Bài giảng Nhập môn báo trực tuyến - ThS. Phan Văn Tú

Mời các bạn tham khảo bài giảng Nhập môn báo trực tuyến do Thạc sỹ Phan Văn Tú biên soạn với nội dung trình bày về các vấn đề như: Tổng quan về báo trực tuyến, tổ chức tòa soạn và quy định sản xuất. Tài liệu hướng dẫn học tập ngành báo chí, tham khảo để nắm bắt chi tiết nội dung.

Trang 1

NHẬP MÔN

BÁO TRỰC TUYẾN

Trình bày: ThS PHAN VĂN TÚ

Trang 2

BÀI 1: TỔNG QUAN BÁO TRỰC TUYẾN

- Phát minh ra máy in của Gutenberg vào thế kỷ XV đánh dấu

sự phát triển của báo in;

- Phát minh ra máy điện báo và dịch vụ tin tức qua đường dây thép;

- Nhiếp ảnh ra đời cuối thế kỷ 19;

- Radio ra đời đầu thế kỷ 20;

Trang 3

Trang 4

I Một số vấn đề lý luận

1 Khái lược về internet và truyền thông trực tuyến: 1.1 Internet

Một số điểm mốc trong quá trình ra đời của internet

- Năm 1957, tổng thống Eisenhower (Mỹ) thành lập Cơ quan

các dự án nghiên cứu cao cấp (Advanced Research Projects

Agency/ARPA);

- Năm 1969, ARPANET ra đời ;

- Năm 1972, APRANET lần đầu tiên ra mắt công chúng và đổi tên thành DARPA

- Cuối năm 1980, Internet ra đời từ sự tổng hợp từ các mạng

ARPANET, NSFNET, USENET, BITNET, Compuserve , American Online

Trang 5

Internet rộng lớn hơn nhiều so với các phương tiện thông tin

thông thường khác Với Internet, mọi người có khả năng và

điều kiện rất thuận lợi trong việc tiếp cận trực tiếp với các

nguồn thông tin trên thế giới

Trang 6

1 Khái lược về internet và truyền thông trực tuyến: 1.2 Internet một thực thể truyền thông mới:

- Truyền thông và truyền thông đại chúng

- Mô thức truyền thông internet

- Truyền thông liên cá nhân

- Truyền thông tập thể

- Truyền thông đại chúng

Trang 7

2 Khái niệm báo trực tuyến

Hiểu một cách chung nhất, báo trực tuyến là loại

hình báo chí phát hành trên mạng Internet, sử dụng công nghệ world wide web, với ngôn ngữ HTML,

dành cho công chúng sử dụng Internet.

Trang 8

Trang 9

3 Về tên gọi loại hình báo chí phát hành trên

mạng Internet ở Việt Nam:

Xác định một số tiêu chí nhận diện báo trực tuyến:

- Chủ thể của nội dung thông tin phải là các tổ chức được phép hoạt động như một cơ quan báo chí theo Luật báo chí hiện hành.

Trang 10

- Báo trực tuyến phải có sự độc lập tương đối trên mạng Internet so với bản báo in, hoặc chương trình phát thanh – truyền hình của cùng cơ quan chủ quản, hoặc phải có ranh giới giữa thông tin

của báo trực tuyến với thông tin của trang web mà nó cùng chung tên miền

Trang 11

- Nội dung thông tin phải được truyền

bá tới đông đảo công chúng sử dụng Internet, nghĩa là bất kỳ ai sử dụng mạng Internet đều có thể truy cập.

Trang 12

- Nội dung thông tin phải được cập nhật liên tục

Trang 13

II Đặc trưng loại hình

1 Cập nhật phi định kỳ:

2 Đặc trưng trình bày:

+ Đặc thù màn hình và liên kết + Phần mềm xuất bản và kết cấu nhiều lớp + Tính chất phi tuyến tính và liên văn bản

+ Bài báo mở + Không bị giới hạn về số lượng chữ viết, hình ảnh và số lượng “trang” báo

+ Vấn đề “bài toán trang nhất”

Trang 14

3 Tích hợp multi media

4 Lưu trữ và tìm kiếm thông tin

5 Phát hành đơn giản và rộng khắp

Trang 15

6 Tính tương tác

Tính tương tác là khả năng cho phép công chúng truyền thông cùng tham dự vào nội dung thông tin của báo như phản hồi tin tức, liên hệ với chuyên gia, với những độc giả khác hay với chính những người làm báo

Phân loại:

- Tương tác giữa công chúng với tòa soạn;

- Tương tác giữa công chúng với nguồn tư liệu của tờ báo;

- Tương tác giữa công chúng với nhà báo;

- Tương tác giữa công chúng với nhân vật của bài báo;

- Tương tác giữa những công chúng với nhau;

Trang 16

7 Chi phí sản xuất thấp

8 Cá nhân hóa thông tin

Đặc trưng cá nhân hóa thông tin của báo trực tuyến

có thể hiểu là nhóm khả năng đặc biệt của loại hình báo chí này trong việc cho phép người sử dụng có thể

tự do lựa chọn thông tin mình cần, vào đúng lúc mình cần (tiếp nhận thông tin không đồng bộ), theo cách thức mình mong muốn (khả năng tự trình bày)…

Trang 17

9 Hạn chế:

- Độ tin cậy của thông tin;

- Những hạn chế về mặt kỹ thuật (máy móc, cơ sở hạ tầng Internet, điện…);

- Những hạn chế do trình độ, thói quen, tâm lý của

bạn đọc;

- Vấn đề quản lý/sắp xếp trang, mục;

- Nguồn thu;

Trang 18

III Báo trực tuyến trên thế giới

1 Quá trình hình thành và phát triển

+ Đến nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa thống nhất nhau

về mốc xác định báo trực tuyến trên thế giới ra đời ở đâu, ngày nào

+ Nhà nghiên cứu Lancester cho rằng mô hình một tờ báo trực tuyến đã được nghĩ đến từ năm 1973 Nhưng khi tờ báo khảo cứu về lĩnh vực tinh thần xuất bản trên mạng năm 1979 ra đời thì đó là tờ báo trực tuyến đầu tiên

+ Những “tờ” báo trực tuyến trên thế giới đầu tiên được

biết đến trong giai đoạn 1990 – 1995 như Post modern

Culture; Electronic journal of Communication; Journal of the International Academy of hospitality Research; LIBRES: Library and Information Science Research Electric Journal;…

Trang 19

1 Quá trình hình thành và phát triển

+ Năm 1995, một loạt các tờ báo lớn của Mỹ đã xây dựng website của mình trên mạng như: Los Angeles Times, USA Today, New York Times… Cũng năm này, nhiều tờ báo khác ở Châu Á cũng xuất hiện trên mạng internet như China Daily, Utusan (Malaysia), Kompas (Indonesia) Asahi Simbun (Nhật Bản)…

+ Một số mốc trong tiến trình phát triển: Năm 1992, báo

trực tuyến tiến thêm một bước mới về hình thức (tích hợp multi media); Năm 1994, web phát triển rộng khắp, báo trực tuyến nở

rộ, những nghiên cứu về báo trực tuyến bắt đầu; Năm 1997, đã

có giáo trình giảng dạy về báo trực tuyến tại các trường báo chí

ở Mỹ…

Trang 20

2 Báo trực tuyến trên thế giới hiện nay:

+ Các cơ quan báo chí trên thế giới hiện nay đều có báo trực

tuyến với nhiều hình thức thông tin trực tuyến phong phú

+ Đội ngũ nhà báo trên thế giới hiện nay đầu có tư duy làm báo

trực tuyến, tư duy đa phương tiện

+ Mô hình tòa soạn các cơ quan báo chí hiện nay mang tính tích

hợp cao

+ Hướng đến việc đưa thông tin trực tuyến qua các thiết bị di

động

+ Quảng cáo online đang dần chiếm ưu thế, các dịch vụ giá trị

gia tăng cũng phát triển

Trang 21

IV Báo trực tuyến ở Việt Nam

1 Quá trình hình thành và phát triển Internet ở Việt Nam

+ Ngày 5/3/1997, Việt Nam thành lập Ban điều phối quốc gia

mạng internet Ngày 19/11/1997, Việt Nam chính thức hòa mạng

Internet quốc tế

+ Internet đã và đang làm nên nhiều thay trong các mặt đời

sống ở Việt Nam Và tiến trình phát triển Internet Việt Nam đã kéo theo sự ra đời của một thực thể truyền thông mới với sự phát triển nhanh chưa từng thấy: báo trực tuyến.

