n mă2017,ăs m c c n c

gi m 25,3%, s tr ng h p nh p vi n gi m 20,1%, tuy nhiên m t s t nh, thành

ph ghi nh n s m cătíchăl yăcaoăvàăgiaăt ngănhanhănh ăTP.ăH Chí Minh, ngăNai,ăBìnhăD ng,ă ng Tháp, Bà R a - V ngăTàu,ăLongăAn,ă àăN ng, Ninh Thu n, Qu ng Ngãi, Tây Ninh, Hà N i S m c tay chân mi ng ch y u ghi nh n khu v c mi năNamă41.218ătr ng h p (chi m 77%), mi n B c 5.984

tr ng h p (chi m 11,2%), mi năTrungă5.392ătr ng h p (chi m 10,1%) và TâyăNguyênă935ătr ng h p (chi m 1,7%) S m c tay chân mi ng ch y u

g p tr d i 10 tu i (chi mă99,5%),ătrongăđóăhayăg p nhóm t 1-5 tu i, tu i

tr điănhàătr và m u giáo (chi mă79%)ăvàăd i 1 tu i (chi m 17%) D báo

d ch b nh tay chân mi ngăcóănguyăc ăgiaăt ngătrongăth i gian t iăđâyădoătínhă

ch t lây truy n,ăđ c bi t trong mùa t uătr ng, tr t pătrungăvàoăn măh c m i,

đi u ki n th i ti t thu n l i,ăđi u ki n v sinhăch aăđ m b o là y u t thu n l i cho s lây lan và phát tri n c a d ch b nh [4]

T b nh vi n Vinmec 6 tháng cu iăn mă2018ăghiănh nă449ătr ng h p khám và nh p vi n vì tay chân mi ng.ăChoăđ n nay v năch aăcóăb t c m t nghiên c u nào v ki n th c, th c hành phòng ch ng b nh c a nh ngăng i

ch măsócătr đ c tri n khai t iăđây.ăDoăđó,ăchúngătôiăti năhànhăđ tài “Ki n

th c, th c hành phòng ch ng b nh tay chân mi ng c a ng i ch m sóc tr t i

B nh vi n Vinmec n m 2019 và m t s y u t liên quan” v i nh ng m c tiêu

sau:

1 ánhăgiáăki n th c, th c hành phòng ch ng b nh tay chân mi ng

c aăng iăch măsócătr t i Khoa Nhi 2, B nhăviênăVinmecăn mă2019

2 Phân tích m t s y u t liênăquanăđ n ki n th c, th c hành phòng

ch ng b nh tay chân mi ng c a đ iăt ng nghiên c u

3

CH NGă1:ăT NGăQUAN 1.1 Kháiăni măvƠănguyênănhơnăgơyăb nh

B nhăđ c mô t l năđ u t i Toronto-Canadaăn mă1957.ă năn mă1959,ătrong v d ch t i Birmingham (Anh) b nhăđưăđ căđ tătênălàă“handă– foot – and mouthădisease”ă(ăHFMD) - B nh tay chân mi ng TCM v i t năth ngăđ c hi u tay, chân và mi ng, b nhăth ng g p tr em [23]

B nhătayăchânămi ngădoăm tănhómăvirusăthu cănhóm Enterovirus gây nên Enterovirusbaoă g mă 4ă nhóm:ă poliovirus, Coxsackie A virus (CA), CoxsackieăBăvirusă(CB)ăvàăEchovirus.ăCácăserotypăthu căloàiăAăg m:ăEV68,ăEV71, EV76, EV89, EV90, EV91 và EV92 Trong khi các serotyp EV khác thì thu căd iăloài Enterovirus Băho căC.ăTýpăEV71ălàăm tătrongănh ngătácănhânăgâyănênăb nhăTCMăvàăđôiăkhiăchúngăcònăcóăkh ăn ngăgâyănênăb nhă ăh ăth năkinhătrungă ng.ăKh ăn ngăgâyăb nhăc aătýpăEV71ăđưăđ căminhăch ngălàăl nă

đ uătiênă(1969)ăphânăl păđ căchúngă ăt ăch căth năkinhătrungă ngăc aăm tă

s ătr ngăh păt iăCaliforniaă(M ) [9]

Loài Coxsackievirus thu căh Picornaviridae g mă29ătyp.ăChúngăkhácă

bi tă v iă các Enterovirus khácă ă kh ă n ngă gâyă b nhă ă chu tă , các enterovirus khácăthìăhi măho căkhông.ăChúngăchiaăthành 2 nhóm: nhóm A vàănhómăBăcóăkh ăn ngăgâyăb nhă ăchu tăkhácănhau.ăChúngăgâyănhi uăch ngă

b nhăkhácănhau: Coxsackie Aăgâyăviêmăh ng,ăphátăbanăngòaiăda,ăb nhătayăchână

mi ng,ăgâyăviêmăk tăm căch yămáu,ăviêmămàngănưoăvôăkhu n ,Coxsackie B gâyăviêmăc ătim ătr ăs ăsinh,ăviêmăđ ngăhôăh pătrên,ăviêmămàngăngoàiătim,ăviêm màng trong tim [9]

Ng iătaăc ngăđưăchoăbi t r ngătýpăvirusăEVă71ăđưăxu t hi n àiăLoanăvàoă n mă1968ă c ngănh ăđưă t ng xu t hi n cácă n că ôngă Namă Áănh :ăPhilipines, Indonesia, Singapore Tuy r ngă đâyă khôngă ph i là m t týp enterovirus m iănh ngăđ c tính c a týp virus này cóăđ c tính r t m nh và có

4

kh n ngălàmăt năth ngăt ch c th năkinhătrungă ngăgâyăraănh ng b nh c nh lâm sàng n ng và h u qu đ l i x u,ăh năn aăn c ta l i n m trong khu v c này cho nên c n c nh giác và th n tr ng khi có b nh TCM xu t hi n [9]

EV71 có 4 nhóm gen là nhóm A, B, C và D Nhóm A và D bao g m m t thành viên Thành viên duy nh t c a nhóm A là ch ngăRrCr.ăNhómăBăđ c chiaălàmă6ăd i nhóm (subgenotipe): B1-5ăvàăBO.ăNhómăCăc ngăđ c chia thànhă5ăd i nhóm (subgenotype): C1-5ăCoxsackieăvirusăđ c chia thành 2 nhómăAăvàăB.ăNhómăAăcóă24ăd i nhóm có th gây b nh lý ng iătrongăđóăCA16 là m t trong nh ngăc nănguyênăquanătr ng gây b nh TCM Ngoài ra m t

s d iănhómăkhácănh ăA5,ăA6,ăA7,ăA9,ăA10ăc ngăgâyăb nh này Coxsackie nhómăBăcóă6ăd iănhómătrongăđóăB1,ăB2,ăB3,B5ăc ngălàănguyênănhânăgâyăb nh TCM [15]

H ình 1 M t s hình nh v hình th và c u trúc c a vi rút Coxsackie gây

b nh TCM

Kh n ngăt n t iătrongămôiătr ng bên ngoài: EV b đàoăth i ra ngo i

c nh t phân, d ch h tăh i,ăs m iăvàăd ch trong n t ph ng EV b b t ho t b i nhi tăđ 56oC trong vòng 30 phút và tia c c tím ho c tia gama EV ch uăđ c

pH v i ph r ng t 3-9 EV B b t ho t b iă2%ăSodiumăhyprocloriteă(N c Javen), Chlorine t do Không ho c ít b b t ho t b i các ch tăhòaătanălipidănh :ă

C n, Chloroform, phenol, Ether nhi tăđ l nh -40oC, EV s ngăđ c 2-3 tu n [15]

5

1.2 ngălơyătruy năvƠăc ăch ăgơyăb nhăTCM

B nh x y ra m i l a tu iănh ngăth ng là tr emăvàăng i là ngu n lây b nh duy nh t B nh lây truy n ch y uătheoăđ ng tiêu hóa phân – mi ng,

d ch ti tăn iăt năth ngă– mi ng và có th lây do ti p xúc tr c ti p v i d ch ti t

t m i,ăh u, h ng,ăn c b t, d ch ti t t các n t ph ng c aăng i b nh ho c

ti p xúc gián ti p v i các ch t ti t c aăng i b nhătrênăđ ch i,ăbànăgh , d ng

c sinh ho t, n nănhà…B nh TCM x y ra r iărácăquanhăn mănh ngăth ng m c caoăh năvàoămùaăhèăvàămùaăthu.ăB nh xu t hi n nhi u cácăn căcóăđi u ki n

m c, th năkinhătrungă ngăvàătrùngăh p th i k kh i phát lâm sàng [34] Trong giaiăđo n này, có th phát hi năđ c tác nhân gây b nh phân, ch t d ch ngoáy

h ng, d ch m năn c c a b nh nhân Theo m t nghiên c u, t l phân l păđ c enterovirus b nh ph m là d ch ngoáy h ng là 49% (288/592); d ch m n

n c là 48% (169/333); b nh nhân không có bi u hi năbóngăn c, b nh ph m ngoáy h ng và phân cho k t qu d ngătínhăv i enterovirus là 53% (138/259) [30].ăNh ăv y, th i k lây truy n b nh TCM b tăđ u m tăvàiăngàyătr c khi phát b nh, m nh nh t trong tu năđ u c a b nh Virus có th ti p t căđ c bài

ti t t d ch h u h ng ho căphânăđ n sau 2 tu n, cá bi t có th t i 11 tu n k t khi kh i b nh [25]

