Chuyên đề: Dạy học và kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Chuyên đề: Dạy học và kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh với mục tiêu giúp giáo viên nêu được ý nghĩa của dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực; xác định được mục tiêu dạy học gắn với một chủ đề theo định hướng phát triển năng lực;...

DẠY HỌC và KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC THEO

ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC HỌC SINH

Sau khóa tập huấn, GV :

 Nêu được ý nghĩa của dạy học và kiểm tra

đánh giá theo định hướng phát triển năng lực

 Xác định được mục tiêu dạy học gắn với một

chủ đề theo định hướng phát triển năng lực

 bước đầu thiết kế được các hoạt động học tập theo một số phương pháp, hình thức dạy học tích

cực giúp hình thành các năng lực thành phần ứng

với chủ đề

 bước đầu thiết kế được các công cụ đánh giá năng lực của học sinh

Vì sao phải đổi mới DH,KTĐG theo

hướng phát triển năng lực ?

Chương trình GDPT

• CT tiếp cận nội dung

( HS học gì ?)

• DH : truyền thụ một

chiều

• KT,ĐG: nặng về trí

nhớ , tái hiện

• CT tiếp cận năng lực ( HS vận dụng gì ?)

• DH: cách học, cách vận dụng KT, rèn KN, hình thành năng lực và phẩm chất

• KT,ĐG:năng lực vận dụng KT,coi trọng KTĐG kết

quả học tập với KTĐG quá trình học tập

1 Chương trình giáo dục định hướng nội dung dạy học

• Chương trình dạy học truyền thống có thể gọi là chương

trình giáo dục ”định hướng nội dung” dạy học hay ”định

hướng đầu vào” (điều khiển đầu vào) Đặc điểm cơ bản

của chương trình giáo dục định hướng nội dung là chú trọng việc truyền thụ hệ thống tri thức khoa học theo các môn học đã được quy định trong chương trình dạy học.

• Mục tiêu dạy học trong chương trình định hướng nội

dung được đưa ra một cách chung chung, không chi tiết

và không nhất thiết phải quan sát, đánh giá được một

cách cụ thể nên không đảm bảo rõ ràng về việc đạt được chất lượng dạy học theo mục tiêu đã đề ra

Ưu điểm của chương trình dạy học định hướng nội dung là việc truyền thụ cho người học một hệ thống tri thức khoa học

và hệ thống Tuy nhiên ngày nay chương trình dạy học định hướng nội dung không còn thích hợp, trong đó có những

nguyên nhân sau:

- Ngày nay, tri thức thay đổi và bị lạc hậu nhanh chóng, việc quy định cứng nhắc những nội dung chi tiết trong chương trình dạy học dẫn đến tình trạng nội dung chương trình dạy học nhanh bị lạc hậu so với tri thức hiện đại Do đó việc rèn luyện phương pháp học tập ngày càng có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị cho con người có khả năng học tập suốt đời

- Chương trình dạy học định hướng nội dung dẫn đến xu hướng việc kiểm tra đánh giá chủ yếu dựa trên việc kiểm tra khả năng tái hiện tri thức mà không định hướng vào khả năng vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn

- Do phương pháp dạy học mang tính thụ động và ít chú ý đến khả năng ứng dụng nên sản phẩm giáo dục là những con người mang tính thụ động, hạn chế khả năng sáng tạo và năng động Do đó chương trình giáo dục này không đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của xã hội và thị trường lao động đối với người lao động về năng lực hành động, khả năng sáng tạo và tính năng động

2 Chương trình giáo dục định hướng năng lực

• Chương trình giáo dục định hướng năng lực (định hướng

phát triển năng lực) nay còn gọi là dạy học định hướng

kết quả đầu ra được bàn đến nhiều từ những năm 90

của thế kỷ 20 và ngày nay đã trở thành xu hướng giáo

dục quốc tế Giáo dục định hướng năng lực nhằm mục tiêu phát triển năng lực người học

• Giáo dục định hướng năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra của việc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển

toàn diện các phẩm chất nhân cách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễn

nhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các

tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp Chương trình này nhấn mạnh vai trò của người học với tư cách chủ thể của quá trình nhận thức.

Bảng so sánh một số đặc trưng cơ bản của chương trình định

hướng nội dung và chương trình định hướng năng lực:

Chương trình định hướng nội dung

Chương trình định hướng năng lực

Mục tiêu

giáo dục

Mục tiêu dạy học được mô

tả không chi tiết và không nhất thiết phải quan sát, đánh giá được

Kết quả học tập cần đạt được mô tả chi tiết và có thể quan sát, đánh giá được; thể hiện được mức độ tiến bộ của HS một cách liên tục

Nội dung

giáo dục

Việc lựa chọn nội dung dựa vào các khoa học chuyên môn, không gắn với các tình huống thực tiễn Nội dung được quy định chi tiết trong chương trình.

Lựa chọn những nội dung nhằm đạt được kết quả đầu ra đã quy định, gắn với các tình huống thực tiễn Chương trình chỉ quy định những nội dung chính, không quy định chi tiết

Phương

pháp

dạy học

GV là người truyền thụ tri thức, là trung tâm của quá trình dạy học HS tiếp thu thụ động những tri thức được quy định sẵn

- GV chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ HS tự lực và tích cực lĩnh hội tri thức Chú trọng sự phát triển khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp,…;

- Chú trọng sử dụng các quan điểm, phương pháp và

kỹ thuật dạy học tích cực; các phương pháp dạy học thí nghiệm, thực hành

Hình

thức

dạy học

Chủ yếu dạy học lý thuyết trên lớp học

Tổ chức hình thức học tập

đa dạng; chú ý các hoạt động

xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm sáng tạo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học

Đánh

giá kết

quả học

tập của

HS

Tiêu chí đánh giá được xây dựng chủ yếu dựa trên sự ghi nhớ và tái hiện nội dung đã học

Tiêu chí đánh giá dựa vào năng lực đầu ra, có tính đến

sự tiến bộ trong quá trình học tập, chú trọng khả năng vận dụng trong các tình huống thực tiễn

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

Triết lí dạy học: Dạy học phân hóa

Hình thức tổ chức dạy học:

• Dạy học tìm tòi khám phá

• Bàn tay nặn bột

• Dạy học nghiên cứu tình huống

• Dạy học theo dự án

• Dạy học theo trạm (góc)

• Dạy học theo hợp đồng

1 Làm nảy sinh VĐ cần giải quyết từ tình huống (điều kiện) xuất phát: từ kiến thức cũ, kinh nghiệm, TN, bài tập, truyện kể lịch sử…

2 Phát biểu VĐ cần giải quyết (câu hỏi cần trả lời)

3 Giải quyết VĐ

-Suy đoán giải pháp GQVĐ: nhờ khảo sát lí thuyết và/hoặc khảo sát thực nghiệm

- Thực hiện giải pháp đã suy đoán

4 Rút ra kết luận (kiến thức mới)

5 Vận dụng kiến thức mới để giải quyết những nhiệm vụ đặt ra tiếp theo

Các lưu ý khi lựa chọn tình huống, chủ đề trong lĩnh vực

khoa học

• Các tình huống, chủ đề thiết thực với cuộc sống

• Các tình huống, chủ đề gây được hứng thú cho học sinh trả lời

• Các chủ đề tình huống mang tính thời sự và mang tính toàn cầu Ví dụ: ô nhiễm môi trường, năng lượng sạch, hiện

tượng nóng lên toàn cầu, cháy rừng v.v…

• Không nên đưa ra tình huống yêu cầu học sinh phải nhớ

công thức, định nghĩa hoặc các kiến thức quá chuyên sâu về khoa học

• Nên có hình vẽ, sơ đồ, biểu đồ để tăng mức độ phong phú

về thông tin

• Các thông tin được trích dẫn hoặc lấy từ các nguồn tài liệu cần phải được ghi rõ nguồn

Hướng dẫn xây dựng câu hỏi lĩnh vực Khoa học theo chuẩn PISA 14

PHƯƠNG PHÁP VÀ HÌNH THỨC KTĐG THEO ĐỊNH

HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

1 Đánh giá kết quả và đánh giá quá trình

Đánh giá kết quả Đánh giá quá trình

Thường được sử

dụng khi kết thúc 1

chủ đề học tập, cuối

học kỳ, …

Được sử dụng suốt thời gian học của môn học

Hình thức đánh giá:

qua điểm số, giúp HS

biết khả năng của

mình

Hình thức đánh giá:

giúp HS đánh giá chính bản thân mình

Một số đặc điểm của đánh giá quá trình

- Các mục tiêu học tập phải được đề ra rõ ràng, phù hợp

- Các nhiệm vụ học tập cần hướng tới việc

mở rộng, nâng cao hoạt động học tập

- Việc chấm điểm cần chỉ ra các nội dung

cần chỉnh sửa, đồng thời đưa ra những lời khuyên cho các hành động tiếp theo

2 Đánh giá theo chuẩn và đánh giá theo tiêu chí

+ Đánh giá theo tiêu chí:

- Người học được đánh giá

dựa trên các tiêu chí đã định

rõ về thành tích, thay vì

được xếp hạng trên cơ sở

kết quả thu được

- Chất lượng thành tích

không phụ thuộc vào mức

độ cao thấp về năng lực của

người khác mà phụ thuộc

vào chính mức độ cao thấp

về năng lực của người được

đánh giá so với các tiêu chí

đã đề ra

+ Đánh giá theo chuẩn:

- Người học được đánh giá dựa trên các nhận xét về mức độ cao thấp trong năng lực của cá nhân so với những người khác cùng làm bài thi

- Tạo nên mối quan hệ căng thẳng giữa các HS với

nhau, làm giảm tính hợp tác trong học tập

- Khó đánh giá được 1 số năng lực của HS

3 Tự suy ngẫm và tự đánh giá

- Tự suy ngẫm và tự đánh giá là việc HS tự đưa ra các quyết định đánh giá về công việc và sự tiến bộ của bản thân

- Góp phần thúc đẩy học tập suốt đời, bằng cách giúp HS đánh giá thành tích học tập của bản thân và của bạn bè một cách thực tế, không phụ thuộc sự đánh giá của GV

- Tự đánh giá - tự chấm điểm???

- Trong thực tiễn đánh giá, trách nhiệm cuối cùng vẫn

thuộc về GV, vì GV đảm nhận vai trò điều tiết, có thể

phủ quyết nếu HS không cung cấp đủ minh chứng để bổ trợ cho số điểm tự cho mình

4 Đánh giá đồng đẳng

5 Đánh giá qua thực tiễn

5 bước của qui trình soạn 1 giáo án

điện tử

1 Xác định mục tiêu, yêu cầu của bài giảng

2 Lựa chọn những kiến thức , kỹ năng cơ bản

3 Thu thập nguồn tài liệu liên quan

4 Xây dựng kịch bản cho bài soạn

5 Lựa chọn ngôn ngữ, các phần mềm trình

diễn, phần mềm hỗ trợ