Quản lý hoạt động phát triển nhận thức cho trẻ 5 6 tuổi tại các trường mầm non huyện núi thành tỉnh quảng nam

tr ng tính tích cực nhận thức c a trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi một số trư ng mầm non t i tp Hồ Chí Minh, trên cơ s đ đề xuất một số Ủ kiến về tổ chức trò chơi h c tập nhằm phát huy tính tích cự

TR NGăĐ IăH CăS ăPH M

NGUY NăTHANHăNA

QU NăLụăHO TăĐ NGăPHỄTăTRI NăNH NăTH Că CHOăTR ă5-6ăTU IăT IăCỄCăTR NGăM MăNONă

HUY NăNÚIăTHÀNHăT NHăQU NGăNAM

LU NăVĔNăTH CăSĨ QU NăLụăGIỄOăD C

ĐƠăNẵngă- Nĕmă2018

TR NGăĐ IăH CăS ăPH M

M CăL C

M ăĐ U 1

1 LỦ do ch n đề tài 1

2 M c tiêu nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Gỉa thiết khoa h c 3

5 Nhiệm v nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Giới h n và ph m vi nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 3

CH NGă1 C ăS ăLụăLU NăV ăQU NăLụăHO TăĐ NGăPHỄTăTRI Nă NH NăTH CăCHOăTR ă5- 6ăTU IăT IăCỄCăTR NGăM MăNON 5

1.1.ăT ngăquanănghiênăc uăv năđ 5

1.1.1 Trên thế giới 5

1.1.2 Việt Nam 7

1.2.ăCácăkháiăni măchính 8

1.2.1 Quản lỦ; Quản lỦ giáo d c; Quản lỦ giáo d c mầm non; Quản lỦ nhà trư ng; Quản lỦ trư ng mầm non 8

1.2.2 Ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non 10

1.2.3 Quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non 11

1.3.ăLýălu năv ăho tăđ ngăphátătri nănh năth căchoătr ă5-6ătu iăt iăcácătr ngă m mănon 16

1.3.1 M c tiêu c a ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non 16

1.3.2 Nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 17

1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 19

1.3.4 Các điều kiện hỗ trợ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 23

1.4 Qu nă lýă ho tă đ ngă phátă tri nă nh nă th că choă tr ă 5-6ă tu iă t iă cácă tr ngă M mănon 26

1.4.1 Quản lỦ m c tiêu ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 26

1.4.2 Quản lỦ nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 29

1.4.3 Quản lỦ phương pháp và hình thức tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 33 1.4.4 Quản lỦ các điều kiện hỗ trợ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 34

1.4.5 Quản lỦ công tác kiểm tra, đánh giá ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi 36

Ti uăk tăch ngă1 37

CH NGă2 TH CăTR NGăQU NăLụăHO TăĐ NGăPHỄTăTRI NăNH Nă TH CăCHOăTR ă5-6ăTU IăT IăCỄCăTR NGăM MăNON HUY NăNÚIă THÀNHăT NHăQU NGăNAM 39

2.1 Khái quátăv ăquáătrìnhăvƠăph ngăphápăkh oăsát 39

2.1.1 M c đích khảo sát 39

2.1.2 Đối tượng khảo sát 39

2.1.3 Nội dung khảo sát 39

2.1.4 Phương pháp khảo sát 39

2.1.5 Kế ho ch tổ chức khảo sát 39

2.2 Kháiăquátăv ătìnhăhìnhăđi uăki năt ănhiên,ăkinhăt ă- xƣăh iăvƠăGiáoăd căĐƠoă t oăc aăhuy năNúiăThƠnhăt nhăQu ngăNam 40

2.2.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội c a huyện Núi Thành 40

2.2.2 Tình hình GD-ĐT c a huyện Núi Thành 42

2.2.3 Khái quát tình hình GDMN huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam 42

2.3.ăTh cătr ngăho tăđ ngăphátătri nănh năth căchoătr ă5-6ătu iăt iăcácătr ngă m mănonăhuy năNúiăThƠnhăt nhăQu ngăNam 45

2.3.1 Thực tr ng nhận thức c a CBQL, giáo viên về tầm quan tr ng c a ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng Mầm non 45

2.3.2 Thực tr ng thực hiện m c tiêu c a ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non 46

2.3.3 Thực tr ng thực hiện nội dung c a ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 47

2.3.4 Thực tr ng phương pháp và hình thức tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 49

2.3.5 Thực tr ng các điều kiện hỗ trợ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 50

2.4.ăTh cătr ngăqu nălýăho tăđ ngăphátătri nănh năth căchoătr ă5-6ătu iăt iăcácă tr ngăM mănonăhuy năNúiăThƠnhăt nhăQu ngăNam 50

2.4.1 Thực tr ng quản lỦ m c tiêu ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 50 2.4.2 Thực tr ng quản lỦ nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng MN 51

2.4.3 Thực tr ng phương pháp và các hình thức quản lỦ tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 52

2.4.4 Thực tr ng quản lỦ các điều kiện ph c v ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 53

2.4.5 Thực tr ng quản lỦ công tác kiểm tra đánh giá ho t động phát triển nhận thức

cho trẻ 5-6 tuổi 54

2.5.ăĐánhăgiáăchung 55

2.5.1 Điểm m nh 55

2.5.2 Điểm h n chế và nguyên nhân 55

Ti uăk tăch ngă2 56

CH NGă 3 BI Nă PHỄPă QU Nă Lụă HO Tă Đ NGă PHỄTă TRI Nă NH Nă TH CăCHOăTR ă5-6ăTU IăT IăCỄCăTR NGăM MăNON NÚI THÀNH T NHăQU NGăNAM 58

3.1.ăNguyênăt căchungăđ ăxu tăcácăbi năpháp 58

3.1.1 Đảm bảo tính m c tiêu 58

3.1.2 Đảm bảo tính hệ thống 58

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 58

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 59

3.2.ăBi năphápăc ăth 59

3.2.1 Nâng cao nhận thức công tác tuyên truyền, cập nhật thông tin, tri thức cho giáo viên, nhân viên, ph huynh và toàn xã hội về ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 59

3.2.2 Tăng cư ng bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho giáo viên về phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 61

3.2.3 Chỉ đ o xây dựng nội dung, kế ho ch phù hợp cho ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi bám sát theo bộ chuẩn phát triển nhận thức 64

3.2.4 Đổi mới phương pháp hình thức trong ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 65

3.2.5 Tổ chức hướng dẫn giáo viên sử d ng thiết b d y h c và quản lỦ các điều kiện hỗ trợ ho t động phát triển nhận thức 69

3.2.6 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 71

3.3.ăMốiăquanăh ăgi aăcácăbi năpháp 74

3.4.ăKh oănghi m,ăđ ăxu tătínhăc păthi tăvƠăkh ăthiăc aăcácăbi năpháp 74

3.4.1 M c đích khảo nghiệm 74

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 74

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm 75

Tiểu kết chương 3 78

K TăLU NăVÀăKI NăNGH 79

TÀIăLI UăTHAMăKH O 81

PH ăL C PL1

QUY TăĐ NHăGIAOăĐ TÀI (B N SAO)

DANHăM CăCỄCăT ăVI TăT T

Thực tr ng nhận thức c a CBQL, giáo viên về tầm quan tr ng

c a ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các

trư ng Mầm non

46

2.3 Kết quả đánh giá về mức độ thực hiện m c tiêu ho t động phát

triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non 462.4

Kết quả đánh giá về mức độ sử d ng và mức độ cần thiết c a các nội dung tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi huyện Núi Thành

Kết quả đánh giá về mức độ sử d ng các điều kiện hỗ trợ ho t

động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm

non

50

2.7

Kết quả đánh giá về mức độ thực hiện quản lỦ m c tiêu ho t

động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm

non

51

2.8 Kết quả đánh giá mức độ thực hiện quản lỦ nội dung ho t động

phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non 51 2.9

Kết quả đánh giá mức độ thực hiện phương pháp quản lỦ và các

hình thức quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi t i các trư ng mầm non

52

2.10 Kết quả đánh giá mức độ các điều kiện ph c v ho t động phát

3.1 Khảo sát mức độ thực hiện việc kiểm tra, đánh giá ho t động

phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi 543.2 Kết quả khảo sát về tính khả thi c a các biện pháp 75

M ăĐ U

Giáo d c mầm non là tiền đề cho giáo d c tiểu h c với nhiệm v chăm s c trẻ t

0 đến 6 tuổi, đây là một th i gian c tầm quan tr ng đặc biệt trong quá trình phát triển chung c a trẻ em Trẻ em th i kỳ này c đặc điểm là rất dễ uốn nắn và c nh p độ phát triển rất nhanh Chính vì vậy, các nhà giáo d c cần phải quan tâm đáp ứng nhu cầu phát triển c a trẻ về m i mặt và không để ph m nh ng sai lầm trong giáo d c

Là một bộ phận quan tr ng trong sự nghiệp đào t o thế hệ trẻ ngày t th i thơ ấu nhằm phát triển toàn diện cho trẻ về m i mặt Trong đ , phát triển nhận thức cho trẻ là một m c tiêu quan tr ng hàng đầu Nhận thức c vai tr to lớn trong cuộc sống con ngư i Trong công tác giáo d c mầm non chúng ta càng thấy r vai tr c a nhận thức đối với việc giáo d c trẻ thơ Được xem là cầu nối gi a trẻ với ngư i lớn, b n bè cũng như tri thức xung quanh Nhà giáo d c mầm non Liên xô Êitikhêva đã xem đây là khâu ch yếu nhất trong các ho t động trư ng mầm non, là tiền đề thành công c a các công tác khác Sự lĩnh hội nhận thức là rất cần thiết cho việc phát triển tình cảm,

xã hội và nhận thức c a trẻ Phát triển nhận thức cho trẻ là một trong nh ng nhiệm v quan tr ng nhất trư ng mầm non Đ là chiếc cầu nối giúp trẻ bước vào thế giới lung linh, huyền ảo, rực rỡ sắc màu c a xã hội loài ngư i, được chuẩn b s n sàng để bước vào lớp một là yêu cầu tr ng tâm c a phát triển nhận thức cho trẻ trư ng mầm non

n i chung và đặc biệt quan tr ng đối với trẻ 5-6 tuổi n i riêng

Trẻ em 5-6 tuổi là lứa tuổi tiền h c đư ng để vào lớp một Trẻ cần được giáo d c phát triển toàn diện về các mặt: Đức, trí, thể, mỹ, lao động và rèn luyện năng lực tiếp thu c a các môn h c mà trẻ sẽ được h c lớp một, nhất là môn đ c và viết Thế nhưng

một mặt các cháu vẫn chỉ “Học bằng chơi, chơi mà học” Thế thì giáo viên phải làm

sao để trẻ tiếp cận việc làm quen một cách hợp lỦ mà mang l i hiệu quả tích cực? Tuy nhiên, việc tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ trong trư ng mầm non ngày càng c nhiều điều mới và cần chú Ủ quan tâm Đ là cách lựa ch n nội dung, sắp xếp

và xây dựng chương trình, cách sử d ng phương pháp c a giáo viên khi d y trẻ như thế nào cho phù hợp với khả năng nhận thức c a độ tuổi

Trên thực tế các trư ng mầm non trên đ a bàn huyện Núi Thành và các huyện khác đã triển khai và thực hiện Chương trình GDMN theo Thông tư 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25/7/2009 c a Bộ trư ng Bộ Giáo d c và Đào t o và Thông tư

28/2016/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2016 c a Bộ trư ng Bộ Giáo d c và Đào

t o sửa đổi, bổ sung một số nội dung c a Chương trình GDMN ban hành kèm theo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 c a Bộ trư ng Bộ Giáo

d c và Đào t o để tổ chức thực hiện Chương trình GDMN Bộ chuẩn phát triển trẻ em

5 tuổi theo Thông tư ban hành quy đ nh về Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi số

23/2010/TT-BGDĐT c kèm theo Bộ chuẩn phát triển trẻ em năm tuổi với các chỉ số

c thể Vậy để giúp trẻ PTNT đ t theo m c tiêu phát triển cuối độ tuổi, GVMN đã làm

gì để cung cấp cho trẻ nh ng kiến thức phong phú Hay khi hướng dẫn trẻ tham gia vào ho t động nhận thức, giáo viên đã phát huy được tính tích cực, đã t o điều kiện cho trẻ được luyện tập khả năng nhận thức, để s n sàng vào lớp Một, giúp trẻ phát triển toàn diện tất cả các mặt và thực hiện được yêu cầu c a chương trình GDMN trong giai đo n hiện nay

Đương th i Ch t ch Hồ Chí Minh rất quan tâm tới thế hệ trẻ, đặc biệt là trẻ em,

nh ng ch nhân tương lai c a đất nước Ngư i đã t ng n i: “Trẻ em như búp trên

cành, biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan” Đây cũng là quan niệm c a dân tộc ta

về giáo d c, chăm s c, nuôi dưỡng cho trẻ thơ Búp trên cành là phần lộc non, tươi mới và đẹp đẽ, cần được chăm s c và bảo vệ để tr thành cành lá xum xuê trong tương

lai Chăm s c trẻ thơ, bảo vệ “Búp trên cành” là h nh phúc c a chúng ta hôm nay, là

chăm lo cho tương lai chúng ta mai sau Chăm s c và giáo d c trẻ em là trách nhiệm,

là tình thương và h nh phúc c a mỗi ngư i, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng Vì vậy, sự quan tâm về phương pháp nuôi dưỡng, chăm s c, giáo d c đối với trẻ em lứa tuổi mầm non đều được các bậc ph huynh cũng như các trư ng mầm non mong muốn sao cho

c hiệu quả

Trước thực tr ng nêu trên, chúng tôi ch n “Quản lý hoạt động phát triển nhận

thức cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam” làm

đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp Cao h c

Trên cơ s nghiên cứu lỦ luận và đánh giá thực tr ng, t đ đề xuất các biện pháp quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng Mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam nhằm g p phần nâng cao chất lượng chăm s c nuôi

dưỡng và giáo d c trẻ t i các trư ng mầm non trên đ a bàn huyện

3.1 Khách thể nghiên cứu

Ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

4 G a thi tăkhoaăh c

Trên thực tế hiện nay, việc quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam c n nhiều bất cập

Nếu đề ra được các biện pháp quản lỦ một cách khoa h c c tính cấp thiết và khả thi

cao thì sẽ nâng cao được chất lượng trong lĩnh vực phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

5.1 Nghiên cứu cơ s lỦ luận về quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ

5-6 tuổi t i các trư ng mầm non

5.2 Khảo sát và đánh giá thực tr ng quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho

trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích, tổng hợp lỦ thuyết sử d ng để xây dựng cơ s lỦ luận

về quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử d ng các phương pháp quan sát, điều tra, chuyên gia nhằm khảo sát, đánh giá thực tr ng ho t động phát triển nhận thức c a trẻ 5 -6 tuổi và thực tr ng quản lỦ

ho t động phát triển nhận thức c a trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi

Thành

6.3 Nhóm phương pháp nghiên cứu hỗ trợ

- Sử d ng các phương pháp xử lỦ số liệu bằng thống kê Toán h c để xử lỦ các

số liệu; sử d ng phương pháp chuyên gia để tìm hiểu sâu về 1 số vấn đề nghiên cứu

- Đề tài được triển khai nghiên cứu t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

- Ph m vi nghiên cứu 10 trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

(gồm 9 trư ng công lập và 1 trư ng tư th c)

- Đối tượng tham gia khảo sát thực tr ng bao gồm: Hiệu trư ng, Ph Hiệu trư ng, giáo viên c a 10 trư ng Mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

- Số liệu khảo sát t năm h c 2016-2017 đến nay

8 C uătrúcălu năvĕn

Ngoài phần m đầu, kết luận, khuyến ngh , danh m c tài liệu tham khảo, ph

l c, nội dung luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ s lỦ luận về quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6

tuổi t i các trư ng mầm non

- Chương 2: Thực tr ng quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

- Chương 3 Các biện pháp quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

CH NGă1

C ăS ăLụăLU NăV ăQU NăLụăHO TăĐ NGăPHỄTăTRI NăNH N TH C

1.1 T ngăquanănghiênăc uăv năđ

Nhận thức là ho t động đặc trưng, là một trong ba mặt cơ bản c a đ i sống tâm lỦ con ngư i Nh nhận thức mà con ngư i làm ch được tự nhiên, làm ch được

xã hội và làm ch được bản thân Nhận thức bao gồm nhiều quá trình khác nhau thể hiện nh ng mức độ phản ánh khác nhau bao gồm cảm giác, tri giác, tư duy, tư ng tượng Vì là một thành phần không thể thiếu được trong tâm lỦ ngư i và c vai tr quan tr ng trong đ i sống tâm lỦ ngư i nên nhận thức được rất nhiều nhà tâm lỦ, giáo d c quan tâm nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Nghiên cứu về tri giác, J Piaget [32] cho rằng tri giác là một trư ng hợp riêng

c a nh ng hành động cảm giác – vận động Tri giác cho thấy mặt tượng hình c a nhận thức về hiện thực Cùng với hành động và thao tác, tri giác c vai tr quan

tr ng trong sự tiến h a trí tuệ c a trẻ em

Các nhà tâm lý V Kelera, K Koffa, M Vertdeimela [32] xem tri giác là

nh ng tổng thể với cấu trúc nhất đ nh chứ không phải là sự kết hợp c a các cảm giác đơn lẻ

Theo M Peuchlin tri giác là một cơ chế điều chỉnh c a ho t động thích nghi

Tri giác đem l i một tập hợp nh ng thông tin ch n l c và được cấu trúc tùy theo kinh nghiệm, nhu cầu c a cơ thể trước một đối tượng nào đ

Nhà tâm lỦ h c Liên Xô L.X.Vưgôtxki thì cho rằng nh ng thay đổi cơ bản trong sự phát triển tri giác xuất hiện liên quan với việc thay đổi trong cấu trúc tâm lỦ mới Điều này được nhà tâm lỦ giải thích là ban đầu tri giác c a con ngư i gắn liền với vận động và các quá trình xúc cảm Cùng với sự phát triển c a trẻ, nh ng liên hệ cảm xúc đầu tiên c a nh ng xúc cảm m nh và vận động b phá vỡ và các mối liên hệ

trung gian mới gi a tri giác và trí nhớ được hình thành Trẻ tri giác dựa trên việc sửa đổi nh ng kinh nghiệm cũ và nh ng hình ảnh đã được hình thành trước đ Điều này làm xuất hiện các thuộc tính quan tr ng c a tri giác Và khi sự phát triển đ t đến một mức độ nhất đ nh, sẽ xuất hiện mối liên hệ gi a tri giác và tư duy ngôn ng nh ng quá trình tri giác trí tuệ, t o nên một cấu trúc tâm lỦ mới lứa tuổi mầm non tri giác liên quan chặt chẽ với tư duy c thể, c n tuổi thiếu niên thì bắt đầu c mối liên quan với tư duy tr u tượng

Dựa trên quan điểm phản x c a I.M.Xêtrênốp và I.P.Palôv về các quá trình cảm xúc và nh ng tư liệu nghiên cứu quá trình hình thành tri giác con ngư i, các nhà tâm lỦ A.N.Lêonchiev, V.G.Ananhiev… đưa ra luận điểm rằng quá trình tri giác gắn liền và phát triển cùng với các d ng ho t động Các ho t động này mang tính tích cực

và tr thành nh ng hành động khảo sát – đ nh hướng

A Petrovxki trong cuốn “Tâm lỦ h c đ i cương” được xuất bản năm 1977 đã cho rằng tri giác là “hành động đặc biệt hướng tới việc khảo sát đối tượng và xây dựng bản sao c a đối tượng đ ”

A.V.Đaparôjét, V P Zinchencô nghiên cứu tri giác và hành động theo quan điểm di truyền h c 2 khía c nh: Thứ nhất, các ông xác đ nh sự ph thuộc c a tri giác vào tính chất ho t động c a ch thể; thứ hai, xem quá trình tri giác như là hành động đ nh hướng – khảo sát Hành động này thực hiện chức năng khảo sát đối tượng

và t o nên hình ảnh c a đối tượng Nh các hình ảnh này mà ch thể thực hiện điều khiển hành vi c a mình

L A Vengher, M I Lixina, A G Ruxkaia…và các công trình nghiên cứu

c a các tác giả khác đã chứng minh rằng trẻ em được sinh ra cùng với một lo t

nh ng phản ứng đ nh hướng Nh ng phản ứng này được thể hiện ra bên ngoài qua các vận động c a các cơ quan nhận cảm và là tiền đề c a các hành động đ nh hướng sau này Tuy nhiên việc chuyển nh ng phản ứng đ nh hướng thành nh ng hành động

đ nh hướng cần một quá trình lâu dài, phức t p và được thực hiện trong suốt th i thơ

ấu c a trẻ

Như vậy, qua các nghiên cứu c a mình các nhà tâm lỦ đã làm r khái niệm, đặc điểm, vai tr và quá trình phát triển c a tri giác

Nghiên cứu về tư duy, J Watson t kết quả các thực nghiệm c a mình đã quy

tư duy về hành vi vận động ngầm ẩn Cùng với sự trư ng thành c a trẻ, hành vi tư duy dần dần không được nghe thấy và nhìn thấy vì ngư i lớn không cho trẻ n i to với chính mình Và ông kết luận tư duy là “kỹ xảo c a cổ h ng”, h ng chính là bộ máy c a tư duy

I M Xêtsênốp trong tác phẩm “Tuyển tập triết h c và các tác phẩm tâm lỦ

h c” đã chỉ ra nguồn gốc c a tư duy là quan sát - nhận thức cảm tính về thế giới xung quanh Tuy nhiên đứa trẻ không quan sát một cách th động mà tác động tích cực vào đối tượng khi tri giác chúng Chính trong quá trình hành động với đồ vật trẻ

h c được cách đối chiếu, so sánh, phân tích các sự vật Như vậy, theo ông thì cơ s

để hình thành tư duy logic cao cấp chính là các hành động thực tiễn c a trẻ Đây là

quan niệm căn bản cho nh ng nghiên cứu sau này c a các nhà tâm lỦ về quá trình phát triển tư duy c a trẻ em

K Buler, O Lipman, K Bôghen…bằng các thực nghiệm c a mình đã chứng minh được hình thức tư duy sơ khai c a trẻ em c tính chất làm thử và hành động Dựa trên cơ s này, các nhà tâm lỦ đã xây dựng quan niệm về hai lo i tư duy: Tư duy hành động – với đặc trưng là trẻ sử d ng các thao tác với đồ vật, biến đổi vật bằng thể lực và không c khả năng suy luận Lôgic, và tư duy lỦ luận…Ch thể không cần đến hành động thực tiễn mà ch yếu dựa vào ngôn ng với các ph m trù tr u tượng Quan niệm này cho thấy mối quan hệ mật thiết c a tư duy không chỉ với ngôn ng

mà cả với hành động thực tiễn

1.1.2 Việt Nam

Việt Nam c các tác giả nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến tri giác và

tư duy như: Ph m Minh H c, Nguyễn Quang Uẩn, Trần Tr ng Th y, Ph m Hoàng Gia, Nguyễn Ánh Tuyết…

Các tác giả Ph m Minh H c, Nguyễn Quang Uẩn, Trần Tr ng Th y trong các nghiên cứu về tri giác đã kết luận tri giác không nh ng ch u ảnh hư ng c a các tác nhân kích thích mà c n b chi phối b i các nhân tố bên trong ch thể như thái độ, nhu cầu, hứng thú, động cơ…

Tác giả Ph m Hoàng Gia cho rằng trí thông minh chính là cốt l i c a tư duy Quá trình phát triển tư duy cũng chính là quá trình lĩnh hội các khái niệm và là cơ s

để t o nên trí thông minh Ọng cho rằng trẻ mẫu giáo trí thông minh được thể hiện

trong các thao tác với đồ vật và trong chính các ho t động c a trẻ

Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết qua các thực nghiệm về tính linh ho t c a tư duy

đã đi đến kết luận: Hành động với đồ vật càng phong phú, đa d ng càng giúp trẻ tránh được sự hình thành kiểu tư duy giáo điều, kinh nghiệm ch nghĩa sau này Đống th i tác giả cũng nhận đ nh độ tuổi mẫu giáo lớn là giai đo n cuối cùng c a trẻ

em lứa tuổi “mầm non” giai đo n này, nh ng cấu t o tâm lỦ đặc trưng c a con ngư i đã được hình thành trước đây, đặc biệt là trong độ tuổi mẫu giáo nhỡ vẫn tiếp

t c phát triển m nh Với sự giáo d c c a ngư i lớn, nh ng chức năng tâm lỦ đ sẽ được hoàn thiện về m i phương diện c a ho t động tâm lỦ (nhận thức, tình cảm và Ủ chí) để hoàn thành việc xây dựng nh ng cơ s ban đầu về nhân cách c a con ngư i

Gần đây c một số tác giả nghiên cứu nh ng vấn đề về hứng thú nhận thức, tính tích cực nhận thức c a trẻ điển hình như tác giả Ph m Th Ánh Hoa trong đề tài

“Thực tr ng tính tích cực nhận thức c a trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong tr chơi h c tập một số trư ng mầm non t i Thành phố Hồ Chí Minh (2012)” đã nghiên cứu thực

tr ng tính tích cực nhận thức c a trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi một số trư ng mầm non t i

tp Hồ Chí Minh, trên cơ s đ đề xuất một số Ủ kiến về tổ chức trò chơi h c tập nhằm phát huy tính tích cực nhận thức c a trẻ; tác giả Nguyễn Trần Mỹ Lệ trong đề

tài “Hứng thú nhận thức c a trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong ho t động khám phá khoa

h c (2010)” đã chỉ ra được thực tr ng hứng thú nhận thức c a trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong ho t động khám phá khoa h c trư ng mầm non, trên cơ s đ đề xuất và thử nghiệm một số biện pháp tác động nhằm nâng cao hứng thú nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong ho t động khám phá khoa h c; tác giả Nguyễn Th Phú QuỦ trong đề tài

“Khảo sát sự phát triển nhận thức c a trẻ 5-6 tuổi một số trư ng mầm non t i thành phố Hồ Chí Minh” đã nghiên cứu sâu về mức độ nhận thức c a trẻ 5-6 tuổi một số trư ng mầm non, trên cơ s đ , tác giả cũng đã đưa ra được một số biện pháp giúp phát triển nhận thức cho trẻ độ tuổi này

Nhìn chung, nh ng công trình nghiên cứu trên đều dựa vào đặc điểm phát triển c a trẻ em Việt Nam, đưa ra các phương pháp, biện pháp c thể, phù hợp nhằm phát triển nhận thức cho trẻ và các nhà nghiên cứu giáo d c đều kh ng đ nh phát triển nhận thức là nền tảng quan tr ng quyết đ nh đến m i mặt phát triển toàn diện sau này c a trẻ Trên cơ s kế th a các công trình nghiên cứu n i trên, chúng tôi nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam là rất cần thiết nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả ho t động phát triển nhận thức và chuẩn b tốt các điều kiện cho trẻ s n sàng bước vào lớp Một theo Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi Ban hành kèm theo Thông tư số 23/2010/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2010 c a Bộ trư ng Bộ Giáo d c và Đào t o

F.W Taylor, nhà quản lỦ ngư i Mỹ cho rằng: “Quản lý là biết được chính xác

điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” Karl Marx viết: “Bất cứ lao động nào có tính xã hội, cộng đồng được thực hiện ở quy mô nhất định đều cần ở chừng mực nhất định sự quản lý, giống như người chơi vĩ cầm một mình thì tự điều khiển, còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng [4,tr.5]

Việt Nam, khái niệm quản lỦ đã được các nhà khoa h c quan tâm nghiên

cứu Theo T Tiếng Việt, quản lỦ là: “Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất

định” Theo tác giả Trần Xuân Bách – Lê Đình Sơn, “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể quản lý (người bị quản lý và các yếu tố chịu ảnh hưởng tác động của chủ thể quản lý) về các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội,…bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, nguyên tắc, phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt tới mục tiêu quản lý” [4,tr.6]

b Quản lý giáo dục

Với tác giả Trần Xuân Bách – Lê Đình Sơn, “Quản lý giáo dục là sự tác động

có mục đích, có kế hoạch, có ý thức và tuân thủ các quy luật khách quan của chủ thể quản lý giáo dục lên toàn bộ các mắt xích của hệ thống giáo dục nhằm đưa hoạt động giáo dục đạt tới kết quả mong muốn” [4, tr.6-7] Quản lỦ giáo d c được hiểu là

hệ thống nh ng tác động tự giác c a ch thể quản lỦ đến tập thể sư ph m, tập thể h c sinh, cha mẹ h c sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trư ng nhằm thực hiện c chất lượng và hiệu quả m c tiêu giáo d c c a nhà trư ng

Theo tác giả Ph m Th Châu “Quản lỦ giáo d c mầm non là hệ thống tác động

c m c đích, c kế ho ch c a các cấp quản lỦ đến cơ s mầm non nhằm t o ra nh ng điều kiện tối ưu cho việc thực hiện m c tiêu đào t o” [22,tr.10]

Theo tác giả Trần Xuân Bách – Lê Đình Sơn “Quản lý việc xây dựng đội ngũ

giáo viên, cán bộ quản lý tâm huyết, chất lượng cao; phải quản lý mạng lưới trường lớp và xây dựng cơ sở vật chất trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục mầm non; quản

lý các mối quan hệ giữa giáo dục với cộng đồng xã hội nhằm thu hút các lực lượng

xã hội tham gia vào sự nghiệp bảo vệ và chăm sóc, giáo dục trẻ” [4, tr.28-29]

Quản lỦ trư ng h c là hệ thống tác động c ch đích, c kế ho ch, hợp quy

luật c a ch thể quản lỦ đến tập thể giáo viên, nhân viên, h c sinh, cha mẹ h c sinh

và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trư ng nhằm thực hiện c chất lượng và hiệu quả m c tiêu giáo d c

Như vậy, quản lỦ nhà trư ng chính là sự tác động c ch đích c a ch thể quản lỦ đến tất cả các yếu tố, các mối quan hệ, các nguồn lực nhằm đưa m i ho t động c a nhà trư ng đ t đến m c tiêu giáo d c mà xã hội yêu cầu

e Quản lý trường mầm non

Trư ng Mầm non là cơ s giáo d c thuộc hệ thống giáo d c quốc dân Đây là khâu đầu tiên c a cả quá trình giáo d c con ngư i trong xã hội hiện đ i

Quản lỦ trư ng Mầm non là tập hợp nh ng tác động tối ưu c a ch thể quản

lỦ (Hiệu trư ng) đến cán bộ, giáo viên nhằm thực hiện c chất lượng m c tiêu, kế

ho ch giáo d c c a nhà trư ng, trên cơ s vận d ng các tiềm lực vất, tinh thần c a xã hội, nhà trư ng và gia đình Thực chất, công tác quản lỦ trư ng Mầm non là quản lỦ quá trình chăm s c, giáo d c trẻ

1.2.2 ảo t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm

non

a Khái niệm hoạt động

Theo t điển bách khoa: Ho t động là phương pháp đặc thù c a con ngư i quan hệ với thế giới xung quanh nhằm cải t o thế giới theo hướng ph c v cuộc sống

c a mình Ch thể c a ho t động là con ngư i, khách thể ho t động này là tất cả

nh ng gì mà ho t động tác động vào, qua đ t o ra sản phẩm th a mãn nhu cầu c a

ch thể

b Khái niệm nhận thức

Theo Đ i T điển Tiếng Việt, “Nhận thức là quá trình hay là kết quả phản ánh

và tái hiện hiện thực vào trong tư duy c a con ngư i” [37, tr.9] đây, nhận thức được xem là quá trình con ngư i nhận biết về thế giới, hay là kết quả c a quá trình phản ánh đ

Theo tác giả Trần Th Ng c Trâm, Nguyễn Th Nga [42, tr.5], “nhận thức là một quá trình bên trong và là một trong ba mặt cơ bản c a đ i sống tâm lỦ con ngư i (nhận thức, tình cảm, Ủ chí) Nhận thức c liên quan rất chặt chẽ với sự h c và về bản chất, sự h c là một quá trình nhận thức”

Khả năng nhận thức chính là khả năng suy nghĩ xuất phát t nhu cầu muốn nhận biết thế giới khách quan c a con ngư i Trẻ em sinh ra với bản tính t m ham hiểu biết Ngay t nh , trẻ đã c khả năng tìm hiểu, thử nghiệm, khám phá, cố gắng giải thích về bản thân mình và hiểu thế giới xung quanh

Khả năng nhận thức c a trẻ được phát triển khi trẻ khám phá và thử nghiệm với môi trư ng vật chất, lĩnh hội các quá trình tư duy khoa h c trong giải quyết vấn

đề, suy luận, ph ng đoán và hình thành kiến thức về các sự vật và hiện tượng xung

quanh [42, tr.18]

Phát triển nhận thức cho trẻ là một quá trình tác động sư ph m c m c đích,

c đ nh hướng, c kế ho ch c a nhà giáo d c đến trẻ nhằm hình thành cho trẻ một số biểu tượng đơn giản về thế giới xung quanh và phương thức ho t động nhận thức sơ

đ ng g p phần phát triển nh ng năng lực và nhu cầu ho t động nhận thức trẻ em

[22,71]

Ho t động phát triển nhận thức là quá trình tác động c m c đích lên các khía

c nh nhận thức c a trẻ nhằm c ng cố và thúc đẩy sự chín muồi c a các quá trình nhận thức trẻ, giúp trẻ c thể lĩnh hội được tri thức, t o tiền đề để cho các bước phát triển tiếp theo

Các quá trình nhận thức được quan tâm phát triển: Nhận thức cảm tính và nhận thức lỦ tính Nhận thức cảm tính bao gồm cảm giác và tri giác, giúp con ngư i phản ánh nh ng cái bên ngoài đang trực tiếp tác động lên giác quan c a con ngư i Nhận thức lỦ tính thể hiện mức độ cao hơn, đ là phản ánh nh ng cái bản chất bên trong, nh ng mối liên hệ và quan hệ c tính quy luật c a các sự vật, hiện tượng; bao gồm tư duy và tư ng tượng Đặc trưng nhận thức trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là trực quan sinh động, bước đầu hình thành các quá trình nhận thức lỦ tính Do vậy, ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi cần dựa vào sự phát triển các đặc trưng tâm lỦ lứa tuổi mẫu giáo, t đ c nh ng tác động giáo d c làm chín muồi và phát triển, t o nên nh ng tiền đề cho bước phát triển kế tiếp

1.2.3 Qu n lý ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non

a Quản lý trường mầm non

Quản lỦ trư ng mầm non thuộc quản lỦ nhà trư ng, là quá trình tác động c

m c đích c kế ho ch c a ch thể quản lỦ đến tập thể cán bộ giáo viên để chính h

tác động trực tiếp đến nhận thức c a trẻ nhằm thực hiện m c tiêu giáo d c đối với

t ng độ tuổi và m c tiêu chung c a bậc h c

Quản lỦ trư ng mầm non là tập hợp nh ng tác động tối ưu c a ch thể quản lỦ đến tập thể cán bộ giáo viên nhằm thực hiện c chất lượng m c tiêu, kế ho ch giáo

d c c a nhà trư ng, trên cơ s tận d ng các tiềm lực vật chất và tinh thần c a xã hội, nhà trư ng và gia đình

T khái niệm nêu trên cho thấy thực chất công tác quản lỦ trư ng mầm non là quá trình quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ gồm các nhân tố t o thành như sau: M c tiêu, nhiệm v , nội dung, phương pháp, phương tiện quản lỦ ho t động

phát triển nhận thức cho trẻ, giáo viên (lực lượng giáo d c), trẻ Mầm non t 5-6 tuổi (đối tượng giáo d c), kết quả quản lỦ ho t động phát triển nhận thức trẻ

Đặc trưng c a giáo d c mầm non

Giáo d c mầm non đã được nghiên cứu một cách c hệ thống nước ta trong suốt tiến trình phát triển nền giáo d c cách m ng Theo cách tiếp cận nội dung thì GDMN là một phân hệ c a hệ thống GDĐT “Giáo d c mầm non thực hiện ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi” Theo cách tiếp cận hệ thống thì GDMN c v trí là phân hệ đầu tiên trong hệ thống giáo d c quốc giáo d c Phân hệ này c nhiệm

v thực hiện sự hài h a gi a các ho t động phát triển cho trẻ phù hợp với sự phát triển tâm sinh lỦ c a trẻ 5-6 tuổi

Sự chỉ đ o thực hiện nhiệm v chuyên môn c a GDMN được thực hiện t Bộ Giáo d c và Đào t o xuống các tỉnh, tới cơ quản giáo d c cấp huyện, cấp xã và cuối cùng được thực hiện cơ s : Trẻ em trong độ tuổi các nhà trẻ, trư ng mầm non, trư ng lớp mẫu giáo cũng như một số bộ phận trẻ em chưa được đến trư ng lớp nhưng trực tiếp hoặc gián tiếp được hư ng các chương trình phổ biến kiến thức đến các gia đình và xã hội

Độ tuổi 5-6 tuổi (mẫu giáo lớn) là giai đo n cuối cùng c a trẻ em lứa tuổi

“Mầm non” tức là lứa tuổi trước khi đến trư ng phổ thông giai đo n này, nh ng cấu t o tâm lỦ đặc trưng c a con ngư i đã được hình thành trước đây, đặc biệt là trong độ tuổi mẫu giáo nhỡ vẫn tiếp t c phát triển m nh Với sự giáo d c c a ngư i lớn, nh ng chức năng tâm lỦ đ sẽ được hoàn thiện về m i phương diện c a ho t động tâm lỦ (nhận thức, tình cảm và Ủ trí) để hoàn thành việc xây dựng nh ng cơ s ban đầu về nhân cách c a con ngư i

M i tác động giáo d c lên ho t động nhận thức c a trẻ chỉ c hiệu quả khi nhà giáo d c nắm v ng nh ng đặc điểm tâm lỦ n i chung và khả năng nhận thức n i riêng c a trẻ theo t ng lứa tuổi Việc giáo d c phát triển nhận thức cho trẻ mẫu giáo

5-6 tuổi cũng vậy, chỉ đ t hiệu quả khi nhà giáo d c nắm được đặc điểm tâm lỦ và khả năng nhận thức c a trẻ độ tuổi này

- C m giác – tri giác:

lứa tuổi Mẫu giáo lớn 5-6 tuổi cùng với sự hoàn thiện c a các giác quan thì

ho t động nhận cảm c a trẻ tiếp t c được hoàn thiện, độ nh y cảm c a các giác quan được nâng cao, việc phân tích các thuộc tính c a sự vật hiện tượng xung quanh hiệu quả hơn trước Hệ thống tín hiệu thứ hai tham gia tích cực hơn vào quá trình phân tích làm cho cảm giác tr nên chính xác, c thể hơn và đồng th i làm cho cảm giác

c tính “tự giác” Cùng với cảm giác, tri giác c a trẻ cũng phát triển m nh Chính độ

nh y cảm cao c a các giác quan, cũng như sự phối hợp ho t động hài h a, linh ho t , mềm dẻo c a chúng giúp cho các quá trình nhận thức c a trẻ diễn ra nhanh ch ng và hiệu quả Trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi rất ham h c h i, tìm t i, thích quan sát, tìm hiểu thế giới xung quanh và đặc biệt hứng thú với việc khám phá nh ng điều mới l Khi

ph m vi tiếp xúc với thế giới xung quanh ngày càng được m rộng thì vốn hiểu biết

c a trẻ càng được phong phú và sâu sắc hơn dẫn tới nhu cầu nhận thức ngày càng cao hơn Trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi không th a mãn với nh ng hiểu biết về bên ngoài c a các sự vật hiện tượng xung quanh mà chúng bắt đầu muốn khám phá, muốn tìm kiếm

nh ng dấu hiệu, bản chất bên trong và mối liên hệ c a các sự vật hiện tượng Đây là một điều kiện thuận lợi để các nhà giáo d c thực hiện nhiệm v giáo d c nhận thức cho trẻ

- Chú ý:

lứa tuổi Mẫu giáo, chú Ủ không ch đ nh vẫn chiếm ưu thế và đặc điểm này

c n kéo dài tới tuổi Mẫu giáo lớn Trẻ thư ng chú Ủ tới nh ng đối tượng khi đối tượng đ gây ra một kích thích m nh, hoặc một sự ng c nhiên, nhất là t o cho trẻ một sự hứng thú

Tuy nhiên, đến gi a tuổi Mẫu giáo, cùng với sự phát triển c a tính ch đ nh và

Ủ thức thì khả năng chú Ủ c a trẻ đã c sự thay đổi cơ bản: Trẻ bắt đầu điều khiển chú Ủ c a mình vào nh ng đối tượng nhất đ nh, tức chú Ủ c ch đ nh dần hình thành

và phát triển m nh

Theo A.V.Đaparôjet: “Khả năng chú Ủ trẻ 5-6 tuổi c thể kéo dài t 35-50 phút nếu đối tượng đ hấp dẫn, c nhiều thay đổi, kích thích được sự t m , ham hiểu biết c a trẻ”

Chú Ủ c ch đ nh được phát triển trong quá trình giáo d c N được hình thành và phát triển m nh với nh ng lo i kích thích mới, một trong số đ là kích thích

b i ngôn ng n i tác động t bên ngoài

Một biểu hiện phát triển mới n a là trẻ c thể phân phối sự chú Ủ c a mình nhiều đối tượng cùng lúc (t 2-5 đối tượng) Tuy nhiên, khả năng phân phối sự chú Ủ này chưa bền v ng, dễ dao động, đặc biệt là trong nh ng ho t động quan sát qua tranh ảnh, mô hình Chú Ủ là một đặc điểm tâm lỦ vô cùng quan tr ng đối với ho t động trí tuệ c a trẻ “Không chú Ủ vào một việc gì c ch đ nh hoặc không điều khiển được chú Ủ thì kết quả nhận thức sẽ hết sức h n chế Vì vậy khi tổ chức ho t động trí tuệ cho trẻ, trước hết cần giáo d c năng lực điều khiển chú Ủ, năng lực chú Ủ

c ch đ nh bền v ng”

Cuối tuổi Mẫu giáo, việc rèn luyện chú Ủ c ch đ nh giúp trẻ chú Ủ vào

nh ng vấn đề trẻ không thật sự hứng thú sẽ rất cần thiết cho sự tiếp thu kiến thức c a trẻ Nếu không chú Ủ c ch đ nh, trẻ sẽ không đặt cho mình nhiệm v chú Ủ c thể,

sự nhận thức sẽ phân tán, trẻ không thể tiếp thu kiến thức một cách c hệ thống, đầy

đ Trong ho t động h c tập, để giải quyết các nhiệm v nhận thức, chú Ủ c ch

đ nh giúp trẻ phát hiện nhanh vấn đề, t đ kích thích hứng thú nhận thức c a trẻ phát triển

- Trí nhớ:

Trí nhớ c a trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi phát triển m nh song ch yếu vẫn là trí nhớ không ch đ nh Trẻ thư ng ghi nhớ ch yếu nh ng gì gây hứng thú hoặc gây ấn tượng m nh cho trẻ Do đ , nh ng sự vật hiện tượng nào gây chú Ủ cho trẻ nhiều hơn, trẻ tập trung chú Ủ quan sát, lắng nghe giải thích thì trẻ sẽ ghi nhớ cái đ kỹ hơn

Bên c nh đ , trí nhớ c a trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi vẫn đặc trưng b i đặc điểm trí nhớ trực quan – hành động Để trẻ ghi nhớ tốt hơn, giáo viên mầm non cần phải dùng nhiều lo i h c c trực quan, cho trẻ hành động với đồ vật, tổ chức quá trình ghi nhớ cho trẻ khoa h c hơn Nh ng công trình nghiên cứu c a các nhà Tâm lỦ – giáo d c

h c cho thấy rằng, nếu nội dung ghi nhớ phù hợp với yêu cầu và hứng thú c a trẻ, sử

d ng đồ chơi, đồ dùng d y h c đẹp mắt, đúng chỗ, đúng lúc, kết hợp với l i n i c diễn cảm, tổ chức cho trẻ được tiếp xúc trực tiếp với đồ chơi, đồ vật, với các sự vật hiện tượng thì sẽ t o cho trẻ nh ng cảm xúc m nh mẽ, ấn tượng sâu sắc, làm cho trẻ nhớ lâu hơn, đầy đ và chi tiết hơn

Ngoài ra cuối tuổi Mẫu giáo bắt đầu hình thành trí nhớ lôgic Trẻ ghi nhớ cái

gì đ c Ủ nghĩa tốt hơn nh ng cái không c Ủ nghĩa và vì thế trẻ Mẫu giáo lớn không phải chỉ c ghi nhớ máy m c mà c n c khả năng ghi nhớ Ủ nghĩa Đến giai

đo n này thì trí nhớ c ch đ nh được phát triển trên nền tảng v ng chắc hơn T chỗ trẻ chưa biết đặt một nhiệm v ghi nhớ nào cả, dần chuyển sang ghi nhớ c ch đ nh,

ảnh Nhưng trong thực tế, nh ng thuộc tính bản chất c a sự vật hiện tượng mà trẻ cần tìm hiểu l i b che dấu không thể hình dung được bằng hình ảnh Lo i tư duy này không đáp ứng được nhu cầu nhận thức đang phát triển m nh mẽ trẻ Cho nên, cuối tuổi Mẫu giáo lớn xuất hiện kiểu tư duy trực quan sơ đồ Đây chính là một d ng c a

tư duy trực quan – hình tượng nhưng mức độ cao hơn đây, hình tượng không

c n là hình ảnh thực c a sự vật mà đã được giảm bớt nh ng chi tiết mang tính c thể (tr u tượng h a), chỉ gi l i nh ng nét ch yếu mang tính khái quát Kiểu tư duy này giúp trẻ phản ánh mối liên hệ gi a hình ảnh sự vật và sự tồn t i khách quan c a sự vật trong không gian, t o cho trẻ khả năng phản ánh mối liên hệ tồn t i khách quan, không b ph thuộc vào hành động hay Ủ muốn ch quan c a trẻ Chính sự phản ánh

nh ng mối liên hệ khách quan này là điều kiện cần thiết để trẻ lĩnh hội tri thức vượt

ra ngoài khuôn khổ c a việc tìm hiểu t ng sự vật riêng lẻ để đ t tới tri thức khái quát Trẻ 5-6 tuổi c khả năng hiểu một cách dễ dàng và nhanh ch ng khi nhìn sơ đồ, biết cách biểu diễn sơ đồ và sử d ng c kết quả nh ng sơ đồ đ để tìm hiểu sự vật Tư duy trực quan sơ đồ giúp trẻ lĩnh hội nh ng tri thức mang tính khái quát và đây chính

là một bước phát triển đáng kể trong tư duy c a trẻ 5-6 tuổi Đặc biệt, cuối tuổi Mẫu giáo lớn đã c mầm mống c a tư duy logic, do đ trẻ c thể lĩnh hội được

nh ng khái niệm khoa h c đơn giản (tiền khoa h c)

- Ngôn ngữ:

Lứa tuổi Mẫu giáo là th i kỳ mà ngôn ng c a trẻ phát triển với một tốc độ rất nhanh cả về số lượng và chất lượng Trẻ Mẫu giáo lớn nắm v ng ng âm và ng điệu khi sử d ng tiếng mẹ đẻ Trẻ tích lũy được hàng nghìn t tích cực không nh ng chỉ

về danh t , động t mà cả các đ i t , tính t và quan hệ t Trẻ đã c kỹ năng kết hợp các t trong hầu hết các mẫu câu theo quy tắc ng pháp tiếng mẹ đẻ Trong khi

sử d ng ngôn ng , trẻ 5-6 tuổi đã bắt đầu hiểu nghĩa c a các t , biết sử d ng tiếng

mẹ đẻ để diễn đ t r ràng, m ch l c Ủ nghĩ và t ng bước thể hiện các sắc thái xúc cảm phù hợp trong l i n i

Lứa tuổi Mẫu giáo lớn, việc sử d ng ngôn ng tình huống c a trẻ dần mất đi

nh vốn t phong phú và khả năng diễn đ t c a trẻ ngày càng cải thiện, trẻ tích cực

sử d ng ngôn ng -ng cảnh Kiểu ngôn ng này đ i h i trẻ phải n i sao cho ngư i khác c thể hình dung ra được nh ng điều chúng muốn n i, muốn mô tả mà không

ph thuộc vào hoàn cảnh c thể trước mắt Trẻ 5-6 tuổi c nhu cầu hiểu biết nên thư ng hay đặt câu h i “Vì sao?” và mong muốn ngư i lớn giải thích Mặt khác, trẻ cũng c nhu cầu giải thích cho ngư i lớn và các b n cùng tuổi hiểu được nh ng Ủ nghĩ c a mình Bên c nh đ khả năng giải thích bằng ngôn ng cũng đang được phát triển trong độ tuổi Mẫu giáo lớn Kiểu ngôn ng này đ i h i trẻ phải trình bày Ủ kiến

c a mình theo một trình tự nhất đ nh, phải nêu bật nh ng điểm ch yếu và nh ng mối quan hệ, liên hệ gi a các sự vật hiện tượng một cách hợp lỦ để ngư i nghe c thể hiểu và chấp nhận Như vậy, c thể n i rằng, ngôn ng m ch l c c a trẻ Mẫu

giáo lớn thể hiện trình độ phát triển tương đối cao không nh ng về phương diện ngôn

ng mà cả về phương diện tư duy Muốn cho ngôn ng được m ch l c thì nh ng điều trẻ đ nh n i cần phải được r ràng ngay t trong đầu, tức là cần c tư duy hỗ trợ Mặt khác, chính ngôn ng m ch l c l i là phương tiện làm cho tư duy c a trẻ phát triển lên một chất lượng mới, đ là việc nảy sinh các yếu tố c a tư duy logic và nh đ sẽ thúc đẩy toàn bộ sự phát triển c a trẻ 5-6 tuổi lên một trình độ mới cao hơn

Bước sang tuổi mẫu giáo lớn, tự Ủ thức được xác đ nh r ràng cho phép trẻ

thực hiện các hành động một cách ch đ nh hơn, nh đ trẻ Mẫu giáo lớn tr thành

nh ng ch thể c năng lực, c nh ng sáng kiến, c khả năng tư duy và giao tiếp với

m i ngư i theo một cách riêng

non

Quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non là sự tác động c m c đích, c đ nh hướng, hợp quy luật c a Hiệu trư ng đến cách thức làm việc c a giáo viên mầm non và ho t động c a trẻ nhằm đ t được m c

tiêu quản lỦ ho t động phát triển nhận thức

Quản lỦ ho t động phát triển nhận thức được triển khai thông qua việc quản lỦ đồng bộ và thống nhất các mặt ho t động mang tính phương tiện quản lỦ c a Hiệu trư ng để thực hiện m c tiêu d y h c phát triển nhận thức

Quản lỦ phát triển nhận thức là làm cho các thành tố c a quá trình d y h c vận động và kết hợp chặt chẽ với nhau thông qua việc quản lỦ ho t động giảng d y và

h c tập, nhưng trước hết là quản lỦ ho t động d y c a giáo viên

Quản lỦ ho t động phát triển nhận thức được triển khai thông qua công tác quản lỦ c a ph hiệu trư ng chuyên môn, tổ trư ng chuyên môn (Khối lớn), c a giáo viên mầm non,

1.3 Lý lu nă v ă ho tă đ ngă phátă tri nă nh nă th că choă tr ă 5-6ă tu iă t iă cácă

tr ngăm mănon

1.3.1 Mục tiêu của ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non

Theo Điều luật 22 Luật Giáo d c năm 2005: M c tiêu c a giáo d c mầm non

là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành nh ng yếu tố đầu tiên c a nhân cách, chuẩn b cho trẻ em vào lớp

Ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng Mầm non là

ho t động quan tr ng, hiệu quả c a ho t động này g p phần thực hiện m c tiêu giáo

d c Mầm non

Trong các ho t động giáo d c trư ng mầm non thì ho t động phát triển nhận thức chiếm ưu thế và c Ủ nghĩa quan tr ng trong việc xây dựng tiền đề phát triển nhân cách cho trẻ em Nhận thức c vai tr rất to lớn, là phương tiện quan tr ng nhất

để trẻ lĩnh hội nền văn h a dân tộc, để trẻ giao lưu với nh ng ngư i xung quanh, để

tư duy, tiếp thu khoa h c và bồi bổ tâm hồn hình thành, phát triển nhân cách trẻ

1.3.2 Nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Là giáo viên điều quan tr ng là nắm v ng nội dung và kết quả mong đợi về nhận thức c a trẻ trư ng mầm non Nếu chúng ta muốn trẻ em được chuẩn b tốt khi vào h c tiểu h c, chúng ta cần đảm bảo rằng các giáo viên mầm non nắm v ng các nội dung cốt l i về giáo d c phát triển nhận thức cho trẻ mầm non

“Sự hiểu biết nh ng đặc điểm phát triển nhận thức trẻ mầm non giúp nhà giáo d c c phương pháp giáo d c hiệu quả cho t ng lứa tuổi nhất đ nh”

- Nhận thức về sự vật, hiện tượng xung quanh

Khả năng nhận thức c a trẻ được phát triển qua việc tiếp xúc, tìm hiểu các đồ dùng, đồ chơi và các nguyên vật liệu, qua ho t động tìm hiểu cây cối, con vật, các hiện tượng tự nhiên và làm quen với toán Trẻ cần nhiều cơ hội dược nhìn, nghe, tiếp xúc, nếm, ngửi các sự vật

Trong phần này chỉ đề cập đến các tr chơi, cách chơi c a trẻ vì chơi là con

đư ng ch yếu để trẻ nhận thức thế giới

Trẻ c thể phân biệt được với các b n qua một số đặc điểm cá nhân Trẻ nhận thức vì sao mình khác các b n về hình d ng bên ngoài, về khả năng trong các ho t động và s thích riêng Trẻ tôn tr ng và tự hào bản thân, tôn tr ng và chấp nhận sự khác nhau về s thích c a b n, cảm nhận được nh ng cảm xúc yêu, ghét, tức giận,

h nh phúc để c ứng xử và tình cảm phù hợp; biết quan tâm đến m i ngư i; biết

được cơ thể cần gì để lớn và kh e m nh; biết gi gìn vệ sinh, bảo vệ cơ thể và các

giác quan

C thể các nội dung được tham khảo t i Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi được khái quát l i như sau:

- Hiểu biết về môi trư ng tự nhiên (Chuẩn 20)

Trẻ c thể g i tên nh m cây cối, con vật theo đặc điểm chung

Nhận ra sự thay đổi trong quá trình phát triển c a cây, con vật và một số hiện tượng tự nhiên

N i được nh ng đặc điểm nổi bật c a các mùa trong năm nơi trẻ sống

Dự đoán một số hiện tượng tự nhiên đơn giản sắp xảy ra

- Hiểu biết về môi trư ng xã hội (Chuẩn 21)

Phân lo i được một số đồ dùng thông thư ng theo chất liệu và công d ng

Kể được một số đ a điểm công cộng gần gũi nơi trẻ sống

Kể được một số nghề phổ biến nơi trẻ sống

- Hiểu biết về âm nh c và t o hình (Chuẩn 22)

Nhận ra giai điệu (vui, êm d u, buồn) c a bài hát hoặc bản nh c

Hát đúng giai điệu bài hát trẻ em

Thể hiện cảm xúc và vận động phù hợp với nh p điệu c a bài hát hoặc bản

nh c

Biết sử d ng các vật liệu khác nhau để t o thành 1 sản phẩm đơn giản

N i được Ủ tư ng thể hiện trong sản phẩm t o hình c a mình

- Hiểu biết về số, số đếm và đo (Chuẩn 24)

Nhận biết con số phù hợp với số lượng trong ph m vi 10

Tách 10 đối tượng thành 2 nh m bằng ít nhất 2 cách và so sánh số lượng c a

các nhóm

Biết cách đo độ dài và n i kết quả đo

Chỉ ra được khối cầu, khối vuông, khối ch nhật và khối tr theo yêu cầu Xác đ nh được các v trí (trong, ngoài, trên, dưới, trước, sau, phải, trái) c a một vật so với vật khác

- Nhận biết về hình học và định hướng không gian (Chuẩn 24)

G i tên các ngày trong tuần theo thứ tự

Phân biệt được hôm qua, hôm nay, ngày mai qua các sự kiện hàng ngày

N i được ngày trên lốc l ch và gi trên đồng hồ

- Tăng cư ng tò mò và ham hiểu biết (Chuẩn 26)

Hay đặt câu h i

Thích khám phá các sự vật hiện tượng xung quanh

- Kh năng suy luận (Chuẩn 27)

Giải thích được mối quan hệ nguyên nhân – kết quả đơn giản trong cuộc sống

hàng ngày

Lo i được một đối tượng không cùng nh m với các đối tượng c n l i

Nhận ra quy tắc sắp xếp đơn giản và tiếp t c thực hiện theo quy tắc

- Kh năng sáng t o (Chuẩn 28)

Đặt tên mới cho đồ vật, câu chuyện, đặt l i mới cho bài hát

Thực hiện một số công việc theo cách riêng c a mình

Thể hiện Ủ tư ng c a bản thân thông qua các ho t động khác nhau

Kể l i câu chuyện quen thuộc theo cách khác

Các nội dung này là nh ng nội dung chính yếu được thiết kế và tổ chức t i các trư ng Mầm non

1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Sử d ng các tình huống c vấn đề nhằm kích thích trẻ suy nghĩ, trả l i câu

h i, giải quyết vấn đề đặt ra

Sử d ng các bài tập luyện tập thực hành để cũng cố kiến thức kĩ năng phát triển nhận thức mà trẻ đã được hình thành

Hiện nay phương pháp d y h c tiến hành đổi mới, song việc đổi mới chương trình, được sử d ng theo tinh thần đổi mới kết hợp với phương pháp d y h c hiện đ i nhằm tích cực hoá ho t động c a trẻ

Không một phương pháp nào là hoàn hảo đối với việc phát triển nhận thức cho trẻ Tuy nhiên, trong quá trình d y h c, nội dung và phương pháp d y h c bao

gi cũng gắn b với nhau, mỗi nội dung đ i h i một phương pháp Bên c nh đ giáo viên cần lưu Ủ sử d ng phương pháp phát triển nhận thức phù hợp điều kiện cơ s vật chất c a lớp h c c thể mỗi vùng miền khác nhau Do đ , ngư i giáo viên phải biết lựa ch n phương pháp phù hợp cho lứa tuổi hay một ch đề và điều kiện thực tế T

đ , trẻ tự c thể chiếm lĩnh các kiến thức đã h c với sự hỗ trợ hợp lỦ c a giáo viên và môi trư ng giáo d c

- Phương pháp trực quan: Là phương pháp sử d ng vật thật, tranh ảnh, mô

hình, máy vi tính nhằm hình thành kiến thức Phương pháp trực quan thư ng sử

Tổ chức các tr chơi trên phần mềm máy vi tính như Kidsmart

Ví d : Tr chơi tìm vât cùng lợi, tìm thức ăn cho các con vật,…

Cho trẻ tham quan

Phương pháp làm mẫu, đàm tho i (dùng l i nói): Đàm tho i là nh ng cuộc

n i chuyện c xu hướng, được chuẩn b trước gi a cô giáo và các cháu theo một đề tài nhất đ nh Phải ch n đề tài đàm tho i phù hợp với vốn kinh nghiệm c a trẻ, nhiệm

v giáo d c trong t ng lứa tuổi Trong thực tiễn các trư ng mẫu giáo, đàm tho i về lao động c a nhân dân về thiên nhiên, về các phương tiện giao thông, về cuộc sống

c a trẻ được tiến hành rộng rãi thông qua các ho t động sau:

Giáo viên cho trẻ tiếp xúc, tìm hiểu các đồ dùng, đồ chơi và các nguyên vật liệu

Giáo viên cho trẻ làm mẫu thông qua các ho t động làm quen với toán

Cho trẻ cơ hội nhìn, nghe, tiếp xúc, ném, ngửi các sự vật

Xây dựng hệ thống câu h i kích thích hứng thú, trí t m , ho t động tư duy

c a trẻ

Câu h i ngắn g n, r Ủ và phù hợp với đặc điểm nhận thức c a trẻ

Chuẩn b các đồ dùng trực quan hoặc các mẩu chuyện, bài thơ, bài hát để minh h a

Dự kiến câu trả l i đúng và lư ng trước các tình huống xảy ra

Phương pháp sử dụng trò chơi

Tr chơi h c tập

Ví d : Chơi với dây và r ng r c để chuyển hộp đất lên t bể cát

Nam châm: Đặt ôtô trên giấy, cho nam châm dưới mặt giấy- điều chỉnh nam châm, ôtô sẽ di chuyển

về thế giới xung quanh thông các câu h i như: Tranh vẽ ai? Đang làm gì? Như thế

nào?

- Phương pháp nêu gương- đánh giá

Nêu gương: Sử d ng các hình thức khen, chê phù hợp, đúng lúc, đúng chỗ Biểu dương trẻ là chính, nhưng không l m d ng

Đánh giá: Thể hiện thái độ đồng tình hoặc chưa đồng tình c a ngư i lớn, c a

b n bè trước việc làm, hành vi, cử chỉ c a trẻ T đ đưa ra nhận xét, tự nhận xét trong t ng tình huống hoặc hoàn cảnh c thể Không sử d ng các hình ph t làm ảnh

hư ng đến sự phát triển tâm – sinh lỦ c a trẻ

Hình thức tổ chức là lo i hình ho t động giáo viên sử d ng để giúp trẻ lĩnh hội kiến thức, đ t được m c tiêu giáo d c Chương trình GDMN hướng dẫn GVMN tổ chức ho t động giáo d c phát triển nhận thức cho trẻ dưới hình thức:

Ho t động trong lớp h c

Muốn d y một ho t động cho trẻ làm quen với toán c thành công hay không

ph thuộc phần lớn vào sự chuẩn b c a cô giáo Để ho t động đ t kết quả tốt thì đồ dùng d y và h c c a cô và trẻ phải đẹp và hấp dẫn trẻ, phải đảm bảo tính sư ph m và đặc biệt là phải đảm bảo tính chính xác c a ho t động toán, phải phù hợp với ch đề mình đang thực hiện

Ví d : Ch đề "Gia đình": Khi d y trẻ xác đ nh tay phải- tay trái c a bản thân: Tôi chuẩn b cho mỗi cháu 1 bàn chải đánh răng- 1 cái ca đựng nước Ch đề "Thế giới thực vật": Khi d y trẻ so sánh chiều cao 2 đối tượng: Tôi chuẩn b cho mỗi trẻ 1 cây hoa màu vàng cao hơn 1 cây hoa màu đ thấp hơn Để c được nh ng đồ dùng

đồ chơi đ ngoài việc tích cực làm đồ dùng, đồ chơi tôi c n phối kết hợp cùng ph huynh sưu tầm các nguyên vật liệu s n c hoặc phế thải c a gia đình, đ a phương khuyến khích ph huynh cùng làm đồ dùng, đồ chơi và t o môi trư ng toán h c cho trẻ phong phú, hấp dẫn hơn Trong các hình thức cho trẻ làm quen với toán thì hình thức trên tiết h c là hình thức d y trẻ các kiến thức một cách chính xác nhất, tổ chức được cho đa số trẻ trong lớp, khả năng quan sát c a gia viên cũng dễ dàng hơn T

nh ng điểm m nh c a ho t động h c cho nên tôi chú Ủ đến nội dung yêu cầu c a

ho t động mà sử d ng linh ho t các biện pháp, th pháp d y h c

Ho t động chơi các g c: Ho t động g c là một ho t động giúp trẻ được tự

do tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội cũng như c ng cố kiến thức, trẻ được tự do ch n

g c chơi mà trẻ thích , được tự ch n b n chơi Điều đ c lợi cho tư duy c a trẻ Với

ho t động cho trẻ làm quen với toán: Việc trẻ lĩnh hội và c ng cố kiến thức các g c chơi là một việc làm hết sức cần thiết và bổ ích đối với trẻ

* G c h c tập

Trẻ được tự do t o nh m đồ vật theo dấu hiệu chung, tô màu các đồ dùng đồ chơi Sau đ đếm và so sánh về số lượng c a các đồ dùng đồ chơi đ , nhận xét về kích thước c a 2 nh m đối tượng với nhau Cô c thể cho trẻ xem các tranh vẽ các con vật, các lo i phương tiện giao thông và cho trẻ nêu nhận xét c a mình về phía phải - phía trái; phía trước - phía sau c a các con vật, các lo i phương tiện giao

thông

* G c xây dựng

Trẻ dùng các hình hình h c để xếp ngôi nhà, xếp mô hình các phương tiện

giao thông Lúc này trẻ sẽ tư duy xem xếp các đối tượng này như thế nào? Xếp gì trước? Xếp gì sau? Xếp các mô hình để t o thành các ch đề nh : Trư ng h c, công viên, trang tr i, bến xe

* G c nghệ thuật

Cho trẻ in, dán và xếp các hình hình h c để t o thành mô hình các lo i đồ chơi như: Ọ tô, tàu thuỷ, ngôi nhà Khi t o ra sản phẩm trẻ sẽ tự đưa ra câu h i với b n cùng chơi: Đây là hình gì? Màu gì?

* G c thiên nhiên Trong g c thiên nhiên khi trẻ được chơi với cát, nước, được chăm s c cây trẻ sẽ nhận thức được bồn cây to hơn sẽ phải tưới nhiều nước hơn, bồn cây nh hơn sẽ tưới ít nước hơn

* Góc phân vai Cô bày 1-2 gian hàng không theo dấu hiệu chung và cho trẻ chơi bán hàng Trẻ sẽ tự nhận thấy đồ dùng này không phải gian hàng này mà gian hàng kia và sẽ nhặt đồ dùng để về đúng gian hàng c a n Như vậy trẻ sẽ bước đầu biết t o nh m đồ vật theo dấu hiệu chung

Ho t động lao động

Ho t động ngoài tr i, tham quan

Ngoài ra, các ho t động phát triển nhận thức được tiến hành trong các ch đề thích hợp đối với t ng độ tuổi Nội dung giáo d c phát triển nhận thức cho trẻ được tích hợp trong các ho t động giáo d c phát triển thể chất, ngôn ng , tình cảm - xã hội, thẩm mĩ một cách thích hợp

Hình thức d y h c trư ng mầm non rất phong phú, bao gồm d y h c trên tiết h c, h c thông qua chơi, tham quan, h c thông qua hình thức lao động, h c trong cuộc sống sinh ho t hàng ngày, h c m i lúc m i nơi Các hình thức này c mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau, g p phần thực hiện tốt nhiệm v d y h c Giáo viên c thể lựa ch n hình thức d y h c phù hợp với m c đích và nội dung d y h c, phù hợp với đặc điểm nhận thức c a trẻ t ng giai đo n lứa tuổi

1.3.4 Các điều kiện hỗ trợ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Cơ s vật chất, môi trư ng giáo d c, đồ dùng đồ chơi, trang thiết b và đội ngũ giáo viên là nh ng điều kiện hỗ trợ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

trong trư ng Mầm non:

+ Cơ s vật chất: Ph ng h c cho trẻ phải đ diện tích trung bình 1,69m2 cho 1

trẻ, nền được lát g ch men đảm bảo an toàn cho trẻ không b trơn trượt, bàn ghế đúng quy cách phù hợp với lứa tuổi mẫu giáo, mỗi bàn là 2 trẻ ngồi h c, mỗi ph ng h c c

05 b ng điện, các lớp h c khang trang s ch sẽ, đ ánh sáng, c ảnh Bác Hồ, các dây hoa và trang trí theo t ng ch điểm c a tuần, tháng và năm h c, c bàn, ghế dành cho

giáo viên, máy vi tính ph c v ho t động phát triển nhận thức, ph ng được trang trí tranh ảnh phù hợp với ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Cơ s vật chất xung quanh lớp h c là môi trư ng trong khuôn viên nhà trư ng/lớp gồm các ph ng chức năng, nh m, lớp c a trư ng, sân chơi và các thiết b

chơi ngoài tr i, khu chơi với cát nước, sân b ng, cổng trư ng, hàng rào, vư n hoa,

vư n cây g c thiên nhiên được bố trí đẹp và khoa h c, vư n rau trẻ chăm s c và

vư n cổ tích c các con vật cũng cần được chú Ủ để thu hút hứng thú nhận thức c a trẻ

Môi trư ng giáo d c PTNT cho trẻ gồm 3 nội dung chính: Môi trư ng cho trẻ

h c toán, môi trư ng cho trẻ khám phá khoa h c và môi trư ng cho trẻ khám phá xã hội

Xây dựng môi trư ng cho trẻ Làm quen với toán: Ho t động c a trẻ được sắp xếp phù hợp và linh ho t để khích lệ sự lựa ch n c a trẻ, khuyến khích sử d ng đồ dùng và các vật liệu, khuyến khích trẻ tham gia và tương tác với các trẻ khác Các khu vực ho t động c ảnh hư ng đến việc h c toán bao gồm: G c đ ng vai, g c đ c sách, g c lắp ráp, g c xây dựng, g c thiên nhiên, g c khoa h c, g c t o hình, g c âm

nh c Các g c chơi phải g n gàng, c chỗ cất các đồ dùng thích hợp và hấp dẫn các chú Ủ c a trẻ bằng cách sắp xếp thích hợp Đồ dùng đồ chơi nên đa d ng, phong phú

về mẫu mã, chất liệu Cần cân nhắc suy nghĩ xem nh ng đồ dùng đồ chơi trong các

g c c tiềm năng ph c v cho việc h c toán như thế nào

C thể thấy, các nguyên vật liệu m luôn cung cấp nh ng cơ hội tuyệt v i cho trẻ trong ho t động làm quen với toán khu vực chơi đ ng vai c thể bao gồm các hộp đựng đồ ăn và các lo i chén, bát và d ng c nhà bếp với các lo i hình d ng và kích thước khác nhau như các rổ, rá, xoong, nồi, búp bê…

Trong sách và các lo i tranh ảnh nên c cả ch số, hình d ng và các d ng xếp hình mẫu Sách truyện và thơ nên ch n lo i c phần lặp l i để trẻ c cơ hội khám phá, suy đoán Các đồ chơi lắp ráp nh như lego, h t, con giống, các vật liệu tự nhiên cho trẻ cơ hội đề phân lo i, khám phá t o dãy mẫu về số lượng, hình d ng, kích thước và đ nh hướng Chơi với các mảnh ghép hình khác nhau cũng giúp trẻ h c các

khái niệm toán ngoài việc c các khối khác nhau về hình d ng và kích thước

Các vật liệu để nặn như đất sét, bột nhão, cung cấp cơ hội để h c về khối lượng, cân nặng, độ dày, hình dáng và kích thước Các lo i cây c kích thước khác nhau cho trẻ cơ hội đo và ghi l i vào biểu đồ sự tăng trư ng c a cây Các đồ dùng để viết cung cấp cho trẻ nh ng cơ hội làm quen với toán

+ Xây dựng môi trư ng cho trẻ Khám phá khoa h c:

Để cung cấp nh ng cơ hội khám phá khoa h c cho trẻ, cần t o cho trẻ môi trư ng ho t động khoa h c phong phú, hấp dẫn với các đồ dùng, đồ chơi, các nguyên vật liệu khác nhau và đảm bảo an toàn Đồng th i bố trí, sắp xếp các khu vực ho t động sao cho kích thích trẻ ho t động và dành phần lớn th i gian cho trẻ tự h c qua

chơi vì trẻ nh h c ch yếu qua chơi, qua tự mày m , khám phá Trong các trư ng lớp mẫu giáo, khu vực khoa h c nên c :

Các đồ dùng, đồ chơi được sản xuất hàng lo t, như: Cân, nam châm, gương; tranh, ảnh về các con vật hoặc cây, lá, hoa, quả ; sách về các ho t động khoa h c

dành cho trẻ nh ; bàn chơi nước: chai trong suốt, d ng c chứa nước, các vật chìm hoặc nổi trong nước…; bể cá

Các nguyên vật liệu tự nhiên: Lá, hoa, quả ; các v trai s , đất đá, cát s i, nước và các bộ sưu tập: Lá, hoa, côn trùng ; các con vật nuôi: Chim, th …; cây, các h t giống và bình gieo h t

Bố trí, sắp xếp các g c khám phá khoa h c sao cho kích thích hứng thú, tăng

cư ng sử d ng các giác quan c a trẻ và lôi cuốn trẻ tham gia ho t động một cách tích cực

+ Xây dựng môi trư ng cho trẻ Khám phá xã hội:

Để xây dựng môi trư ng cho trẻ khám phá xã hội cần đặc biệt lưu Ủ đến các

g c đ ng vai Trong g c ho t động cần c nhiều đồ chơi, cô giáo khuyến khích trẻ chơi và c thể đ ng 1 vai để cùng chơi với trẻ Khuyến khích trẻ tr chuyện giao tiếp

gi a các vai khi chơi, nêu ra các tình huống giả bộ, chia sẻ Ủ tư ng, trao đổi th a thuận với b n Tr chơi này c n t o ra cơ hội giúp trẻ thể hiện, trải nghiệm các cảm xúc, thái độ c a con ngư i Đối với các ch đề về Khám phá xã hội, giáo viên cần trang b nhiều tranh ảnh, sưu tầm các đo n video để trẻ c cơ hội quan sát và tìm

hiểu Việc tổ chức các ho t động Khám phá xã hội thông qua hình thức giao lưu với ngư i thật, việc thật, tham quan, dã ngo i cần được tăng cư ng để giúp trẻ m rộng vốn sống và m nh d n, tự tin hơn

Các h c liệu ph c v cho ho t động khám phá xã hội c a trẻ gồm c :

- Trang ph c - Vật liệu nghệ thuật

- Các vật d ng trong gia đình - Vải v n để may

- Các vật d ng lễ hội (trống, c , qu t ) - Hình ảnh

- Giấy - Sách

- Trang sức - Máy tính

- Máy ảnh - Điện tho i cũ

- Túi xách và ví - Tiền (giả v )

- Hộp đựng thức ăn - Bếp

- Búp bê - Các d ng c nhà bếp

công việc CSGD trẻ

Phải c kiến thức cơ bản về GDMN, kiến thức khi tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong trư ng Mầm non, kiến thức chuyên ngành, phương pháp tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Phải biết lập kế ho ch, c kỹ năng tổ chức thực hiện ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5 -6 tuổi trong trư ng Mầm non, kỹ năng quản lỦ trẻ, quản lỦ lớp h c Biết sử d ng bộ công c đánh giá chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi lĩnh vực phát triển thể chất

1.4 Qu nă lýă ho tă đ ngă phátă tri nă nh nă th că choă tr ă 5-6ă tu iă t iă cácă

tr ngăM mănonă

1.4.1 Qu n lý mục tiêu ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Để thực hiện tốt trong m c tiêu ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

t i các trư ng Mầm non cần phải chỉ đ o m i lực lượng trong nhà trư ng làm tốt chức năng nhiệm v c a mình, chỉ đ o giáo viên thực hiện nghiêm túc Chương trình Nuôi dưỡng CSGD trẻ, đảm bảo cho trẻ được h c tập trong môi trư ng đầy đ cơ s vật chất như trư ng, lớp, đồ dùng, đồ chơi cho trẻ, được vui chơi h c tập trong môi trư ng vệ sinh s ch sẽ, an toàn về thể chất lẫn tinh thần, c nề nếp trong tất cả các

ho t động nhất là ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Xác đ nh m c tiêu

Trong chương trình GDMN, kỹ năng tư duy (quan sát, so sánh, phân lo i, dự đoán), kỹ năng chú Ủ và ghi nhớ là nh ng kỹ năng quan tr ng đối với trẻ mẫu giáo Chúng ta cần giúp trẻ chú Ủ đến nh ng kỹ năng quan tr ng như: Chăm chú lắng nghe, trả l i các câu h i và làm theo yêu cầu và nhận ra nh ng điều đúng (hoặc sai) Điều này c nghĩa, trẻ em cần c kỹ năng tập trung chú Ủ, b qua nh ng tác động xung quanh Ngoài ra, kỹ năng ghi nhớ cũng rất quan tr ng và chúng ta cần phải giúp trẻ c kỹ năng lưu gi , nhớ l i và sử d ng thông tin một cách thích hợp [4]

Cùng với tính t m , khả năng sáng t o, trí tư ng tượng và sự quyết tâm,

nh ng kỹ năng này cho phép trẻ xác đ nh và giải quyết vấn đề

Khi trẻ tư duy tr u tượng và logic, trẻ c thể xác đ nh các cách giải quyết khác nhau cho một vấn đề

Đây là tất cả các m c tiêu quan tr ng, chúng ta cần trang b cho trẻ để trẻ h c tập hiệu quả và thành công trong tương lai

Quản lỦ m c tiêu ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi là để nâng cao chuyên môn nghiệp v cho giáo viên ph trách các lớp mẫu giáo 5-6 tuổi nhằm nâng cao nhận thức, trang b , bổ sung, cập nhật kiến thức, kỹ năng tổ chức ho t động

cho giáo viên

Thực chất c a quá trình tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi là để bổ sung kiến thức và kỹ năng, nâng cao trình độ cho giáo viên, phát triển thêm năng lực trong lĩnh vực ho t động chuyên môn, dưới một hình thức phù hợp nhằm nâng cao chất lượng nuôi dưỡng CSGD trẻ thông qua ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng Mầm non

+ Lập kế ho ch

Triển khai thực hiện các lo i kế ho ch trong nhà trư ng phải c thể trong ho t động phát triển nhận thức cho trẻ các khối lớp phù hợp, sát với tình hình c a trư ng., k p th i và tất cả giáo viên đều nắm được Triển khai kế ho ch không chỉ bằng hình thức hội h p mà bằng nhiều hình thức khác nhau như: Đăng tải kế ho ch trên trang website c a trư ng hoặc gửi kế ho ch cho t ng cán bộ, giáo viên để m i ngư i cùng nghiên cứu T ng tổ chuyên môn g p Ủ, đề xuất Ủ kiến Sau đ , tổ chức cuộc h p toàn trư ng thống nhất kế ho ch và triển khai thực hiện

Chỉ đ o giáo viên các nh m lớp xây dựng kế ho ch ho t động và được nhà trư ng phê duyệt mới thực hiện Hàng tháng giáo viên báo cáo kế ho ch, l ch d y c a lớp cho nhà trư ng Qua đ Ban giám hiệu c cơ s để theo d i, kiểm tra và c biện pháp chỉ đ o k p th i tốt hơn

Kế ho ch c Ủ nghĩa rất quan tr ng trong ho t động quản lỦ một tổ chức Nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng xây dựng kế ho ch là kh i đầu c a m i ho t động,

m i chức năng quản lỦ khác H ví von xây dựng kế ho ch bắt t rễ cái c a một cây sồi đồ sộ, rồi t đ m c lên các “nhánh” tổ chức, lãnh đ o và kiểm tra Nếu không c

kế ho ch, nhà quản lỦ không thể tổ chức và khai thác nhân lực, nguồn lực khác một cách c hiệu quả, thậm chí c n không biết r phương thức tổ chức và khai thác Không c kế ho ch nhà quản lỦ và nhân viên c a h rất ít cơ hội để đ t được m c

tiêu cũng như không biết khi nào đ t được m c tiêu Vì vậy, việc kiểm tra đánh giá

sự tham gia đ ng g p Ủ kiến c a các thành viên trong đơn v Kết quả phải đ t được

sự thống nhất cao trong nhà trư ng về kế ho ch năm h c trong đ quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi, trong đ c thể h a các nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi đáp ứng Chương trình GDMN

Đây là giai đo n quan tr ng nhất c a quá trình tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i các trư ng mầm non vì trên cơ s m c tiêu chức năng

và nhiệm v , nhà trư ng xác đ nh phương hướng, m c tiêu tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi c a đơn v Kết quả c a giai đo n này phải đ t được

sự thống nhất cao trong nhà trư ng về bản kế ho ch năm h c về công tác quản lỦ

ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi đáp ứng Chương trình GDMN, đ chính là toàn bộ nội dung cơ bản c a quá trình quản lỦ công tác ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Triển khai kế ho ch c thể đến các bộ phận trong ho t động

Phân công Phó Hiệu trư ng ph trách chuyên môn kiểm tra chương trình, kế

ho ch ho t động 1 ngày, 1 tuần, h c kỳ và kế ho ch năm h c c a giáo viên d y lớp

Chỉ đ o công tác lập th i hợp lỦ, khoa h c, đảm bảo quyền lợi c a giáo viên

và quyền lợi h t c a trẻ

Qui đ nh cho giáo viên phải lập phân phối chương trình ngay t trang đầu c a giáo án để tiện cho giáo viên thực hiện kế ho ch giảng d y đồng th i thuận tiện cho việc theo d i kiểm tra về tiến độ chương trình

Tổ chức ho t động thăm lớp dự gi c a các tổ chuyên môn, bản thân Hiệu trư ng và Ph Hiệu trư ng phải dự gi c a giáo viên để kiểm tra việc thực hiện chương trình, kế ho ch ho t động c a giáo viên

Hàng tháng, Hiệu trư ng quy đ nh các tổ chuyên môn báo cáo việc thực hiện chương trình c a các thành viên trong tổ, các giáo viên ch nhiệm báo cáo tình hình

sự hướng dẫn c a ngư i lớn, như: Làm quen với toán, âm nh c, t o hình, văn h c, vận động, giúp trẻ ham hiểu biết, thích khám phá, tìm t i nh ng sự vật hiện tượng

xung quanh, c khả năng quan sát, so sánh, phân lo i, phán đoán, chú Ủ vá ghi nhớ

c ch đ nh Nhận ra một số mối liên hệ đơn giản c a các sự vật, hiện tượng xung quanh và c một số hiểu biết ban đầu về bản thân, môi trư ng tự nhiên và xã hội

Giúp trẻ phát hiện được một số thay đổi c a môi trư ng xung quanh, biết đặt câu h i: T i sao? Để làm gì? Làm như thế nào? Phải lấy t đâu mang đến đâu? Biết phân biệt được một số đồ vật, rau quả quen thuộc; phát hiện ra mối quan hệ nhân quả

c a một số sự vật hiện tượng Phân biệt được các đối tượng theo 2-3 dấu hiệu cho trước, tự tìm ra dấu hiệu phân lợi; biết đếm t 1-10, đếm theo khả năng, c biểu tượng về số trong ph m vi 10, Biết sử d ng các t to nhất, nh hơn, nh nhất, cao nhất, thấp hơn, thấp nhất, dài nhất, ngắn hơn, ngắn nhất, hẹp hơn, hẹp nhất, nhiều nhất, ít hơn, ít nhất Biết thêm bớt trong ph m vi 10

Giám sát việc thực hiện kế ho ch phù hợp với các m c tiêu đặt ra

1.4.2 Qu n lý nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Quản lỦ nội dung ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi t i là quá trình tác động c m c đích nhằm đẩy m nh ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-

6 tuổi Kế ho ch h a công tác quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

là giai đo n quan tr ng nhất c a quá trình tổ chức quản lỦ vì trên cơ s m c tiêu và nhiệm v , nhà trư ng xác đ nh đ nh m c tiêu c a đơn v Đồng th i phân tích các nguồn lực hiện c như giáo viên, cơ s vật chất, kinh phí…Để xác đ nh r hệ thống

m c tiêu, nội dung ho t động, các biện pháp cần thiết để t ng bước thực hiện m c tiêu ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi

Chỉ đ o xác đ nh các nội dung phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi tr ng tâm

và phát triển nội dung để đảm bảo tính chính xác, sự phong phú, tính khoa h c và đảm bảo m c tiêu đặt ra:

Ngay vào đầu năm h c, trên cơ s hướng dẫn nhiệm v năm h c c a các cấp

đã triển khai, căn cứ vào tình hình thực tiễn c a nhà trư ng, c a đ a phương, BGH các trư ng MN xây dựng kế ho ch năm h c n i chúng và kế ho ch quản lỦ nội dung

c a ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong trư ng mầm non theo Chương trình GDMN c a S , Ph ng Giáo d c và thực tế c a nhà trư ng

Kế ho ch ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi trong trư ng MN cần

c thể h a theo hàng tháng, hàng tuần và c điều chỉnh bổ sung k p th i phù hợp với

t ng th i điểm Cần c hệ thống các chỉ tiêu, biện pháp thực hiện c thể, c sự thống nhất cao gi a trong nhà trư ng Các m c tiêu, chỉ tiêu cần được bàn b c, cân nhắc một cách kĩ lưỡng trong hội đồng sư ph m, được công khai h a để m i thành viên đều biết, thực hiện

Triển khai thực hiện các nội dung

Tổ chức triển khai thực hiện ho t ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi là gia đo n hiện thực h a nh ng Ủ tư ng đã được kế ho ch h a nhằm đ t được

m c tiêu đề ra giai đo n này ch thể quản lỦ phải thực hiện nh ng ho t động sau:

Thành lập bộ máy quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi, bố trí sắp đặt các bộ phận và các cá nhân cho đúng ngư i đúng việc, quy đ nh r chức năng, quyền h n cho t ng ngư i, t ng bộ phận

Thông báo kế ho ch, chương trình quản lỦ tổ chức ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi đến t ng GVMN làm cho mỗi thành viên trong trư ng tự giác chấp nhận kế ho ch và tự hành động theo kế ho ch

Xây dựng nội dung chương trình, hình thức bồi dưỡng cho giáo viên về các phương pháp đ t hiệu quả và chất lượng theo Chương trình GDMN

Tiếp nhận và điều phối c hiệu quả các nguồn lực (nhân lực, tài lực, vật lực)

ph c v cho ho t động

Xây dựng cơ chế phối hợp gi a các bộ phận tham gia ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi (Hiệu trư ng, Tổ trư ng…) các thành viên, thiết lập cơ chế thông tin, t o ra sự phối hợp đồng bộ thống nhất trong ho t động c a bộ máy quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi nhằm đ t được m c tiêu quản

lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi đáp ứng chương trình GDMN

Kết quả giai đo n này là triển khai c hiệu quả kế ho ch quản lỦ ho t động phát triển nhận thức cho trẻ 5-6 tuổi đáp ứng chương trình GDMN đã được phê duyệt