Văn mẫu lớp 12: Nghị luận về hiện tượng lãng phí trong cuộc sống hiện nay

+ Lãng phí ở cấp độ vi mô cá nhân, gia đình: việc tổ chức cưới hỏi, tang lễ trong mỗi gia đình đều rất lãng phí, không cần thiết… + Lãng phí ở cấp độ vĩ mô các cấp, các ngành, toàn thể x

Dàn ý nghị luận về hiện tượng lãng phí

I Mở bài

- Có nhiều hiện tượng đáng phê phán trong cuộc sống đối với một đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh, bị tàn phá nặng nề và giờ mới đang phát triển

- Lãng phí là hiện tượng rất đáng lo ngại trong đời sống

II Thân bài

a Giải thích hiện tượng

- Lãng phí là hiện tượng, tình trạng con người thực hiện, tiến hành, tổ chức một công việc nào đó mà làm tốn kém, hao tổn một cách vô ích

b Phân tích

* Biểu hiện:

- Lãng phí của cải, vật chất, thời gian… trên mọi bình diện của cuộc sống, với nhiều đối tượng khác nhau

+ Lãng phí ở cấp độ vi mô (cá nhân, gia đình): việc tổ chức cưới hỏi, tang lễ trong mỗi gia đình đều rất lãng phí, không cần thiết…

+ Lãng phí ở cấp độ vĩ mô (các cấp, các ngành, toàn thể xã hội): các cuộc hội nghị, hội thảo, các dịp kỉ niệm, các lễ hội… phung phí rất nhiều tiền của, tốn kém mà chất lượng lại thực sự không cao… Có những dự án kinh tế, nhà nước đầu tư hàng trăm tỉ đồng

mà hiệu quả thu về lại không nhiều

+ Lãng phí trong giới trẻ:

- Lãng phí không chỉ những thứ hữu hình như tiền bạc, của cải, sức lực Không ít bạn trẻ sử dụng tiền bạc vào những việc vô bổ như quần áo, xe cộ, điện thoại, giày dép… đắt tiền, không phù hợp, không cần thiết với HS

- Lãng phí thời gian, tuổi trẻ, cơ hội… cho những trò chơi, những thú vui không lành mạnh như game, điện tử, truyện tranh bạo lực…

* Nguyên nhân:

– Sự thiếu ý thức, thói quen phô trương, chạy theo hình thức, đua đòi…

- Không xác định được mục tiêu của bản thân trong cuộc đời mà mải mê chạy theo những thú vui trước mắt

* Tác hại:

- Trước hết thiệt hại về tiền bạc, công sức…

- Thứ hai, không có điều kiện để đầu tư cho những việc, những lĩnh vực cần thiết, cấp bách cần phải làm

- Mỗi người chỉ sống một lần trong đời và tuổi trẻ cũng “chẳng hai lần thắm lại” Thời gian, tuổi trẻ, cơ hội không quay lại bao giờ Do đó, lãng phí lớn nhất đối với người trẻ tuổi là lãng phí thời gian, tuổi trẻ, cơ hội

* Biện pháp:

- Biện pháp chống lãng phí:

+ Chung sức cùng xã hội để khắc phục, hạn chế hiện tượng lãng phí

+ Cần biết đầu tư thời gian, tiền bạc, công sức vào những việc có ích như học tập, giúp

đỡ gia đình, cộng đồng… Không nên sống hoài, sống phí những năm tháng tuổi trẻ có

ý nghĩa

c Bài học nhận thức và hành động

- Nhận thức: Lãng phí là hiện tượng đáng phê phán vì nó gây hại cho cả cá nhân và xã hội

- Hành động:

+ Thực hành tiết kiệm.

+ Sử dụng thời gian hợp lí Xác định mục đích sống, lí tưởng sống của bản thân để chuyên tâm theo đuổi khát vọng của mình

III Kết bài:

- Chống lãng phí không là chuyện của một cá nhân, một gia đình, một tập thể nào…

mà đã là vấn đề của toàn xã hội, nhất là trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay

- Sống giản dị, tiết kiệm cũng là sống đẹp bởi mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc sống

Nghị luận về hiện tượng lãng phí - Mẫu 1

Trong thực tế cuộc sống hiện nay ta như cũng đã biết được rằng cũng đã có nhiều hiện tượng đáng phê phán trong cuộc sống với một đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh, khi mà cảnh đất nước bị tàn phá nặng nề và giờ đây mới đang phát triển Ta cũng có thể thấy được rằng chính sự lãng phí là hiện tượng rất đáng lo ngại trong đời sống Và

nó đang trở thành một vấn đề thất đáng báo động hiện nay của không chỉ riêng cá nhân chúng ta mà còn cho cả loài người nữa

Đầu tiên ta phải hiểu được rằng chính sự lãng phí là hiện tượng, tình trạng con người thực hiện, tiến hành, hay đó còn là một sự tổ chức một công việc nào đó mà làm tốn kém biết bao nhiêu hơn nữa nó dường như cũng đã gây ra cho chính ta một sự hao tổn một cách vô ích Và thực sự lãng phí là một vấn đề nghị luận mang lại cho cuộc sống của chúng ta bị ảnh hưởng ít nhiều

Thực tế ta như thấy được rằng chính những biểu hiện của sự lãng phí đó có thể chính

là những của cải, vật chất, thời gian…sự lãng phí này dường như cũng đã xuất hiện trên mọi bình diện của cuộc sống, với nhiều đối tượng khác nhau Và cho dù xuất hiện

ở đâu hay là xuất hiện ở đối tượng nào đi chăng nữa thì ta như cũng đã thất được nó sẽ

có những ảnh hưởng ít nhiều đến chính cuộc sống của chúng ta hiện đại ngày nay

Ta như nhận thấy được biểu hiện của lãng phí trong cuộc sống hiện nay dường như cũng đã rất phong phú, đa dạng, ở cả cấp độ vi mô Có thể là ở các cá nhân, gia đình cho đến cấp độ vĩ mô lớn có thể nói được đó chính là các cấp, các ngành và toàn xã hội Thực tế cho thấy hiện nay người Việt ta như rất lãng phí thể hiện ngay trong

những bữa tiệc như cưới hỏi, hay tang lễ Thật không thể khó nhận ra được bữa tiệc cưới như đầy ắp thịt, xôi, cá,…và khi bữa tiệc tan giã thì còn lại trên bàn cũng đầy thực phẩm mà người ta ăn không hết được Không phải vì chỗ đó không ngon, mà do chính là quá nhiều nên không thể nào mà hết được Ta vẫn còn nhận thấy được những

dự án bỏ ra hàng tỷ đồng nhưng lại bị bỏ ngỏ, thế là công sức đào móng tốn bao nhiêu tiền của thế rồi lại không được sử dụng và trở thành những ngôi nhà hoang, những dự

án cũng như bị “đắp chiếu” để đó Và đây quả thực là sự lãng phí ghê gớm Vẫn còn

đó biết bao nhiêu mảnh đời cơ cực phải lo miếng ăn qua ngày trong khi chỗ lại thừa thãi thức ăn đem bỏ đi Vẫn còn đó những ngôi nhà ở trong nhà cũng như ở ngoài sân thì dự án tỷ đô kia lại bỏ ngỏ Thật quá nhiều điều mâu thuẫn và bất công xảy ra chính trong cuộc sống đời thường của chúng ta

Biểu hiện của sự lãng phí có muôn hình vạn trạng, tuy nhiên hậu quả chung từ việc làm này đó chính là một sự bỏ không, một sự không cần thiết Ta dường như cũng đã thấy được rằng chính sự lãng phí không chỉ những thứ hữu hình như tiền bạc, của cải, sức lực Trong xã hội hiện đại ngày nay thì cũng đã có không ít bạn trẻ sử dụng tiền bạc vào những việc vô bổ như quần áo, xe cộ, điện thoại, giày dép… đắt tiền Đáng nói là nó đắt tiền nhưng nó lại còn không phù hợp, không cần thiết đối với học sinh Thực sự chính sự lãng phí còn thể hiện ở những thứ vô hình như thời gian, tuổi trẻ, cơ hội… Ta vẫn còn thấy được lại có những bạn trẻ dành nhiều thời gian có những trò chơi, những thú vui không lành mạnh có thể kể ra đó như chơi điện tử, chơi game, đọc truyện tranh bạo lực… Thông qua đây ta dường như cũng thấy được đây cũng chính là biểu hiện lãng phí đáng lo ngại nhất ở thế hệ trẻ, song đồng thời nó cũng là sự lãng phí

