- Bài thơ là khúc hát giao duyên, là lời nhắn gửi tâm tình giữa người về xuôi và người ở lại, lời giãi bày tình cảm thắm thiết và cả nỗi nhớ trùng điệp của người ra đi.. Khung cảnh chia
Trang 1Website: Download.vn 1
Bài văn mẫu lớp 12
Dàn ý phân tích bài thơ Việt Bắc Dàn ý phân tích bài thơ Việt Bắc - Mẫu 1
I Mở bài
“Chín năm làm một Điện Biên Nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng”
(Tố Hữu)
- Chặng đường kháng chiến chống Pháp đầy gian lao đã kết thúc với thắng lợi
vẻ vang Tháng 10 năm 1945, trung ương Đảng và chính phủ từ chiến khu Việt
Bắc dời về thủ đô Hà Nội Trong buổi chia tay đầy lưu luyến với đồng bào Việt
Bắc, Tố Hữu đã sáng tác bài thơ Việt Bắc
- Bài thơ là khúc hát giao duyên, là lời nhắn gửi tâm tình giữa người về xuôi và
người ở lại, lời giãi bày tình cảm thắm thiết và cả nỗi nhớ trùng điệp của người
ra đi Việt Bắc chính là một trong những tác phẩm thể hiện phong cách sáng tác
thơ của Tố Hữu
II Thân bài
1 Khung cảnh chia tay
* Lời của người ở lại:
- Bốn câu thơ đầu là lời của người ở lại hỏi người ra đi có còn nhớ “ta”, hỏi nhớ
“núi, nguồn” là nhớ mảnh đất đã từng chung sống, gắn bó mười lăm năm nghĩa
tình Câu hỏi tu từ mượn cớ nhưng thực ra là nhắc nhở, nhắn nhủ người về xuôi
đừng quên mảnh đất tình người
=> Sự tình chung, tình cảm đạo lí Hiệu quả của nghệ thuật câu hỏi tu từ để bộc
lộ cảm xúc người nói, người ở lại kín đáo bộc lộ nỗi nhớ và tình yêu dành cho
người về xuôi không phai mờ, trân trọng
* Lời của người ra đi:
Trang 2Website: Download.vn 2
- Khung cảnh chia tay: Ở một bến sông, có tiếng hát làm nền Nhân vật người đi
kẻ ở bịn rịn, ban tay nắm chặt không rời, xúc động không nói nên lời
- Từ láy “bâng khuâng, bồn chồn” lột tả tâm trạng xốn xang, xao xuyến vì tình
cảm bị níu kéo lại Diễn tả nỗi lòng thương mến của người ở lại dành cho con
người, Việt Bắc
- “Áo chàm” hình ảnh ẩn dụ Việt Bắc Tượng trưng cho tâm hồn chất phác,
chân thành, sâu nặng của người Việt Bắc
- Nhớ lại những tháng ngày gian khổ ở chiến khu:
khắc nghiệt của mùa mưa Việt Bắc khiến cuộc sống trong rừng thêm khó
khăn
nặng nề, gian khổ đè nặng, ẩn dụ những ngày đầu khó khăn của kháng
chiến
mọi mặt ở chiến khu
lòng người ở lại bỗng xôn xao vì tiếc nuối nhớ nhung Biện pháp hoán dụ
“rừng núi” chỉ người Việt Bắc, nỗi nhớ thêm kín đáo, đại từ “ai” phong
cách dân gian mộc mạc
anh hùng
=> Hình thức đối thoại, đoạn thơ diễn tả tình cảm người Việt Bắc dành cho cán
bộ chiến sĩ thắm thiết, mặn nồng
2 Nỗi nhớ của người ra đi
- “Ta với mình, mình với ta… Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu”:
Khẳng định tấm lòng thủy chung, một lòng mặn mà của người đi kẻ ở
Trang 3Website: Download.vn 3
- Nỗi nhớ của người ra đi được so sánh với nỗi nhớ người yêu: Tình quân dân
bỗng trở nên thắm thiết như tình yêu lứa đôi
- Người ra đi luyến tiếc để nỗi nhớ vào thiên nhiên: nhớ về trăng vào những
buổi chiều tà, nắng hiu hắt chiều sương, rừng nứa bờ tre, các địa danh quen
thuộc như Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê…
- Nhớ về con người Việt Bắc: cùng nhau chia sẻ ngọt bùi qua cơn đói rét, kỉ
niệm ấm áp bên bộ đội và đồng bào cùng các điệu hát, hình ảnh mộc mạc của
“cô em gái” lao động…
=> Tình cảm người chiến sĩ dành cho con người và quê hương Việt Bắc cũng là
tình cảm nhà thơ dành cho nhân dân, đất nước, tình yêu cuộc sống kháng chiến
3 Bức tranh tứ bình
- Hai câu thơ đầu tiên:
của người đi kẻ ở
vấn vương trong buổi chia tay, khơi gợi về quá khứ
- Bức tranh tứ bình:
hoa chuối, sự tương phản màu sắc gợi vẻ rực rỡ Không gian bỗng trong
sáng, ấm áp nhờ sắc đỏ, khiến nỗi nhớ thêm rạo rực lòng người
xanh lá của núi rừng điểm tô dưới sắc trắng tinh khôi của hoa mơ Động
từ “nở” cùng tính từ “trắng” gợi những đóa hoa đang khoe sắc, độ xuân
thì Trong cảnh xuân con người miệt mài lao động, tạo bức tranh hài hòa
Phong cảnh mùa hạ hiện ra cổ điển, hữu tình ngời sáng, lung linh
Trang 4Website: Download.vn 4
ảo, hiền hòa, mộng mơ Vẻ đẹp mang theo bao ước mơ tươi sáng ở tương
lai Đoạn thơ khép lại bằng “khúc hát ân tình thủy chung” Đó là tiếng hát
của người ở lại, cũng là của người ra đi Khúc hát của sự hy vọng thiết
tha, tình quân dân đậm sâu
=> Bức tranh thiên nhiên đẹp, con người đẹp, trong đó là tấm lòng đẹp theo
cùng nỗi nhớ đẹp Thể hiện tình quân dân, tình đất nước cao đẹp của nhà thơ
4 Khung cảnh ra trận
- Bút pháp sử thi tác giả khắc họa đoàn quân sục sôi khí thế trên những nẻo
đường ra trận
cùng nhịp thơ 2/2 gợi tả bước chân hành quân đều nhịp, chắc khỏe
- Đường hành quân gian lao, nguy hiểm nhưng chiến sĩ vẫn cảm nhận được vẻ
đẹp thiên nhiên, mây trời, niềm vui ngắm cảnh: cho thấy lòng yêu đời, lạc quan,
tin vào tương lai
quân dân để tiếp thêm động lực chiến đấu
chiến tranh, sao vẽ ra khung cảnh thanh bình, tương lai tươi sáng hay ánh
sao còn ẩn dụ cho đôi mắt người yêu
- Hình ảnh đoàn dân công
sáng đó toát lên sức mạnh, khí thế và gieo lên niềm tin tươi sáng
Trang 5Website: Download.vn 5
nhân dân
- Đoàn quân ra trận gởi về bao chiến công vang dội, làm chấn động địa cầu:
=> Đoạn thơ tái hiện chân dung Việt Bắc trong những ngày ra trận, qua đó ca
ngợi Việt Bắc anh hùng, đất nước anh hùng
III Kết bài
Việt Bắc là bài thơ xuất sắc ghi đậm dấu ấn của Tố Hữu Tác phẩm không chỉ
hài hào giữa cổ điển và hiện đại, cảnh và người, tình và lý mà còn là chất thơ
dân gian, sử thi anh hùng ca đặc biệt chỉ có ở Tố Hữu
Dàn ý phân tích bài thơ Việt Bắc - Mẫu 2
I Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả Tố Hữu: là một nhà thơ lớn, một nhà thơ trữ
tình chính trị, thơ ông luôn phản ánh những chặng đường đấu tranh gian khổ
song cũng nhiều thắng lợi của dân tộc
- Giới thiệu bài thơ Việt Bắc: hoàn cảnh sáng tác, nội dung chính của bài thơ
II Thân bài
1 Ý nghĩa nhan đề
- “Việt Bắc” là một địa danh, là cái nôi của cách mạng Việt Nam tiền khởi
nghĩa, là cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Việt Bắc là nơi lưu giữ nhiều kỉ niệm giữa cán bộ cách mạng và đồng bào nơi
đây
2 Phân tích bài thơ Việt Bắc
a Tâm trạng lưu luyến bịn rịn trong buổi chia tay
Trang 6Website: Download.vn 6
- Bốn câu đầu: sử dụng điệp cấu trúc “mình về mình có nhớ” là lời ướm hỏi,
khơi gợi lại những kỉ niệm về “mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng”, về thiên
nhiên Việt Bắc nghĩa tình
- Bốn câu thơ tiếp: nỗi lòng lưu luyến của cả người ở lại và ra đi thể hiện qua
