Mục tiêu nghiên cứu đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của bà mẹ có con dưới 5 tuổi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương năm 2019.
Trang 1
NGUYỄN TIẾN ĐỨC
KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH PHÒNG CHỐNG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG CỦA BÀ MẸ CÓ CON DƯỚI 5 TUỔI ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BÌNH DƯƠNG NĂM 2019
VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
Hà Nội – Năm 2019
Trang 2
NGUYỄN TIẾN ĐỨC – C01091
KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH PHÒNG CHỐNG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG CỦA BÀ MẸ CÓ CON DƯỚI 5 TUỔI ĐIỀU TRỊ TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BÌNH DƯƠNG NĂM
2019 VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN
LUẬN VĂN THẠC SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG
CHUYÊN NGÀNH: Y TẾ CÔNG CỘNG
MÃ SỐ: 8720701
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS.BS LÊ ĐÌNH PHAN
Hà Nội – Năm 2019
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám Hiệu trường Đại học Thăng Long đã tạo điều kiện thuận lợi cho em được học tập và thực hiện đề tài tốt nghiệp này Đồng thời bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới quý thầy cô trong trường đã tận tình giảng dạy, trang bị cho em những kiến thức quý báu trong những năm học vừa qua Đặc biệt là thầy Lê Đình Phan đã luôn tận tình hướng, dẫn chỉ bảo em trong suốt quá trình thực hiện đề tài này
Mặc dù đã cố gắng hoàn thành tốt nhất có thể khóa luận trong phạm vi và khả năng cho phép nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong nhận được sự thông cảm, góp ý và phê bình của quý thầy cô và các bạn
Hà Nội, tháng … năm 2019
Tác giả
Trang 4
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi,
do chính bản thân tôi thực hiện, tất cả số liệu trong luận văn này là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Tác giả luận văn
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
(Kiến thức, thái độ, thực hành)
(Tổ chức Y tế thế giới)
Trang 6MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 3
1.1 Đặc điểm chung của bệnh tay chân miệng 3
1.1.1 Khái niệm bệnh tay chân miệng 3
1.1.2 Tác nhân gây bệnh tay chân miệng 3
1.1.3 Nguồn bệnh, thời kỳ lây truyền và đường lây truyền bệnh 3
1.1.4 Tính cảm nhiễm với virus gây bệnh tay chân miệng 4
1.1.5 Chẩn đoán bệnh tay chân miệng 4
1.1.6 Điều trị bệnh tay chân miệng 5
1.1.7 Phòng bệnh và xử lý trường hợp bệnh/ổ dịch bệnh 6
1.2 Tình hình dịch bệnh Tay chân miệng trên Thế giới và Việt Nam 9
1.2.1 Tình hình dịch bệnh tay chân miệng trên thế giới 9
1.2.2 Tình hình dịch bệnh tay chân miệng tại Việt Nam 10
1.2.3 Tại tỉnh Bình Dương 12
1.3 Một số yếu tố liên quan tới tình hình dịch bệnh tay chân miệng ở Việt Nam 12
1.3.1 Điều kiện địa lý, xã hội, kinh tế 12
1.3.2 Công tác tổ chức phòng chống dịch 13
1.3.3 Hành vi phòng chống bệnh tay chân miệng 13
1.4 Một số nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh TCM 14
1.4.1 Một số nghiên cứu trên thế giới 14
1.4.2 Một số nghiên cứu tại Việt Nam 15
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 18
2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cúu 18
2.1.1.Đối tượng nghiên cứu 18
2.1.2 Địa điểm nghiên cứu 18
2.1.3 Thời gian nghiên cứu 18
Trang 72.2 Phương pháp nghiên cứu 19
2.2.1 Thiết kế nghiên cứu 19
2.2.2 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 19
2.3 Biến số và các chỉ số nghiên cứu 20
2.4 Phương pháp thu thập thông tin 21
2.4.1 Công cụ 22
2.4.2 Kỹ thuật thu thập thông tin 22
2.5 Phân tích và xử lý số liệu 22
2.6 Sai số và biện pháp khắc phục 22
2.6.1 Sai số gặp phải 22
2.6.2 Biện pháp khắc phục 22
2.7 Đạo đức trong nghiên cứu 22
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 23
3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu 23
3.2 Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu 25
3.2.1 Kiến thức về bệnh tay chân miệng 25
3.2.2 Thái độ của các bà mẹ về bệnh tay chân miệng 30
3.1.4 Thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng 33
3.3 Một số yếu tố liên quan đến việc phòng chống bệnh tay chân miệng 35
3.3.1 Mối liên quan giữa kiến thức phòng chống bệnh TCM và một số yếu tố liên quan 35
3.3.2 Mối liên quan giữa thái độ phòng chống bệnh TCM và một số yếu tố liên quan 38
3.3.3 Mối liên quan giữa thực hành phòng chống bệnh TCM và một số yếu tố liên quan 41
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 45
4.1 Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu 45
4.2 Về kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh TCM của đối tượng nghiên cứu 46
Trang 84.2.1 Kiến thức phòng chống bệnh TCM của đối tượng nghiên cứu 46 4.2.2 Thái độ phòng chống về bệnh TCM của đối tượng nghiên cứu 50 4.2.3 Thực hành phòng chống bệnh TCM của đối tượng nghiên cứu 52 4.3 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 54 KẾT LUẬN 57
1 Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng 57
2 Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống TCM của đối tượng nghiên cứu 57 KHUYẾN NGHỊ 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO 59
Trang 9DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1 Độ tuổi, số con và nơi sinh sống của đối tượng nghiên cứu 23
Bảng 3.2 Tác nhân gây bệnh tay chân miệng 25
Bảng 3.3 Nguồn lây bệnh tay chân miệng 25
Bảng 3.4 Đường lây truyền bệnh tay chân miệng 26
Bảng 3.5 Các hành vi làm lây truyền bệnh tay chân miệng 26
Bảng 3.6 Lứa tuổi dễ mắc bệnh tay chân miệng 27
Bảng 3.7 Các triệu chứng chính của bệnh tay chân miệng 27
Bảng 3.8 Nơi trẻ có nguy mắc bệnh tay chân miệng nhiều nhất 28
Bảng 3.9 Nguồn cung cấp kiến thức về bệnh tay chân miệng 29
Bảng 3.11 Sự nguy hiểm của bệnh tay chân miệng và Vaccin dự phòng 30
Bảng 3.12.Rửa tay bằng xà phòng và sử dụng dung dịch khử khuẩn để ngâm rửa đồ chơi trẻ em để phòng bệnh tay chân miệng 31
Bảng 3.13 Thái độ của bà mẹ khi trẻ bị bệnh 31
Bảng 3.14 Thái độ của ĐTNC về cách xử trí khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ bệnh tay chân miệng 32
Bảng 3.15 Đánh giá thái độ phòng chống chân tay miệng của đối tượng nghiên cứu 32
Bảng 3.16 Người chăm sóc trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và vệ sinh vật dụng ăn uống bằng nước sôi 33
Bảng 3.17 Thường xuyên rửa tay cho trẻ và hướng dẫn trẻ tự rửa tay 33
bằng xà phòng 33
Bảng 3.18 Một số hành vi phòng tránh bệnh tay chân miệng cho trẻ của ĐTNC 34
Bảng 3.19 Đánh giá thực hành phòng chống chân tay miệng của đối tượng nghiên cứu 35
Bảng 3.20 Mối liên quan giữa tuổi và kiến thức phòng chống bệnh tay chân miệng của ĐTNC 35
Trang 10Bảng 3.21 Mối liên quan giữa nghề nghiệp và kiến thức phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 36 Bảng 3.22 Mối liên quan giữa trình độ học vấn và kiến thức phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 36 Bảng 3.23 Mối liên quan giữa số con đã sinh và kiến thức phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 37 Bảng 3.24 Mối liên quan giữa nơi sống và kiến thức phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 37 Bảng 3.25 Mối liên quan giữa tuổi và thái độ phòng chống bệnh tay chân miệng của ĐTNC 38 Bảng 3.26 Mối liên quan giữa nghề nghiệp và thái độ phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 38 Bảng 3.27 Mối liên quan giữa trình độ học vấn và thái độ phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 39 Bảng 3.28 Mối liên quan giữa số con đã sinh và thái độ phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 39 Bảng 3.29 Mối liên quan giữa nơi sống và thái độ phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 40 Bảng 3.30 Mối liên quan giữa kiến thức và thái độ phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 40 Bảng 3.31 Mối liên quan giữa tuổi và thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của ĐTNC 41 Bảng 3.32 Mối liên quan giữa nghề nghiệp và thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 41 Bảng 3.33 Mối liên quan giữa trình độ học vấn và thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 42 Bảng 3.34 Mối liên quan giữa số con đã sinh và thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 42 Bảng 3.35 Mối liên quan giữa nơi sống và thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 43
Trang 11Bảng 3.36 Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 43 Bảng 3.37 Mối liên quan giữa thái đô và thực hành phòng chống bệnh TCM của ĐTNC 44
Trang 12DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1 Trình độ học vấn của đối tượng nghiên cứu 24 Biểu đồ 3.2 Nghề nghiệp đối tượng nghiên cứu 24
Trang 13ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay nhân loại đang phải đối mặt với sự diễn biến phức tạp của các bệnh dịch truyền nhiễm, đặc biệt ở các nước đang phát triển, bao gồm cả bệnh dịch mới xuất hiện cũng như bệnh dịch cũ quay trở lại, cụ thể là các bệnh gây dịch nguy hiểm như: cúm A(H5N1), cúm A(H1N1), HIV/AIDS, Ebola, sốt xuất huyết, tay chân miệng [4] Một trong những bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, có khả năng phát triển thành dịch lớn, gây ra nhiều hậu quả về kinh tế-xã hội đó chính là bệnh tay chân miệng Đây là một bệnh nhiễm virus cấp tính do nhóm Enterovirus gây ra, bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm não- màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp và thậm chí dẫn tới tử vong nếu không được phát hiện sớm và
xử lý kịp thời [7]
Theo Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization - WHO)bệnh tay chân miệng đã xảy ra tại nhiều nước trên thế giới, nhưng bệnh tập trung chủ yếu
và đe doạ sức khoẻ trẻ em tại các nước khu vực Châu Á - Thái Bình Dương Từ năm 2008 - 2012, ở Trung Quốc đã có 7.200.092 trường hợp mắc tay chân miệng với tỷ lệ mắc mới hàng năm là 1,2/1.000 trẻ/năm; tập trung chủ yếu ở trẻ từ 12 -
36 tháng Vụ dịch tại Đài Loan năm 1998 được coi là vụ đại dịch lớn với 129.106 trường hợp mắc tay chân miệng, 405 trường hợp nặng và 78 trường hợp
tử vong; giai đoạn 1998-2005 thì bệnh tay chân miệng đã trở thành một bệnh phổ biến ở Đài Loan và bùng phát hai vụ dịch nhỏ vào năm 2000 và 2001 [38], [39] Theo nhận định của Tổ chức Y tế thế giới khu vực Tây Thái Bình Dương, đã xuất hiện những vụ dịch tay chân miệng lan rộng ở một số nước châu Á bao gồm
Úc, Brunei, Trung Quốc, Nhật Bản, Malaisia, Hàn Quốc, Singapore và Việt Nam
Tại Việt Nam, bệnh tay chân miệng đã và đang là vấn đề y tế quan trọng [6] Theo báo cáo của Bộ Y tế, bệnh tay chân miệng gặp rải rác quanh năm ở hầu hết các địa phương trong cả nước Trong năm 2015 cả nước có 23.144 ca mắc, 4
ca tử vong và 6 tháng đầu năm 2016, cả nước ghi nhận hơn 18.641 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng tại 63/63 tỉnh/thành phố trong đó không có trường hợp
tử vong [3]
Trang 14Bình Dương là một tỉnh Đông Nam Bộ, cửa ngõ giao lưu kinh tế - xã hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng; điều kiện sống, điều kiện vệ sinh và trình độ nhận thức của người dân còn chưa cao [11] Đặc biệt là kiến thức nuôi dưỡng chăm sóc trẻ cũng như hiểu biết của các bà mẹ về bệnh tay chân miệng còn hạn chế Đây là một trong những điều kiện thuận lợi cho sự bùng phát dịch bệnh tay chân miệng và khó khăn cho công tác phòng chống bệnh dịch Theo Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Bình Dương, dịch bệnh tay chân miệng bùng phát tại Bình Dương từ năm 2012 với 1.137 ca mắc tay chân miệng, có 2 trường hợp tử vong Tình hình bệnh được giám sát và tiếp tục xuất hiện trong các năm tiếp theo
Câu hỏi nghiên cứu là thực trạng và xu hướng bệnh tay chân miệng ở Bình Dương như thế nào? Thực trạng kiến thức, thái độ và thực hành của bà mẹ có con dưới 5 tuổi về bệnh tay chân miệng ra sao? Đây thực sự là thông tin có giá trị thực tiễn để giúp ngành y tế tỉnh Bình Dương dùng làm cơ sở khoa học chủ động xây dựng kế hoạch phòng chống dịch tay chân miệng trong địa bàn tỉnh Bình Dương, góp phần ngăn chặn dịch xảy ra và bùng phát trong cộng đồng,
Chính vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:“Kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống bệnh Tay chân miệng của bà mẹ có con dưới 5 tuổi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương năm 2019 và một số yếu tố liên quan” với các mục tiêu:
1 Đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành phòng chống bệnh tay chân miệng của bà mẹ có con dưới 5 tuổi điều trị tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương năm 2019
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống tay chân miệng của đối tượng nghiên cứu