mà chính người trẻ tuổi lại khó nhận biết nhất

Thật khó có thể nói hết được những tác hại của lãng phí là điều không cần phải bàn cãi Đầu tiên ta như thấy được trước hết, lãng phí gây thiệt hại về tiền bạc, công sức mình

bỏ ra Tiếp sau đó ta thấy được sự tác hại nữa đó chính là khi không có điều kiện để đầu tư cho công việc, những lĩnh vực cần thiết, cấp bách cần phải làm mà trong khi đó lại có những công trình chưa hoàn thành và có thể chẳng bao giờ hoàn thành nhưng nó lại ngốn biết bao tiền của, công sức đầu tư vào đó

Chúng ta cũng nên biết được rằng, có lẽ mỗi con người chỉ sống một lần trong đời, và tuổi trẻ của chúng ta như một nhà thơ đã từng nói “Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại” Thực sự ta như thấy được thời gian, tuổi trẻ, những cơ hội không quay trở lại bao giờ

Do đó, ta có thể nói được rằng chính sự lãng phí lớn nhất đối với những người trẻ tuổi

đó chính là lãng phí thời gian, tuổi trẻ và những cơ hội mới của mỗi con người chúng ta

Ngược lại với lãng phí là tiết kiệm, chúng ta tiết kiệm đúng đắn thì khoản dôi dư kia lại được dùng để đi làm việc khác Và công việc cần làm dường như cũng được hoàn thành nhanh chóng hơn như ông bà ta nói “Ít chắt chiu, hơn nhiều phung phí” Chắc chắn chúng ta không lãng phí thì cuộc sống sẽ có nhiều điều làm được hơn mà chúng

ta cũng cảm thấy có ý nghĩa hơn

Nghị luận về hiện tượng lãng phí - Mẫu 2

Một trong những điều mà Bác Hồ căn dặn chúng ta sống ở đời chính là sự “kiệm” Kiệm có nghĩa là tiết kiệm và hoang phí chính là sự ngược lại với sự tiết kiệm Con người sống trong xã hội ngày càng có những chuyển biến mới và dường như cũng không hề lo lắng cho thế hệ sau Họ như ăn chơi và hoang phí mọi mặt, người ta cho rằng đất nước ta là “đất nước rừng vàng biển bạc đất phì nhiêu” Có lẽ chính vì thế mà lối sống hoang phí, lãng phí là một thực trạng khá báo động của một bộ phận người trong xã hội hiện nay

Lãng phí đó chính là một hiện tượng đang ngày càng diễn ra khá phổ biến hiện nay đối với giới trẻ Lãng phí chính là một hiện tượng gây nên sự tiêu hao, tốn kém không cần thiết trong cuộc sống của con người chúng ta

Có thể thấy được rất rõ những biểu hiện của lãng phí trong cuộc sống hiện nay rất đa dạng Ta như cũng nhận thấy được chính từ cấp độ vi mô (cá nhân, gia đình) đến cấp

độ vĩ mô (các cấp, các ngành, toàn xã hội…) cũng có những hiện tượng lãng phí này xảy ra Từ trong gia đình đơn giản ta cũng thấy được trong căn bếp chẳng hạn việc bạn

cứ xả nước rửa rau nhưng khi xong không tắt nước ngay mà do thói quen bạn quên để nước cứ thế chảy Hay những bóng điện không dùng đến nữa nhưng vẫn cứ bật gây tốn

về tiền của cũng như điện năng cho cả gia đình Mỗi khi bạn hoạt động mệt nhọc bật một lúc quá nhiều quạt xong khi không cần dùng nữa cũng quên không tắt hết đi,… Tất cả những thói quen này gây ra một sự lãng phí không cần thiết