những từ ngữ diễn tả tâm trạng trực tiếp: “da diết”, “bâng khuâng”, “bồn chồn”;
không khí buổi chia tay thân tình, gần gũi: “áo chàm”, “cầm tay nhau”
- Mười hai câu tiếp theo, lời của người ở lại hỏi người ra đi có còn nhớ đến:
mưa nguồn, suối lũ, mây mù, trám bùi, măng mai
muối” nhưng vẫn “đậm đà lòng son”
Tân Trào, Hồng Thái,
b Nỗi lòng của người ra đi
- Bốn câu thơ tiếp khẳng định nghĩa tình thủy chung, mặn mà, “ta với mình,
mình với ta”: thể hiện sự gắn bó, thấu hiểu nhau giữ người đi, kẻ ở
- Người đi bày tỏ nỗi nhớ đến thiên nhiên Việt Bắc: “Trăng lên đầu núi, nắng
chiều lưng nương”, “bản khói cùng sương”, “rừng nứa bờ tre”, thiên nhiên
Việt Bắc qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông
- Đối tượng của nỗi nhớ:
thủy chung, cùng chia sẻ mọi “đắng cay ngọt bùi” trong kháng chiến:
“chia củ sắn lùi”, “bát cơm sẻ nửa chăn sui đắp cùng”
“lớp học i tờ”, “giờ liên hoan”, “ca vang núi đèo”
người lao động: “người mẹ”, “cô em gái”
Trang 7Website: Download.vn 7
“cả chiến khu một lòng”; khí thế hào hùng của quân dân ta trong các trận
đánh: “rầm rập như là đất rung”, “quân đi điệp điệp trùng trùng”, “dân
công đỏ đuốc từng đoàn”,
trăm miền núi Hồng”
=> Tất cả tạo nên một bức tranh sử thi hoành tráng để ca ngợi sức mạnh của
nhân dân anh hùng
4 Niềm tự hào, niềm tin gửi gắm Việt Bắc
- Nhớ hình ảnh tươi sáng nơi nguồn cội của cuộc cách mạng: ngọn cờ đỏ thắm,
rực rỡ sao vàng, có trung ương Đảng, có chính phủ và có Bác Hồ
- Đoạn thơ thể hiện niềm tin vào sức mạnh, khả năng lãnh đạo của Đảng trong
các cuộc cách mạng, niềm tự hào vào những chiến công Việt Bắc
III Kết bài
- Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Việt Bắc
- Cảm nhận chung về bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu
Dàn ý phân tích bài thơ Việt Bắc - Mẫu 3
I Mở bài
- Giới thiệu khái quát về nhà thơ Tố Hữu, bài thơ Việt Bắc
- Khái quát nội dung và nghệ thuật của bài thơ Việt Bắc
II Thân bài
1 Đoạn 1: Khung cảnh chia tay
* Lời của người ở lại:
- Bốn câu thơ đầu là lời của người ở lại hỏi người ra đi có còn nhớ “ta”, hỏi nhớ
“núi, nguồn” là nhớ mảnh đất đã từng chung sống, gắn bó mười lăm năm nghĩa
tình Câu hỏi tu từ mượn cớ nhưng thực ra là nhắc nhở, nhắn nhủ người về xuôi
đừng quên mảnh đất tình người
Trang 8Website: Download.vn 8
=> Sự tình chung, tình cảm đạo lí Hiệu quả của nghệ thuật câu hỏi tu từ để bộc
lộ cảm xúc người nói, người ở lại kín đáo bộc lộ nỗi nhớ và tình yêu dành cho
người về xuôi không phai mờ, trân trọng
* Lời của người ra đi:
- Khung cảnh chia tay: Ở một bến sông, có tiếng hát làm nền Nhân vật người đi
kẻ ở bịn rịn, ban tay nắm chặt không rời, xúc động không nói nên lời
- Từ láy “bâng khuâng, bồn chồn” lột tả tâm trạng xốn xang, xao xuyến vì tình
cảm bị níu kéo lại Diễn tả nỗi lòng thương mến của người ở lại dành cho con
người, Việt Bắc
- “Áo chàm” hình ảnh ẩn dụ Việt Bắc Tượng trưng cho tâm hồn chất phác,
chân thành, sâu nặng của người Việt Bắc
- Nhớ lại những tháng ngày gian khổ ở chiến khu:
khắc nghiệt của mùa mưa Việt Bắc khiến cuộc sống trong rừng thêm khó
khăn
nặng nề, gian khổ đè nặng, ẩn dụ những ngày đầu khó khăn của kháng
chiến
mọi mặt ở chiến khu
lòng người ở lại bỗng xôn xao vì tiếc nuối nhớ nhung Biện pháp hoán dụ
“rừng núi” chỉ người Việt Bắc, nỗi nhớ thêm kín đáo, đại từ “ai” phong
cách dân gian mộc mạc
anh hùng
=> Hình thức đối thoại, đoạn thơ diễn tả tình cảm người Việt Bắc dành cho cán
bộ chiến sĩ thắm thiết, mặn nồng
Trang 9Website: Download.vn 9
2 Đoạn 2: Nỗi nhớ của người ra đi
- “Ta với mình, mình với ta… Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu”:
Khẳng định tấm lòng thủy chung, một lòng mặn mà của người đi kẻ ở
- Nỗi nhớ của người ra đi được so sánh với nỗi nhớ người yêu: Tình quân dân
bỗng trở nên thắm thiết như tình yêu lứa đôi
- Người ra đi luyến tiếc để nỗi nhớ vào thiên nhiên: nhớ về trăng vào những
buổi chiều tà, nắng hiu hắt chiều sương, rừng nứa bờ tre, các địa danh quen
thuộc như Ngòi Thia, sông Đáy, suối Lê…
- Nhớ về con người Việt Bắc: cùng nhau chia sẻ ngọt bùi qua cơn đói rét, kỉ
niệm ấm áp bên bộ đội và đồng bào cùng các điệu hát, hình ảnh mộc mạc của
“cô em gái” lao động…
=> Tình cảm người chiến sĩ dành cho con người và quê hương Việt Bắc cũng là
tình cảm nhà thơ dành cho nhân dân, đất nước, tình yêu cuộc sống kháng chiến
3 Đoạn 3: Bức tranh tứ bình
- Hai câu thơ đầu tiên:
của người đi kẻ ở
vấn vương trong buổi chia tay, khơi gợi về quá khứ
- Bức tranh mùa đông
của núi rừng mang cảm giác thâm u, lạnh lẽo và có phần khắc nghiệt
nền xanh thẳm của núi rừng đã phần nào xua tan cái lạnh lẽo thay vào đó
là chút cảm giác ấm áp, mang đến hình ảnh Tây Bắc tươi đẹp chứ không
quá khắc nghiệt, nhằm cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân dân ta
Trang 10Website: Download.vn 10
động, sẵn sàng chinh phục thiên nhiên núi rừng Tây Bắc
- Bức tranh mùa xuân
khiết và đầy hy vọng
lên nét đẹp của sự tài hoa, khéo léo và cần cù
- Bức tranh mùa hạ
tranh thiên nhiên trở nên ấn tượng bởi sự rộn ràng, nhộn nhịp và rực rỡ
Tây Bắc
động, hi sinh sinh vì kháng chiến và tình cảm trân trọng, gần gũi yêu
thương của Tố Hữu đối với con người Việt Bắc
- Bức tranh mùa thu
trăng chờ giặc, là biểu trưng cho sự ấm no, sum vầy, cũng là biểu tượng
cho sự gắn kết, thủy chung
thông qua tiếng hát để thể hiện nỗi niềm tiếc nuối, ân tình thủy chung
phút chia ly
4 Đoạn 4: Khung cảnh ra trận
- Bút pháp sử thi tác giả khắc họa đoàn quân sục sôi khí thế trên những nẻo
đường ra trận
Trang 11Website: Download.vn 11
cùng nhịp thơ 2/2 gợi tả bước chân hành quân đều nhịp, chắc khỏe
- Đường hành quân gian lao, nguy hiểm nhưng chiến sĩ vẫn cảm nhận được vẻ
đẹp thiên nhiên, mây trời, niềm vui ngắm cảnh: cho thấy lòng yêu đời, lạc quan,
tin vào tương lai
quân dân để tiếp thêm động lực chiến đấu
chiến tranh, sao vẽ ra khung cảnh thanh bình, tương lai tươi sáng hay ánh
sao còn ẩn dụ cho đôi mắt người yêu
- Hình ảnh đoàn dân công
sáng đó toát lên sức mạnh, khí thế và gieo lên niềm tin tươi sáng
nhân dân
- Đoàn quân ra trận gởi về bao chiến công vang dội, làm chấn động địa cầu:
=> Đoạn thơ tái hiện chân dung Việt Bắc trong những ngày ra trận, qua đó ca
ngợi Việt Bắc anh hùng, đất nước anh hùng
III Kết bài
Cảm nhận chung về bài thơ Việt Bắc của tác giả Tố Hữu
Trang 12Website: Download.vn 12