Xây dựng e book hỗ trợ dạy và học hóa học phi kim lớp 10 chuẩn trường trung học phổ thông

Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh – với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, khoa học, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão – thì người giáo viên không thể truyền đạt hết cho

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA HÓA



HỒ THỊ PHƯƠNG

XÂY DỰNG E-BOOK HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC HÓA HỌC PHI KIM LỚP

10 CHUẨN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CỬ NHÂN SƯ PHẠM

Đà Nẵng, 2017

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA HÓA



KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

CỬ NHÂN SƯ PHẠM

XÂY DỰNG E-BOOK HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC HÓA HỌC PHI KIM LỚP

10 CHUẨN TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Sinh viên thực hiện: HỒ THỊ PHƯƠNG

Lớp : 13SHH Giáo viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Lan Anh

Đà Nẵng, 2017

Đại học Đà Nẵng Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trường Đại học Sư Phạm Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Khoa Hóa Học

NHIỆM VỤ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Họ và tên sinh viên: HỒ THỊ PHƯƠNG

Lớp : 13SHH

1 Tên đề tài: “Xây dựng e-book hỗ trợ dạy và học hóa học phi kim lớp 10 chuẩn trường trung học phổ thông.”

2 Nội dung nghiên cứu:

- Nghiên cứu các cơ sở lý luận của đề tài

- Nghiên cứu các phần mềm tin học để xây dựng ebook

4 Giáo viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Lan Anh

5 Ngày giao đề tài: 06/08/2016

6 Ngày hoàn thành: 06/05/2017

Sinh viên đã hoàn thành và nộp báo cáo về cho Khoa ngày…tháng…năm… Kết quả điểm đánh giá:…………

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp, tôi được sự giúp đỡ, động viên của rất nhiều người, là nguồn khích lệ lớn lao đã giúp tôi hoàn thành khóa luận này

Trước hết, tôi xin gởi lời tri ân sâu sắc đến ThS Nguyễn Thị Lan Anh

Cô đã rất tận tình góp ý chuyên môn, vạch ra định hướng, ý tưởng, động viên tôi trong những lúc khó khăn

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể quý thầy cô giáo đã giảng dạy tôi trong suốt quá trình học, các thầy cô trong tổ phương pháp và giáo viên phụ trách phòng thí nghiệm đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học và nghiên cứu

Tôi cũng cảm ơn các bạn sinh viên lớp 13SHH đã giúp đỡ tôi có trong quá trình hoàn thành bài khóa luận của mình

Tôi xin hết lòng biết ơn sự quan tâm và ủng hộ của gia đình và bạn bè

Đó là nguồn động viên tinh thần rất lớn để tôi hoàn thành luận văn này

Đà Nẵng, ngày… tháng… năm 2017

Sinh viên thực hiện

Hồ Thị Phương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu: 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Khách thể nghiên cứu 2

4 Phạm vi nghiên cứu 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận 3

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3

7.3 Phương pháp thống kê toán học 3

Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI 4

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 4

1.2 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tích cực 5

1.2.1 Phương pháp dạy học tích cực và vai trò của phương tiện dạy học 5

1.2.2 Vai trò của công nghệ thông tin trong việc nâng cao tính tích cực của học sinh 6 1.3 E-book 9

1.3.1 Khái niệm 9

1.3.2 Ưu, nhược điểm của e-book 9

1.3.2.1 Ưu điểm: 9

1.3.2.2 Nhược điểm: 11

1.4 Tự học 12

1.4.1 Sự cần thiết của tự học 12

1.4.2 Khái niệm tự học 13

1.4.3 Các hình thức của tự học 13

1.4.4 Cách hướng dẫn học sinh tự học 14

1.4.5 Cách tự học của HS 15

1.5 Tự học qua E-book và lợi ích 15

1.5.1 Tự học qua E-Book 15

1.5.2 Lợi ích của tự học qua E-Book 16

Chương 2 QUI TRÌNH THIẾT KẾ E-BOOK 17

2.1 Ý tưởng thiết kế E-Book 17

2.2 Nguyên tắc thiết kế E-Book 18

2.2.1 Đảm bảo tính khoa học 18

2.2.2 Đảm bảo tính sư phạm 18

2.2.3 Đảm bảo tính khả thi 18

2.2.4 Đảm bảo tính thẩm mỹ 19

2.3 Các phần mềm được sử dụng để thiết kế e-book 19

2.3.1 Phần mềm Microsoft Word 19

2.3.2 Phần mềm SnagIT 19

2.3.3 Phần mềm Pocket CHM 20

2.3.4 Phần mềm Imindmap 8 20

2.4 Quy trình thiết kế e-book 21

Chương 3: XÂY DỰNG E-BOOK HƯỚNG DẪN DẠY VÀ HỌC HÓA HỌC PHI KIM LỚP 10 CHUẨN CHO GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT 23

3.1 Những nội dung cơ bản của chương trình hóa phi kim lớp 10 23

3.1.1 Vị trí 23

3.1.2 Cấu trúc 23

3.1.3 Những điểm chú ý về phương pháp dạy 24

3.1.4 Mục tiêu và định hướng phuong pháp giảng dạy 25

3.1.4.1 Giảng dạy chương 5: Halogen 25

3.1.4.2 Giảng dạy chương 6: Oxi – Lưu huỳnh 29

3.2 Cấu trúc, giao diện ebook 32

3.2.1 Cấu trúc của ebook 32

3.2.2 Giao diện ebook 32

3.3 Nội dung ebook 35

3.3.1 Trang chủ 35

3.3.2 Trang “Giới thiệu E-Book 36

3.3.3 Trang “Hướng dẫn sử dụng e-book” 36

3.3.4 Trang chương 5: nhóm halogen và chương 6: oxi – lưu huỳnh 37

3.3.4.1 Trang “Phần bài học” 38

3.3.4.2 Trang “Ôn tập chương” 45

3.3.4.3 Trang “Đề kiểm tra” 46

3.3.5 Trang “Mở rộng” 47

3.3.5.1 Trang “Các thí nghiệm chương 5, 6” 47

3.3.5.2 Trang “Tài liệu tham khảo” 51

3.3.5.3 Trang “Vui học” 54

3.4 Sử dụng E – Book 55

3.4.1 Sử dụng E-book chuẩn bị bài trước khi đến lớp 55

3.4.2 Củng cố kiến thức sau khi học bài trên lớp 56

3.5 Khảo sát đánh giá của HS về hiệu quả của E-book 56

3.5.1 Mục đích khảo sát 56

3.5.2 Nội dung khảo sát 56

3.5.3 Đối tượng khảo sát 56

3.5.4 Tiến hành thực nghiệm 57

3.5.5 Kết quả khảo sát: 57

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 60

1 Kết luận 60

1.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài 60

1.2 Xây dựng các định hướng cho việc thiết kế E-Book bao gồm ý tưởng thiết kế, nguyên tắc thiết kế, quy trình thiết kế 60

1.3 Thiết kế E−Book 60

1.4 Khảo sát ý kiến học sinh để đánh giá đề tài 61

2 Kiến nghị 62

2.1 Đối với sở giáo dục và đào tạo 62

2.2 Đối với các trường THPT 62

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.1 Kho sách 10

Hình 1.2 Thiết bị điện tử 1 11

Hình 2 1 Nội dung của ebook ở dạng hmt 1 19

Hình 2 2 Giao diện phần mềm SNAGIT 1 20

Hình 2 3 Giao diện phần mềm PocketCHM 1 20

Hình 2 4 Giao diện phần mềm imindmap 8 21

Hình 3 1 Giao diện cấu trúc của ebook 32

Hình 3 2 Chức năng thanh công cụ E-Book 33

Hình 3 3 Nội dung thể “Contents” 33

Hình 3 4 Chức năng thẻ “Search” 34

Hình 3 5 Chức năng thẻ “Favorites” 34

Hình 3 6 Giao diện trang chủ ebook 35

Hình 3 7 Giao diện trang “Giới thiệu E-Book” 36

Hình 3 8 Giao diện trang “Cấu trúc ebook” 36

Hình 3 9 Giao diện trang “Hướng dẫn sử dụng ebook” 37

Hình 3 10 Giao diện trang “Chương 5: Nhóm halogen” 37

Hình 3 11 Giao diện trang “Chương 6: Oxi - Lưu huỳnh” 38

Hình 3 12 Giao diện trang “Phần bài học” 38

Hình 3 13 Giao diện trang “Bài 22 clo” 39

Hình 3 14 Giao diện trang “Bài 27 bài thực hành số 2” 39

Hình 3 15 Giao diện trang “Bài tập bài 22: Clo” 44

Hình 3 16 Giao diện trang “Đọc thêm bài 23” 45

Hình 3 17 Giao diện trang “Ôn tập chương 5” 45

Hình 3 18 Giao diện trang “Đề kiểm tra” 46

Hình 3 19 Giao diện trang “Đề kiểm tra 15 phút” 46

Hình 3 20 Giao diện trang “Đề kiểm tra 1 tiết” 47

Hình 3 21 Giao diện trang “Tư liệu tham khảo 51

Hình 3 22 Giao diện trang “Hóa học và đời sống” 54

Hình 3 23 Giao diện trang “Vui học” 55

DANH MỤC BẢNG Bảng 3 1 Phân phối chương trình nội dung các chương 5: Halogen 23

Bảng 3 2 Phân phối chương trình nội dung các chương 6: Oxi – Lưu huỳnh 24

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CNTT: Công nghệ thông tin

GV: Giáo viên

PPDHHH: Phương pháp dạy học hóa học

HS: Học sinh

THPT: Trung học phổ thông

Dd: Dung dịch

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh – với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, khoa học, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão – thì người giáo viên không thể truyền đạt hết cho học sinh khối lượng kiến thức ngày càng nhiều; phải quan tâm dạy cho học sinh phương pháp ngay từ cấp tiểu học và càng lên cấp học cao hơn càng phải được chú trọng

Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học Nếu rèn luyện

cho người học có những phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho

họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi người, kết quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội Vì vậy, người ta nhấn mạnh mặt hoạt động trong quá trình dạy

học, nỗ lực tạo ra sự chuyển biến từ học tập thụ động sang tự học chủ động, đặt vấn

đề phát triển tự học có sự hướng dẫn của giáo viên

Sách giáo khoa điện tử là một trong những tài liệu hỗ trợ việc tự học của học sinh, đó là nguồn cung cấp tri thức quan trọng, nguồn tư liệu cốt lõi, cơ bản để tra cứu, tìm tòi Do đó trong quá trình làm việc với sách giáo khoa, học sinh không những nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện thao tác tư duy, hình thành kĩ năng, kĩ xảo đọc sách

Ngoài ra, sách giáo khoa điện tử cũng là một trong những tài liệu hỗ trợ việc

tự học của học sinh, đó là nguồn cung cấp hệ thống kiến thức hóa học với những hình ảnh, phim minh họa sinh động, hấp dẫn nhằm phát huy tính tự giác, chủ động, sáng tạo, giúp học sinh sớm làm quen dẫn với những ứng dụng của công nghệ thông tin, hình thành hứng thú học tập và niềm say mê bộ môn hóa học cho học sinh

Trong thời đại bùng nổ công nghệ thông tin như hiện nay, tin học đã xâm nhập vào các ngành nghề và trong mọi lĩnh vực Viêc ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo ở các cấp học, bậc học và ngành học là cần thiết

Để giúp học sinh có cơ hội làm quen với hình thức tự học qua sách điện tử,

tôi đã chọn đề tài: “ Xây dựng ebook hỗ trợ dạy và học hóa học phi kim lớp 10 chuẩn trường trung học phổ thông” với mong muốn hỗ trợ việc dạy và học, góp

phần vào việc đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay

2 Mục tiêu nghiên cứu:

Xây dựng E-book hỗ trợ hoạt động tự học và phát triển tư duy của học sinh phần hóa học phi kim lớp 10 THPT (chương trình chuẩn) nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Việc xây dựng E-Book phần hóa học phi kim lớp 10 THPT (chương trình chuẩn) cho giáo viên và học sinh các trường THPT

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học hóa học ở trường THPT

4 Phạm vi nghiên cứu

Phần hóa học phi kim lớp 10 THPT chương trình chuẩn (chương 5,6)

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài:

+ Quá trình dạy học

+ Quá trình tự học

+ Phân tích chương trình, nội dung kiến thức phần hóa học phi kim lớp 10 THPT (chương trình chuẩn)

- Nghiên cứu các phần mền cần thiết cho việc xây dựng E-book

- Vận dụng cơ sở lí luận và sử dụng các phần mền để thiết kế E-book hóa phi kim lớp 10 (chương 5,6) THPT

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm chất lượng của E-book đã thiết kế

6 Giả thuyết khoa học

Nếu thiết kế sách giáo khoa điện tử có nội dung hấp dẫn, giao diện đẹp sẽ kích thích ứng thú học tập của học sinh, phát triển năng lực tư duy, niềm say mê đọc sách, góp phần nâng cao chất lượng dạy học

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

- Đọc và nghiên cứu tài liệu

- Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích, tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa trong nghiên cứu các tài liệu lý thuyết có liên quan

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Khảo sát ý kiến học sinh và một số giáo viên về tính cực cực cũng như những mặt còn hạn chế của E-book hỗ trợ dạy và học hóa học phi kim lớp 10 chuẩn

7.3 Phương pháp thống kê toán học

- Dùng các phương pháp thống kê toán học để xử lý các số liệu, các kết quả điều tra và các kết quả thực nghiệm để có những nhận xét, đánh giá xác thực

- Sử dụng các phần mềm và công thức để xử lý kết quả thực nghiệm

Chương 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu[7]

Cùng với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và truyền thông, việc tự học qua mạng, qua hệ thống E-learning và các E-book đang được phổ biến rộng rãi Người học có thể học bất cứ lúc nào, bất kì ở đâu, với bất kì ai, học những vấn đề mà bản thân quan tâm, phù hợp với năng lực và sở thích, phù hợp với yêu cầu công việc…mà chỉ cần có máy tính và mạng Internet Việc học trở nên linh hoạt

và mở

Chính vì thế, các đề tài nghiên cứu về thiết kế website tự học, xây dựng learnig, thiết kế E-book đang được mọi người quan tâm nhiều hơn Sau đây là một

E-số khoá luận và luận văn tốt nghiệp chuyên ngành hóa học:

Đỗ Ngọc Linh (2005), Nghiên cứu xây dựng giáo trình điện tử hóa học lớp

10, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục, ĐHSP Hà Nội

Phạm Dương Hoàng Anh (2006), Phối hợp phần mềm Macromedia Dreamweaver MX và Macromedia Flash MX 2004 để thiết kế website hỗ trợ cho việc học tập và củng cố kiến thức môn Hóa học phần Hiđrocacbon không no mạch

hở dành cho học sinh THPT, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP Hồ Chí Minh

Nguyễn Thị Thanh Hà (2006), Ứng dụng phần mềm Macromedia Flash và Macromedia Dreamver để thiết kế website về lịch sử hóa học 10 góp phần nâng cao chất lượng dạy học, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP Hồ Chí Minh

Nguyễn Thị Yến (2015), Xây dựng E-book học phần thí nghiệm thực hành phương pháp dạy học hóa học (phần những thí nghiệm phi kim) cho sinh viên sư phạm hóa trường đại học sư phạm Đà nẵng, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP Đà Nẵng

Phạm Thị Phương Uyên (2006), Phối hợp phần mềm Macromedia Dreamweaver MX 2004 và Macromedia Flash MX 2004 thiết kế website hỗ trợ cho việc học tập và củng cố kiến thức cho học sinh môn hoá học nhóm oxi – lưu huỳnh chương trình cải cách, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP Hồ Chí Minh

Lê Thị Xuân Hương (2007), Thiết kế website hỗ trợ việc dạy và tự học chương Halogen lớp 10 THPT, Khóa luận tốt nghiệp, ĐHSP TP.HCM

- Các website, E-learning và E-book đều có đặc điểm chung là góp phần nâng cao hiệu quả cho việc tự học, tự nghiên cứu kiến thức của HS Tuy nhiên một

số tác giả chưa quan tâm đến một số vấn đề sau:

+ Một số website đòi hỏi phải truy cập Internet mới sử dụng được

+ Nguồn tư liệu gắn liền nội dung bài học và thực tiễn cuộc sống, hóa học và môi trường chưa được phong phú

+ Các phim thí nghiệm được đưa trực tiếp vào trang nội dung bài học gây khó khăn trong việc trình bày bố cục bài học Đôi khi các phim thí nghiệm phải download về máy mới xem được

+ Phần vui học giúp HS thư giãn chưa được phong phú và hấp dẫn

1.2 Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học tích cực[6]

1.2.1 Phương pháp dạy học tích cực và vai trò của phương tiện dạy học

Trong thời đại hiện nay, tốc độ phát triển của công nghệ thông tin khiến cho nhà giáo không thể dạy hết mọi điều cho học trò, mà dù có kéo dài thời gian để dạy hết mọi điều thì rồi các kiến thức đó cũng nhanh chóng trở nên lạc hậu Do đó, người thầy cần phải tìm ra phương pháp dạy học tích cực hơn để tăng hiệu quả dạy và học Dạy cho học sinh cách học chủ động, cách học suốt đời, cách học những điều mà thực tế đòi hỏi thay vì việc phải chuyển tải một lượng kiến thức quá nhiều đến mức chúng không nhớ nổi hoặc cố nhớ lúc học, còn lúc thi và cần vận dụng thì quên sạch

Quan niệm và tiêu chuẩn dạy tốt thường thay đổi theo thời gian và được chính xác hoá dần Trước đây, “dạy tốt” thuần tuý là nghệ thuật cá nhân, với cách giảng truyền thống “thầy nói, trò ghi”, chủ yếu vẫn là theo hướng làm cho học sinh dễ tiếp thu những gì thầy “độc thoại” ở lớp Nó đã bộc lộ nhiều nhược điểm, trong đó hai nhược điểm lớn nhất là:

– Đặt học sinh vào vị trí thụ động, chờ đợi Cách dạy này chưa thể giúp cho người học “biến quá trình được đào tạo thành tự đào tạo”

– Chưa kiểm soát được nội dung có phù hợp với mục tiêu đào tạo thực hành hay không

Do đó, đến nay dạy tốt còn phải đáp ứng những đòi hỏi mới do thực tiễn đặt ra

1.2.2 Vai trò của công nghệ thông tin trong việc nâng cao tính tích cực của học sinh

Xuất phát từ các văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước nhất là chỉ thị 58-

CT/UW của Bộ Chính Trị [3] ngày 07 tháng 10 năm 2000 về việc đẩy mạnh ứng

dụng công nghệ thông tin phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa và Hiện đại hóa đã chỉ rõ trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về công nghệ thông tin và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo, đây là nhiệm vụ mà Thủ tướng Chính phủ đã giao cho ngành giáo dục giai đoạn 2001–2005 thông qua quyết định số 81/2001/QĐ-TTg

Hiện nay các trường đại học, cao đẳng và trường phổ thông đều trang bị phòng máy tính, phòng đa năng, kết nối Internet và Tin học được giảng dạy chính thức Một số trường còn trang bị thêm thiết bị ghi âm, chụp hình, quay phim (Sound Recorder, Camera, Camcorder), máy quét hình (Scanner), và một số thiết

bị khác, tạo cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin cho giáo viên sử dụng vào quá trình dạy học của mình Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các phương pháp và hình thức dạy học Những phương pháp dạy học theo cách tiếp cận kiến tạo, phương pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giải

quyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi [5] Các hình thức dạy

học như dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy học cá nhân cũng có những đổi mới trong môi trường công nghệ thông tin và truyền thông Chẳng hạn, cá nhân làm việc tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tán qua mạng, dạy học qua cầu truyền hình Nếu trước kia người ta nhấn mạnh tới phương pháp dạy sao cho người học nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọng tâm là

hình thành và phát triển cho người học các phương pháp học chủ động Nếu trước kia người ta thường quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triển năng lực sáng tạo của người học Như vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làm trung tâm” sang “lấy người học làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn

Sử dụng máy tính như công cụ dạy học hay như là phương tiện góp phần nâng cao tính tích cực trong dạy - học là để khai thác điểm mạnh của kỹ thuật hiện đại hỗ trợ cho quá trình dạy - học Máy tính có thể mô phỏng những hiện tượng không thể hoặc không nên để xảy ra trong nhà trường, không thể hoặc khó thể hiện nhờ những phương tiện khác Việc mô phỏng có thể tránh được những thí nghiệm nguy hiểm, vượt quá những hạn chế về thời gian, không gian và kinh phí

Máy tính có khả năng lưu giữ một lượng thông tin rất lớn và tái hiện chúng dưới những dạng khác nhau trong thời gian hạn chế Máy tính

có thể được dùng như một máy soạn thảo văn bản tuyệt vời Người giáo viên

có thể dùng nó để chuẩn bị bài giảng, nội dung giảng dạy,… và chỉnh sửa, bổ sung, cập nhật thông tin cho bài giảng luôn mới, luôn phong phú và sinh động Máy tính cũng được dùng để tạo ra các bảng tính với những công thức hoặc chương trình cài đặt sẵn và do đó có thể giúp người học trong việc điều tra, nghiên cứu… và máy tính có thể hỗ trợ tốt cho những người học khác nhau từ người có tài năng đến người bị khuyết tật…

Máy tính còn cho phép người học học theo từng bước riêng của mình, do đó tiết kiệm được nhiều thời gian giảng bài trên lớp, tạo nên khả năng

cá thể hoá trong học tập của người học Các chương trình dạy học trên máy còn tạo điều kiện cho người học tự củng cố những kiến thức mà mình chưa nắm vững Mô phỏng trên máy tính giúp người học tự rèn luyện kỹ năng thực hành, làm các bài thí nghiệm mà không cần có trang thiết bị thực

Dạy học bằng máy tính nói riêng cũng như sử dụng các phương tiện hiện đại nói chung có ưu điểm nổi bật là: Hàm lượng thông tin truyền đạt cao

trong thời gian ngắn, cách truyền đạt thông tin sinh động tạo điều kiện cho người học dễ tiếp thu kiến thức được truyền đạt, gây hứng thú trong học tập; thông tin được truyền đạt cho người học bằng nhiều hình thức, bài giảng được chắt lọc

từ các bài mẫu và từ nhiều nguồn tư liệu tổng hợp Giáo viên khi đó tiết kiệm được thời gian “chết” (thời gian để vẽ các sơ đồ, hình vẽ, kẻ bảng, viết công thức,…) trên lớp Do đó, chất lượng bài giảng rất cao và hiệu quả sử dụng giờ giảng cũng rất cao

Dạy học, xét về hình thức tiến hành là một quá trình truyền thông hai chiều Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học nói chung, vào nâng cao tính tích cực trong dạy - học nói riêng là xu hướng tất yếu của thời đại Sở dĩ như vậy là vì công nghệ thông tin có những những thế mạnh mang lại cho con người sử dụng nó là: tốc độ cao, nhất quán, chính xác và ổn định

Ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao tính tích cực trong dạy- học

là xu hướng tất yếu còn được lý giải qua các chức năng của công nghệ thông tin mang lại cho con người như thu thập, xử lý, lưu giữ và truyền dữ liệu Công nghệ thông tin sẽ làm thay đổi không chỉ nội dung và cả phương pháp truyền đạt của người thầy trong dạy học:

– Có thể minh hoạ bài giảng một cách sinh động thông qua hình ảnh, âm thanh

– Có thể tiến hành các thí nghiệm minh hoạ trực tiếp trong khi giảng – Có thể chỉ ra các tài liệu tham khảo, cần thiết ngay trong lúc giảng – Nguồn thông tin đa dạng, phong phú, sinh động và có cả yếu tố bất ngờ – Có thể làm tăng hàng chục, hàng trăm lần lượng thông tin trong một giờ giảng bài

– Có thể hướng dẫn học sinh tự học, tự nghiên cứu

Trong dạy học hiện đại, người thầy dạy những tri thức mà người học cần và xã hội đang đòi hỏi, người dạy quản lý, tổ chức quá trình nhận thức,

dẫn dắt học viên tiếp cận khai thác kho tài nguyên tri thức của nhân loại, để người học tự tìm kiếm tri thức, tự sáng tạo Công nghệ thông tin là phương tiện hữu hiệu giúp người thầy thực hiện được mục tiêu trên

1.3.2 Ưu, nhược điểm của e-book

Đơn giản trong việc chỉnh sửa (đây là điểm mà sách in giấy không có được)

- Ngoài ra, e-book còn bao gồm cả những video hướng dẫn (training video) hoặc những file âm thanh (audio book hay còn gọi là “sách nghe”), chính vì vậy e-

book đem đến cho người đọc những trải nghiệm sinh động và hấp dẫn, giúp người đọc dễ tiếp cận được với thông tin

- Thiết bị đọc e-book nhiều chức năng: Có thể được đọc trong ánh sáng

thấp hoặc thậm chí cả bóng tối Có nhiều chế độ đọc khác nhau, có thể chỉnh sửa nội dung sách điện tử hay ghi chú, đánh dấu trên sách mà không làm hư hại gì đến sách Có chức năng tìm kiếm nhanh một từ bất kì trong sách… Ngoài chức năng đọc văn bản và hình ảnh, thiết bị đọc e-book có thể đọc được cả file âm thanh và video Do đó, nếu người đọc không thích đọc văn bản thì có thể chọn chức năng nghe phiên bản âm thanh Một số e-book còn có những ứng dụng flash cho phép người đọc tương tác với các nội dung trong e-book

- Không tốn chi phí vận chuyển: Chỉ cần tải e-book từ trang web, không

cần phương tiện vận chuyển và không mất thời gian vận chuyển

- Chức năng tìm kiếm tiện lợi: Phần mềm đọc e-book có chức năng tìm

kiếm, chỉ cần nhập một từ cần tìm trong ô tìm kiếm, lập tức sẽ nhảy đến trang có chứa từ cần tìm Điều này đặc biệt hữu ích khi cần tra cứu tài liệu, chẳng hạn khi tra từ điển

- Nguồn tài liệu rộng lớn: Hiện có sẵn một kho e-book khổng lồ để người

đọc có thể tải về và lưu trữ trong các thiết bị số cầm tay như điện thoại di động, pocket PC, thiết bị đọc e-book…

– Khả năng lưu trữ và di chuyển: Với một thiết bị

đọc e-book nhỏ gọn như kích thước của một cuốn sách thông

thường nhưng có thể lưu hàng ngàn sách điện tử tùy thuộc

vào dung lượng bộ nhớ của nó Và e-book tồn tại trên môi

trường mạng nên cũng không cần tốn diện tích nhà kho

để chứa như sách in

- Đa ngôn ngữ: Hiện nay, một cuốn sách điện tử

có thể được dịch ra nhiều thứ tiếng khác nhau Người đọc có thể lên trang web và chọn mua một cuốn sách phù hợp với ngôn ngữ của mình Điều này rất thuận lợi cho người đọc ở mọi quốc gia trên thế giới, giúp cuốn sách đến được với nhiều đối tượng khác nhau

Hình 1.1 Kho sách

- Chi phí thấp: Chi phí cho một cuốn e-book rẻ hơn nhiều lần so với sách in

thông thường Hơn nữa, phần lớn sách điện tử là miễn phí Một phiên bản e-book có giá thành sản xuất chỉ bằng 2/3, thậm chí là 1/3 so với giá thành một phiên bản sách

in Đã vậy, thời gian cho ra đời một phiên bản e-book nhanh hơn so với sách in và không tốn bột giấy nên có tác động tốt tới môi trường tự nhiên

- Phân phối: So với cách xuất bản sách dạng bản in trên giấy, xuất bản

sách dưới dạng e-book rẻ hơn và dễ dàng hơn, đặc biệt thuận lợi cho các tác giả

tự xuất bản sách điện tử

1.3.2.2 Nhược điểm:

- Thiết bị đọc e-book đắt tiền: Sách điện tử yêu cầu

một thiết bị điện tử để hiển thị nó Nhiều định dạng ebook

yêu cầu phần mềm chuyên dụng để hiển thị chúng Một

cuốn sách điện tử phụ thuộc vào thiết bị để đọc nó, nếu

thiết bị hay phần mềm đọc e-book bị lỗi thì sẽ gây ảnh

hưởng đến nó Giá cả đắt đỏ cũng là trở ngại với việc phổ

biến e-book đến với nhiều đối tượng Tuy nhiên nếu coi đây là sự đầu tư lâu dài thì với chi phí mua một thiết bị đọc e-book và e-book vẫn tiết kiệm hơn so với đầu tư

một kho sách in khổng lồ

- Tính phổ cập thấp: Hiện nay, phần lớn độc giả lại thích đọc sách in bình

thường hơn so với đọc sách trên màn hình vi tính Ngoài ra việc sử dụng E-book thời gian dài liên tục cũng có thể ảnh hưởng đến thị lực

- Vi phạm tác quyền: Trong một vài trường hợp, sách điện tử có thể được

phổ biến mà không có sự chấp thuận của tác giả hoặc nhà sản xuất

Tóm lại, ngoài ưu điểm thì e-book cũng có những khuyết điểm riêng Nhưng cân nhắc giữa lợi và hại thì e-book vẫn là lựa chọn hàng đầu, phù hợp với xu hướng phát triển công nghệ và trí tuệ con người

Hình 1.2 Thiết bị điện tử

1.4 Tự học [4]

1.4.1 Sự cần thiết của tự học

Tự học có ý nghĩa quyết định quan trọng đối với sự thành đạt của mỗi người

Tự học là con đường tự khẳng định của mỗi người Tự học giúp cho con người giải quyết mâu thuẫn giữa khát vọng cao đẹp về học vấn với hoàn cảnh khó khăn của cuộc sống cá nhân

Tự học khắc phục nghịch lý: Học vấn thì vô hạn mà tuổi học đường thì có hạn Sự bùng nổ thông tin làm cho người thầy không có cách nào truyền thụ hết kiến thức cho trò, trò phải học cách học, tự học, tự đào tạo để không bị rơi vào tình trạng “tụt hậu” Đối với học sinh THPT, quỹ thời gian 3 năm được đào tạo ở bậc học này chắc chắn sẽ không thể nào tiếp thu được hết khối lượng kiến thức khổng lồ trong chương trình Vì vậy, tự học là một giải pháp khoa học giúp giải quyết mâu thuẫn giữa khối lượng kiến thức đồ sộ với quỹ thời gian ít ỏi ở nhà trường

Tự học là con đường tạo ra tri thức bền vững cho mỗi người Quá trình tự học khác hẳn với quá trình học tập thụ động, nhồi nhét, áp đặt Quá trình tự học diễn ra theo đúng quy luật của hoạt động nhận thức Kiến thức có được do tự học là kết quả của sự hứng thú, của sự tìm tòi, lựa chọn nên bao giờ cũng vững chắc bền lâu Có phương pháp tự học tốt sẽ đem lại kết quả học tập cao hơn Khi học sinh biết cách tự học, học sinh sẽ “có ý thức và xây dựng thời gian tự học, tự nghiên cứu giáo trình, tài liệu, gắn lý thuyết với thực hành, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo”

Người học phải biết cách tự học vì học tập là một quá trình suốt đời Đối với học sinh THPT, nếu không có khả năng và phương pháp tự học, tự nghiên cứu thì khi lên đến các bậc học cao hơn như đại học, cao đẳng… học sinh sẽ khó thích ứng với cách học đòi hỏi phải tự học tập, tự nghiên cứu thường xuyên do đó khó có thể thu được một kết quả học tập tốt

Tự học của học sinh THPT còn có vai trò quan trọng đối với yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường phổ thông Với lối

dạy theo hướng “nhồi nhét” trong các nhà trường phổ thông hiện nay, học sinh khó

có thể có thời gian để tự học và tự học có hiệu quả Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học sẽ phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học trong việc lĩnh hội tri thức khoa học Vì vậy, tự học chính là con đường phát triển phù hợp với quy luật tiến hóa của nhân loại và là biện pháp sư phạm đúng đắn cần được phát huy ở các trường phổ thông

1.4.2 Khái niệm tự học

Theo từ điển Giáo dục học − NXB Từ điển Bách khoa 2001, tự học là “quá

trình tự mình hoạt động lĩnh hội tri thức khoa học và rèn luyện kỹ năng thực hành không có sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên và sự quản lý trực tiếp của cơ sở giáo dục, đào tạo”

Theo TS Võ Quang Phúc: “Tự học là một bộ phận của học, nó cũng được hình thành bởi những thao tác, cử chỉ, ngôn ngữ, hành động của người học trong hệ thống tương tác của hoạt động dạy học Tự học phản ánh rõ nhất nhu cầu bức xúc về học tập của người học, phản ánh tính tự giác và sự nỗ lực của người học, phản ánh năng lực tổ chức và tự điều khiển của người học nhằm đạt được kết quả nhất định trong hoàn cảnh nhất định với nồng độ học tập nhất định”

1.4.3 Các hình thức của tự học

Theo PGS.TS Trịnh Văn Biều, có 3 kiểu tự học:

− Tự học không có hướng dẫn: Người học tự tìm lấy tài liệu để đọc, hiểu,

vận dụng các kiến thức trong đó Đối tượng dùng kiểu tự học này khá đa dạng, có thể là những người đã trưởng thành, những nhà khoa học; cũng có thể là học sinh phổ thông có sự đam mê về một lĩnh vực hoặc bộ môn nào đó (tự học tin học, tự học đồ họa, …)

− Tự học có hướng dẫn: Có giáo viên ở xa hướng dẫn người học bằng tài

liệu hoặc bằng các phương tiện thông tin khác

− Tự học có hướng dẫn trực tiếp: Có tài liệu và gặp trực tiếp thầy một số

tiết trong tuần, được thầy chỉ dẫn, giảng giải, sau đó về nhà tự học Đây là hình

thức cần được đưa vào phổ biến trong nhà trường phổ thông vì mức độ của nó phù hợp với khả năng của học sinh

Như vậy sự thuận lợi đối với người học tăng dần, nếu tự học không có hướng dẫn thì người học gặp rất nhiều khó khăn, nếu gặp khó khăn, trở ngại thì không biết hỏi ai và mất nhiều thời gian vì vậy hình thức tự học phù hợp với học sinh là tự học có hướng dẫn vì hình thức này vừa tiết kiệm thời gian, việc tự học của học sinh đã được định hướng đồng thời vừa giúp H S phát huy khả năng làm việc độc lập

– Biên soạn các tiêu chí đánh giá, xác định thời gian nộp báo cáo kết quả tự học, tự nghiên cứu của HS và thông báo cho HS ngay khi giao nhiệm vụ tự học, tự nghiên cứu

– Cung cấp tài liệu và giới thiệu địa chỉ tìm tài liệu tối thiểu HS cần đọc, nghiên cứu Hướng dẫn cách thức tìm kiếm, xử lí thông tin khi tự học, tự nghiên cứu (chỉ rõ cách tìm kiếm theo cấu trúc kiến thức của bài học, cụ thể đến từng chương, mục, trang, của các học liệu thông qua các phiếu học tập phát cho HS trong giờ lên lớp của bài học đó)

– Tạo điều kiện cho HS được tiếp xúc dễ dàng và nhận các tư vấn cần thiết – Đánh giá, nhận xét kết quả tự học, tự nghiên cứu, tận dụng thời gian trả bài như một giờ giải đáp và sửa lỗi cho HS

– Đánh giá kết quả tự học, tự nghiên cứu của HS và tích lũy kết quả cuối cùng của môn học

Như vậy, HS được tự học ngay trên lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên, từ

đó hình thành thói quen tự học, tự nghiên cứu Khi đã thành thói quen tự học thì

HS sẽ luôn đào sâu suy nghĩ không những tự học ngay trên lớp, trong giờ tự học,

mà còn học ở mọi nơi, mọi lúc Và điều quan trọng hơn cả là sau này HS có khả năng tự học, tự nghiên cứu để tự hoàn thiện mình đáp ứng được sự thay đổi do yêu cầu của việc học tập, cũng như sự phát triển như vũ bão của các ngành khoa học kỹ thuật

1.5 Tự học qua E-book và lợi ích

1.5.1 Tự học qua E-Book

Ngày nay cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin thì việc học qua mạng hay qua E-Book ngày càng trở nên phổ biến và vô cùng cần thiết Với hình thức học này người học sẽ chủ động tìm kiếm tri thức để thỏa mãn những

nhu cầu hiểu biết của mình, tự củng cố, tự phân tích, tự đào sâu, tự đánh giá, tự rút kinh nghiệm,… với sự hỗ trợ của máy tính và mạng Internet

1.5.2 Lợi ích của tự học qua E-Book

Trong thời đại ngày nay, muốn thoát khỏi lạc hậu với khoa học và kĩ thuật, mỗi người phải có thói quen và khả năng tự học suốt đời vì không phải ai, vào bất cứ lúc nào, cũng có điều kiện đến trường, đến lớp để học Thế nhưng tự học như thế nào, tự học cái gì, phải bắt đầu tự học từ đâu và ai sẽ hướng dẫn cho mình? Đó là những vấn đề khó khăn mà người tự học thường gặp phải Để giải quyết tình trạng đó, tự học bằng sách điện tử (E-Book) ra đời nhằm cung cấp sự hướng dẫn cho bất cứ ai muốn học một chương trình nào đó hoặc xem lại, bổ sung, mở rộng phần kiến thức đã học ở trường lớp Sự hướng dẫn này có cấp độ chung và cấp độ cụ thể Cấp độ chung hướng dẫn học về các mặt tư tưởng, quan điểm, phương pháp luận, những phương pháp chung nhất, phổ biến nhất Cấp độ

cụ thể hướng dẫn học môn cụ thể, từng bài học cụ thể Cấp độ chung soi sáng cho cấp độ cụ thể và cấp độ cụ thể minh họa, củng cố cấp độ chung Cả hai cấp độ hướng dẫn này khi vào học sẽ hòa quyện vào nhau, tác động lẫn nhau để tạo nên một phong cách tự học có hiệu quả, người học sẽ có trong tay một công cụ cơ bản

để học suốt đời Một sự hướng dẫn được coi là có hiệu quả nếu người tiếp thu thật

sự chủ động khiến cho yêu cầu “được hướng dẫn” cũng sẽ giảm dần cho đến khi người học có thể tự học hoàn toàn

Việc tự học qua E-Book sẽ giúp người học không bị ràng buộc vào thời khóa biểu chung, một kế hoạch chung, có thời gian để suy nghĩ sâu sắc một vấn đề, phát hiện ra những khía cạnh xung quanh vấn đề đó và ra sức tìm tòi học hỏi thêm Dần dần, cách tự học đó trở thành thói quen, giúp người học phát triển được tư duy độc lập, tư duy phê phán, tư duy sáng tạo

Tự học qua E-Book giúp người học có thể tìm kiếm nhanh chóng và dễ dàng một khối lượng lớn thông tin bổ ích Về mặt này, người học hoàn toàn thuận lợi so với việc tìm kiếm trên sách báo

Với tính năng siêu liên kết và giao diện thân thiện, sinh động, hấp dẫn, tiện dụng cho người học góp phần nâng cao hứng thú học tập

Chương 2 QUI TRÌNH THIẾT KẾ E-BOOK 2.1 Ý tưởng thiết kế E-Book

Với mục đích xây dựng một E-Book phù hợp với nhu cầu tự học của

HS đồng thời thuận tiện khi sử dụng với máy tính, chúng tôi đã hình thành ý tưởng thiết kế E-Book theo định dạng CHM nhằm đơn giản hoá quá trình thiết kế E-Book như không phải sử dụng các phần mềm thiết kế web như Microsoft Frontpage, Macromedia Dreamweaver, CSS E-Book định dạng CHM có hình thức nhất quán, đơn giản nhưng tiện dụng, dung lượng lưu trữ nhỏ, có thể

mở bằng bất kỳ máy tính nào mà không phải cài thêm bất kỳ phần mềm nào khác Bằng mục lục tự động dạng cây thư mục, HS sẽ dễ dàng tìm thấy thông tin

mà họ hi vọng tìm thấy trong E-Book

Đối với E-book hóa học phi kim lớp 10 chuẩn, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị của HS trước khi đến lớp và nâng cao tính tích cực, sáng tạo, hứng thú học tập của HS thông qua việc sử dụng E-Book, chúng tôi đã vận dụng một hình thức

đó là sử dụng sơ đồ tư duy đối để tóm tắc nội dung bài học, sử dụng camera vào quá trình dạy học học phần thí nghiệm thực hành hóa học Đối với từng bài học sẽ

có thêm phần đọc thêm nhằm mở rộng kiến thức đưa hóa học gần hơn với cuộc sống, sau mỗi chương sẽ có hệ thống bài tập ôn tập chương và đáp án phân thành từng dạng rõ ràng, và các bài kiểm tra 15 phút và 1 tiết mẫu

Theo cách tiến hành truyền thống đối với việc dạy học phần hóa học phi kim lơp 10 chuẩn, HS thường chuẩn bị cho các buổi học bằng cách đọc trước các tài liệu sách giáo khoa cũng như các tài liệu tham khảo bằng giấy khác Nhưng

“các đoạn văn bản không phải lúc nào cũng thực hiện tốt được công việc mô tả”, dẫn đến các em chưa nắm được bài và chưa khơi dậy hứng thú học tập cho các

em

Thông qua các hình ảnh minh họa và các đoạn video ngắn, sơ đồ tư duy, hệ thống bài tập cũng như các kiến thức phần mở rộng và vui học HS có thể nắm bài

dễ dàng hơn và gây được hứng thú trong học tập

Với ý tưởng như trên, chúng tôi đã sử dụng phần mền xây PocketCHM 5.9 cùng với các phầm mềm hỗ trợ khác để thiết kế E-book hỗ trợ việc dạy và học hóa học phi kim lớp 10 chuẩn với hi vọng nâng cao được chất lượng dạy và học hóa học phi kim lớp 10 ở các trường THPT

2.2 Nguyên tắc thiết kế E-Book [8]

Để có thể thiết kế một E−Book có chất lượng, quá trình thiết kế E−Book đòi hỏi phải dựa trên những nguyên tắc chặt chẽ Xuất phát từ định hướng xây dựng nội dung và ý tưởng thiết kế E-Book trên, chúng tôi đã xây dựng các nguyên tắc thiết kế E-Book dưới đây:

2.2.1 Đảm bảo tính khoa học

Nguyên tắc này đòi hỏi nội dung của E-Book phải đảm bảo tính chính xác

và tính hiện đại của chương trình học

Ngoài ra nhằm đảm bảo tính khoa học, E-Book được thiết kế đơn giản, nhất quán và dễ hiểu và thuận tiện với người sử dụng Các tư liệu, hình ảnh, video …

sử dụng trong E-Book phải phù hợp với nội dung và trình độ của HS Đồng thời tạo ra sự hấp dẫn, lôi cuốn người sử dụng

2.2.2 Đảm bảo tính sư phạm

Nguyên tắc này đòi hỏi khi thiết kế E-Book phải có bố cục hợp lí, rõ ràng, phù hợp với trình độ nhận thức của HS đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong hoạt động nhận thức của HS

2.2.3 Đảm bảo tính khả thi

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng khi thiết kế E-Book, nhằm đảm bảo cho người học có thể học mọi lúc và mọi nơi, E-Book phải có khả năng ứng dụng rộng rãi, dễ dàng sử dụng, dung lượng nhỏ, thích hợp với các loại máy tính

thông thường và không cần cài đặt thêm phần mềm Đồng thời tương thích với tất cả các cấp độ phân giải (800x600, 1024x768, 1280x1024, 1400x1050…) để đảm bảo rằng E-Book luôn hiển thị tốt nhất

2.2.4 Đảm bảo tính thẩm mỹ

E-Book thiết kế cần phải hài hòa, font chữ, màu sắc hợp lí, hình ảnh rõ nét Ngoài ra E−Book cần có cấu trúc rõ ràng, dễ hiểu giúp HS có thể dễ dàng tìm kiếm các thông tin cần tham khảo

2.3 Các phần mềm được sử dụng để thiết kế e-book

2.3.1 Phần mềm Microsoft Word

Microsoft Word cho phép người dùng làm việc với văn bản thô (text), các hiệu ứng như phông chữ, màu sắc, cùng với hình ảnh đồ họa (graphics) và nhiều hiệu ứng đa phương tiện khác (multimedia) như âm thanh, video khiến

cho việc soạn thảo văn bản được thuận tiện hơn

Toàn bộ nội dung các tài liệu của E-Book này đều được soạn thảo trên nền phần mềm Microsoft Word và được xử lý ở định dạng html

Hình 2 1 Nội dung của ebook ở dạng hmt 1 2.3.2 Phần mềm SnagIT

Sử dụng SnagIT để chụp ảnh phục vụ làm E-Book Snag IT là một

chương trình chụp ảnh tuyệt vời, việc sử dụng nó rất đơn giản

Là một phần mền tuyệt vời cho phép sử dụng hình ảnh, màu sắc và kí tự để

vẽ sơ đồ tư duy

Hình 2 2 Giao diện phần mềm SNAGIT 1

Hình 2 4 Giao diện phần mềm imindmap 8 2.4 Quy trình thiết kế e-book

Việc thiết kế E-Book phục vụ cho giáo dục đòi hỏi phải đáp ứng những đặc trưng riêng về mặt nghe, nhìn, tương tác; do đó chúng ta cần phải tuân theo đầy

đủ các bước của việc thiết kế dạy học gồm các bước như sau:

Bước 1: Phân tích tình huống để đề ra mục đích phù hợp

– Xác định đối tượng sử dụng, mục đích sử dụng E-Book trong quá trình dạy học

– Xác định mục tiêu cần đạt được về nội dung và hình thức của E−Book – Xác định các tài nguyên cần thiết và các tài liệu tham khảo quan trọng để biên soạn nội dung E−Book như: Giáo trình, tài liệu tham khảo, tạp chí,

– Xác định công cụ để thực hiện E−Book Đó là những phần mềm liên quan cũng như phần mềm chuyên dùng để tạo E−Book theo đúng ý tưởng của tác giả

– Đây là bước đầu tiên quan trọng nhất trong quy trình thiết kế E−Book, nó quyết định toàn bộ nội dung của một E-Book đồng thời có tác dụng định hướng, đặt nền móng cho công việc tiếp theo

Bước 2: Xây dựng nội dung cơ bản

– Căn cứ mục tiêu đã xác định ở bước 1 để tiến hành xây dựng, soạn thảo nội dung của E−Book

– Tiến hành biên soạn các nội dung chính của E-Book như :

+ Giới thiệu E-Book và giới thiệu học phần

+ Hướng dẫn sử dụng E-book

+ Chương 5: Halogen

+ Chương 6: Oxi – Lưu huỳnh

+ Mở rộng

Bước 3: Xây dựng hệ thống tư liệu cho E-Book

– Tiến hành soạn thảo nội dung bài học, bài tập,… trong E-book và vẽ sơ đồ tư duy cho từng bài

– Sưu tầm và xử lý ảnh, video cho các thí nghiệm

– Tìm kiếm tư liệu đọc thêm, sau đó lựa chọn sao cho phù hợp với nội dung bài

– Phân phối tư liệu cho mỗi trang của E-Book

Bước 4: Lựa chọn các phần mềm hỗ trợ thiết kế E-Book

– Phần mềm soạn thảo văn bản: Microsoft Word

– Phần mềm xử lý ảnh: SnagIt

– Phần mềm vẽ sơ đồ tư duy: Iminmap 8

– Phần mềm thiết kế E-Book: Pocket CHM pro5.9

Bước 5: Chạy thử, chỉnh sửa và hoàn thiện E-Book

– Chạy thử sản phẩm trên máy tính

– Sản phẩm được đóng gói trên từng CD-ROM và gởi cho một nhóm nhỏ giáo viên, HS sử dụng thử rồi phản hồi kết quả

– Thu thập ý kiến phản hồi và tiến hành chỉnh sửa, kiểm tra lỗi

– Kiểm tra tính logic, hợp lí của các thành phần của E-Book

Chương 3: XÂY DỰNG E-BOOK HƯỚNG DẪN DẠY VÀ HỌC HÓA HỌC

PHI KIM LỚP 10 TRƯỜNG THPT 3.1 Những nội dung cơ bản của chương trình hóa phi kim lớp 10

3.1.1 Vị trí

Trong SGK lớp 10 (cơ bản), gồm 2 chương: Chương 5 (Halogen) và chương

6 (Oxi – Lưu huỳnh)

3.1.2 Cấu trúc

Lí thuyết

Luyện tập

Thực hành

Ôn tập

Kiểm tra

Bài 24 Sơ lược các hợp chất có oxi của clo 1

Bài 27 Bài thực hành số 2 Tính chất hóa

học của khí clo và hợp chất của khí

clo

1

Bài 28 Bài thực hành số 3 Tính chất hóa

học của brom và iot

1

Bảng 3 1 Phân phối chương trình nội dung chương 5: Halogen

Nội dung Số tiết

Lí thuyết

Luyện tập

Thực hành

Ôn tập

Kiểm tra

Bài 31 Bài thực hành số 4 Tính chất của

oxi, lưu huỳnh

1

Bài 32 Hiđro sunfua – Lưu huỳnh đioxit –

Lưu huỳnh trioxit

1

Bài 33 Axit sunfuric – Muối sunfat 2

Bài 35 Bài thực hành số 5 Tính chất các

hợp chất của lưu huỳnh

1

Bảng 3 2 Phân phối chương trình nội dung chương 6: Oxi – Lưu huỳnh

3.1.3 Những điểm chú ý về phương pháp dạy[5]

* Chương 5: Halogen

- Cần sử dụng tích cực chức năng giải thích và dự đoán lí thuyết các bài dạy

- Cần xác định các kiến thức về halogen được dựa trên cơ sở các quan điểm của thuyết electron, định luật và hệ thống tuần hoàn là nhiệm vụ chính của chương halogen

- Thường xuyên làm rõ sự phụ thuộc giữa tính chất các halogen và cấu tạo nguyên tố của chúng và mở rộng với cả hợp chất của chúng

- Cấm sử dụng thí nghiệm để nghiên cứu tính chất mới và củng cố những kiến thức thực tế đã học về halogen của học sinh

* Chương 6: Oxi – Lưu huỳnh

- Sử dụng phương tiện trực quan kết hợp với phương pháp dùng lời theo hướng suy diễn Trên cơ sở kiến thức về lí thuyết vận dụng giải thích các tính chất của oxi, lưu huỳnh cà hợp chất của chúng

- Sử dụng phương pháp so sánh: So sánh tính chất của O2 và S, so sánh nhóm oxi với nhóm halogen

3.1.4 Mục tiêu và định hướng phương pháp giảng dạy[2]

3.1.4.1 Giảng dạy chương 5: Halogen

* Mục tiêu của chương

Vì sao halogen có tính oxi hóa mạnh

Nguyên nhân làm cho các halogen có sự giống nhau về tính chất hóa học cũng như sự biến đổi có quy luật, tính chất của đơn chất và hợp chất của chúng

Nguyên tắc chung của phương pháp điều chế halogen

+ Về kỹ năng:

Quan sát và giải thích các hiện tượng quan sát được khi làm thí nghiệm về halogen (tính tan của hiđroclorua, tính tẩy màu của nước clo ẩm, nhận biết ion clorua)

Vận dụng những kiến thức đã học về cấu tạo nguyên tử , liên kết hóa học, ái lực electron, độ âm điện, số oxi hóa và phản ứng oxi hóa khử để giải thích một số tính chất của đơn chất và hợp chất halogen

Giải bài tập định tính và định lượng trong chương 5

+ Về tính cảm thái độ

Giáo dục lòng say mê học tập, ý thức vươn lên chiếm lĩnh khoa học, kỹ thuật

Ý thức phòng bệnh do thiếu iot

Ý thức bảo vệ môi trường

* Một số chú ý về nội dung kiến thức và phương pháp

- Khi nghiên cứu vị trí các halogen trong bảng hệ thống tuần hoàn và cấu tạo nguyên tử của chúng cần lưu ý đến đặc điểm: có 7 electron lớp ngoài cùng Từ đó hướng học sinh đến tính chất chung của các halogen và các hợp chất của chúng Sự khác nhau định tính về tính chất của các halogen là do khoảng cách khác nhau từ hạt nhân đến lớp electron hóa trị

- Giải thích về sự thay đổi tính chất vật lí của các halogen cần lưu ý đến khả năng tạo liên kết cộng hóa trị không cực trong phân tử đơn chất và lí thuyết về cấu tạo nguyên tử để lí giải sự đột biến về năng lượng liên kết giữa clo và flo

- Nếu dựa vào sự phụ thuộc của độ bền liên kết vào khoảng cách giữa 2 hạt nhân thì học sinh sẽ dự đoán phân tử F2 bền hơn phân tử Cl2 Thực tế giá trị năng lượng liên kết mâu thuẫn với dự đoán này (năng lượng liên kết của F-F = 159 KJ/mol còn Cl-Cl =242 KJ/mol) Có thể giải thích bằng khả năng tạo liên kết cho nhận của phân tử Cl2 Khả năng tạo liên kết cho nhận giảm khi bán kính nguyên tử tăng F không có phân lớp d nên không có khả năng đó Hoặc có thể giải thích: Giữa hai nguyên tử halogen liên kết với nhau bằng một liên kết xích ma Tuy nhiên trong các phân tử Cl2, Br2, I2 ngoài liên kết xích ma còn một phần liên kết pi tạo bởi

sự xen phủ của các obitan d Flo không có khả năng tạo liên kết pi đó, cho nên năng

lượng liên kết trong phân tử flo bé hơn so với các phân tử Cl2, Br2, I2 Từ Cl2  I2

năng lượng liên kết giảm dần do độ dài của liên kết tăng lên

- Cũng từ cấu tạo nguyên tử  trong hợp chất với hầu hết các nguyên tố, các halogen có số oxi hóa -1 Flo không có số oxi hóa dương, còn các halogen khác có

số oxi hóa dương từ +1 đến +7 trong các hợp chất với những nguyên tố có độ âm điện lớn hơn như F, O và N

- Khi nghiên cứu độ hoạt động hóa học của các halogen cần làm rõ sự phụ thuộc tính chất các chất vào bản chất, độ bền liên kết hóa học trong các hợp chất tạo

Vì vậy khi tác dụng với dung dịch kiềm, axit HF không tạo muối trung tính

mà tạo muối hiđro halogenua (ví dụ NaHF2)

Khi so sánh mức độ hoạt động của các halogen với các kim loại cần xác định mức độ hoạt động với cùng một kim loại cụ thể Thường dùng kim loại Na, Al