Có thể nhận thấy được chính thực trạng của việc lãng phí là hiện tượng khá phổ biến trong đời sống hiện nay, đặc biệt là trong giới trẻ bây giờ Ta như nhận thấy được rằng chính hiện tượng lãng phí không chỉ là những thứ hữu hình như; tiền bạc, của cải, sức lực,… mà dường như nó cũng chính còn là lãng phí những thứ vô hình như: thời gian, tuổi trẻ, cơ hội… Các bạn như mải miết vào các trò chơi như thật vô bổ Các trò chơi tiêu khiển như game,… không chịu học hành thì các bạn sẽ không tích lũy được một lượng kiến thức cần thiết để có thể trang bị cho mình phát triển hơn nữa Thế rồi thời gian các bạn tiêu tốn cho nó cũng rất lớn khiến cho sức khỏe của mình cũng bị hao tổn Không chỉ vậy thời gian đó nếu như các bạn dùng để có thể giúp cho gia đình mình hoặc đọc những cuốn sách hữu ích thì nó lại thiết thực hơn rất nhiều Giới trẻ hiện nay thực sự như đang tiêu tốn quá nhiều thời gian cũng như sức lực của mình vào những trò thật vô bổ

Nguyên nhân của sự lãng phí này đó cũng chính là những sự thiếu ý thức, thói quen phô trương, chạy theo hình thức, đua đòi… Khi giới trẻ lại luôn được coi là bộ phận luôn nhạy bén tiếp thu những điều mới lạ, còn một số thì lại chạy theo thị hiếu Tất cả những điều này cũng chính là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại về tiền bạc, công sức, thời gian,… có lẽ chính vì thế ta sẽ không có điều kiện đầu tư cho những cái cần thiết, cấp bách khác

Nhận thấy được chính trách nhiệm của thế hệ trẻ trước hiện tượng lãng phí trong cuộc sống hiện nay đó cũng chính là phải cùng chung sức cùng xã hội chống lại hiện tượng

lãng phí, ý thức và thực hành tiết kiệm Thực tế cần phải biết được mỗi người, đặc biệt

là đối với những người trẻ tuổi, cần biết đầu tư thời gian, công sức, cũng như tiền bạc vào những việc có ích như học tập, đồng thời cũng phải biết giúp đỡ gia đình, vì cộng đồng… Mọi người chúng ta cũng không nên sống hoài, sống phí những năm tháng tuổi trẻ có ý nghĩa

Việc con người, đặc biệt là giới trẻ mà có thể chống lãng phí không là chuyện của một

cá nhân, một gia đình, một tập thể nào… Ta như biết được đã là vấn đề chống lãng phí chính là vấn đề của toàn xã hội, nhất là trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay Thực tế cho thấy được rằng, chính việc sống giản dị, tiết kiệm cũng là sống đẹp bởi mang lại những điều tốt đẹp cho cuộc sống Chúng ta hãy sống thật tiết kiệm

và nhớ đến thế hệ sau Nếu như chúng ta trong xã hội hiện nay mà lại khai thác quá mức thì thế hệ sau không những không có gì để khai thác mà cũng đã làm ảnh hưởng đến chính chất lượng đời sống của thế hệ mai sau Rừng chúng ta khai thác trắng, khai thác quá mức, khai thác đến mức không cần thiết khiến cho tài nguyên bị cạn kiện, mức độ ô nhiễm môi trường như gia tăng,… Có rất nhiều hệ lụy diễn ra nhưng con người chưa ý thức được Hãy biết tiết kiệm để tránh lãng phí không cần thiết cho chính bạn và thế hệ sau này

Lãng phí thực sự là một việc làm không nên đối với giới trẻ hiện nay và đồng thời nó cũng chính là một việc sai lầm Khiến cho xã hội của chúng ta khó có thể phát triển một cách bền vững được

Nghị luận về hiện tượng lãng phí - Mẫu 3

Đất nước ta đang ngày càng phát triển, hội nhập không ngừng Đời sống của con người cũng được cải thiện Cuộc sống đầy đủ, sung túc hơn Khiến cho con người mắc phải căn bệnh lãng phí Đây là căn bệnh mà nhiều người sống trong xã hội này mắc phải Lãng phí là hành động mà một cá nhân hay một tổ chức tiến hành công việc nào đó mà gây tốn kém, hao tổn một cách vô ích Đó có thể là lãng phí về nhiều mặt khác nhau

