Bản thân tôi nhận thấy nhiều trẻ ở nhà được bố mẹ nuông chiều, baobọc chưa quan tâm đến việc rèn luyện nề nếp, thói quen hàng ngày cho trẻ, kỹnăng tự phục vụ bản thân của trẻ còn kém, tr
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN NGHĨA HƯNG TRƯỜNG MẦM NON NGHĨA HÙNG
BÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY KỸ NĂNG SỐNG
CHO TRẺ NHÀ TRẺ 24 - 36 THÁNG
TÁC GIẢ: PHẠM THỊ TRANG
TRÌNH ĐỘ CHUYÊN MÔN: CĐSP MẦM NON
CHỨC VỤ: GIÁO VIÊN
ĐƠN VỊ CÔNG TÁC: TRƯỜNG MẦM NON NGHĨA HÙNG
Nghĩa Hùng, ngày 30 tháng 06 năm 2020
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ NHÀ TRẺ 24-36 THÁNG TUỔI
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: Giáo dục phát triển tình cảm kỹ
năng xã hội và giao tiếp
Thời gian áp dụng sáng kiến:
Từ ngày 05 tháng 9 năm 2019 đến ngày 30tháng 6 năm 2020
Tác giả: Phạm Thị Trang
Năm sinh: 17/ 11/ 1983
Nơi thường trú: Xã Nam Điền - Huyện Nghĩa Hưng - Tỉnh Nam Định
Trình độ chuyên môn: Cao Đẳng sư phạm Mầm non
Chức vụ công tác: Giáo viên nhà trẻ
Nơi làm việc: Trường mầm non Xã Nghĩa Hùng
Địa chỉ liên hệ: Xã Nghĩa Hùng - Huyện Nghĩa Hưng - Tỉnh Nam Định
Điện thoại: 0949666875
Tỷ lệ đóng góp sáng kiến :100%
Đơn vị áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: Trường mầm non Nghĩa Hùng
Địa chỉ: Xã Nghĩa Hùng - Huyện Nghĩa Hưng - Nam Định
Điện thoại:
Trang 3BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:
Từ khi bước vào nghề được trực tiếp, tiếp xúc cọ sát với trẻ nhất là đối với
trẻ ở độ tuổi 24- 36 tháng tuổi mà lại là trẻ thuộc vùng nông thôn nơi tôi đangcông tác Bản thân tôi nhận thấy nhiều trẻ ở nhà được bố mẹ nuông chiều, baobọc chưa quan tâm đến việc rèn luyện nề nếp, thói quen hàng ngày cho trẻ, kỹnăng tự phục vụ bản thân của trẻ còn kém, trẻ còn thực hiện theo ý thích, chưa
tự ý thức được hành động, hành vi của mình lên đến lớp nhiều trẻ còn nhútnhát chưa tự tin trong giao tiếp với cô giáo, các bạn
Là một giáo viên hàng này tiếp xúc dạy dỗ trẻ tôi không khỏi băn khoăntrăn trở làm thế nào để giáo dục kỹ năng sống được tốt nhất Tôi hiểu rằng giáodục trẻ là cả một quá trình chứ không phải ngày một ngày hai và phải có sự kếthợp từ phía gia đình trẻ Với mong muốn trẻ có những hành vi ứng xử phù hợpngay từ nhỏ, bước đầu hình thành và phát triển nhân cách con người của trẻ đểtrẻ có kỹ năng tự nhận thức, tự phục vụ, giao tiếp tốt hơn, mạnh dạn, tự tintrong các hoạt động Lên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp dạy kỹnăng sống cho trẻ nhà trẻ 24-36 tháng tuổi”
Mục đích của đề tài: Nhằm giúp trẻ có những kỹ năng sống cơ bản ngay
từ nhỏ, trẻ thích, (đòi) đến nhóm/lớp, mạnh dạn, tự tin, không quấy khóc để cácbậc phụ huynh yên tâm hơn
Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ nhàtrẻ 24 - 36 tháng tuổi ”
Phạm vi áp dụng: Nhóm trẻ 24 - 36 tháng tuổi trong trường mầm noncủa tôi năm học: 2019 - 2020
II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:
1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
Trước đây nhiều bậc phụ huynh cũng có suy nghĩ ở độ tuổi nhà trẻ thì trẻđến trường cô giáo chủ yếu là trông coi chứ ít khi dạy trẻ học Mặt khác phụhuynh chủ yếu là nông dân ngoài việc đồng áng thì đi làm công nhân may lên ít
có thời gian gần gũi, quan tâm chăm sóc con trẻ Bên cạnh đó một số phụ
Trang 4huynh chỉ quan tâm tới việc ăn uống của con, bao bọc con quá khiến con thụđộng, ỷ lại, nhút nhát Chính vì những suy nghĩ đó mà phụ huynh ít chưa hiểuviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và quan tâm đến vấn đề này.
Tôi nhận thấy ở độ tuổi nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi khả năng nhận thức, tự
ý thức còn hạn chế, khả năng ghi nhớ kém và thường làm theo ý thích của bảnthân Vì vậy cần phải dạy kỹ năng sống cho trẻ để trẻ có kỹ năng giao tiếp, tựphục vụ bản thân, biết đoàn kết giúp đỡ, chơi thân thiện với các bạn trong lớp
và thích nghi được với môi trường lớp học Với cương vị là một giáo viên bảnthân tôi luôn quan tâm nhắc nhở, hướng dẫn, làm mẫu cho trẻ thực hành để trẻ
có kỹ năng và thói quen tốt
Thực tế những năm qua trong trường mầm non việc giáo dục kỹ năngsống cho trẻ cũng chưa được nhấn mạnh, trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạtđộng Bên cạnh đó các bậc phụ huynh chưa quan tâm đến việc giáo dục kỹnăng sống cho trẻ ngay trong gia đình Chính vì thế sáng kiến này đưa ra một
số biện pháp dạy trẻ 24-36 tháng tuổi kỹ năng sống nhằm trang bị cho trