Đàm phán và ký kết thỏa ước lao động tập thể là một trong những khía cạnh quan trọng của hoạt động công đoàn. Đó là được xác định trong một chương và 27 điều của Bộ luật Lao động 2012. Tuy nhiên, để đàm phán, đối thoại thành công và ký kết tập thể Thỏa thuận lao động giữa người sử dụng lao động và đại diện của người lao động có nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có nội dung khác nhau và nhiệm vụ. Yêu cầu cán bộ công đoàn không chỉ trang bị kỹ năng, trách nhiệm, nhiệt tình, kinh nghiệm mà còn phải trang bị vốn xã hội.
Trang 1NÍNG CAO VÖỊN XAÔ HÖƠI CHO CAÂN BÖƠ CÖNG ĂOAĐN
LÏ PHÛÚNG THAÊO - TAƠ AÂNH NGUÝƠT*
* Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn
Toâm tùưt: Toâm tùưt: Thûúng lûúơng vađ kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí lađ möơt trong nhûông nöơi dung ríịt quan troơng trong hoaơt ăöơng cöng ăoađn; ăiïìu ăoâ ăaô ặúơc Böơ luíơt Lao ăöơng 2012 dađnh 1 Chûúng vúâi 27 Ăiïìu qui ắnh. Tuy nhiïn, trong thûơc tïị ăïí ăöịi thoaơi, thûúng lûúơng thađnh cöng, ăi ăïịn kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí giûôa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vađ ăaơi diïơn tíơp thïí ngûúđi lao ăöơng coâ ríịt nhiïìu giai ăoaơn, möîi möơt giai ăoaơn coâ nhûông nöơi dung vađ cöng viïơc khaâc nhau; ăođi hoêi caân böơ cöng ăoađn khöng nhûông trang
bõ kyô nùng, traâch nhiïơm, lođng nhiïơt tònh, kinh nghiïơm, mađ cođn cíìn trang bõ “Vöịn xaô höơi”
Tûđ khoâa: Vöịn xaô höơi, Caân böơ cöng ăoađn, Thûúng lûúơng tíơp thïí, Thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí
IMPROVING SOCIAL CAPITAL FOR TRADE UNION OFFICIALS IN COLLECTIVE NEGOTIATIONS
AND COLLECTIVE LABOR AGREEMENTS Abstract: Negotiating and signing collective labor agreements is one of important aspects of trade union activities. That is determined in one chapter and 27 articles of Labor Code 2012. However, to negotiate, dialog successfully, and to sign collective labor agreements between employers and representatives of employees there are many stages, each of which has different contents and tasks. Is requires union officials not only to equip with skills, responsibilities, enthusiasm, experience, but also to equip with
“social capital”.
Keywords: Social capital, union officials, collective negotiations, collective labor agreements
Ngađy nhíơn:09/03/2018
Ngađy phaên biïơn:20/03/2018
Ngađy duýơt ăùng:13/04/2018
1 Ăùơt víịn ăïì
“Vöịn xaô höơi” lađ möơt khaâi niïơm múâi xuíịt hiïơn úê
Viïơt Nam trong nhûông nùm gíìn ăíy, nhûng ăïịn nay
coâ nhiïìu caâch hiïíu khaâc nhau vađ chûa coâ sûơ thöịng
nhíịt vïì khaâi niïơm; song theo caâc nhađ khoa hoơc, “vöịn
xaô höơi” coâ vai trođ ríịt quan troơng trong ăúđi söịng xaô höơi
cuêa möơt caâ nhín. Ăïí giaêi quýịt nhiïìu víịn ăïì naêy
sinh trong quaâ trònh tûúng taâc giûôa caâc nhín vúâi caâ
nhín, caâ nhín vúâi nhoâm xaô höơi, ăođi hoêi chuê thïí trong
quaâ trònh tûúng taâc ăoâ phaêi coâ ặúơc vöịn xaô höơi, vöịn
xaô höơi töịt bao nhiïu thò cöng viïơc giaêi quýịt möơt
caâch thuíơn lúơi bíịy nhiïu. Trong bađi viïịt nađy taâc giaê
chó bađn vïì möơt khña caơnh cuêa vöịn xaô höơi ăïí ăi ăïịn
traê lúđi caâc cíu hoêi sau: trong hoaơt ăöơng cöng ăoađn,
caân böơ cöng ăoađn coâ cíìn vöịn xaô höơi khöng? Nïịu vöịn
xaô höơi cuêa caân böơ cöng ăoađn töịt, thò coâ taâc duơng nhû
thïị nađo trong viïơc quaâ trònh thûúng lûúơng vađ kyâ thoêa
ûúâc lao ăöơng tíơp thïí?
2 Khaâi niïơm vöịn xaô höơi
Theo hoơc giaê Pierre Bourdieu : Vöịn xaô höơi
(Social capital) lađ töíng húơp caâc nguöìn tađi nguýn
thûơc tïị hoùơc tiïìm nùng coâ liïn quan ăïịn súê hûôu
möơt maơng lûúâi bïìn vûông cuêa möịi quan hïơ, trong ăoâ caâc thađnh viïn trong möơt nhoâm cung cíịp cho möîi thađnh viïn cuêa mònh vúâi sûơ uêng höơ cuêa vöịn thuöơc súê hûôu tíơp thïí, möơt “uêy nhiïơm” pheâp tñn duơng, trong caâc giaâc quan khaâc nhau cuêa tûđ nađy. Nhûông möịi quan hïơ nađy coâ thïí chó töìn taơi trong traơng thaâi thûơc tïị, hoùơc caâc trao ăöíi mang tñnh biïíu tûúơng giuâp ăúô ăïí duy trò chuâng
Theo Nhađ Chñnh trõ hoơc Robert Putnam: Vöịn xaô höơi lađ möơt thuíơt ngûô mang tñnh khaâi niïơm mö taê nhûông caâch thûâc tûúng taâc cuêa caâc thađnh viïn trong maơng lûúâi, nhû tûđ viïơc noâi chuýơn vúâi hađng xoâm túâi viïơc tham gia caâc ăaêng phaâi chñnh trõ, Öng nhùưc ăïịn baên chíịt vađ phaơm vi tûúng taâc cuêa caâ nhín trong maơng lûúâi caâc töí chûâc chñnh thöịng vađ khöng chñnh thöịng” [4]
Theo taâc giaê Tríìn Hûôu Quang: “Vöịn Xaô höơi lađ möơt khaâi niïơm xaô höơi hoơc ặúơc duđng ăïí chó möơt caâch töíng húơp hiïơn thûơc vađ ăùơc trûng cuêa nhûông möịi díy liïn kïịt giûôa con ngûúđi vúâi nhau trong möơt
Trang 2nađy chõu sûơ chi phöịi quýịt ắnh cuêa caâc chuíín mûơc
(chñnh thûâc vađ phi chñnh thûâc) vađ caâc ắnh chïị ăang
töìn taơi trong cöơng ăöìng hay xaô höơi íịy, vađ ặúơc biïíu
hiïơn ra thađnh nhûông hiïơn tûúơng mađ chuâng ta coâ thïí
quan saât ặúơc nhû sûơ tin cíơy giûôa con ngûúđi vúâi
nhau, khaê nùng lađm viïơc chung vúâi nhau, vađ caâc loaơi
maơng lûúâi xaô höơi khaâc nhau. Vò tñnh chíịt töíng húơp
vađ phûâc taơp cuêa khaâi niïơm nađy, nïn chuâng ta khöng
dïî ăo lûúđng hay ắnh lûúơng hoâa ặúơc “vöịn xaô höơi”,
mađ chó coâ thïí ăïì cíơp ăïịn noâ vïì mùơt ắnh tñnh. Tuy
víơy, chuâng ta víîn coâ thïí quan saât vađ ăo lûúđng nhûông
biïíu hiïơn ra bïn ngoađi cuêa noâ nhû sûơ tin cíơy, sûơ húơp
taâc, sûơ tham gia vađo caâc höơi ăoađn, vađ caâc maơng lûúâi
xaô höơi” [2]
Nhòn chung caâc nhađ nghiïn cûâu ăïì cíơp ăïịn “vöịn
xaô höơi” ặúơc thïí hiïơn dûúâi daơng maơng lûúâi caâc quan
hïơ xaô höơi, caâc giaâ trõ chuíín mûơc vađ sûơ tin cíơy líîn
nhau nh ùìm thuâc ăííy quaâ trònh húơp taâc giûôa caâc thađnh
viïn trïn cú súê kïịt nöịi cöơng ăöìng, trong ăoâ thađnh viïn
vúâi tû caâch lađ möơt mùưt xñch trong maơng lûúâi quan hïơ
Vúâi caâch tiïịp cíơn nhû víơy, “vöịn xaô höơi” coâ caâc
ăùơc ăiïím cú baên sau:
(i) Vöịn xaô höơi lađ sûơ kïịt húơp (tûúng höî) vúâi nhau
taơo thađnh maơng lûúâi xaô höơi, trong ăoâ caâc quan hïơ xaô
höơi giûôa caâ nhín vúâi caâ nhín, caâ nhín vúâi nhoâm xaô
höơi vađ caâ nhín vúâi cöơng ăöìng ặúơc hònh thađnh trïn
cú súê tûúng taâc
(ii) Vöịn xaô höơi liïn quan chùơt cheô ăïịn chó söị cuêa
con ngûúđi vađ caâc nguöìn lûơc trong tûđng ăiïìu kiïơn
phaât triïín kinh tïị - vùn hoâa - xaô höơi cuơ thïí tûđng quöịc
gia, dín töơc, thíơm chñ tûđng vuđng laônh thöí cuơ thïí
(iii) Vöịn xaô höơi ặúơc kïịt tinh trïn cú súê sûơ tin
tûúêng, tin cíơy líîn nhau hay niïìm tin. Ăíy lađ möơt
trong nhûông ăùơc ăiïím hïịt sûâc quan troơng cuêa vöịn
xaô höơi
(iv) Vöịn xaô höơi coâ ặúơc trïn cú súê caâc thađnh viïn
phaêi tuín thuê nhûông quy tùưc hay hađnh vi míîu mûơc
chung mađ xaô höơi quy ắnh
Mùơc duđ lađ möơt khaâi niïơm múâi ặúơc nhiïìu nhađ
khoa hoơc ăïì cíơp úê Viïơt Nam trong nhûông nùm gíìn
ăíy vađ coâ nhiïìu caâch hiïíu khaâc nhau, song taâc giaê
cho rùìng, vöịn xaô höơi theo caâch hiïíu cùn baên nhíịt
bao göìm caâc thađnh töị: (i) Hïơ thöịng caâc maơng lûúâi
xaô höơi; (ii) Niïìm tin cuêa con ngûúđi trong xaô höơi vađ
(iii) Khaê nùng kïịt nöịi ăïí thûơc hiïơn cöng viïơc trong
xaô höơi.
Tûđ caâch tiïịp cíơn nhû víơy, muöịn thûơc hiïơn töịt
chûâc nùng vađ nhiïơm vuơ trong ăún võ, doanh nghiïơp
noâi chung vađ thûúng lûúơng, kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng
tíơp thïí noâi riïng, caân böơ cöng ăoađn cíìn níng cao
“vöịn xaô höơi”, hay noâi caâch khaâc caân böơ cöng ăoađn cíìn níng cao kiïịn thûâc, kinh nghiïơm, kyô nùng, vùn hoâa ûâng xûê, taơo ra ặúơc niïìm tin, tûúng taâc töịt trong maơng lûúâi xaô höơi, ăïí trao ăöíi vađ thaêo luíơn nhùìm ăaơt ặúơc muơc ăñch ăïì ra
3 Thûúng lûúơng vađ kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí
Chûúng V, cuêa Böơ Luíơt Lao ăöơng Nûúâc Cöơng hođa xaô höơi chuê nghôa Viïơt Nam böí sung sûêa ăöíi
2012 ăaô quy ắnh vïì Thûúng lûúơng tíơp thïí vađ Thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí, cuơ thïí:
a) Vïì thûúng lûúơng tíơp thïí
+ Muơc ăñch cuêa thûúng lûúơng tíơp thïí lađ viïơc tíơp thïí lao ăöơng thaêo luíơn, ăađm phaân vúâi ngûúđi sûê duơng lao ăöơng nhùìm muơc ăñch sau ăíy: (i) Xíy dûơng quan hïơ lao ăöơng hađi hoađ, öín ắnh vađ tiïịn böơ;
(ii) Xaâc líơp caâc ăiïìu kiïơn lao ăöơng múâi lađm cùn cûâ ăïí tiïịn hađnh kyâ kïịt thoaê ûúâc lao ăöơng tíơp thïí;
(iii) Giaêi quýịt nhûông vûúâng mùưc, khoâ khùn trong viïơc thûơc hiïơn quýìn vađ nghôa vuơ cuêa möîi bïn trong quan hïơ lao ăöơng
+ Nguýn tùưc thûúng lûúơng tíơp thïí: (i) Thûúng lûúơng tíơp thïí ặúơc tiïịn hađnh theo nguýn tùưc thiïơn chñ, bònh ăùỉng, húơp taâc, cöng khai vađ minh baơch;
(ii) Thûúng lûúơng tíơp thïí ặúơc tiïịn hađnh ắnh kyđ hoùơc ăöơt xuíịt; (iii) Thûúng lûúơng tíơp thïí ặúơc thûơc hiïơn taơi ắa ăiïím do hai bïn thoêa thuíơn
+ Quýìn ýu cíìu thûúng lûúơng tíơp thïí: (i) Möîi bïn ăïìu coâ quýìn ýu cíìu thûúng lûúơng tíơp thïí, bïn nhíơn ặúơc ýu cíìu khöng ặúơc tûđ chöịi viïơc thûúng lûúơng. Trong thúđi haơn 07 ngađy lađm viïơc, kïí tûđ ngađy nhíơn ặúơc ýu cíìu thûúng lûúơng, caâc bïn thoaê thuíơn thúđi gian bùưt ăíìu phiïn hoơp thûúng lûúơng;
(ii) Trûúđng húơp möơt bïn khöng thïí tham gia phiïn hoơp thûúng lûúơng ăuâng thúđi ăiïím bùưt ăíìu thûúng lûúơng theo thoêa thuíơn, thò coâ quýìn ăïì nghõ hoaôn, nhûng thúđi ăiïím bùưt ăíìu thûúng lûúơng khöng quaâ
30 ngađy kïí tûđ ngađy nhíơn ặúơc ýu cíìu thûúng lûúơng tíơp thïí; (iii) Trûúđng húơp möơt bïn tûđ chöịi thûúng lûúơng hoùơc khöng tiïịn hađnh thûúng lûúơng trong thúđi haơn quy ắnh cuêa phaâp luíơt lao ăöơng thò bïn kia coâ quýìn tiïịn hađnh caâc thuê tuơc ýu cíìu giaêi quýịt tranh chíịp lao ăöơng theo quy ắnh cuêa phaâp luíơt
+ Ăaơi diïơn thûúng lûúơng tíơp thïí ặúơc quy ắnh nhû sau: Bïn tíơp thïí lao ăöơng trong thûúng lûúơng tíơp thïí phaơm vi doanh nghiïơp lađ töí chûâc ăaơi diïơn tíơp thïí lao ăöơng taơi cú súê; thûúng lûúơng tíơp thïí phaơm vi ngađnh lađ ăaơi diïơn Ban chíịp hađnh cöng ăoađn ngađnh
Bïn ngûúđi sûê duơng lao ăöơng trong thûúng lûúơng tíơp thïí phaơm vi doanh nghiïơp lađ ngûúđi sûê duơng lao ăöơng hoùơc ngûúđi ăaơi diïơn cho ngûúđi sûê duơng lao ăöơng;
Trang 3töí chûâc ăaơi diïơn ngûúđi sûê duơng lao ăöơng ngađnh
+ Nöơi dung thûúng lûúơng tíơp thïí, bao göìm: Tiïìn
lûúng, tiïìn thûúêng, trúơ cíịp vađ níng lûúng; Thúđi giúđ
lađm viïơc, thúđi giúđ nghó ngúi, lađm thïm giúđ, nghó giûôa
ca; Baêo ăaêm viïơc lađm ăöịi vúâi ngûúđi lao ăöơng; Baêo
ăaêm an toađn lao ăöơng, vïơ sinh lao ăöơng; thûơc hiïơn
nöơi quy lao ăöơng
+ Quy trònh thûúng lûúơng tíơp thïí: Trûúâc khi bùưt
ăíìu phiïn hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí ñt nhíịt 10 ngađy,
ngûúđi sûê duơng lao ăöơng phaêi cung cíịp thöng tin vïì
tònh hònh hoaơt ăöơng saên xuíịt, kinh doanh, khi tíơp
thïí lao ăöơng ýu cíìu trûđ nhûông bñ míơt kinh doanh,
bñ míơt cöng nghïơ cuêa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng
Sau ăoâ, ăaơi diïơn thûúng lûúơng cuêa bïn tíơp thïí lao
ăöơng líịy yâ kiïịn trûơc tiïịp cuêa tíơp thïí lao ăöơng hoùơc
giaân tiïịp thöng qua höơi nghõ ăaơi biïíu cuêa ngûúđi lao
ăöơng vïì ăïì xuíịt cuêa ngûúđi lao ăöơng vúâi ngûúđi sûê
duơng lao ăöơng vađ caâc ăïì xuíịt cuêa ngûúđi sûê duơng
lao ăöơng vúâi tíơp thïí lao ăöơng. Cuöịi cuđng, chíơm
nhíịt 05 ngađy lađm viïơc trûúâc khi bùưt ăíìu phiïn hoơp
thûúng lûúơng tíơp thïí, bïn ăïì xuíịt ýu cíìu thûúng
lûúơng tíơp thïí phaêi thöng baâo bùìng vùn baên cho
bïn kia biïịt vïì nhûông nöơi dung dûơ kiïịn tiïịn hađnh
thûúng lûúơng tíơp thïí
Ngûúđi sûê duơng lao ăöơng chõu traâch nhiïơm töí chûâc
phiïn hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí theo thúđi gian, ắa
ăiïím do hai bïn ăaô thoêa thuíơn; viïơc thûúng lûúơng
tíơp thïí phaêi ặúơc líơp biïn baên, trong ăoâ phaêi coâ
nhûông nöơi dung ăaô ặúơc hai bïn thöịng nhíịt, thúđi
gian dûơ kiïịn kyâ kïịt vïì caâc nöơi dung ăaô ăaơt ặúơc thoaê
thuíơn; nhûông nöơi dung cođn yâ kiïịn khaâc nhau. Biïn
baên phiïn hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí phaêi coâ chûô kyâ
cuêa ăaơi diïơn tíơp thïí lao ăöơng, cuêa ngûúđi sûê duơng lao
ăöơng vađ cuêa ngûúđi ghi biïn baên
Trong thúđi gian 15 ngađy, kïí tûđ ngađy kïịt thuâc phiïn
hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí, ăaơi diïơn thûúng lûúơng
cuêa bïn tíơp thïí lao ăöơng phaêi phöí biïịn röơng raôi,
cöng khai biïn baên phiïn hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí
cho tíơp thïí lao ăöơng biïịt vađ líịy yâ kiïịn biïíu quýịt
cuêa tíơp thïí lao ăöơng vïì caâc nöơi dung ăaô thoaê thuíơn
Trûúđng húơp thûúng lûúơng khöng thađnh möơt trong
hai bïn coâ quýìn tiïịp tuơc ăïì nghõ thûúng lûúơng hoùơc
tiïịn hađnh caâc thuê tuơc giaêi quýịt tranh chíịp lao ăöơng
theo quy ắnh cuêa phaâp luíơt lao ăöơng
Traâch nhiïơm cuêa töí chûâc cöng ăoađn, töí chûâc
ăaơi diïơn ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vađ cú quan quaên
lyâ nhađ nûúâc vïì lao ăöơng trong thûúng lûúơng tíơp
thïí: Töí chûâc böìi dûúông kyô nùng thûúng lûúơng tíơp
thïí cho ngûúđi tham gia thûúng lûúơng tíơp thïí; Tham
dûơ phiïn hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí nïịu coâ ăïì nghõ
cuêa möơt trong hai bïn thûúng lûúơng tíơp thïí; cung cíịp, trao ăöíi caâc thöng tin liïn quan ăïịn thûúng lûúơng tíơp thïí
b) Vïì thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí
Thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí lađ vùn baên thoaê thuíơn giûôa tíơp thïí lao ăöơng vađ ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vïì caâc ăiïìu kiïơn lao ăöơng mađ hai bïn ăaô ăaơt ặúơc thöng qua thûúng lûúơng tíơp thïí. Nöơi dung thoaê ûúâc lao ăöơng tíơp thïí khöng ặúơc traâi vúâi quy ắnh cuêa phaâp luíơt vađ phaêi coâ lúơi hún cho ngûúđi lao ăöơng
so vúâi quy ắnh cuêa phaâp luíơt. Thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí ặúơc kyâ kïịt giûôa ăaơi diïơn tíơp thïí lao ăöơng vúâi ngûúđi sûê duơng lao ăöơng hoùơc ăaơi diïơn ngûúđi sûê duơng lao ăöơng. Thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí chó ặúơc kyâ kïịt khi caâc bïn ăaô ăaơt ặúơc thoêa thuíơn taơi phiïn hoơp thûúng lûúơng tíơp thïí, trong ăoâ: Coâ trïn 50% söị ngûúđi cuêa tíơp thïí lao ăöơng biïíu quýịt taân thađnh nöơi dung thûúng lûúơng tíơp thïí ăaô ăaơt ặúơc trong trûúđng húơp kyâ thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí doanh nghiïơp. Trûúđng húơp, coâ trïn 50% söị ăaơi diïơn Ban chíịp hađnh cöng ăoađn cú súê hoùơc cöng ăoađn cíịp trïn cú súê biïíu quýịt taân thađnh nöơi dung thûúng lûúơng tíơp thïí ăaô ăaơt ặúơc trong trûúđng húơp kyâ thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí ngađnh
4 Níng cao vöịn xaô höơi ăöịi vúâi caân böơ cöng ăoađn trong thûúng lûúơng vađ kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí
Vöịn xaô höơi ăïì cíơp ăïịn tñnh tñch cûơc cuêa ngûúđi lao ăöơng lađ coâ thïí sûê duơng vöịn xaô höơi ăïí caâ nhín biïịn thađnh vöịn tađi chñnh, tûâc lađ sûê duơng vöịn xaô höơi ăïí cöng nhín tòm kiïịm viïơc lađm, tòm kiïịm thu nhíơp Nhûng vöịn xaô höơi khöng phaêi ặúơc sûê duơng hiïơu quaê trong moơi hoaơt ăöơng cuêa quan hïơ lao ăöơng. Mùơc duđ ngûúđi lao ăöơng coâ thïí sûê duơng ăïí xin viïơc nhûng trong quaâ trònh ăïì baơt hay cíịt nhùưc lïn võ trñ cao hún trong doanh nghiïơp thò ngûúđi sûê duơng lao ăöơng quan tím chñnh lađ tay nghïì, chuýn mön cuêa ngûúđi lao ăöơng chûâ khöng coi sûơ thín quen lađ tiïu chñ quan troơng. Noâi caâch khaâc, khöng phaêi luâc nađo vöịn xaô höơi cuêa ngûúđi lao ăöơng cuông ặúơc sûê duơng hûôu duơng trong quan hïơ lao ăöơng trong doanh nghiïơp
Theo quy ắnh cuêa phaâp luíơt lao ăöơng, chuâng ta khöng khoâ khùn gò trong viïơc nhòn nhíơn ăïí coâ ặúơc vùn baên thoaê thuíơn giûôa tíơp thïí lao ăöơng vađ ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vïì caâc ăiïìu kiïơn lao ăöơng, tiïìn lûúng, tiïìn cöng, thúđi gian lađm viïơc, thúđi gian nghó ngúi, mađ hai bïn ăaô ăaơt ặúơc thöng qua quaâ trònh thûúng lûúơng tíơp thïí. Tuy nhiïn, ăïí thûúng lûúơng möơt caâch coâ hiïơu quaê, muöịn hay khöng caân böơ cöng ăoađn (Ăaơi diïơn cho tíơp thïí ngûúđi lao ăöơng) cíìn coâ vöịn xaô höơi cíìn thiïịt ăïí thûúng lûúơng vađ ăi ăïịn kyâ kïịt
Trang 4Vò caâc lyâ do sau:
Thûâ nhíịt, trong cú chïị thõ trûúđng lúơi ñch cuêa
ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vađ ngûúđi lao ăöơng khöng
dïî gò coâ chung quan ăiïím. Xeât ăïịn cuđng, ngûúđi sûê
duơng lao ăöơng thûúđng khöng mong muöịn ngûúđi lao
ăöơng lađm ñt mađ ăođi hoêi nhiïìu quýìn lúơi vïì tiïìn lûúng,
tiïìn thûúêng, trúơ cíịp, níng lûúng, cuông nhû thúđi giúđ
lađm viïơc, thúđi giúđ nghó ngúi, lađm thïm giúđ, nghó
giûôa ca vađ cöng taâc ăiïìu kiïơn lao ăöơng, möi trûúđng
vïơ sinh lao ăöơng; thûơc hiïơn nöơi quy lao ăöơng. Traâi
laơi, ngûúđi lao ăöơng laơi coâ tím lyâ ngûúơc laơi. Ăíy
chñnh lađ míịu chöịt cú baên mađ trong quaâ trònh thûúng
lûúơng caân böơ cöng ăoađn vađ ngûúđi sûê duơng lao ăöơng
phaêi ăi ăïịn thöịng nhíịt vúâi nhau tûđng nöơi dung ăïí
ăaêm baêo quýìn vađ lúơi ñch húơp phaâp, chñnh ăaâng
cho tûđng bïn tham gia thûúng lûúơng trûúâc khi kyâ
kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí
Thûâ hai, caân böơ cöng ăoađn khöng chuýn traâch
trong caâc doanh nghiïơp hûúêng lûúng do ngûúđi sûê
duơng lao ăöơng chi traê, do ăoâ trong quaâ trònh thûúng
lûúơng caân böơ cöng ăoađn khöng dïî gò “ặâng ăöơc líơp”
vúâi ngûúđi sûê duơng lao ăöơng. Nïịu caân böơ cöng ăoađn
nghiïng vïì lúơi ñch cuêa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vò
phaêi phuơ thuöơc vađo ngûúđi sûê duơng lao ăöơng chi traê,
ăaôi ngöơ, cho mònh, thò chùưc chùưn viïơc kyâ kïịt thoêa
ûúâc lao ăöơng seô bíịt lúơi cho tíơp thïí ngûúđi lao ăöơng
Nhûng traâi laơi, ríịt coâ thïí ngûúđi sûê duơng lao ăöơng
khöng bùìng lođng. Viïơc thuýịt phuơc ngûúđi sûê duơng
lao ăöơng kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí luâc nađy
khöng chó ăođi hoêi kiïịn thûâc vïì phaâp luíơt, chuýn
mön nghiïơp vuơ, trònh ăöơ hoơc víịn mađ cođn coâ vöịn xaô
höơi trong quaâ trònh thûúng lûúơng
Thûâ ba, khaê nùng hûôu duơng cuêa caân böơ cöng
ăoađn xeât úê bònh diïơn thïí chíịt, trñ túơ, tím lyâ vađ khaê
nùng xeât ăoaân cuêa caân böơ cöng ăoađn trong nhûông
tñnh huöịng cuơ thïí lađ ríịt cíìn thiïịt trong lûơa choơn thúđi
gian, ắa ăiïím, tñnh caâch, khñ chíịt, nùng lûơc, thíơm
chñ súê trûúđng cuêa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng ăïí coâ thïí
“dô bíịt biïịn, ûâng vaơn biïịn” trong quaâ trònh thûúng
lûúơng, thoêa hiïơp ăïí thuíơn lúơi ăi ăïịn thöịng nhíịt caâc
ăiïìu khoaên, nöơi dung trong kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng
tíơp thïí
Thûâ tû, ăïí thûúng lûúơng tíơp thïí thađnh cöng, caân
böơ cöng ăoađn cíìn tíơp húơp caâc khaê nùng, nhû: kheâo
leâo ûâng xûê, kyô nùng trong giao tiïịp vađ nùng lûơc cuêa
baên thín. Nhûông nùng lûơc nađy coâ thïí ặúơc hiïíu úê
mûâc ăöơ thûơc hađnh cú baên cao hoùơc thíịp tuđy thuöơc
vađo ăiïìu kiïơn, möi trûúđng, quy mö saên xuíịt, ăùơc
ăiïím hoaơt ăöơng saên xuíịt kinh doanh cuêa doanh
nghiïơp. Chùỉng haơn, doanh nghiïơp ñt ăíìu tû vađo viïơc
níng cao trònh ăöơ chuýn mön kyô thuíơt cho ngûúđi lao ăöơng (mùơc duđ luíơt phaâp lao ăöơng ăaô quy ắnh, taơi Ăiïìu 60), do ăoâ trong thûúng lûúơng vađ kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí coâ nhûông ăiïìu khoaên rađng buöơc líîn nhau, caân böơ cöng ăoađn cíìn víơn duơng vöịn xaô höơi cuêa mònh ăïí ăaơt ặúơc nhûông kïịt quaê ăaêm baêo hađi hođa lúơi ñch cuêa hai bïn, trong ăoâ coâ ngûúđi lao ăöơng. Hay, giaêi quýịt traê lûúng, thûúêng cho ngûúđi lao ăöơng cuông tûúng tûơ nhû víơy
Thûâ nùm , ăïí thûúng lûúơng tíơp thïí vađ kyâ kïịt
thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí thađnh cöng, caân böơ cöng ăoađn cíìn taơo líơp sûơ tin tûúêng, tin cíơy, niïìm tin líîn nhau ăöịi vúâi ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vađ ngûúđi lao ăöơng trong quaâ trònh saên xuíịt, trao ăöíi thöng tin vađ caâc hoaơt ăöơng söịng hùìng ngađy. Nhûông töị chíịt nađy seô goâp phíìn ríịt quan troơng trong viïơc
ra quýịt ắnh, giaêi quýịt nhûông nöơi dung, víịn ăïì ăang tranh luíơn, thíơm chñ nhûông ăiïím bíịt ăöìng yâ kiïịn, nhùìm coâ lúơi cho viïơc thûúng thaêo ăïí ăi ăïịn thöịng nhíịt yâ kiïịn trong thûúng lûúơng vađ kyâ kïịt thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí
Toâm laơi: Ăïí thûúng lûúơng tíơp thïí giûôa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng vađ ăaơi diïơn tíơp thïí ngûúđi lao ăöơng ăi ăïịn thađnh cöng töịt ăeơp vađ thuíơn lúơi cho cöng viïơc kyâ kïịt ặúơc thoêa ûúâc lao ăöơng tíơp thïí, viïơc xíy dûơng, ăađo taơo, böìi dûúông caân böơ cöng ăoađn trong caâc doanh nghiïơp úê ăíy khöng chó nhòn theo goâc ăöơ giaâo duơc hay vùn hoâa mađ theo cođn trang bõ cho caân böơ cöng ăoađn nhûông ặâc tñnh töịt, nhûông kyô nùng trong cuöơc söịng ăïí hoơ coâ khaê nùng ngöìi laơi vúâi nhau lađm ặúơc nhûông cöng viïơc nhíịt ắnh nađo ăoâ. Vađ chuâng ta seô coâ ặúơc möơt ăöơi nguô caân böơ coâ tinh thíìn tíơp thïí, coâ vöịn xaô höơi, taơo líơp caâc ặâc tñnh töịt vađ thûơc hiïơn töịt chûâc nùng chùm lo, baêo vïơ quýìn, lúơi ñch húơp phaâp, chñnh ăaâng cho ngûúđi lao ăöơng; ăöìng thúđi goâp phíìn vađo viïơc thuâc ăííy khaê nùng húơp taâc vađ tham gia vađo caâc hoaơt ăöơng xaô höơi, cuông nhû trong quaâ trònh phaât triïín doanh nghiïơp.
Tađi liïơu tham khaêo
1. Böơ luíơt Lao ăöơng Nûúâc Cöơng hođa xaô höơi chuê nghôa Viïơt Nam
(böí sung sûêa ăöíi nùm 2012), Nxb Chñnh trõ Quöịc gia, 2014.
2. Tríìn Hûôu Quang, Taơp chñ Khoa hoơc xaô höơi, söị 07 (95), 2006, trang 74-81.
3. Pierre Bourdieu 1986. The forms of capital. In J. Richardson (Ed.) Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education (New York, Greenwood), 241-258.
4. R. D. Putnam. Bowlinh Alone: The collapse and Revival of American Community. NY: Simonand Schuster, 2000.
5. Lï Ngoơc Huđng, Vöịn xaô höơi, vöịn con ngûúđi vađ maơng lûúâi xaô höơi qua möơt söị nghiïn cûâu úê Viïơt Nam, Taơp chñ nghiïn cûâu con
ngûúđi, söị 4 (37). 2008.