Có thể đó là lãng phí về của cải, vật chất Trong xã hội đang rộng mở, con người càng

no đủ thì những hoạt động giải trí càng được đầu tư hơn nữa Những đám cưới với quy

mô lớn được tiến hành Khách quan đông đảo, tiệc cưới xa hoa Tất cả chỉ để cho người khác thấy sự giàu có của mình Để thể hiện với những người hàng xóm, bạn bè,

để khoe khoang Họ đã lãng phí không biết bao nhiêu tiền bạc, thời gian vào đó

Không chỉ đám cưới, mà còn cả đám ma thời đại này cũng vậy Người chết cần có sự trang nghiêm, yên tĩnh Nhưng những đám ma ở thành thị lại được phô diễn hết sức khoa trương Những gia đình có điều kiện, có người thân mất đi thì làm đủ mọi thứ Kèn ta, kèn tây, đội nhạc công các loại đủ cả Đám ma là dành cho người chết, cho sự tiếc thương giờ lại biến thành nơi khoe mẽ, với người khác về sự hiếu kính của bản thân mình với người chết Bằng việc làm những đám ma đồ sộ, to lớn

Con người đang không ngừng lãng phí tiền bạc, của cải, thời gian vào những loại chuyện như vậy Hay sự lãng phí to lớn hơn, đến từ những tổ chức Những sự kiện mời khác quy mô, tiệc ăn uống linh đình Nhưng kết quả đạt được từ những sự kiện, những

dự án lại là rất thấp

Sống trong thời đại cơm no, áo ấm Dường như con người đã đánh mất những giá trị của bản thân mình Bắt đầu một cuộc sống xa đọa hơn, phóng túng hơn Mà nguyên nhân chính là do sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế thị trường Thói quen phô trương, chạy đua theo thời đại

Tác hại của việc lãng phí trước hết đó là tiền bạc, thời gian bị đánh mất Người ta phải

bỏ ra một số tiền lớn, một khoảng thời gian vắt óc suy nghĩ, để có thể làm sao tổ chức những sự kiện làm cho mình mở mày mở mặt Nhưng đôi khi tiền mất, tật lại mang Mỗi con người, chỉ có duy nhất một lần để sống Đặc biệt là những người trẻ, những người vẫn còn rất nhiều thời gian Nếu lãng phí thời gian của bản thân mình vào

những việc vô bổ Hay làm những việc chỉ để lấy tiếng Thì hãy ngừng lại ngay Hãy suy nghĩ nghiêm túc về những hành động mình đang làm Bởi mỗi người chỉ có một cuộc đời Sống sao cho đúng, ý nghĩa cách sống làm cho cuộc đời thêm hạnh phúc

Hạnh phúc sẽ đến với chúng ta nếu chúng ta biết đấu tranh không ngừng Sẽ được mọi người kính ngưỡng, khen ngợi nếu đó xuất phát từ bản thân chúng ta, và những hành động nỗ lực của bản thân Chứ không phải là sự lãng phí, để đổi lại sự kính nể của người khác Những thứ kính nể ấy chỉ là nhất thời, đến lúc chúng ta chẳng còn gì, sẽ chẳng ai còn kính chúng ta cả Sự tôn trọng của người khác đối với mình, tốt nhất là phải xây dựng từ chính bản thân mình Có như vậy, mới là sự tôn trọng lâu dài, bền vững

Hiện tượng lãng phí đang không ngừng ăn sâu vào đời sống con người Bởi cuộc sống của con người quá đầy đủ Họ bỏ quên những giá trị tốt đẹp truyền thống của dân tộc Chạy đua với những thứ mới của thế giới Những vật chất họ lãng phí lại là cần thiết cho biết bao nhiêu người có hoàn cảnh khốn khổ Nhưng đối với họ, được người khác

nể trọng, được ngưỡng mộ, sĩ diện mới là cái họ muốn nhất

Đất nước muốn phát triển là đất nước biết sử dụng tài nguyên một cách hợp lí Mà trong đó, mỗi con người sống trong xã hội là một phần tử làm lên một đất nước giàu đẹp Mỗi người nếu biết sống một cách có trách nhiệm, biết tiết kiệm, tiêu pha một cách có hợp lí Thì đất nước ta sẽ mãi trở thành một đất nước giàu có, vững mạnh

