Majorian - Hoàng đế của Đế quốc Tây La Mã

Majorianus (tiếng Latin: Flavius Julius Valerius Majorianus Augustus) (420 – 461), là Hoàng đế Tây La Mã trị vì từ năm 457 đến 461. Ông là một tướng lĩnh của Quân đội thời Hậu La Mã, sau khi phế truất vị Hoàng đế tiền nhiệm Avitus, ông lên kế vị ngôi vua. Majorianus là vị hoàng đế cuối cùng đã cố gắng khôi phục lại Đế quốc Tây La Mã. Mặc dù chỉ sở hữu được một vài lãnh thổ ít ỏi như Ý và Dalmatia, Majorianus đã tái chiếm lại hầu hết miền nam xứ Gaul, khuất phục các man...

Tiền nhiệm Avitus

Kế nhiệm Libius Severus

Tên đầy đủ

Iulius Valerius Maiorianus

Majorianus (tiếng Latin: Flavius Julius Valerius Majorianus Augustus) (420 –

461), là Hoàng đế Tây La Mã trị vì từ năm 457 đến 461

Ông là một tướng lĩnh của Quân đội thời Hậu La Mã, sau khi phế truất vị Hoàng

đế tiền nhiệm Avitus, ông lên kế vị ngôi vua Majorianus là vị hoàng đế cuối cùng

đã cố gắng khôi phục lại Đế quốc Tây La Mã Mặc dù chỉ sở hữu được một vài lãnh thổ ít ỏi như Ý và Dalmatia, Majorianus đã tái chiếm lại hầu hết miền nam xứ Gaul, khuất phục các man tộc như Visigoth, Burgundy và cuộc khởi nghĩa

Bagaudae Đồng thời ông còn tái chiếm phần lớn vùng Hispania và đánh bại tộc Suevi Tuy nhiên, hạm đội của ông trong chiến dịch quân sự nhằm giành lại Châu Phi thoát khỏi tay tộc Vandal về lại cho Đế quốc đã bị tiêu diệt do sự phản bội trong hàng ngũ quân đội Majorian theo đuổi việc cải cách triều chính để có thể khiến nó trở nên hữu hiệu hơn, thế nhưng cuộc cải cách này đã không được tiến hành triệt để do sự phản đối của tầng lớp quý tộc Nghị viên và sự bất mãn của dân chúng ngày càng tăng Để tránh mọi hậu họa, viên tướng gốc rợ đầy quyền uy là Ricimer đã cho phế truất và giết chết Majorianus, kết thúc một đời lừng lẫy của vị Hoàng đế này

Theo sử gia Edward Gibbon, Majorianuss "biểu thị cho sự chào đón việc phát hiện

ra một nhân vật anh hùng và vĩ đại này, thỉnh thoảng xuất hiện đôi lúc, trong một thời đại suy đồi, nhằm chứng minh danh dự của nhân loại".[1]

 1.5.3 Quan hệ với giới Nguyên Lão Nghị viên

 1.5.4 Bảo tồn công trình kỷ niệm ở Rome

o 1.6 Qua đời

 2 Chú thích

 3 Tài liệu tham khảo

Hydatius và Marcellinus Comes, cũng như những đoạn văn của Priscus và John xứ Antioch

Nhưng bên cạnh những nguồn tài liệu này, thì chúng cũng có ích khi tìm hiểu về tiểu sử các Hoàng đế khác, một vài nguồn tài liệu đặc biệt có thể dùng được giúp cho những nhà nghiên cứu có thể biết được một vài chi tiết về cuộc đời của

Majorian, cả trước và sau khi ông lên ngôi Viên quý tộc kiêm nhà thơ La Mã gốc Gaul là Sidonius Apollinaris từng là người có quen biết với Hoàng đế và có soạn một bài văn tán tụng, đó là một nguồn tài liệu chính hé mở đôi chút về cuộc đời của Majorian cho tới năm 459 Liên quan đến các chính sách của ông, đạo luật số

12 do ông ban hành vẫn còn được bảo tồn cho tới nay, đạo luật được gọi là

Novellae Maioriani kể cả trong cuốn Breviarium được biên soạn dành cho Alaric

II, vua của người Visigoth vào năm 506, giúp tìm hiểu một số vấn đề đã đè nặng lên chính quyền của Majorian.[2]

[ ] Gia đình

Majorianus sinh vào năm 420 trong một gia đình thuộc tầng lớp quý tộc của Đế

quốc La Mã Ông của ông có cùng tên đã lên tới chức magister militum (Thống

lĩnh quân đội) kiêm tổng tư lệnh quân đội Illyria dưới thời Hoàng đế Theodosius I

và có mặt tại lễ đăng quang của hoàng đế ở Sirmium vào năm 379 Con gái của

magister militum (tức mẹ Majorianus) kết hôn với một viên sĩ quan tên

Donninus,[3] là người quản lý tài chính của Aetius, viên magister militum quyền uy nhất của Tây La Mã Đôi vợ chồng đã lấy cái tên Maiorianus đặt cho đứa con của

họ nhằm bày tỏ lòng kính trọng người ông đầy thế lực.[2]

[ ] Thuở ban đầu

Placidia là con gái út của Hoàng đế Valentinian III, người định gả cô cho Majorian

vào năm 450 Viên Thống lĩnh quân đội uy quyền magister militum Aetius nhận ra

rằng cuộc hôn nhân này có thể làm lung lay địa vị của ông , bèn chuyển

Majorianus tránh xa bộ thuộc của ông này từ đời sống riêng tư, và ra sức ngăn cản cuộc hôn nhân này

Dưới trướng Aetius, Majorianus đã bắt đầu cuộc đời binh nghiệp.[4] Ban đầu, ông tháp tùng Aetius ở Gallia, chính nơi đây ông đã gặp hai viên sĩ quan gốc dị tộc

dưới quyền chỉ huy của Aetius đóng vai trò quan trọng trong cuộc đời của

Majorianus là Ricimer người Visigoth-Suevi[5] và Aegidius người Gaul.[6]

Majorian giành được thắng lợi trong việc phòng thủ thành phố Turonensis (nay là Tours) và trong trận chiến chống lại Người Frank dưới quyền vua Clodio ở Vicus Helena[7] xảy ra vào năm 447 hoặc 448 Sau cùng, Majorian trong vai trò là đội trưởng đã dẫn đầu toán kị binh bố phòng trên cầu, trong khi Aetius nắm quyền kiểm soát con đường dẫn tới chiến trường:[8]

Có một eo biển hẹp ở chỗ nối hai con đường, và một con đường đi ngang qua cả hai làng Helena… và một con sông Aetius đóng quân ở chỗ giao nhau trong khi Majorian tham chiến trong vai trò là một kị binh ở gần cây cầu

—Sidonius Apollinaris, Carmina, V.207–227 Anderson tr

Vào năm 450, Hoàng đế Tây La Mã Valentinianus III đang tính khả năng gả cô con gái mình là Placidia cho Majorian Valentinian chỉ có hai người con gái và không có đứa con trai nào cả nên sẽ không có ai nối ngôi Có Majorian làm con rể

sẽ củng cố cho Valentinianus trước mặt các viên tướng có uy quyền khác và có thể giải quyết được vấn đề kế vị Vả lại, là một vị Hoàng đế, Majorianus có thể tự mình chỉ huy quân đội, để giúp ông thoát khỏi mối quan hệ nguy hiểm với một viên tướng đầy quyền uy, Valentinianus buộc phải kết giao với Aetius Kế hoạch này nhằm tránh tình rơi vào trạng kế vị của những viên tướng gốc rợ chẳng hạn như Huneric của Attila cho Aetius, nhưng trái ngược hẳn với chính Aetius Viên tướng La Mã này trên thực tế đã lên kế hoạch cho việc kết hôn giữa con trai của ông là Gaudentius với Placidia Vì thế, ông đã phản đối kế hoạch của Valentinian,

và đặt dấu chấm hết cho cuộc đời binh nghiệp của Majorian, Aetius quyết định tách ông ra khỏi quân đội và đày ông đến một điền trang ở một vùng thôn quê heo hút.[9] Theo nhà thơ Sidonius Apollinaris cho biết, nguyên nhân sụp đổ của

Majorian là do tính ghen tị của vợ Aetius, bà sợ rằng Majorian có thể làm lu mờ

uy thế của Aetius.[10]

Dịp may đã đến, vào năm 454, Valentinianus III tự tay đâm chết Aetius nhằm loại trừ hậu họa, việc đó đã gây ra một cuộc bạo loạn của những lực lượng trung thành với Aetius, Valentinian đã phải triệu hồi Majorian đem quân về đàn áp quân nổi loạn.[11] Năm 455, Valentinian III bị chính những viên sĩ quan cũ của Aetius sát hại mà không kịp chỉ định người nối ngôi đã tạo thành một khoảng trống quyền lực trong Đế quốc, dẫn tới cuộc chiến tranh giành ngôi vị Licinia Eudoxia, quả phụ của Valentinian và Ricimer đã cân nhắc Majorian như một ứng cử viên kế vị phù hợp trong tình trạng hỗn loạn lúc bấy giờ.[12] Cuối cùng, Petronius Maximus,

kẻ chủ mưu chính trong vụ sát hại Hoàng đế Valentinian III được sự ủng hộ của Ricimer đã chính thức lên ngôi Hoàng đế Tây La Mã Để củng cố địa vị của mình,

Maximus ép buộc Licinia phải cưới ông và thăng Majorian lên chức comes

domesticorum (tổng tư lệnh cấm quân).[13]

Tuy nhiên, Petronius Maximus chỉ trị vì được khoảng vài tuần, người Vandal dưới

sự chỉ huy của vua Genseric, đã xâm chiếm và cướp phá thành Rome vào tháng 5 năm 455, còn bản thân Petronius Maximus bị đám dân chúng ném đá chết khi đang trên đường tháo chạy Viên quý tộc La Mã gốc Gaul là Avitus, được sự hậu thuẫn của người Visigoth, chính thức lên ngôi Hoàng đế Cả Majorian và Ricimer, ban đầu đồng ý ủng hộ Avitus, nhưng khi Hoàng đế đánh mất sự ủng hộ và trung thành của giới quý tộc Ý thì cả hai người cùng nhau nổi loạn chống lại Avitus

Đầu tiên, Majorian và Ricimer ra tay trừ khử Remistus, viên magister militum

được Avitus giao phó trọng trách bảo vệ thủ đô Ravenna Sau đó Ricimer mang quân bản bộ đánh bại lực lượng dưới quyền Avitus tại Placentia, bắt sống Hoàng

đế và buộc ông phải thoái vị Cuối cùng Avitus qua đời vào đầu năm 457 Một vài nguồn tư liệu còn nêu giả thuyết cho rằng chính Majorian đã bỏ đói Hoàng đế cho đến chết.[14]

[ ] Lên ngôi

Sau khi Hoàng đế Avitus mất, Đế quốc Tây La Mã rơi vào tình trạng hỗn loạn vì không có người kế vị, nhằm chấm dứt tình cảnh trên, triều thần Tây La Mã dự định chọn Hoàng đế Đông La Mã Marcian làm người thừa kế, tuy nhiên ông này đột ngột qua đời vào ngày 27 tháng 1 năm 457 Ngôi vị Đông La Mã rơi vào tay tướng Leo I, để thu phục nhân tâm của các tướng lĩnh và quan chức cựu triều.[15]Ngày 28 tháng 2 cùng năm, Leo tuyên bố chính thức bổ nhiệm Majorian làm

magister militum và Ricimer làm patricius (tương tự như quý tộc) kiêm magister militum.[16]

Trong khi tình hình chỉ yên ổn tạm thời, thì tộc Alemanni gồm khoảng 900 quân tràn vào xâm lược nước Ý Họ di chuyển từ Raetia xâm nhập vào lãnh thổ Ý cho

tới Hồ Maggiore Tại đây họ bị lực lượng quân đội của comes (tước vị giống như

công tước) Burco do Majorian phái tới chặn đánh, sau một hồi kịch chiến dữ dội, cuối cùng đành chịu thất bại:[17]

Bọn man tộc Alamani trèo lên đỉnh núi Alps và xuất hiện đột ngột, tràn vào cướp

phá đất đai của người La Mã, ông bèn phái 900 lính foemen tới lùng sục chiến lợi

phẩm… Vào lúc này ngài là người kiểm soát binh sĩ, ngoài ra ngài còn gửi thêm một nhóm tùy tùng tới cho Burco… Vận may mang lại niềm vui chiến thắng nhưng không phải thông qua những con số mà là bằng sự quý mến của họ đối với ngài… Ngài đã chiến đấu đúng với bổn phận của một người chỉ huy nhưng đó là

số phận của một vị Hoàng đế

—Sidonius Apollinaris, Carmina, V.373–385 Anderson tr

Chiến thắng trước quân dị tộc khiến cho Majorianus trở nên nổi tiếng trong quân giới, vì thế quân đội quyết định bầu ông lên làm Hoàng đế vào ngày 1 tháng 4 năm

457, cách sáu dặm bên ngoài Ravenna trong một nơi được gọi là Columellas tại

địa điểm Những Cột Trụ Nhỏ Bé Trên thực tế có hai magister militum được chọn

làm Hoàng đế là Majorianus và Ricimer, do nguồn gốc xuất thân man rợ của mình

nên Ricimer đã không có được sự ủng hộ kế vị từ đám quan lại cựu triều Tuy nhiên, Ricimer mong đợi có thể gây ảnh hưởng lớn đến vị Hoàng đế Tây La Mã mới này, cũng do mối quan hệ thân mật giữa đôi bên khi còn phụng sự dưới thời

Aetius, và khi giữ chức magister militum để kiểm soát quân đội

Trong bài văn tán tụng Majorianus, nhà thơ Sidonius Apollinaris kể rằng ban đầu Majorianus đã từ chối cuộc bầu chọn:[18]

Thế giới rung chuyển với sự hoảng sợ trong khi ngài phải miễn cưỡng thừa nhận rằng chiến thắng của mình đã giúp ích cho ngài, và bởi vì sự khiêm tốn quá mức, ngài đau buồn vì ngài xứng đáng được nhận ngôi vua và còn bởi vì ngài chưa thể đảm nhận việc trị vì những thứ mà ngài nghĩ rằng nó có giá trị bảo vệ

—Sidonius Apollinaris, Carmina, V.9–12 Anderson tr

Tuy nhiên, các nhà sử học hiện đại nghĩ rằng đó là Leo I, người ban đầu từ chối công nhận Majorianus là đồng hoàng đế Nhưng một viên tướng được quân đội bầu chọn mới có thể chính danh ngôn thuận nối ngôi, triều đình Đông La Mã vẫn chưa hài lòng với việc phế truất Avitus, vị Hoàng đế được người Visigoth chọn, trong khi ở phía bên kia, ứng cử viên duy nhất là Olybrius, gặp khó khăn trong mối quan hệ về chính trị với vua Genseric của Vandal và chẳng có chút ảnh hưởng nào trong quân đội Mặc dù mãi về sau mới nhận được sự tán thành của Đông La

Mã, vị Hoàng đế mới này đã chính thức làm lễ đăng quang vào ngày 28 tháng 12 năm 457.[19] Năm 458, Leo I và Majorianus cùng nhau đảm nhận chức Quan chấp chính tối cao theo phong tục truyền thống của người La Mã thì một vị Hoàng đế phải nắm giữ chức trách đầy uy quyền này khi bắt đầu trị vì vào năm đầu tiên.[2]

[ ] Đối ngoại

[ ] Phòng thủ nước Ý

Vấn đề đầu tiên mà Majorian đảm nhận là củng cố sự thống trị của ông trên toàn cõi nước Ý và đoạt lại xứ Gaul, sau khi các tỉnh của ông đã nổi loạn để phế truất vị hoàng đế La Mã gốc Gaul, Avitus Việc giành lại các tỉnh đã mất như Hispania và Châu Phi là kế hoạch mà ông để dành về sau

Mùa hè năm 458, một nhóm người Vandal, người anh họ của Genseric đưa quân

đổ bộ tại Campania ở cửa sông Liri hoặc Garigliano, bắt đầu tàn phá và cướp bọc các khu vực Đích thân Majorian chỉ huy quân sĩ đánh bại người Vandal tại

Sinuessa, khá nhiều tướng lĩnh và binh lính Vandal tử trận chỉ sau vài giờ chiến đấu, Quân đội La Mã thu được nhiều chiến lợi phẩm và tiến quân truy đuổi những

kẻ sống sót cho đến tận những chiến thuyền của chúng.[20]

Sau sự kiện này, Majorian hiểu rằng ông phải giành lấy thế chủ động tiến công, nếu ông muốn bảo vệ cơ đồ của Đế quốc mình, ông chỉ thực sự kiểm soát được một lãnh thổ duy nhất, do đó Majorian quyết định tăng cường tuyến phòng thủ tại

đó Tiếp theo, ông cho ban hành một đạo luật được gọi là Novella Maioriani 8 còn được biết đến với cái tên De reddito iure armorum ("Khôi Phục Quyền Được

Mang Vũ Khí") nói về quyền cá nhân được phép mang vũ khí để phòng vệ Vào năm 440, Valentinian III đã ban hành một đạo luật với cùng một tên, Novella Valentiniani 9, sau một đợt tấn công khác của người Vandal Đó có thể là khoảng

thời gian mà đạo luật khác được xác định Novella Maioriani 12 được biết đến với cái tên De aurigis et seditiosis ("Liên Quan Đến Người Đánh Xe Ngựa Và Kẻ Dấy

Loạn"), nhằm dập tắt những cuộc bạo loạn nổi lên trong các cuộc đua xe ngựa Cả hai đạo luật đó cho đến nay đã bị thất lạc.[2] Sau đó, ông tiến hành tăng cường quân đội, tuyển dụng một số lượng lớn lính đánh thuê người dị tộc, bao gồm các tộc người như Gepid, Ostrogoth, Rugii, Burgundy, Hung, Bastarnae, Suebi,

Scythia và Alan.[21] Cuối cùng, ông cho xây dựng lại hai đội chiến thuyền ở

Miseno và Ravenna, nhằm đối phó với lực lượng hải quân hùng hậu của người Vandal:[22]

Trong lúc ấy, ngài cho xây dựng lại hai bên bờ một hạm đội tàu chiến dành cho vùng biển nông và sâu Tiến xa hơn vào những thác nước ở mỗi cánh rừng của dãy núi Apennines

—Sidonius Apollinaris, Carmina, V.441–442 Anderson tr

[ ] Tái chiếm xứ Gaul

Bản đồ Đế quốc Tây La Mã dưới thời Majorian Chú ý xứ Illyria trên danh nghĩa

là dưới sự trị vì của Hoàng đế, trên thực tế bị comes Marcellin kiểm soát, cả xứ

Gaul và một phần lãnh thổ Hispania , tất cả các vùng trên vào lúc khởi đầu triều đại đều nằm ngoài tầm kiểm soát của Hoàng đế và bị người Visigoth chiếm đóng

Sau khi củng cố vị trí của mình tại Ý, Majorian tập trung vào sự khôi phục xứ Gaul Khi tin tức về việc phế truất vị Hoàng đế La Mã gốc Gaul Avitus vừa truyền đến xứ Gaul, sau đó tỉnh này từ chối công nhận Majorian làm người kế nhiệm Đầu mối là một tấm bia được tìm thấy ở Lugdunum (nay là Lyon) và có niên đại được xác định vào năm 458, theo phong tục La Mã, tấm bia này xác định báo cáo tên của một viên quan chấp chính tại văn phòng, có thể ám chỉ tới Leo I hoặc Majorian Tấm bia này, thay vào đó chỉ để ghi chép duy nhất tên của Hoàng đế Đông La Mã, nó cho thấy Majorian không được công nhận là Hoàng đế hợp

pháp.[23] Một manh mối khác đó chính là sự việc về cái chết của Avitus, công dân của Lugdunum đã cho phép vua Gondioc người Burgundy chiếm đóng thành phố này, và họ đã gửi sứ giả tới chỗ Leo mà không tới chỗ Majorian để yêu cầu giảm thuế.[24] Cuối cùng, có một bản ghi chép về một vụ soán ngôi thất bại tại Gaul trong khoảng thời gian này.[25]

Cuối năm 458, Majorian tiến quân vào xứ Gaul, với một đội quân được củng cố bởi các đơn vị người rợ.[26] Hoàng đế đích thân chỉ huy quân đội, để Ricimer ở lại

Ý và chọn Aegidius và Magister militae Nepotianus làm người cộng tác Quân đội triều đình đã đánh bại vua Theodoric II người Visigoth ở trận Arelate buộc người Visigoth từ bỏ Septimania và rút về phía tây tới Aquitania, và trở lại thân phận của

một foederati; đồng thời trao trả Giáo phận Tây Ban Nha cho Majorianus, nơi mà

họ đã xâm chiếm từ ba năm trước dưới danh nghĩa Avitus Majorian lựa chọn một

người bạn cũ là Aegidius làm viên magister militum per Gallias (Tổng chỉ huy

quân đội xứ Gaul) mới và gửi một sứ giả tới Hispania, thông báo về việc chiến thắng người Visigoth và ký kết hiệp ước mới với Theodoric II.[27]

Với sự giúp đỡ của vị foederati mới của mình, Majorian dẫn quân tiến vào Thung lũng Rhone, chế ngự cư dân ở đó "một số bằng vũ khí và một số bằng ngoại

giao".[28] Ông đã đánh bại người Burgundy, tiến hành vây hãm và chiếm được thành phố Lugdunum: thành phố nổi loạn bị trừng phạt nặng, trong khi tàn dư của