Tóm tắt luận văn Thạc sĩ Y tế công cộng: Thực trạng sử dụng dịch vụ y học cổ truyền của người dân tại Trạm y tế phường 9, Quận 8, thành phố Hồ Chí Minh năm 2019

Luận văn phân tích một số yếu tố liên quan đến sử dụng dịch vụ y học cổ truyền; mô tả thực trạng sử dụng dịch vụ y học cổ truyền của người dân tại trạm y tế phường 9, quận 8, thành phố Hồ Chí Minh năm 2019.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

DƯ NGỌC LONG

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG DỊCH VỤ Y HỌC CỔ TRUYỀN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI TRẠM Y TẾ PHƯỜNG 9,

QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NĂM 2019

LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG

HÀ NỘI – 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

KHOA: KHOA HỌC SỨC KHỎE

BỘ MÔN: Y TẾ CÔNG CỘNG

DƯ NGỌC LONG

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG DỊCH VỤ Y HỌC CỔ TRUYỀN CỦA NGƯỜI DÂN TẠI TRẠM Y TẾ PHƯỜNG 9,

QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NĂM 2019

Chuyên ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG

Mã số: 8 72 07 01 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

GS-TS NGUYỄN VĂN TẬP

HÀ NỘI – 2019

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám Hiệu, phòng đào tạo sau Đại học cùng toàn thể các Thầy, Cô giáo Trường Đại học Thăng Long, Khoa Sức khỏe, Bộ môn Y tế công cộng: đã giảng dạy, trang bị kiến thức, đạo đức nghề nghiệp, phương pháp nghiên cứu và tư duy khoa học, tạo điều kiện cho chúng tôi trong suốt quá trình học tập

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng, chân thành biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Văn Tập người Thầy đầy nhiệt huyết và tận tụy đã giúp đỡ, hướng dẫn tôi từ suốt quá trình xác định vấn đề nghiên cứu, xây dựng đề cương cũng như trong toàn bộ quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Tôi xin được cám ơn Bệnh viện đa khoa Nam Anh – tỉnh Bình Dương, Ban lãnh đạo Trạm Y tế phường 9 quận 8 Thành phố Hồ Chí Minh, các anh chị em đồng nghiệp tại tổ Y học cổ truyền đã quan tâm giúp đỡ, nhiệt tình cộng tác, và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành công tác nghiên cứu

Xin được cảm ơn các bạn bè đồng khóa, những người đã luôn cùng tôi chia sẻ kinh nghiệm học tập, động viên, khuyến khích giúp đỡ tôi vượt qua khó khăn, được học tập cùng các bạn đối với tôi thực sự là một niềm vui

Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Cha Mẹ tôi, những người thân trong gia đình tôi, những người luôn lặng lẽ dõi theo từng bước đi của tôi, luôn có mặt đúng lúc mỗi khi tôi cần thiết Lời cảm ơn chân thành và đặc biệt nhất tôi xin được gửi tới gia đình nhỏ của tôi, người bạn đời và các con của tôi, những người đã chịu nhiều khó khăn vất vả, đã hy sinh rất nhiều cho tôi trong suốt quá trình học tập, phấn đấu vừa qua

Bình Dương, tháng 6 năm 2019

Tác giả luận văn

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do chính bản thân tôi thực hiện, tất cả số liệu trong luận văn này là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Tác giả luận văn

Dư Ngọc Long

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục bảng

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1 TỔNG QUAN 3

1.1 Khái niệm về y học cổ truyền 3

1.2 Khái niệm về điều trị theo YHCT 3

1.2.1 Thuốc YHCT 3

1.2.2 Điều trị không dùng thuốc: 5

1.3 Tầm quan trọng của YHCT trong chăm sóc sức khỏe (CSSK) nhân dân 5

1.4 Y học cổ truyền ở một số nước trên thế giới 7

1.5 Y học cổ truyền ở Việt Nam 9

1.6 Một số yếu tố ảnh hưởng động hoạt động KCB bằng YHCT hiện nay ở Việt Nam 13

1.6.1 Các yếu tố thuộc về chính sách, hệ thống tổ chức quản lý YHCT trong CSSK cộng đồng 13

1.6.2 Ảnh hưởng của nhân lực YHCT trong việc cung cấp các dịch vụ KCB cho nhân dân ở Việt Nam 14

1.6.3 Các yếu tố thuộc về cơ sở vật chất, trang thiết bị, vườn thuốc Nam, truyền thông giáo dục sức khỏe 14

1.7 Một số nghiên cứu về tình hình sử dụng y học cổ truyền 15

1.7.1 Một số nghiên cứu về tình hình sử dụng y học cổ truyền trên thế giới 15

1.7.2 Một số nghiên cứu về tình hình sử dụng y học cổ truyền tại Việt Nam 17

1.8 Một số đặc điểm địa bàn nghiên cứu 19

Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 21

2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu 21

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 21

2.1.2 Địa điểm nghiên cứu 21

2.1.3 Thời gian nghiên cứu 21

2.2 Phương pháp nghiên cứu: 21

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang có phân tích 21

2.2.2 Cỡ mẫu nghiên cứu: 21

2.2.3 Kỹ thuật chọn mẫu: 22

2.3 Biến số, chỉ số nghiên cứu và tiêu chí đánh giá: 23

2.3.1 Biến số và chỉ số nghiên cứu: 23

2.3.2 Tiêu chí đánh giá 30

2.4 Phương pháp thu thập thông tin 31

2.4.1 Công cụ thu thập thông tin 31

2.4.2 Kỹ thuật thu thập thông tin 31

2.5 Phân tích và xử lý số liệu 32

2.6 Sai số và biện pháp hạn chế sai số 32

2.6.1 Sai số 32

2.6.2 Biện pháp khống chế sai số 32

2.7 Đạo đức trong nghiên cứu: 32

2.8 Hạn chế của nghiên cứu 33

Chương 3 KẾT QUẢ 34

3.1 Đặc tính dân số xã hội của đối tượng nghiên cứu 34

3.2 Thực trạng sử dụng dịch vụ y học cổ truyền tại trạm y tế: 36

3.3 Một số yếu tố liên quan đến sử dụng dịch vụ YHCT của người dân 40

BÀN LUẬN 47

4.1 Đặc điểm dân số xã hội của người dân trong vùng được nghiên cứu: 47

4.2 Thực trạng sử dụng dịch vụ y học cổ truyền của người dân tại trạm y tế 49

4.3 Một số yếu tố liên quan đến việc sử dụng dịch vụ Y học cổ truyền tại trạm y tế 56

CHƯƠNG 5 KẾT LUẬN 62 KHUYẾN NGHỊ 63 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 64 PHỤ LỤC 1

PHỤ LỤC 2

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Tỷ lệ phần trăm các hoạt động YHCT tại trạm y tế xã 13

Bảng 2.1 Biến số và chỉ số nghiên cứu: 23

Bảng 3.1 Đặc tính cá nhân của đối tượng nghiên cứu (n=347) 34

Bảng 3.2 Đặc tính học vấn của đối tượng nghiên cứu (n=347) 35

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

TIẾNG VIỆT

YHCT

YDHCT

Y học cổ truyền

Y Dược Học cổ truyền

TIẾNG ANH

WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới)

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Y học cổ truyền hay còn gọi là Y học dân tộc là toàn bộ kiến thức, kỹ năng, thực hành dựa trên nền tảng lý luận, lòng tin và kinh nghiệm của mỗi khu vực, mỗi nền văn hóa khác nhau; Được sử dụng để duy trì sức khỏe, cũng như phòng và chữa bệnh, cải thiện, điều trị những rối loạn thể chất, tinh thần [46]

Ở nhiều quốc gia trên thế giới, kể cả những nước đang phát triển và phát triển, tỷ lệ người dân sử dụng Y học cổ truyền (YHCT) để chăm sóc sức khỏe ngày càng phổ biến, đem lại hiệu quả cao trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân [36]

Với đặc tính là sẵn có, dễ áp dụng và giá thành thấp, nên sử dụng YHCT

là phương pháp để trị bệnh rất thích hợp với mọi đối tượng, đặc biệt là những người nghèo [47]

Việt Nam có truyền thống lâu đời về YHCT, Quyết định số 2166/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ: Về việc ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ về phát triển Y, dược cổ truyền (YDCT) Việt Nam đến năm 2020 (

ký ngày 30 tháng 11 năm 2010) Theo đó Bộ Y tế đã đưa ra kế hoạch hành động với mục tiêu: kế thừa, phát huy phát triển Y dược học cổ truyền (YDHCT), kết hợp Y học hiện đại, xây dựng nền y học Việt Nam hiện đại khoa học và đại chúng, phát triển ngành YDHCT như một ngành trọng tâm, ngang tầm với khu vực để mang lại hiệu quả về kinh tế; đồng thời giới thiệu nét văn hóa, hiện đại hóa và phát triển YDCT trong bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, củng cố và phát triển tổ chức mạng lưới YDCT [30] Ngày nay hệ thống y tế Việt Nam cũng như hệ thống khám chữa bệnh bằng YHCT, kết hợp Y học cổ truyền với Y học hiện đại (YHHĐ) đã bao phủ khắp từ Trung ương đến địa phương Việc kết hợp YHCT và YHHĐ tại tuyến

2

cơ sở đã và đang được thực hiện, tuy nhiên số lượng bệnh nhân được khám bệnh, chẩn đoán, điều trị bằng các phương pháp YHCT còn rất thấp [5],[ 8] Tại tỉnh Vĩnh Phúc tỷ lệ khám chữa bệnh bằng YHCT kết hợp với YHHĐ tại các bệnh viện đa khoa huyện năm 2009 đạt 4,2% thì đến năm 2011 chỉ đạt 3,4%; tỷ lệ khám chữa bệnh bằng YHCT, kết hợp YHCT với YHHĐ tại trạm y tế tăng lên rất chậm, sau 5 năm chỉ tăng 0,7%

Vì vậy, để đạt được những chỉ tiêu mà chiến lược Quốc gia đã đề ra, cần

có những nghiên cứu về tình hình và tỷ lệ sử dụng dịch vụ YHCT tại các tuyến y tế cơ sở, đặc biệt là các tuyến cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu như trạm Y tế để từ đó tìm hiểu những lý do khiến người dân ít sử dụng dịch vụ YHCT rồi đưa ra những kế hoạch, phương pháp cải cách giúp phát triển YHCT một cách tốt hơn

Đó cũng là lý do chúng tôi thực hiện nghiên cứu “Thực trạng sử dụng dịch vụ Y học cổ truyền của người dân tại trạm Y tế phường 9, quận 8, thành phố Hồ Chí Minh – năm 2019” với các mục tiêu cụ thể như sau:

1 Mô tả thực trạng sử dụng dịch vụ y học cổ truyền của người dân tại trạm y tế phường 9, quận 8, thành phố Hồ Chí Minh năm 2019

2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến sử dụng dịch vụ y học cổ truyền của đối tượng nghiên cứu