Nghị luận về hiện tượng lãng phí - Mẫu 4

Cuộc sống hiện nay đang ngày càng phát triển hơn, vật chất dư thừa dẫn đến việc con người cũng có môi trường sống thoải mái hơn Tuy nhiên điều này cũng kéo theo một vài hệ lụy mà tiêu biểu là vấn nạn lãng phí Người Việt, đặc biệt là người trẻ tuổi đang

có hiện tượng lãng phí ngày càng nhiều: lãng phí đồ dùng, vật dụng, lãng phí thực phẩm, lãng phí tiền bạc, lãng phí thời gian

Khi cuộc sống con người đầy đủ thì người ta thường phí phạm đồ dùng vật chất một cách vô tội vạ Hiện tượng này thường thấy nhiều nhất là đối với lương thực thực phẩm Con người có kinh tế dư dả, cuộc sống vật chất được đảm bảo nên đồ ăn thức uống cũng thoải mái không còn phải kiêng khem, hà tiện như trước kia Thế nhưng điều này cũng dẫn tới tình trạng nhiều bạn trẻ mua quá nhiều đồ ăn thức uống sau đó

dùng không hết và bỏ đi Trong việc sử dụng lương thực thực phẩm nhiều bạn hiện nay cũng quá lạm dụng, hoang phí một cách vô tội vạ Hễ đi siêu thị, đi chợ là sẽ mua

về rất nhiều thực phẩm đồ ăn vặt để rồi sau đó chỉ ăn một chút là vứt đi Đi ăn tại nhà hàng nhóm nào cũng gọi một bàn đầy thức ăn, bừa phứa cả ra sau đó mỗi món chỉ động đũa một vài miếng còn lại đứng lên đi về Thay vì bỏ đồ ăn thừa lại, thực ra khách vẫn hoàn toàn có thể yêu cầu gói hộp lại đem về ăn hoặc đơn giản là gọi ít đồ ăn thôi Như vậy sẽ đỡ lãng phí thay vì các bạn cố gắng thể hiện sự sang chảnh, đẳng cấp của bản thân bằng việc gọi một bàn tiệc rồi bỏ thừa

Trong việc sử dụng và quản lí thời gian, nhiều bạn trẻ ngoài giờ học thì hầu hết chỉ dành thời gian cho việc ngủ Có những bạn trẻ thường xuyên thức khuya để xem phim, lướt Facebook, lên mạng xã hội đến 1,2h đêm sau đó sáng hôm sau lại ngủ nướng đến tận 10h, 11h trưa Việc lãng phí khoảng thời gian ngủ ngày đó khiến các bạn khi tỉnh dậy vừa mệt mỏi, dễ cáu gắt lại làm mất rất nhiều thời gian để làm những công việc khác Lãng phí thời gian cũng là một trong những nạn lãng phí tai hại nhất đối với mỗi con người vì thực chất thời gian không chờ đợi ai, cũng không thể lấy lại, nếu bạn lãng phí khoảng thời gian mà bạn có thể dùng để làm rất nhiều việc khác thì có phải bạn đã

bỏ lỡ rất nhiều điều

Ngay cả đồ dùng, quần áo cũng vậy, làm đẹp cho bản thân là một việc làm tốt nhưng lạm dụng và quá chưng diện, lãng phí quần áo thì là không nên Có những bạn trẻ hiện nay đi làm được bao nhiêu tiền đều dồn hết vào sắm sửa quần áo Đồ mặc cả tháng không lặp bộ nào, thậm chí mỗi bộ đồ chỉ dùng một lần là bỏ vì không muốn mặc lại Nhưng các bạn hoàn toàn có thể có những cách thức xử lí khác với chỗ quần áo của mình bằng các cách như tặng lại cho những người cần hơn hay bán đi, cho những người cần

Việc lãng phí không phải là một cách hay ho để chứng tỏ bạn giàu có, đẳng cấp, phong

độ Lãng phí cũng hoàn toàn có thể được khắc phục, sửa chữa tùy vào ý thức của mỗi người Chống lãng phí không chỉ giúp mọi người tiết kiệm được nhiều thời gian, tiền bạc, tài sản mà còn giúp con người rèn giũa các đức tính thói quen tốt đẹp Như vậy không có nghĩa là con người nên hà tiện, ki bo, kẹt xỉ, đó không phải là việc nên làm