+ Các chỉ số thống kê hơn 10 năm qua cho thấy sự phát triển

cực nhanh của hạ tầng kỹ thuật internet và số lượng người sử dụng internet ở Việt Nam cũng như việc ứng dụng internet trong các lĩnh vực đời sống.

Trang 22

2 Sự ra đời báo trực tuyến, bước phát triển của hệ thống báo chí Việt Nam đương đại:

+ một tháng sau thời điểm Việt Nam kết nối Internet quốc tế, tờ báo đầu tiên của Việt Nam đã xuất hiện trên mạng thông tin toàn cầu: tạp chí Quê hương, tạp chí của Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài.

+ Giai đoạn 1997 – 2002 được xem là thời kỳ “tập dượt” của làng báo trực tuyến Việt Nam

+ Từ 2002 đến nay được xem là giai đoạn phát triển cực thịnh của báo trực tuyến Việt Nam;

Trang 23

3 Một số báo tiêu biểu:

4 Một số đặc điểm trong tiến trình phát triển:

4.1 Phát triển gắn liền với thành tựu khoa học - công nghệ:

- Công nghệ đã góp phần thay đổi phương thức làm báo

- Hạ tầng viễn thông tác động tới việc phát triển

- Các thiết bị công nghệ phát triển cũng góp phần tác động tới việc phát triển báo trực tuyến

- Đây là đặc điểm có tính quy luật trong tiến trình phát triển của báo chí trực tuyến trên toàn thế giới

Trang 24

4.2 Phát triển từ những cơ quan báo chí truyền thống

- Tận dụng nguồn các nguồn lực

- Hạn chế: thói quen, tư duy làm báo

Trang 25

4.3 Phát triển song hành cùng với sự thu hút ngày càng nhiều công chúng trẻ và người Việt Nam ở nước ngoài

- Công chúng báo trực tuyến là công chúng trẻ

- Thế mạnh báo trực tuyến trong tuyên truyền đường lối chính sách đối ngoại, trong thông tin đối ngoại

Trang 26

4.4 Phát triển song hành với trình độ của báo chí trực tuyến thế giới

- Công chúng Báo trực tuyến Việt Nam có khả năng sánh vai với làng báo chí trực tuyến toàn cầu

- Báo trực tuyến Việt Nam là bước phát triển lớn của báo chí Việt Nam đương đại

Trang 27

BÀI 2: TỔ CHỨC TÒA SOẠN VÀ QUY

TRÌNH SẢN XUẤT

I Mô hình tòa soạn

+ Không có mô hình chung cho tất cả các toà soạn báo trực tuyến

+ Đa phần các toà soạn báo trực tuyến có biên chế gọn nhẹ, chuyên môn hoá cao

+ Xu thế trên thế giới hiện nay: tòa soạn tích hợp

+ Bộ máy nội dung của tòa soạn báo trực tuyến thường gồm (1) Bộ phận nội dung với hệ thống các ban chuyên mục (chuyền đề) - đội ngũ sản xuất (gồm các biên tập viên, thư ký tòa soạn); (2) bộ phận kỹ thuật và (3) đội ngũ quản lý bao gồm Tổng TKTS, Tổng Biên tập

Trang 28

TỔNG/PHÓ TỔNG BIÊN TẬPTỔNG/PHÓ TỔNG THƯ KÝ TÒA SOẠN

CÁC THƯ KÝ TÒA SOẠN

CỘNG TÁC VIÊN/ĐỘC GiẢCÁC TRƯỞNG BAN/TRANG

ĐỘI NGŨ PHÓNG VIÊNCÁC BIÊN TẬP VIÊN

Trang 29

Phó Tổng thư ký tòa soạn

Phòng Nội dung

Biên tập viên phụ trách chuyên mục

Cộng tác viên Phóng viên

Biên tập viên chương trình

(nghiên cứu, phát triển

các chương trình cho báo

trực tuyến)