6

1.3 căđi măd chăt ăh c

Các v bùng phát d ch b nh tay chân mi ng (TCM) c vàiăn măl i x y

ra m t l n nhi u khu v c khác nhau trên th gi i, và trong th p niên v a qua đưăcóăbáoăcáoăv nhi u v bùng phát d ch TCM các qu c gia trong khu v c TâyăTháiăBìnhăD ng.ăNh ngăn c châu Á ghi nh n có s ca m căTCMăt ngănhanh trong th i gian g năđâyăg m Trung Qu c, H ng Kông (Trung Qu c), Hàn Qu c, Malaysia, Singapore,ăTháiăLan,ă àiăLoană(TrungăQu c) và Vi t Nam [19]

Nhi u v d ch l n và nh liênăquanăđ n nhi măEV71ăđưăđ c báo cáo trên toàn th gi i k t đ u nh ngăn mă1970 [34], [32] Tr emăđưăb nhăh ng

ph bi n nh t trong nh ngăđ t bùng phát này, và bi u hi n lâm sàng c a các

tr ng h p ch y uălàăđi n hình c a b nh TCM, v i s t, m năn c da tay, chân và m năn c mi ng.ăTuyănhiên,ăcácătr ng h păliênăquanăđ n bi n

ch ng h th ng th năkinhătrungă ngă(CNS)ăvà / ho c phù ph iăc ngăđưăđ c quan sát [29] M t ví d , trongăn mă2009,ăv d ch Trung Qu căđ i l c liên quanăđ n 1.155.525 tr ng h p m c TCM, trongăđóă13.810 tr ng h p nghiêm

tr ngăvàă353ătr ng h p t vong

T i Vi t Nam b nh TCM x y ra r iărácăquanhăn mă h u h tăcácăđ a

ph ngănh ngăph n l n t i các t nh phía Nam M t v d ch l năđưăx y ra vào

n mă2011ăv iă113.121ătr ng h p m c và 170 ca t vong B nh cóăquanhăn m,ă

t ngăm nh 2 th iăđi m, t tháng 3-5 và tháng 9-12ătrongăn m [15]

B nh g p tr emăd i 10 tu i, nhi uăh nă tr d i 5 tu i, t p trung

d i 3 tu i,ăđ nh cao là 1-2 tu i [15]

Ngu n lây b nhălàăng i b nhăvàăng i lành mang vi rút Tác nhân gây

b nh có trong các d ch ti t t các n t ph ng ho c phân c aăng i b nh [15]

Th i gian b nh t 3-7 ngày Th i k lâyălanălàăvàiăngàyătr c khi phát

b nh, m nh nh tătrongăđ u tu n c a b nh và có th kéo dài vài tu năsauăđó,ă

c sinh ho t,ăđ ch i,ăbànăgh , n nănhà.ă c bi tăkhiăng i b nh m c b nh

đ ng hô h p ti p xúc tr c ti p t ng i – ng i qua các d ch ti tăđ ng hô

h p, h tăn c b t, vi c h tăh i,ăho,ănóiăchuy n s t oăđi u ki n cho vi rút lây lan tr c ti p t ng iăsangăng i m t s y u t có th làm gia tang s lây truy n và bùng phát d ch bao g m: m tăđ dân s cao, s ng ch t ch i,ăđi u ki n

v sinh kém, thi u nhà v sinh, thi u ho căkhôngăcóăn c s ch ph c v cho sinh ho t hang ngày [15]

B nh TCM có tính c m th cao, m iăng iăđ u có tính c m nhi m v i

vi rút gây b nh TCM, không ph i t t c m iăng i nhi măviărútăđ u có bi u

hi n b nh mà ph n l n b nh hình thái th n, không bi u hi n các tri u ch ng, đâyălàăngu n lây nhi m nguy hi m, b nhăth ng g p tr emăd i 10 tu iăđ c

bi t là tr emăd i 5 tu i có t l m căcaoăh n [15]

H ình 2 Lý do hay g p tr vì tr mútătay,ădùngăchungăđ ch i

đi n hình c a b nh, g m [7]:

- Loétămi ng:ăv tăloétăđ ăhayăph ngăn căđ ngăkínhă2-3ămmă ăniêmăm cămi ng,ă

l i,ăl i,ăgâyăđauămi ng,ăb ă n,ăb ăbú,ăt ngăti tăn căb t

- Phátăbanăd ngăph ngăn c:ă ălòngăbànătay,ălòngăbànăchân,ăg i,ămông;ăt năt iătrongăth iăgianăng nă(d iă7ăngày)ăsauăđóăcóăth ăđ ăl iăv tăthâm,ăr tăhi măkhiăloétăhayăb iănhi m

- S tănh

- Nôn

N u tr s t cao và nôn nhi u d có nguy c bi n ch ng:

- Bi năch ngăth năkinh,ătimăm ch,ăhôăh păth ngăxu tăhi năs măt ăngàyă2ăđ năngàyă5ăc aăb nh

- Giaiăđo năluiăb nh:ăTh ngăt ă3-5ăngàyăsau,ătr ăh iăph căhoànătoànăn uăkhôngăcóăbi năch ng

- ProteinăCăph nă ngă(CRP)ătrongăgi iăh năbìnhăth ngă(<ă10ămg/L)

- ngăhuy t,ăđi năgi iăđ ,ăXăquangăph iăcóăthayăđ iătrongăcácătr ngăh păcóă

bi năch ng

9

- Khiăcóăbi năch ng,ăthayăđ iăcácăch ăs ătrongăkhíămáu,ăsiêuăâmătim,ăd chănưoă

t y

- Xétănghi măphátăhi năviărút:ăL yăb nhăph măh uăh ng,ăph ngăn c,ătr că

tràng,ăd chănưoătu ăđ ăth căhi năxétănghi măRT-PCRăho căphânăl păviărútăch năđoánăxácăđ nhănguyênănhân

- Ch păc ngăh ngăt ănưo:ăCh ăth căhi năkhiăcóăđi uăki năvàăkhiăc năch năđoánă

phânăbi tăv iăcácăb nhălýăngo iăth năkinh

1.4.3 Ch n đoán

- Ch năđoánăcaălơmăsƠngăd aăvàoătri uăch ngălâmăsàngăvàăd chăt ăh c:ăY uăt ă

d chăt ănh ătu i,ămùa,ăvùngăl uăhànhăb nh,ăs ătr m căb nhătrongăcùngăm tăth iăgian.ăLâmăsàngăg măph ngăn căđi năhìnhă ămi ng,ălòngăbànătay,ălòngăbànăchân,ăg i,ămông,ăkèmăs tăho căkhông

- Ch năđoánăxácăđ nh:ăXétănghi măRT-PCRăho căphânăl păcóăviărútăgâyăb nh

- Ch năđoánăphơnăbi tăv iăcác b nh có bi u hi n loét mi ng, ban trên da khác

- Bi năch ng:ăb nhăTCMăhayăcóăbi năch ngă ăth năkinhăvàătimăm ch

- Bi năch ngăth năkinhălƠăviêmănưo,ăviêmăthânănưo,ăviêmănưoăt y,ăviêmămàngă

nưoăv iăcácăbi uăhi n:ăRungăgi tăc ;ăng ăgà,ăb tăr t,ăch iăv i,ăđiălo ngăcho ng,ărunăchi,ăm tănhìnăng c;ăRungăgi tănhưnăc u;ăY u,ăli tăchiă(li tăm măc p);ăLi tădâyăth năkinhăs ănưo;ăCoăgi t,ăhônămêălàăd uăhi uăn ng,ăth ngăđiăkèmăv iăsuyăhôăh p,ătu năhoàn;ăT ngătr ngăl căc ă(bi uăhi nădu iăc ngăm tănưo,ăg ngăc ngă

m tăv ).ă

- Bi năch ngătimăm ch,ăhôăh păth ăhi n:ăViêmăc ătim,ăphùăph iăc p,ăt ngăhuy tă

áp,ăsuyătim,ătr yăm ch

Phânăđ ălâmăsàng,ăg măcácăm căđ :ă

- ă1:ăCh ăloétămi ngăvà/ho căt năth ngăda

s tătrênă2ăngày,ăhayăs tătrênă39oC,ănôn,ăl ăđ ,ăkhóăng ,ăqu yăkhócăvôăc

10

Nhóm 1: Cóăm tătrongăcácăbi uăhi năsau:

✓ Gi tămìnhăghiănh nălúcăkhám

✓ B nhăs ăcóăgi tămìnhă≥ă2ăl nă/ă30 phút

✓ B nhăs ăcóăgi tămìnhăkèmătheoăm tăd uăhi uăsau:ăNg ăgà;ăM chănhanhă>ă150ă

l nă/phútă(khiătr ăn măyên,ăkhôngăs t);ăS tăcaoă≥ă39oCăkhôngăđápă ngăv iăthu că

h ăs t

Nhóm 2: Cóăm tătrongăcácăbi uăhi năsau:ă

✓ Th tăđi u:ărunăchi,ărunăng i,ăng iăkhôngăv ng,ăđiălo ngăcho ng;

✓ Rungăgi tănhưnăc u,ălácăm t;ă

✓ Y uăchiăho căli tăchi;ă

✓ Li tăth năkinhăs :ănu tăs c,ăthayăđ iăgi ngănói

- 3: M chănhanhă>ă170ăl n/phútă(khiătr ăn măyên,ăkhôngăs t);

❖ M tăs ătr ngăh păcóăth ăm chăch mă(d uăhi uăr tăn ng);ă

❖ Vưăm ăhôi,ăl nhătoànăthânăho căkhuătrú;ă

❖ Huy tăápăt ng;ă

❖ Th ănhanh,ăth ăb tăth ng:ăC năng ngăth ,ăth ăb ng,ăth ănông,ărútălõmăng c,ăkhòăkhè,ăth ărítăthanhăqu n;ă

❖ R iălo nătriăgiácă(Glasgowă<ă10ăđi m);ăT ngătr ngăl căc

Nguyênăt căđi uătr :ăHi nănayăch aăcóăthu căđi uătr ăđ căhi u,ăch ăđi uă

tr ăh ătr ă(khôngădùngăkhángăsinhăkhiăkhôngăcóăb iănhi m).ăTheoădõiăsát,ăphátă

- Hi năch aăcóăv căxinăphòngăb nhăđ căhi u

- Ápăd ngăcácăbi năphápăphòngăng aăchu năvàăphòngăng aăđ iăv iăb nhălâyăquaă

đ ngătiêuăhoá,ăđ căbi tăchúăýăti păxúcătr căti păv iăngu nălây

1.4.5.2 Phòng b nh t i các c s y t :

- Cáchălyătheoănhómăb nh

- Nhân viênăyăt :ăMangăkh uătrang,ăr a,ăsátăkhu nătayătr căvàăsauăkhiăch măsóc

- Kh ăkhu năb ăm t,ăgi ngăb nh,ăbu ngăb nhăb ngăCloraminăBă2%.ăL uăýăkh ăkhu năcácăgh ăng iăc aăb nhănhânăvàăthânănhânăt iăkhuăkhámăb nh

- X ălýăch tăth i,ăqu năáo,ăkh nătr iăgi ngăc aăb nhănhânăvàăd ngăc ăch măsócă

s ăd ngăl iătheoăquyătrìnhăphòngăb nhălâyăquaăđ ngătiêuăhoá

1.4.5.3 Phòng b nh c ng đ ng:

- V ăsinhăcáănhân,ăr aătayăb ngăxàăphòngă(đ căbi tăsauăkhiăthayăqu năáo,ătư,ăsauăkhiăti păxúcăv iăphân,ăn căb t)

- R aăs chăđ ăch i,ăv tăd ng,ăsànănhà

- Lauăsànănhàăb ngădungăd chăkh ăkhu năCloraminăBă2%ăho căcácădungăd chă

kh ăkhu năkhác

- Cáchălyătr ăb nhăt iănhà.ăKhôngăđ nănhàătr ,ătr ngăh c,ăn iăcácătr ăch iăt pătrung trong 10-14ăngàyăđ uăc aăb nh

1.5 Nh ng nghiên c u v b nh chân tay mi ng

Cácăch ngătrìnhăphòngăch ngăb nhăTCMăt iăc ngăđ ngăđưăđ cătri năkhaiăt iănhi uăqu căgia.ăCácăch ngătrìnhănàyăcóănhi uăđi măt ngăđ ng,ăbaoă

g mănh ngăn iădungăchính:ăGiáoăd căv ăsinhăt tăvàăv ăsinhăc ăb năthôngăquaăchi năd chătruy năthôngăsâuăr ng;ăxâyăd ngăvàăc ngăc ăh ăth ngăgiámăsátăd ch;ă

h ătr ăchoătr ngăh căvàăcácăc ăs ăch măsócătr ;ăph ăbi nănh ngăy uăt ănguyă

12

c ăc aăb nh;ătuyênătruy năcácăbi năphápăth căhànhăphòngăb nh.ăCácănghiênă

c uăđưăcóănhi uăcáchăti păc năvàănhi uăbi năphápăkhác nhauăđ ăphòngăb nhăTCM,ătri năkhaiăcácăch ngătrìnhăphòngăb nhăTCMăt iăc ngăđ ngă ănhi uăqu căgiaănh ăTrungăQu c,ăSingapore ,ăn iădungăchínhăg m:ăGiáoăd căv ăsinhăt tăvàă

v ăsinhăc ăb năthôngăquaăchi năd chătruy năthôngăsâu,ăr ng;ăXâyăd ngăvàăc ngă

c ăh ăth ngăgiámăsátăd ch;ăh ătr ăchoătr ngăh căvàăcácăc ăs ăch măsócăbanăngày;ăPh ăbi nănh ngăy uăt ănguyăc ăc aăb nh;ătuyênătruy năcácăbi năphápă

th căhànhăphòngăb nh,ăcácănghiênăc uăđ uăđ tăk tăqu ăt tătrongăquáătrìnhăth că

hi n.ăM tăs ăcanăthi păYTCCăhi uăqu đưăđ căápăd ngăphòngăch ngăb nhăTCMăt iăTrungăQu c,ăSingapore,ăH ngăKôngăvàăđ căWHOăkhuy năcáoănh : thi tăl păh ăth ngăgiámăsátăvàăc nhăbáoăd chăs m,ăth ngăxuyên;ătri năkhaiăcácăchi nă d chă truy nă thông;ă tri nă khaiă cácă chi nă d chă v sinh,ă r aă tayă b ng xà phòng,ăch ăđ ngăxâyăd ngăk ăho ch,ăchínhăsáchăphòngăb nhăTCM.ăT iăVi tăNam,ăB ăYăt ăđưăbanăhànhăquy tăđ nhăs ă581/Q -BYTăngàyă24/2/2012ăh ngă

d nă“Giámăsátăvàăphòngăb nhăTCM”ănh mătuyênătruy năchoăng iădânăcácăn iădung:ăNguyăc ăm căb nh;ăđ ngălâyătruy n;ăcácătri uăch ngăc aăb nhăvàănh ngă

d uăhi uăb nhăchuy năn ngăđ ăng iădânăch ăđ ngăphòngăb nh,ăcóăth ăphátă

hi năs măcácătr ngăh păm căb nhăvàăđ aăđ năc ăs ăyăt ăk păth i;ăkhôngăđ ă

b nhălâyălanăraăc ngăđ ng;ăTh căhi nă3ăs ch:ă năs ch,ă ăs ch,ăbànătay vàăch iă

đ ăch iăs ch.ăDoăv y,ăc năcóănh ngănghiênăc uăcanăthi păti pătheo,ăxâyăd ngă

m ngăl iătruy năthông,ăhuyăđ ngăs ăthamăgiaăc aăc ngăđ ngăđ ăphòngăch ngă

d chăb nhăđ căt tăh n

1.5.1 Các nghiên c u v ki n th c, th c hành v i b nh tay chân mi ng trên

13

c a h đưăb nhi m TCM tr căđó.ăG nănh ăt t c (94,0%) s ng iăđ c h i,

có con b nhi m b nh tìmăcáchăđi u tr t i b nh vi n T t c nh ngăng iăđ c

h iăđưăt ng đ c bi t thông tin v b nh TCM tr căđâyăvàăngu n ph ngăti n chính cung c p thông tin là truy năhìnhă(97,6%).ăTuyănhiên,ăđi m ki n th c

hi u bi t c a h v b nh c a h trung bình ch là 13 đi m so v i s đi măđ y

đ là 22ăđi m Trongăđó,ăm t n a trong s h (50,4%) có m c đi m hi u bi t

th p và ch 3,7 % có ki n th c t ng th cao Có t i 31,8% trong s h có th khôngăxácăđ nh b t k tri u ch ng nào c a b nh TCM Ngoài ra, h có th

nh m l n gi a b nh TCM v i các b nh v chân và mi ng khác Ch 39% trong

s h bi t r ng b nh TCM không ph i là b nhăt ngăt nh ăb nh v chân và

mi ng,ăvàă47,1%ăngh ăr ng c u, gia súc và l n có th lây truy n b nh TCM sangăng i [24]

Nghiên c u c a Nursyuhadah Othman và c ng s n mă2012ăt i Malaysia

đ c th c hi n v i t ng s 32ăng iăđ c ph ng v n, có 72% (n = 23) s ng i

đ c h i n m trong kho ng t 21-40 tu i G n 69% (n = 22) trong s nh ng

ng iăđ c h iăđưăk tăhôn,ă31%ă(nă=ă9)ăch aăk t hôn Cu c kh o sát có s tham gia c aă87%ă(nă=ă27)ăng i tr l i là n vàă13%ă(nă=ă5)ăng i tr l i là nam

G n 50% (n = 16) s ng iăđ c h iăđưăt t nghi păcaoăđ ng ho căđ i h c trong khi 37,5% (n = 12) h c trung h c, 6,3% (n = 2) h c ti u h c và có t i 6,3% (n

= 2) ng i không bao gi tham d b t k m tătr ng giáo d c chính th c nào, 84,4%ă(nă=ă27)ăng iăđ c h iăđangălàmăvi căvàă15,6%ă(nă=ă5)ăng iăđ c h i đangăth t nghi p Nghiên c u cho th y m i quan h trên nh ngăng iăđ c h i

ki n th c v b nh TCM và kinh nghi m có con / tr b nhi m TCM Th y r ng,

có 59,4% (n = 19) có ki n th căc ăb n v TCM m c dù con cái h ch aăbaoăgi

b nhi m TCM,ă9,4%ă(nă=ă3)ăng iăđ c bi t TCM t kinh nghi mătr căđâyă

c a h khi con / tr b nhi m b nh t t.ăTámăng iăđ c h i (25%) không có con b nhi m b nh,ăđ c thông báo r ng h không ch c ch n và không quen thu c v i TCM.ă ángăng cănhiên,ă3,1%ă(nă=ă1)ăng iăđ c h iăđưăcóăm t kinh

14 nghi măđ i phó v i b nh TCM Trong s 22ăng iăđ c h i bi t v TCM, có 40,1% (n = 9) l y thông tin t báo, 22,7% (n = 5) l y thông tin t truy n hình, 18,2% (n = 4), 13,6% (n = 3) s ng iăđ c h i ti p xúc v i TCM t chuy n

th măb nh vi n c a h và m tăng iăđ c h i (4,5%) bi t t vi c nghe nói t

nh ngăng i trong khu v c sinh s ng c a h M i b yăng iăđ c h i (53,1%) thông báo r ng h bi t v các tri u ch ng c a b nh TCM Tr b nhi m TCM

có th b m t s tri u ch ngăsauăđâyănh ăs t, loét h ng, mi ngăvàăl i, phát ban

v i m năn c tay,ăchân,ăđ và vùngătưălótăsauăđóălàănônăm a và tiêu ch y Támăng iăđ c h i (25%) cho bi t h không ch c ch n v các tri u ch ng và 21,9% còn l i (n = 7) không bi t gì v các tri u ch ng D a trên cu c ph ng

v n v i nh ngăng iăđ c h i, m t s ng i trong s h nh m l n v i s t nói chung, bao g m các tri u ch ng gi ngănh ăs tănh ătiêuăch y và nôn m a Có 56,3% (n = 18) s ng iăđ c h iăđ ng ý r ng TCM có th gây t vong Chín

ng iăđ c h i (28,1%) không ch c ch n v đi uăđóăvàăn măng iăđ c h i (15,6%) không tin r ng TCM có th gây b nh Có 40,6% (n = 13)ăng iăđ c

h i tin r ng TCM lây lan qua ti p xúc v iăng i ho c ch m t ng i b nhi m

b nh.ăChínăng iăđ c h i (28,1%) quy tăđ nh r ng h không ch c ch n v

đ ng lây truy n.ăSáuăng iăđ c h i (18,8%) cho r ng TCM là b nh truy n quaăđ ngăn c và b năng iăđ c h i (n = 12,5%) cho r ng TCM lây lan qua không khí [31]

Nghiên c u khác t i Malaysia c a tác gi Qudsiah Suliman và c ng s

n mă2017ăph ng v n t ng s 353 bà m trongăđ tu i t 22ăđ n 56, th y t l

tr l i là 80,2% H u h t nh ngăng iăđ c h iăđưăk t hôn (96,3%), n i tr (44,2%) và có trìnhăđ h c v năchoăđ n trung h căc ăs (64,8%) H năn a, h u

h t nh ngăng iăđ c h i nói r ng h ch aăbaoăgi thuê b t k ng i giúp vi c nàoăchoăđ n nay (96,9%) [35]

Xác nh n ki n th c v b nh TCM, t ngăđi m trung bình là 13,61 (SD = 4,04).ăH năn a,ăn măcâuăh iăhàngăđ u mà nh ngăng iăđ c h i tr l i sai là

15

v loét mi ng và h ngăđ m b o nh p vi n (97,7%), phát ban, ng a gây ra b i tri u ch ng c a b nh TCM (94,9%) B nh TCM cònăđ c g i là b nh l m m long móng (81,3%) Tiêu ch y là tri u ch ng c a b nh TCM (80,2%) và c u

có th truy n b nh TCM sangăng i (70,2%) H u h t b nh nhân m c b nh TCM s h i ph c trong vòng 1 tu n (52,1%), b nh TCM có th đ c liên k t

v i viêm màng nưoă(52,1%),ăng i b nhi m b nh có th bài ti t m m b nh TCM trong phân có th truy năsangăng i khác (49,4%) và tác nhân gây b nh TCM xâm nh păvàoăc ăth ng iăquaăđ ng tiêu hóa (40,2%) [35]

Nghiên c u c a Q Liao t i H ngăKôngăn mă2014ăkhiăkh oăsátăquanăđi m

c a ph huynh v b nh TCM tr em, k t qu thuăđ cănh ăsau:ăKho ng 19%

s ng iăđ c h i nói r ng con c a h tr căđóăđưăb nhi m b nh TCM và t

l nhi măđ căbáoăcáoălàăcaoăh nă nh ngăgiaăđìnhăcóănhi uăh năm tăđ a tr trongăđ tu i m c tiêu so v i nh ng giaăđìnhăch có m tăđ a con (26% so

v i 15%, P = 0,001) Ch có 24% s ng iăđ c h i cho bi t h lo l ng v vi c con h b nhi m b nh TCM và ch 5% nh n th y kh n ngăcaoălàăconăc a h s

b nhi m b nh TCM Tuy nhiên, b nhăTCMăđ c coi là ph bi n v a ph i

H ng Kông C m nh nătácăđ ng c a vi c tr em nhi m b nhăTCMăđ i v i vi c

tr ng h c caoăh năsoăv i các ho tăđ ng hàng ngày c a ph huynh và gánh

n ngătàiăchínhăgiaăđình.ăChaăm điălàmănh n th y ít nhăh ng c a b nh TCM

c a tr v i gánh n ng tài chính c a gia và công vi c tr ng c a con Kho ng hai ph n ba s ng iăđ c h i nh n th y r ng con c a h ít nh t có kh n ngă

ph i nh p vi năvàăh nă60%ăd đoánăítănh t m t s đi u h i ti c n u con h b nhi m b nh TCM [28] Trong s nh ng ng iăđ c ph ng v n, 61% tin r ng,

n u có s n, tiêm ch ng s có hi u qu ho c hi u qu cao trong vi căng năng a

b nh TCM H u h t, nh ngăng iăđ c h i ch ra r ng h ít nh t có ph n t tin trong vi c b o v con mình ch ng l i b nh TCM nhăh ng c a nh n th c v phòng b nh làătrungăbìnhăđ n cao trong s nh ngăng iăđ c h i So v i nh ng

ng iăđ c h iăch aăt ng b nhi m TCM, nh ngăng i có con b nhi mătr c

16 đóănh n th y t l m c b nhăTCMăcaoăh năvàăkh n ngăcaoălàăconăh s b nhi m b nh,ănh ngătácăđ ng c a con h th păh n m t chút

Theoădõiăh nă80%ăs ng iăđ c h i nói r ng h th ng xuyên r a tay cho con mình và tránh cho con mình chia s v t d ng cá nhân v iăng i khác

và kh trùng h giaăđìnhătrongă1ătu n qua Ngoài ra, kho ng 42% và 46% s

ng iăđ c h i nói r ng nên đ con h tránh xa nh ngăn iăđôngăng i và kh trùngăđ ch iăc a tr Tuy nhiên, ch cóă3ăng i (8%) s ng iăđ c h i báo cáo th c hi năcácăhànhăđ ngănàyăđ ng năng a b nh TCM Nh ngăng iăđ c

h i có hai con không có kh n ngăkh trùngăđ ch iăc a con mình nhi uăh nă

nh ngăng i ch có m t con Có 90% (408/452) s ng iăđ c h i cho bi t h

s khôngăchoăconăđiăh c n u b nhi m TCM Trong s 374ăng iăđ c h i có conăđangătheoăh c t i m tătrungătâmăch măsócătr em, m u giáo ho cătr ng

h c, 16% (60/374) cho bi t h s gi khôngăchoăconăđiăh c n u m tătr ng h p

m c b nhăTCMăđ c báo cáo tr ng,ăt ngălênă40%ă(151ă/ă374)ăn u m t

tr ng h p t vongăđ c báo cáo do nhi m trùng Trong s nh ngăng i tr l i hoàn thành kh o sát ti p theo, 53% (238/52) ch ra r ng h s ch p nh n tiêm

v c-xin TCM cho con c a h i u này bao g m 29% (132/452), 9% (40/452)

và 15% (66/452) nói r ng h s 'có kh n ng',ă'r t có th ' và 'ch c ch n',ăđ aăcon h điătiêmăphòng Ch p nh năchoăđiăh c và tiêm ch ng không liên quan

K t qu này so v iă86,5%ăng iăch măsócăđ t m c ki n th c r t t t sau can thi p [42]

17 Nghiên c u c a Tr n Tri u Ng c Huy n t i m t s xã cho k t qu : nhóm

đ c kh o sát t iăcácătrungătâmăch măsócătr em ban ngày không chính th c có

ki n th c v b nh t tăh năsoăv i nhóm h giaăđình.ă aăs nh ngăng iăch măsóc tr emăđ c kh oăsátăngh ăr ng b nh TCM có th x y ra v i nh ngăđ a tr

mà h đangăch măsóc.ăNh ngăng i cung c p thông tin t i các trung tâm gi

tr th hi nătháiăđ tích c căh nătrongăvi c tìm hi u v c năb nh này so v i

nh ngăng i h giaăđìnhăvàăh c ngăbàyăt s quanătâmăh năn uăcóătr ng

h p m c b nh TCM x y ra trong c ngăđ ng c a h H quan tâm vì h ngh ă

b nh TCM là nguy hi măđ n tính m ng c a tr và có th truy n t ng i này sangăng iăkhác.ăNhómăđ c kh o sát t i các trung tâm gi tr th c hành r a tayăth ngăxuyênăh nănhómăt i các h giaăđình.ăNhómănàyăc ngăs d ng xà phòng, ch t l ng ch ng vi khu năđ r a tay c a h ho c tr emăth ng xuyên

h n.ăVi c th c hành r a tay cho tr t i các nhà tr t t h nănhi u so v i t i các

h giaăđình.ăNhómăh khôngăchúăýăđ năcácăb c làm s ch ngón tay, k ngón tay, móng tay và r a s chăxàăphòngăd iăvòiăn căđangăch y T i các trung tâm

gi tr , tr em 3 tu i có th t r a tay v i s giám sát c aăng i gi tr Nhóm

kh o sát t i nhà tr s d ng xà phòng, ch t sát khu n khi v sinhăđ ch iăc a

tr v i t l caoăh năsoăv i cùng nhóm h giaăđình.ăKhôngăcóăs khác bi t th ng

kê v t n su t s d ng xà phòng, ch tăsátătrùngăđ lau sàn gi a hai nhóm kh o sát H u h t nh ng ng iăđ c kh o sát cho bi t h bi t v b nh TCM ch y u quaăcácăph ngăti năthôngătinăđ i chúng Thông tin v c năb nh này trên các

ph ngăti năthôngătinăđ iăchúngăđưăbưoăhòaăvàăcácănhómăđ iăt ng c năđ c thôngătinăsâuăh năvàăt pătrungăh năvàoăm căđ thayăđ i hành vi [43]

M tăcu căkh oăsátăKAPăv ng iăgiámăh c aănh ngăb nhănhânăm că

b nhăTCM d iă5ătu iă ăTrùngăKhánh n mă2015ăc aătácăgi ăZHANG Shi-yong

và c ng s cho th y: T l nh n th căvàăđi m trung bình c aăng i giám h là cha m (46.ă9%,ă6.ă9ă±ă2.ă1)ăcaoăh năng i giám h khác (29 7%, 4 7 ± 1 6); t l nh n th căvàăđi m trung bình c aăng i giám h n (43 3%, 6 7 ± 1

18 9) caoăh năng i giám h nam (33 2%, 5 0 ± 2 0); t l nh n th căvàăđi m trung bình c aăng i giám h t thành ph (54.ă9%,ă7.ă2ă±ă2.ă4)ăcaoăh năsoăv i

ng i giám h làăng i nh păc ă(30.ă8%,ă4.ă7ă±ă1.ă6) [22]

Nghiên c u c a tác gi Vorapoj Promasatayaprot nh măđi u tra ki n

th c,ătháiăđ và hành vi v phòng ch ng b nh tay chân mi ng c a nh ngăng i

ch măsócătr em t i các trung tâm phát tri n tr em, t nh Ubon Ratchathani K t

qu cho th yăđaăs là n (96,3%), trung bình 41 tu i (68,3%), tình tr ng hôn nhân là v ch ngă(85,7%)ăvàăđangăh căđ i h c (75,2%) v i th i gian làm giáo viên t i các trung tâm phát tri n tr em t 10ăđ n 14 tu i là 58,7% và 71,8% trong s h đưăđ c nhân viên y t t p hu n v ki m soát b nh TCM Ki n th c phòng b nh tay chân mi ngăchoăng iăch măsócătr m c cao i m trung bình là 2,76 (SD = 0,114) Tháiă đ c aă ng iă ch mă sócă tr m c v a

ph i i m trung bình c a nó là 2,28 (SD = 0,247) M t khác, m căđ qu n lý môiătr ngăđ ng năng a b nh TCM còn th p i m trung bình là 1,34 (SD = 0,215) Các y u t v đ căđi măcáănhânănh ăgi i tính, tu i,ătrìnhăđ h c v n,

th i gian làm vi c, ki n th c vàătháiăđ phòng ng a b nh TCM có liên quan

đ n Phòng ng a hành vi m căcóăýăngh aăth ng kê (p <0,05) [41]

Abu Zarin bin Zahari và c ng s t i Malaysia nghiên c u ki n th c, thái

đ và th c hành v b nh TCM c a cha m ho căng iăch măsócătr em t 10

tu i tr xu ng t iăCh ngătrìnhătáiăđ nhăc ăNanga Sekuau t ngày 26 tháng 3

đ năngàyă10ăthángă6ăn mă2012. K t qu cho th yă61,1%ăng iăđ c h i có

ki n th c t t,ă52,2%ăcóătháiăđ t t trong khi 55,8% có th c hành phòng ng a

t tăđ i v i b nh TCM Phân tích cho th y m i liên h cóăýăngh aăgi a t ng đi m

ki n th căvàătrìnhăđ h c v n (p <0,05) M i liên h cóăýăngh aăt ngăt c ngă

đ c tìm th y gi a t ngăđi mătháiăđ vàătrìnhăđ h c v n (p <0,05) và tình tr ng hôn nhân (p <0,05) Tuy nhiên, không có m i liên h đángăk nàoăđ c tìm

th y gi a t ngăđi m th căhànhăvàăcácăđ căđi m nhân kh u h c xã h i M i

t ngăquanăthu năđ c tìm th y gi a ki n th căvàătháiăđ (pă<0,01)ăc ngănh ă

19 tháiăđ và th c hành (p <0,001) Nghiên c u sau can thi p cho th y s c i thi n đángăk v ki n th c v ph ngăth c lây lan c aăTCMă(pă<005),ănh ngăkhôngă

có s giaăt ngăđángăk v m căđ ki n th c,ătháiăđ và th c hành (p> 0,05) [39]

1.5.1.2 Th c hành v b nh tay chân mi ng

Nghiên c u c a Haliza Abdul Rahman trên 102 cô giáo m m non, trong đóăcóă83ăng i tr l i t tr ng công l pătrongăkhiă26ăng i tr l i t các khu dânăc ă Thungăl ngăKlang.ăK t qu cho th y không có s khác bi tăýăngh aă

gi a ki n th c,ătháiăđ và th c hành gi a hai nhóm (Z = -0,321, p> 0,005; Z = -1,196, p> 0,005; Z = -1,155,ăp>ă0,005).ăH năn a, không có m i liên h gi a

ki n th c v i th căhànhă(pă=ă0,581,ăp>ă0,005)ăvàătháiăđ v i th c hành (p = 0,298,ăp>ă0,005).ăDoăđó,ăcácăcôăgiáoăm m non trong nghiên c u này nh n th c

đ c m căđ ki n th căvàătháiăđ v a ph i Tuy nhiên, trên th c t ,ăcácătr ng

h c công l p cho th y vi c áp d ng th c hành t tăh năn u so v i các khu dân

và 6,1% bi t chính xác vi c khám sàng l cătr c khi vào c ng CSKH Vi c khám sàng l cătr c c ngătr c s ch ng ki n c a ph huynhăđưăđ c nh ng

ng iăch măsócăcóăkinhănghi m ch p nh nănh ăm t bi n pháp hi u qu nh tăđ

ki m soát b nh TCM Trong th i gian bùng phát, m t s ng iăch măsócătr (23,7%) không gi m b t các ho tăđ ng ti p xúc g năg iăgi a tr v i tr , và 19,1% không báo cáo v iăc ăquanăyăt công c ng K t lu n: H u h t nh ng

ng iăch măsócăng i b nhătrongăCSKHăđ uăcóăđ ki n th c v sàng l c b nh

20 TCMănh ngăki n th c v phòng ng a c a h v năch aăđ Ki m tra c ng

tr ng có th là bi n pháp hi u qu nh tăđ ki m soát b nh TCM [38]

Nghiên c u c a Ruttiya Charoenchokpanit cho th y ph n l n s ng i

đ c h i (60,3%) có m căđ th c hành phòng ng a b nh TCM t t Tuy nhiên,

có m t s phát hi năđángăloăng i, 41,2% ng i tr l i hi m khi ho căch aăbaoă

gi xoa tay trong ít nh t 20 giây m i l n r a tay, 25% h ch aăbaoăgi tránh

vi c đ aăconăđ n nh ng n iăcôngăc ng khi con m c b nh TCM và 43,6% tr

l i r ng h hi m khi ho căch aăbaoăgi làm s chăđ ch iăsau khi con h s

d ng chúng [24]

Nghiên c u c a Nursyuhadah Othman cho th y v hànhăđ ng c aăng i

ch măsócătr khi con c a h b nhi m TCMănh ăsau: aăs nh ngăng iăđ c

h iă(93,8%)ă(nă=ă30)ăđ ngăýătìmăcáchăđi u tr ngay l p t c t bácăs ătrongăkhiă

nh n th y các tri u ch ng c a TCM M t ng iăđ c h i (3,1%) ch n dùng thu căkhôngăkêăđ n.ăM tăng i tr l iăkhácăđưăquy tăđ nh ch đ iăđ theo dõi thêmătrongătr ng h p các tri u ch ng có th tái phát, n u các tri u ch ng không thuyên gi m ho c tr nên t i t h năsauăvàiăngày h s tìm ki m s t ă

v n c aăbácăs ăNghiên c u cho th y, có 65,6% s ng iăđ c h iă(nă=ă21)ăđ ng

ý th c hành v sinhăđ yăđ đ ng năng a b nhălâyălanăvàă6,3%ă(nă=ă2)ăng i

tr l i quy tăđ nhăkhôngăchoăconăđiăh c m u giáo ho cătr ng h c trong th i gian d ch TCM Chín ng iăđ c h i (n=ă28,1%)ăđưăquy tăđ nh th c hành c haiăph ngăphápăđ ng năng a TCM [31]

Trong nghiên c u c a Qudsiah Suliman và c ng s t i Malaysia có liên quanăđ n các bi n pháp phòng b nh v i b nh TCM, t ngăđi m trung bình cao,

là 56,29 (SD = 5.10) Ba bi n pháp phòng ng aăítăđ c th c hành nh t là làm

s chăđ ch iătr em v i ch t kh trùngăcóăđi m trung bình là 3,00, luôn luôn xoa ít nh t 20 giây m i khi r aătayăđ tăđ căđi m trung bình là 4,00 vàăth ng xuyên lau bàn, gh và m tăsànăcóăđi m trung bình là 4,00 [35]

21 1.5.1.3 Xác đ nh m i liên quan v i b nh tay chân mi ng

Trong nghiên c u c a Ruttiya Charoenchokpanit có nhi u bi n s nhân

kh u h c xã h iăcóăliênăquanăđ n ki n th c,ătháiăđ và hành vi c aăng iăch măsóc t i nhà H tìm th y liên quan gi a b nhăTCMăvàăng iăch măsócătr v i

tu i (p = 0,024), trìnhăđ h c v n (p = 0,012), ngh nghi p (p = 0,001), thu

nh p giaăđìnhă(pă<0,001),ăm i quan h v i tr em (p = 0,006) và ti n s m c

b nh TCM (p = 0,004) Tháiăđ đ c tìm th y g n li n v i trìnhăđ h c v n (p

<0,001), thu nh păgiaăđìnhă(pă=ă0,001).ăHành vi phòng b nh TCM có liên quan

đ n gi i tính (p = 0,007), giáo d c (p = 0,034), thu nh p giaăđình (p <0,001)

Nh ngăng iăđ c h iăcóătrìnhăđ h c v n ho c thu nh păcaoăh năth ng có

ki n th căcao,ătháiăđ t tăh năvàăth c hành t tăh năsoăv i nh ngăng i có trình

đ h c v n th păh năvàăthuănh păgiaăđìnhăth păh n [24]

Nghiên c u c a Benjawan Chaiwut t ichín b nh vi n t nh Chiang Rai đưăđ c ch n cho nghiên c u.ăCácătr ng h p là tr emăđ c ch năđoánăm c

b nhăTCMăđ căđ aăvàoăm t trong các b nh vi n nghiên c u.ă i ch ng là tr emăkhôngăđ c ch năđoánăm c b nhăTCMănh ngăđ c nh p vi n cùng b nh

vi n v iăcácătr ng h p m c b nh TCM Nghiên c uăđưăs d ng b ng câu h i đưăđ c xác th căđ thu th p d li u t cácăđ iăt ng và cha m c a h T ng

s 58ătr ng h păvàă232ăđ i ch ngăđ căđ aăvàoănghiênăc u Nam gi i chi m 63,8% t ng s đ iăt ng; 66,2% t 1-2 tu i; 13,1% là sinh non; và 6,5% có ti n

s b nh ti m n.ăSáuăm iăchínăph nătr măng iăch măsócălàăchaăm ; 79,3%

ng iăch măsócălàăn ;ăvàă43,1%ăng iăch măsócă đ tu i t 30ăđ n 45 tu i Phânătíchăđaăbi n cho k t qu :ă1)ăđ iăt ng <1 tu i g p 5,45 l n [Kho ng tin

c y 95% (CI): 1,07-27,67]ăcóănguyăc ăm c b nhăTCMăcaoăh năđ iăt ngă≥ă1ă

tu i;ă2)ăđ iăt ng có cân n ngălúcăsinhă<2.500ăgamăcóănguyăc ăm c b nh TCM caoăh nă3,58ăl n (KTC 95%: 1,32-9,74) so v iăđ iăt ng có cân n ng lúc sinh

≥ă2.500ăgam;ă3)ănh ng đ iăt ng có th tích trung bình h ng c u th p (MCV)

g p 5,52 l n (KTC 95%: 1,25-24,48) có nhi u kh n ngăm c b nhăTCMăh nă

22

nh ngăng i có m căMCVăbìnhăth ng; 4) nh ngăđ iăt ngăcóăđ ng cong

t ngătr ng CI: 1,95-11,34) có nguy c ăm c b nhăTCMăh nănh ngăng i có

đ ngăcongăt ngătr ngăbìnhăth ng B nh TCM tr em t nh Chiang Rai, TháiăLanăcóăliênăquanăđ n nh cân, th păh năbìnhăth ngăvàăcácăđ ng cong

t ngătr ng c a tr caoăh năbìnhăth ng, có m c MCV th p và tu i <1 tu i Nghiên c uăđưărútăraăđ c k t lu năđóălàăcácăcanăthi p phòng ng a và ki m soát TCM hi u qu mi n B c Thái Lan c n t p trung vào các y u t trên [37]

Nghiên c u c a Q Liao th y: không có bi n nhân kh u h cănàoăđ c liên k tăđángăk v i 'V sinh' ho c 'Kho ng cách' Doăđó,ăm i liên h c a hai

k t qu này v i các bi n v nh n th căkhôngăđ căđi u ch nh v i b t k bi n nhân kh u h c nào V v sinh, nh ngăng iăđ c h i d đoánăr ng h s vô cùng h i h n n u con c a h b nhi m b nh, h lo l ngăh n v vi c con c a h

b nhi m b nh và nh n th y s t tin trong vi c b o v con c a h khiăđ c r a tayăth ngăxuyênăh n H c ngănh n th y kh n ngăcaoălàăconăc a h ph i nh p

vi n m tăkhiăđưăb nhi m b nh và nh n th yătácăđ ngăcaoăh năc a nhi m trùng

c a b nh TCM v i tr em tr ng h c,ăđaăs h cóăýăđ nh gi cho con h ngh

h c khiăđ c thông báo v cácătr ng h p m căTCMătrongătr ng h c Tu i

c a tr cóăliênăquanăđángăk đ n vi c ch p nh n tiêm ch ng, v i nh ngăng i

đ c h i có con t 5 tu i tr lên ít có kh n ngă ch p nh n tiêm v c-xin TCM Mô hình h i quy logistic cho c a nghiên c u cho th yăsauăkhiăđi u ch nh theoăđ tu i c a tr , cha m cóăconăđưăđ c tiêm phòng cúm theo mùa vào mùa đôngă2013,ăn mă2014ăs có nhi u kh n ngăđ aăconăđiătiêmăv c-xin phòng b nh TCM [28]

Nghiên c u c a Chadaporn Inta và c ng s t i t nh Chiang Rai,

TháiăLanătrênă380ăđ iăt ng cho th y m i liên quan v i b nhăTCMănh ăsau:ă

Mô hình h iăquyălogisticăđ năgi n ti t l r ng ba y u t cóăliênăquanăđ n TCM:

tr em có cha m theoăđ o Ph tăcóănguyăc ănhi m b nhăcaoăh nă(3,34ăl n) so

v i nh ngăng i có cha m theoăđ o Kitô (90% CI: 1,58-7,03); nh ngăđ a tr

23

có cha m t t nghi p v i b ng c nhânăcóăc ăh i b nhi mătrùngăcaoăh năsoăv i

nh ngăng i có cha m khôngăđ c h c hành (2,96 l n) (90% CI =1,14-7,73)

và nh ngăđ a tr có cha m có ki n th c v TCM trung bình vàăcaoăcóăc ăh i

l năh nă3,49 l n (90% CI =1,58-7,71) và 4,39 l n (90% CI = 2,06-9,35) nhi m trùngăh nănh ngăng i có ki n th c th p Trong s nh ng tr m c b nhăđ c theo dõi, mô hình h iăquyălogisticăđ năgi n cho th y ba y u t có m t liên k t quan tr ng v i TCM: n cóăc ăh i l năh nă(1,80 l n)ăđ phát tri n TCM so v i nam gi i (90% CI = 1,08-3,00); tr thi uăcânăcóăc ăh i l năh nă(3,50ăl n)ăđ phát tri n TCM h nănh ngăng i th a cân (90% CI = 1,24-9,88); và tr có ti n

s bú s a m <6 tháng có c ăh i l năh nă(2,12ăl n)ăđ phát tri n TCM so v i

nh ng tr có ti n s bú s a m 6 tháng (90% CI = 1,31-3,33) Sau khi phân tích

mô h iăquyălogisticăđaăbi n, lo i b t t c các y u t gây nhi n, mô hình cho

th y hai y u t cóăliênăquanăđ n m c b nh TCM tr em: tr emăd i 2 tu i có

c ăh i m c l năh nă(6,35ăl n) (95% CI = 1,37-29,38) so v i nh ngăng i đ

tu i> 5 tu i; và nh ng tr có ti n s bú m d iă6ăthángăcóăc ăh i l năh nă(1,97

l n)ăđ phát tri n b nh TCM so v i nh ng tr đ c bú s a m ≥ă6ătháng [26]

1.5.2 Các nghiên c u v ki n th c, th c hành v i b nh TCM t i Vi t Nam

Cóăs ăkhácănhauăv ăđ căđi măb nhăTCMăgi aăhai mi năNamăvàăB c,ătrongăđóăph năl năb nhăx yăraă ămi năNam,ădoăđóăcácănghiênăc uăv ăb nhăc ngă

ch ăy uăt pătrungă ăkhuăv cănày

Nghiênăc uăc aăV ăTh ăHuy năvàăc ngăs ătrênă200ăh ăgiaăđìnhăđ căth că

hi năt iăxưăS năTh nh,ăhuy năV năCh năc aăt nhăYênăBáiăn mă2013ăchoăth yă

ki năth căchungăv ăb nhăTCMăđ tă11%,ăkhôngăđ tă89%.ăNg iădânăcóăkhi nă

th căkháăt tăv ăđ iăt ngăd ăm căb nhăTCMănh ngăl iăch aăcóăki năth căđ yă

đ ăv ăđ ngălâyătruy n,ătri uăch ngăb nhăvàăcácăbi năphápăphòngăch ngăb nhăTCM.ăCóăm iăliênăquanăcóăýăngh aăth ngăkêăgi aăngh ănghi păvàăki năth căv ă

b nhăTCMăc aăđ iăt ngănghiênăc u.ăNg iălàmăru ngăcóăki năth căv ăb nhăTCMăđ tăth păh năcácăđ iăt ngăkhácă21.2% [1]

24 Theo nghiênăc uăc aăTr nă ăHùngăvàăc ngăs ăt iăKhoaăNhi măB nhă

vi năNhiă ngăC năTh ăt ăthángă12/2012ăđ năthángă3/2013ăcóă93ăb nhănhiăcóătri uăch ngăl năđ u tiênăkh iăb nhălàăs tăchi mă77,5%ăvàăđâyăc ngălàălýădoăch ă

y uăkhi năb nhănhiănh păvi n.ă77,5%ăb nhănhiănh păvi năvàoăngàyăth ă2ăvàăngàyăth ă3ăc aăb nh.ăCácătri uăch ngăkhiăb nhănhiăm iănh p vi năth ngăg pă

nh tălàăs tă43,3%ăvàăsangăth ngă ămi ngă33,3%.ăCácăd uăhi uăbi uăhi năbi nă

ch ngăth ngăg pănh tălàăgi tămìnhă70%ăvàăb tăr tă7,5%.ăC nălâmăsàngă54,2%

b nhănhiăcóăs ăl ngăb chăc uăt ngăcònăti uăc uăđaăs ăn m trongăgi iăh năbình

th ngă(87,5%)ă75%ăb nhănhiăcóăk tăqu ăxétănghi măđ ngăhuy tăbìnhăth ngăvàă37/85ăchoăk tăqu ăd ngătínhăv iăEV71 Ki năth căchungăv ăb nhăTCMă

99,2%ăbàăm ătr căđâyăđưăt ngăngheănóiăv ăb nh,ăngu năthôngătinăch ăy uălàătiăvi,ăloaăphátăthanhăchi măt l ăt ngă ngălàă71,7%ăvàă31,7%, có 85%ăbàăm ă

bi tăTCMălàăb nhăgì,ă38,3% bi tăth iăđi măx yăraăb nhăvàă93,3%ăbi tănhómă

tu iăd ăm căb nh [8]

M tănghiênăc uăcanăthi păc iăthi năki năth c,ăth căhànhăphòngăch ngă

b nhătay-chân-mi ngăc aăbàăm ăcóăconăd iă5ătu iă ăxưăAnăLưo,ăBình L c,ăHàăNamăn mă2018ăchoăth y:ăt ăl ăcácăbàăm ăcóăconăd iă5ătu iăbi tăb nhăTCMălàă

b nhălây,ăb nhăTCMăcóăth ăphòngăng aăđ căvàătr ăemălàăđ iăt ngăd ăm că

b nhăkháăcao,ăchi măt ă81,9%ă- 89,5%.ăV ăđ ngălâyătruy năc aăb nh,ăt ăl ăbàă

m ăcóăconăd iă5ătu iăbi tăcácăđ ngălâyătruy năc aăb nhăđ uăth p,ăđ ngălâyătruy nădoăti păxúcătr căti păv iăbi uăhi nărõănh tăc aăb nhăTCMălàăd chăc aă

m n,ăb ngăn călàăcaoănh t,ăc ngăch ăx păx ă50%.ăV ăbi uăhi năc aăb nh,ăt ăl ăbàăm ăcóăconăd iă5ătu iăbi tăbi uăhi năc aăb nhănh ăm năn cătrongămi ng,ăbànătay/bànăchân/môngălàă71,4%.ăNh ngăt ăl ăbàăm ăcóăconăd iă5ătu iăbi tăcácăbi uăhi năkhácălàăr tăth p,ăbi uăhi nătr ăm tăm iă(3,8%),ăbi uăhi nătr ăs tă(32,4%).ăT ăl ăbàăm ăkhôngăbi tăm tăbi uăhi nănàoăc aăb nhălàătrênă15%.ăR a tayăv iăxàăphòngălàăbi năphápăđ cănhi uăng iăbi tănh tăc ngăch ăđ tă38,1%.ăCácăbi năphápăkhácăđ uăd iă30,0%ăs ăng iăbi t,ăth pănh tălàăt ăl ăcácăbàăm ă

25

bi tăthuăgomăch tăth iăc aătr ăđ ăvàoănhàătiêuăh păv ăsinhăđ ăphòngăb nhăTCMă

ch ăchi mă1,9%.ăT ăl ăth căhànhăphòngăb nhăTCMăc aăcácăbàăm ăcóăconăd iă5ătu iăcaoănh tălàăv ăsinhănhàăc aăs chăs ăvàăr aătayăb ngăxàăphòngă(33,3ă%ăvàă32,4%),ăth pănh tălàăt ăl ăkhôngăchoătr ădùngăchungăkh nă n,ăkh nătayăvàăv tă

d ngă nău ng.ăTrongănghiênăc uănày,ăcóăm iăt ngăquanăđ ngăbi năgi aăki nă

th căvàăth căhànhăphòngăb nhăTCMăchoătr ăc aăcácăbàăm ăcóăconăd iă5ătu iă(p<0,001,ă ră =ă0,594).ă Khiă đi măki nă th că phòngăb nhăTCMăc aăđ iă t ngănghiênăc uăt ngăthêmă1ăđi măthìăđi măth căhànhăphòngăb nhăTCMăc ngăt ngăthêmă0,343ăđi m.ăTuyănhiên,ăch ăcóă35,2%ăs ăbi năthiênăc aăđi măth căhànhăphòngăb nhăTCMăđ călýăgi iăb iăs ăbi năthiênăc aăđi măki năth căphòngăTCMăăbàăm ăcóăconăd iă5ătu i [16]

Nhìnăchungăcácănghiênăc uăv ăTCMă ăVi tăNamăcònăl ăt ,ăs ăli uăt pătrungăt iăm tăs ăb nhăvi năl nă ăhaiămi năNamăvàăB c,ădoăđóăch aăđ iădi năchoă

c ăn c.ăNghiênăc uăv ăki năth c,ăth căhànhăc aăbàăm ăcóăconăm căTCMăcònă

h năch

1.6 T ngăquanăđ aăđi mănghiênăc u

1.6.1 M t s nét v b nh vi n a khoa Qu c t Vinmec Times City

B nhăvi nă aăkhoaăQu căt ăVinmec Times City là B nhăvi năđ uătiênătrongăchu iăh ăth ngăYăt ăVinmecăđ căđ aăvàoăv năhành.ăB nhăvi năn mătrongăkhuăôăth ăTimesăCityăcóădi nătíchă24.670m2,ăbaoăg mă2ăt ngăh măvàă7ăt ngăn i VinmecăTimesăCityălàăb nhăvi năđaăkhoaăđ uătiênăt iăVi tăNamăđ tăch ngă

ch ăJCIă- ch ngăch ăuyătínăhàngăđ uăth ăgi iăv ăth măđ nhăch tăl ngăd chăv ăyă

t ,ăđ căcôngănh nătrênă90ăqu căgia,ă“tiêuăchu năvàng”ăt iăcácăb nhăvi nădanhă

ti ngătoànăc u

B nhăvi năc ngăquyăt ăđ iăng ăbácăs ăvàăchuyênăgiaăyăt ăđ uăngànhăc aă

Vi tăNamăvàăqu căt ,ăcóătrìnhăđ ăchuyênămônăcao,ăgiàuăkinhănghi m,ăh ngă

đ năm cătiêuătr ăthànhăb nhăvi năhàngăđ uăVi tăNamăc ăv ăchuyênămônăvàăcôngă

26 ngh ,ăđ ngăth iăđ tătiêuăchu năqu căt ăcaoănh tăv ăqu nălýăch tăl ngăvàăanătoànăchoăb nhănhân

1.6.2 M t s nét v n nguyên Nhi 2- B nh vi n a khoa Qu c t Vinmec

Times City

V iă s ă đ uă t ă bàiă b nă vàă chuyênă nghi p,ă Trungă tâmă Nhiă b nhă vi năVinmecăTimesăCityăcóăđ yăđ ăcácăchuyênăngànhăg măN iătrúăNhiăvàăNgo iătrúăNhi

H ăth ngăkhoaăN iătrúăNhiăn mă ăt ngă5ăvàăt ngă6ăg mă80ăgi ngăb nh,ă

đ tăt iă3ăđ nănguyên:

nănguyênăNhiă1:ă28ăgi ngăb nh

nănguyênăNhiă2:ă28ăgi ngăb nh

nănguyênăNhiă3:ă24ăgi ngăb nh

nă nguyênăNhiă 2ăn măt iăt ngă5,ă đi uă tr ă cácă b nhă nhiăkhoaă thôngă

th ngăvàă1ăs ăb nhăchuyênăkhoaă(b nhăv ătiêuăhóa,ăhôăh p,ălâyănhi m).ă nănguyênăđi uătr ăcácăb nhătruy nănhi m:ăB nhăs i,ăcúm,ăs tăxu tăhuy t,ătayăchână

mi ng,ăquaiăb ,ăth yăđ u….ăCácăb nhăv ătiêuăhóa:ătiêuăch yăc p,ătiêuăch yăkéoădài,ătiêuăch yănhi măkhu n,ăviêmăd ădày…

- Tiêu chu n ch năđ iăt ng: G m t t c nh ng ng i đangătr c ti p

ch măsócătr vàăđ ng ý tham gia nghiên c u

- Tiêu chu n lo i tr : ng iăch măsócătr khôngăđ ng ý và không h p tác nghiên c u

nălàăs ăl ngăNCS c nănghiênăc u

28 pălàăt ăl ă cătínhăNCSătr ăcóăki năth căvàăth căhànhăđúng

v ăch măsócăb nhăTCM,ăl yătheo nghiênăc uăc aătácăgi ăTr năTh ăAnhă àoălà 44% [18]

dălàăkho ngăsaiăl chămongămu n,ăl yăd=0,05ă

Z1- /2:ăđ ătinăc yă95%,ăkhiă =0,05ăthìăZ1- /2=1,96

C m uătínhăđ c n t i thi u = 380 ng iăch măsócăcácăb nh nhi

Ph ngăphápăch n m u: ch n toàn b đ iăt ngăđápă ng tiêu chu n l a

th p THÔNG TIN DÂN S H C C Aă IăT NG NGHIÊN C U

T l ph nătr măcácănhómătình tr ng hôn nhân

T đi n

danh m c

T l ph nătr măcácănhómătôn giáo

T đi n

danh m c

T l ph nătr măcácănhómădân t c

T đi n

A6 S conăd i 5

tu i

nhăl ng, liên t c

T l ph nătr măcácănhómăcóăconăd i 5 tu i

T đi n

29

Bi n s Lo i bi n Ch s /tiêuăchíăđánhăgiá

Ph ngă pháp thu

th p A7 Thu nh p trung

Trung bình thu nh pă đ u

ng i /gia đìnhă c aă đ i

ánhă giáă d a trên t ng

đi m câu h iăt ngă ng t B1 – B9 trong ph l c

Phân lo i thành 2 m c đúng,ă ch aă đúng (Ki n

th c đúng khi đ t ≥75%

câu tr l i đúng c a các

câu h i t B1-B9 (10/13 câu, b t bu c đúng câu

đi m c a tình hu ng th c

hi năđúng

Quan sát

tr c ti p

30

2.4 Ph ngăphápăthuăth păs ăli u

2.4.1 Công c thu th p thông tin

- S d ng b ng câu h i t đi n và b ng ki m th c hành

2.4.2 K thu t thu th p thông tin

- S li uăđ c đi u tra viên thu th p b ng cách phát phi u ph ng v n, quan sát

đ iăt ng nghiên c u

2.4.3 Quy trình thu th p thông tin và s đ nghiên c u

- Thôngătinăđ c thu th p trong vòng 4 tháng t th iăđi m tháng 4 - 8ăn mă2019.ă

- Sauăkhiăđi u tra viên phát phi u ph ng v n,ăđ iăt ng nghiên c u s t đi n các thông tin tr l i vào phi u,ăđi u tra viên s thu l i phi u t đ i t ng nghiên

c u Nh ngăđ iăt ng nghiên c u hi năđangăcóătr m căTCMăđi u tr t iă nănguyên 2, khoa Nhi b nh vi năđaăkhoaăqu c t Vinmec s đ căđi u tra viên

ti p t c quan sát th căhànhăch măsócătr b nh

- S ăđ nghiên c u: