Bài giảng Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam - Bài I: Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và cương lĩnh chính trị đầu tiên trình bày về hoàn cảnh ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam, hoàn cảnh ra đời của cương lĩnh chính trị đầu tiên. Mời bạn cùng tham khảo.
Trang 1BÀI I
SỰ RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VÀ
CƯƠNG LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN
Trang 2I HOÀN CẢNH RA ĐỜI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN
VIỆT NAM
1 Tình hình chính trị thế giới cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20
- Sự chuyển biến của CNTB và hậu quả của nó.
Có 2 điểm cần lưu ý:
+ CNTB đã chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền, đế quốc chủ nghĩa Chúng đã tăng cường xâm lược các nước khác, biến hàng trăm quốc gia dân tộc trở thành thuộc địa, nô lệ Vấn đề dân tộc trở thành vấn đề quốc tế lớn
+ Mâu thuẫn giữa các dân tộc bị áp bức với CN đế quốc
ngày càng gay gắt Phong trào đấu tranh chống CNĐQ diễn
Trang 3- Sự ra đời và phát triển ngày càng mạnh của CN
Mác - Lênin.
+ Ra đời vào tháng 2-1848, đến đầu thế kỷ 20 đã có vai trò to lớn trong đời sống chính trị thế giới, trở
thành hệ tư tưởng của giai cấp công nhân.
+ CN Mác - Lênin đã đem lại cho nhân loại một nhận thức mới về con đường phát triển của mình, mở ra thời đại mới để giải phóng nhân dân lao động thoát khỏi mọi sự áp bức bóc lột, có cuộc sống ngày càng tốt đẹp.
Trang 4- Thắng lợi của cách mạng Tháng 10 Nga và sự ra đời của
Quốc tế cộng sản (3-1919- quốc tế 3) (Quốc tế 1 thành lập năm 1864; quốc tế 2: 1889) Quốc tế 3 hết sức quan tâm đến vấn đề dân tộc thuộc địa (trong 7 kỳ Đại hội của Quốc tế 3
có 2 kỳ chuyên bàn về thuộc địa)
+ Cách mạng Tháng 10 Nga mở ra cho nhân loại con đường hiện thực để giải phóng người lao động thoát khỏi ách áp
bức, bóc lột, cổ vũ nhân dân các nước trong đó có nhân dân Việt Nam đứng lên đấu tranh giành quyền sống
+ Một loạt Đảng Cộng sản ra đời và gia nhập quốc tế Cộng sản
+ Là điểm đến và nơi hội tụ các nhà yêu nước và cách mạng thế giới Nước Nga Xô Viết và quốc tế Cộng sản là nơi đào tạo, huấn luyện nhiều chiến sĩ cách mạng cho các dân tộc
Trang 52 Tình hình Việt Nam
a) Khái quát quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân
Pháp
- Ngày 1-9-1858: Tấn công xâm lược Việt Nam tại Đà
Nẵng nhưng thất bại Sau đó chuyển sang tấn công thôn tính
3 tỉnh miền Đông rồi miền Tây Đến cuối những năm 60 của thế kỷ XIX thôn tính xong Nam Kỳ
- Năm 1873: Đánh chiếm Bắc Kỳ và thành Hà Nội lần 1
- Năm 1882: Đánh chiếm Bắc kỳ và thành Hà Nội lần 2
- Năm 1883: Triều đình nhà Nguyễn ký Hàng ước Hác -
măng
- Năm 1884: Triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp định Pa-tơ-nốt chấp nhận sự đô hộ của thực dân Pháp trên toàn cõi Việt
Nam
Trang 6b) Xã hội Việt Nam dưới sự thống trị của Thực dân Pháp
- Đặc điểm chủ yếu của chính sách cai trò của thực dân Pháp + Về kinh tế: thi hành chính sách kinh tế rất bảo thủ
+ Về chính trị: Chế độ cai trị trực tiếp rất tàn bạo
+ Về văn hoá - xã hội: Chính sách ngu dân triệt để
- Chính sách cai trị bảo thủ và tàn bạo đã gây ra 4 hậu quả nghiêm trọng:
+ Nền kinh tế Việt Nam kiệt quệ, lạc hậu, mất cân đối và lệ thuộc vào kinh tế nước Pháp
+ Nền văn hoá dân tộc bị chà đạp và tàn phá, 95% dân số
Trang 7- Tình hình giai cấp: có 5 giai cấp chủ yếu:
+ Một là: giai cấp địa chủ, giai cấp này phân hoá làm 3 hạng: đại,
trung và tiểu địa chủ Đại địa chủ đứng hẳn về phe đế quốc Trung và tiểu địa chủ ít nhiều có tinh thần dân tộc.
+ Hai là: Giai cấp tư sản chia làm 2 bộ phận: Tư sản mại bản và tư
sản dân tộc Tư sản mại bản gắn với đế quốc, tư sản dân tộc có tinh thần yêu nước nhưng nhỏ yếu về số lượng và thế lực kinh tế, yếu đuối
về tinh thần.
+ Ba là: Tầng lớp tiểu tư sản: có tinh thần yêu nước, yêu độc lập tự
do, nhạy cảm về chính trị song hay hoang mang dao động về tư
tưởng Đời sống của đa số nghèo khó, bấp bênh.
+ Bốn là: giai cấp nông dân: bị áp bức về chính trị, bị bóc lột nặng nề
về kinh tế nên có mâu thuẫn gay gắt với đế quốc và phong kiến Họ chiếm số đông trong dân cư, có tinh thần đấu tranh rất quyết liệt.
+ Năm là: Giai cấp công nhân: Phần lớn xuất phát từ nông dân, bị đế
quốc, phong kiến và tư sản bóc lột, áp bức rất tàn bạo Tuy ra đời ở một nước thuộc địa, kém phát triển nhưng họ vẫn có những đặc điểm của giai cấp công nhân quốc tế, và là lực lượng chính trị tiên tiến nhất của xã hội Việt Nam lúc này.
Trang 8
- Các mâu thuẫn cơ bản và chủ yếu trong xã hội: Do
sự đối lập về lợi ích kinh tế và chính trị giữa các giai tầng nói trên, nên trong xã hội Việt Nam lúc này có
2 mâu thuẫn cơ bản:
+ Mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với đế quốc
xâm lược Đây là mâu thuẫn chủ yếu và gay gắt
nhất.
+ Mâu thuẫn giữa nhân dân ta (chủ yếu là nông dân) với giai cấp địa chủ phong kiến.
Trang 9
quyết cho được 2 mâu thuẫn này Vấn đề trung tâm, quyết định giải quyết 2 mâu thuẫn cơ bản
là vấn đề chính quyền Thực hiện mục tiêu đó, nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân ta diễn ra trong suốt mấy mươi năm từ khi thực dân
Pháp đặt chân lên đất nước ta cho đến những năm đầu của thế kỷ 20 nhưng đều thất bại.
Trang 10c) Phong trào yêu nước theo khuynh hướng phong kiến và Tư sản
- Phong trào Cần vương (theo hệ tư tưởng phong
kiến)
+ Người khởi xướng: Tôn Thất Thuyết và Vua Hàm Nghi
+ Diễn ra từ 1885 đến 1895 với nhiều cuộc khởi
nghĩa lớn như: Hương Khê, Ba Đình, Bãi Sậy
+ Do phải đối đầu với kẻ thù mới rất mạnh và sự
hạn chế trong tổ chức và giai cấp lãnh đạo nên cuối cùng phong trào đã bị thực dân pháp dìm trong bể máu.
Trang 11- Phong trào hệ tư tưởng Tư sản:
+ Phong trào Đông Du:
* Do Phan Bội Châu để xướng và lãnh đạo
+ Phong trào Duy Tân.
* Do Phan Chu Trinh lãnh đạo
* Mục đích: giành độc lập bằng con đường cải cách.
* Phương pháp tiến hành: Dựa vào Pháp đế cải cách chế độ vua quan nhà Nguyễn và tiến hành cải cách văn hoá, lối sống phong tục với
phương châm: Nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, cải cách dân sinh.
* Thực dân Pháp vẫn tiến hành đàn áp, giải tán phong trào, bắt giam các nhà lãnh đạo Phong trào thất bại
Trang 12+ Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục:
* Do Lương Văn Can, Nguyễn Quyền tổ chức
* Nội dung chủ yếu: thông qua việc truyền bá chữ quốc ngữ
đế tiến hành cải cách giáo dục, cải cách xã hội, đổi mới
nhận thức, khơi dậy lòng yêu nước của nhân dân ta
* Thực dân pháp đã ra lệnh đóng cửa các trường học, bắt
giam các nhà lãnh đạo Phong trào tan rã
+ Khởi nghĩa Yên Bái của Việt Nam Quốc dân Đảng
* Người tổ chức và lãnh đạo: Nguyễn Thái Học và tổ chức chính trị theo hệ tư tưởng Tư sản: Việt Nam quốc dân Đảng
Tổ chức này hành động theo tư tưởng "tam dân" của Tôn
Trung Sơn (Trung quốc)
* Nội dung chủ yếu: tiến hành khởi nghĩa vũ trang ở Yên Bái và một số nơi khác với phương châm: không thành công cũng thành nhân Lực lượng chủ yếu là binh lính người Việt
* Bị thực dân Pháp đàn áp dã man và phong trào đã thất bại
Trang 13Như vậy phong trào đấu tranh theo ý thức hệ phong kiến và
tư sản diễn ra dưới nhiều hình thức từ vũ trang bạo động
đến cải cách ôn hoà song đều bị thực dân pháp đàn áp nên
đã thất bại Thất bại của con đường cứu nước theo khuynh hướng chính trị phong kiến và Tư sản đã dẫn đến sự khủng hoảng sâu sắc về đường lối cứu nước ở Việt Nam Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự thất bại này nhưng nguyên nhân
chủ yếu và quan trọng nhất là cách mạng Việt Nam thiếu
một giai cấp và một tổ chức chính trị tiên tiến lãnh đạo
Nhiệm vụ quan trọng nhất của các nhà yêu nước Việt Nam lúc này là phải tìm được con đường cứu nước đúng đắn,
phải xây dựng được một tổ chức chính trị tiên tiến đủ tầm
để đảm đương sứ mệnh mà lịch sử dân tộc đặt ra
Trang 14d) Phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản.
về cơ bản đấu tranh của công nhân vẫn tự phát, chủ yếu là đòi quyền lợi về kinh tế Giai cấp công nhân
và cả dân tộc đang trăn trở tìm một con đường cứu nước mới để giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp một cách một cách triệt để nhất.
Trang 15- Sự phát triển và trưởng thành của phong trào công nhân
Việt nam gắn liền với vai trò của tập thể các chiến sĩ cách mạng Việt Nam mà người có công đầu là lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - HCM
- Lộ trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc :
+ Ngày 5-6-1911: Ra đi tìm đường cứu nước với tên gọi là Văn Ba
+ Tìm hiểu cách mạng Tư sản Mỹ (1776); Cách mạng Tư sản Pháp (1789); nghiên cứu hệ thống thuộc địa của chủ
nghĩa tư bản; tìm hiểu chủ nghĩa Uyn-xơn… và rút ra kết
luận về con đường cách mạng tư sản: Tiếng là cộng hoà dân chủ nhưng kỳ thực trong nó tước lục (tước đoạt) công nông, ngoài nó áp bức thuộc địa; chủ nghĩa Uyn-xơn cũng là một trò bịp bợm lớn Do đó Người đã kiên quyết không đi theo con đường này
Trang 16+ Tìm hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin (Lý luận dân tộc
và thuộc địa của Lênin), tìm hiểu phong trào cách mạng thế giới và cách mạng Tháng 10 Nga (1917),
Nguyễn Ái Quốc kết luận: Muốn cứu nước và giải
phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản.
- Vài trò của Nguyễn Ái Quốc đối với sự phát triển của phong trào công nhân, đối với sự ra đời của
Đảng Cộng Sản Việt Nam Việt Nam là rất to lớn Điều này thể hiện:
Trang 17
+ Thứ nhất: Tìm ra con đường cứu nước đúng đắn
đó là con đường cách mạng vô sản; tìm thấy hệ tư
tưởng cách mạng khoa học, để làm nền tảng tư
tưởng và kim chỉ nam cho hành động của đảng đó
là CN Mác Lê Nin Truyền bá CN Mác- Lê nin vào Việt Nam Điều nay góp phần quyết định giải quyết được cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước ở Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ 20
Trang 18+ Thứ hai: Chuẩn bị về mọi mặt cho sự ra đời của Đảng
Cộng Sản Việt Nam
* Về chính trị tư tưởng
-> Viết các sách báo tố cáo tội ác man rợ của bọn đế quốc thực dân qua đó thức tỉnh các tầng lớp nhân dân đứng lên đấu tranh
-> Giới thiệu phổ biến, tuyên truyền những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác Lê Nin, nội dung con đường và phương pháp cách mạng Việt Nam cho các chiến sĩ yêu nước và
nhân dân Việt Nam
* Về tổ chức nhân sự:
-> Thành lập tổ chức Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (6-1925) để tập hợp các chiến sĩ yêu nước Việt Nam
-> Tổ chức huấn luyện, đào tạo hàng trăm chiến sĩ cách
mạng Đây là những "hạt giống đỏ" là nguồn nhân lực đầu tiên vô cùng quí báu cho sự ra đời của Đảng cộng sản Việt
Trang 19
+ Thứ 3: Chủ động triệu tập và trực tiếp chỉ đạo hội
nghị Hợp nhất thành lập Đảng cộng sản Việt Nam (3-2-1930) và đạt kết quả tốt đẹp.
+ Thứ 4: Soạn thảo Chính cương vắn tắt, Sách lược
văn tắt, Chương trình tóm tắt của Đảng.
Đây là bản Cương lĩnh chính trị đầu tiên, hết sức đúng đắn của Đảng CSVN Nhờ vậy ngay tư khi ra đời Đảng đã có đường lối cách mạng cơ bản, rất
đúng đắn, sáng tạo để lãnh đạo dân tộc và cách
mạng Việt Nam đi đến thắng lợi.
Trang 20II HỘI NGHỊ THÀNH LẬP ĐẢNG VÀ CƯƠNG
LĨNH CHÍNH TRỊ ĐẦU TIÊN CỦA ĐẢNG.
1 Hội nghị thành lập Đảng.
- Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng Việt Nam sau khi chủ nghĩa Mác Lê Nin, tư tưởng Nguyễn Ái Quốc HCM được truyền bá vào Việt Nam thông qua nhiều con đường, đặc biệt thông qua phong trào "vô sản hoá" của hội Việt Nam cách mạng thanh niên (1928) Điều này đã dẫn đến sự ra đời của 3 tổ chức cộng sản:
+ Đông Dương Cộng Sản Đảng (6-1929)
+ An Nam Cộng Sản Đảng (8-1929)
+ Đông Dương Cộng sản Liên Đoàn (9-1929)
Trang 21
- Như vậy chỉ trong vòng 4 tháng, 3 tổ chức cộng
sản đã nối tiếp nhau ra đời ở Việt Nam Điều này
chứng tỏ việc thành lập Đảng Cộng Sản là nhu cầu bức thiết của cách mạng Việt Nam Tuy nhiên việc cùng tồn tại 3 tổ chức cộng sản trong một nước đã vi phạm nguyên tắc thống nhất trong việc tổ chức
Đảng cộng sản của chủ nghĩa Mác Lê Nin, và ảnh
hưởng không tốt đến sự phát triển của cách mạng
Việt Nam Vì vậy cần phải nhanh chóng hợp nhất lại thành một chính Đảng Cộng sản duy nhất Đó là yêu cầu cấp bách của cách mạng Việt Nam.
Trang 22- Được sự uỷ nhiệm của quốc tế cộng sản và với sự chủ động tích cực của mình, Nguyễn Ái Quốc đã
triệu tập và chủ trì hội nghị Hợp nhất, thành lập
Đảng CSVN, từ ngày 3-7/2-1930 tại Hương cảng
(Trung quốc) và đã thành công tốt đẹp Hội nghị
quyết định:
+ Đặt tên Đảng là Đảng cộng sản Việt Nam
+ Thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt chương trình tóm tắt của Đảng Đây là bản Cương lính chính trị đầu tiên của Đảng.
+ Đề ra kế hoạch hợp nhất các tổ chức cộng sản
trong cả nước
+ Thành lập Ban chấp hành Trung ương Lâm Thời.
Trang 232 Cương lính chính trị đầu tiên của đảng - ngọn cờ dẫn dắt
sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc ở Việt Nam
- Gồm các văn kiện: Chính cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của đảng, chương trình tóm tắt của Đảng
- Nội dung chủ yếu của Cương lĩnh:
+ Phương hướng chiến lược của cách mạng là:
"Làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản"
+ Nhiệm vụ chủ yếu của cách mạng trong cách
mạng tư sản dân quyền và thổ địa cách mạng:
Trang 24* Về chính trị:
-> Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến tay sai, làm cho nước Việt Nam hoàn toàn độc lập
-> Dựng ra chính phủ công, nông, binh
-> Tổ chức quân đội công nông
-> Mở mang công nghiệp và nông nghiệp
-> Miễn thuế cho dân cày nghèo
-> Thi hành luật ngày làm tám giờ
Trang 25+ Về văn hoá xã hội
* Lôi kéo tiểu tư sản, tri thức, trung nông đi vào phe vô sản
* Đối với phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư sản An Nam thì phải tranh thủ, ít ra làm cho họ đứng trung lập
* Bộ phận nào đã đặt ra mặt phản cách mạng phải đánh đổ
Trang 26+ Lãnh đạo cách mạng:
* Là giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng Sản.
* Đảng phải thu phục được đại bộ phận giai cấp
mình phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân chúng.
+ Quan hệ với phong trào cách mạng thế giới
* Xác định cách mạng Việt Nam là một bộ phận
của cách mạng thế giới
* Phải đoàn kết với những dân tộc bị áp bức và
quần chúng vô sản trên thế giới nhất là với vô sản
Pháp.
Trang 27tham mưu lãnh đạo cuộc đấu tranh giải pháp dân tộc và giai cấp Cương lĩnh đã có những nhận thức đúng đắn về những vấn đề chiến lược, liên quan đến sự thành bại của cách
mạng mà các nhà yêu nước trước đây chưa thể nào đạt tới
- Tuy nhiên do điều kiện lịch sử, cương lĩnh phải ở dạng,
vắn tắt" nên nhiều vấn đề chưa được giải thích cụ thể
Những vấn đề đó đã được Đảng ta bổ sung và giải quyết ở giai đoạn sau
Trang 283 Ý nghĩa lịch sử của sự ra đời của
- Thống nhất tư tưởng, chính trị, tổ chức và phong trào cộng sản ở Viẹt Nam.
- Cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận của cách mạng thế giới.