Kỹ thuật viên công nghệ thông tin

Họa sĩ thiết kế, trình bày

Trang 30

Tổng Biên tập

Phó Tổng Thư ký

Toà soạn Trợ lý Tổng biên tập Phụ trách kỹ thuật Trưởng phòng hành chính

Các Trưởng ban (Kinh tế, Chính trị, Xã hội, Quốc tế, Giải trí Văn hoá, Thể thao, Net Mode, CNTT, Thư Hà

Nội, Bạn đọc, Tiếng Anh, Ảnh)

Thư ký xuất bản

Biên tập viên

Phóng viên

MÔ HÌNH VIETNAMNET

Trang 31

II Chức danh và quy trình sản xuất

+ Tổng biên tập là người đề ra định hướng tổ chức nội

dung, người kiểm soát nội dung cao nhất Nhưng trong

quy trình sản xuất, thông thường, TBT chỉ duyệt những tin, bài nhạy cảm về chính trị hoặc những tin, bài do TKTS xin

ý kiến duyệt)

+ Tổng thư ký tòa soạn hoặc Thư ký tòa soạn (kiểm soát nội dung ở mức sau TBT, có quyền đưa lên hoặc không

đưa lên hầu hết tin, bài lên báo)

+ Trưởng ban/Trưởng trang (trực tiếp kiểm soát phóng viên

và BTV, PV và đưa tin, bài lên để TKTS thông qua

Trang 32

+ BTV (biên tập tin, bài phóng viên cùng Trưởng

ban/Trưởng trang trực tiếp giám sát, điều chỉnh quá trình thực hiện tin, bài của PV) – PV (thực hiện tin, bài, chịu sự động, giám sát trực tiếp của Trưởng Ban/Trưởng trang)

+ Các chức danh chính trong một tòa soạn báo trực tuyến:

- Cấp quản lý: Tổng biên tập, Phó Tổng biên tập, Phó Tổng Thư ký toà soạn, Trưởng ban;

- Bộ phận nội dung: Trưởng ban, Biên tập viên, phóng viên viết, phóng viên ảnh, nhân viên nhập liệu, cộng tác viên;

- Bộ phận kỹ thuật – trình bày: chuyên viên kỹ thuật mạng, hoạ sỹ trình bày;

Trang 33

+ Thông thường, vào đầu giờ sáng hoặc buổi chiều, PV đề xuất hoặc tiếp nhận đề tài từ Trưởng ban/Trưởng trang – Trao đổi những vẫn đề liên quan đề đề tài và quá trình triển khai với Trưởng ban/Trưởng trang – Lấy thông tin thực

tế - Viết tin/bài hoàn chỉnh – Chuyển tin, bài lên BTV

+ Tuy nhiên, khi có tin nóng trong ngày, PV có thể chuyển tin thô về BTV/Trưởng trang/TKTS để những người này tổ chức tin, bài, cập nhật lên mạng

+ BTV thường là người có kinh nghiệm làm báo, có khả năng xử lý thông tin nhanh nhạy, nắm vững thông tin trong chuyên mục mình phụ trách, có các kỹ năng cần thiết để xử lý tin, bài , âm thanh, hình ảnh…

Trang 34

+ BTV còn có nhiệm vụ đảm bảo cho chuyên mục mình phụ trách luôn được cập nhật, có các tin, bài chất lượng, không vi phạm các quy định, đề xuất những hướng khai thác thông tin, cách trình bày tin, bài mới để phục vụ công chúng, đề xuất giao lưu/ phỏng vấn trực tuyến…

+ BTV có thể tự viết bài, dịch bài hoặc tổng hợp thông tin

từ báo bạn

+ Nhận bài của phóng viên/nhân viên nhập liệu gửi lên, kiểm tra thông tin, biên tập và xuất bản lên mạng

Trang 35

+ Những trường hợp “nhạy cảm”, biên tập viên chuyển bài cho cấp cao hơn xử lý Biên tập viên có quyền đăng tin, bài trực tiếp lên báo và chịu trách nhiệm sau khi đã ấn phím cho xuất bản

+ Phóng viên có vai trò tạo ra bản sắc riêng cho nội dung trang báo trực tuyến;

- Đặc điểm: Phóng viên báo trực tuyến phải làm việc dưới

áp lực deadline mạnh hơn trong các cơ quan truyền thông khác

- Công việc: sẵn sàng có mặt tại hiện trường, thông tin về toà soạn theo cách nhanh nhất, có nhiều nguồn tin, viết tin – bài, chụp ảnh, ghi hình…

Trang 36

+ Cộng tác viên đóng vai trò rất quan trọng trong việc cung cấp thông tin/ đóng góp nội dung tin tức cho tờ báo; (TTO nhận trung bình 200 email/ngày)

-Họ có thể là các chuyên gia trong các lĩnh vực, bạn đọc trong nước và ngoài nước, sinh viên báo chí; phóng viên của những tờ báo khác…

-Tờ báo có mạnh hay không/có những tin tức độc đáo, thú

vị hay không là nhờ đội ngũ cộng tác viên

Trang 37

+ Nhân viên nhập liệu: Chuyển bài từ báo in lên báo trực tuyến, thu thập thông tin từ các mạng khác, viết, dịch bài

và chuyển bài cho biên tập viên Nhân viên nhập liệu của TTO có vai trò như phóng viên cho tờ báo trực tuyến, nhưng khác ở chỗ chủ yếu khai thác thông tin trên mạng Nhân viên nhập liệu của TTO gồm phóng viên từ ban khác chuyển sang, cử nhân báo chí, sinh viên các ngành xã hội (sinh viên có thể làm bán thời gian vào buổi tối)

+ Nhân viên kỹ thuật: Phụ trách các vấn đề liên quan đến máy tính, web, các vấn đề kỹ thuật của tờ báo,… Ngoài ra nhân viên kỹ thuật cũng có thể viết tin, bài cho báo trực tuyến nếu yêu thích và có thời gian

Trang 38

+ Họa sĩ trình bày: Thiết kế, chọn lựa màu sắc, font chữ, sắp xếp giao diện trang chính và các chuyên trang… để đạt hiệu quả thẩm mỹ, thu hút người đọc và tạo điều kiện cho người đọc tiếp thu thông tin tốt nhất

+ Về quy trình: Tuỳ thuộc kiểu toà soạn; Có những đặc điểm chung:

- Đi từ dưới lên;

- Nhiều tầng duyệt bài -> hạn chế các lỗi chính tả, kiểm tra độ chính xác thông tin;

- Người “ấn nút” cho xuất bản sẽ là người chịu trách nhiệm

về tin/bài;

Trang 39

+ Các toà soạn báo trực tuyến hiện nay đều sử dụng phần mềm toà soạn điện tử cho công việc viết tin, bài, chuyển bài, biên tập, xử lý hình ảnh, âm thanh, xuất bản bài, chỉnh sửa sau khi đã xuất bản…

+ Mỗi người sử dụng được cung cấp 1 tài khoản (account);Cho phép người dùng viết bài, gửi bài, biên tập bài gửi đến cho mình, gửi tiếp cho cấp trên hoặc gửi trả lại cấp dưới; Các biên tập viên luôn có danh sách đầy đủ những bài

đang chờ biên tập Phóng viên có thể biết tình trạng bài viết của mình (đã được đăng hay chưa, ai đang biên tập);

Trang 40

+ Toà soạn điện tử nhằm mục đích đáp ứng mục tiêu tin học hoá, hiện đại hoá quá trình làm báo, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ bạn đọc

Tiêu đề	Nhập môn báo trực tuyến
Người hướng dẫn	ThS. Phan Văn Tú
Trường học	Trường Đại Học
Chuyên ngành	Báo Chí
Thể loại	bài giảng

Định dạng
Số trang	111
Dung lượng	2,15 MB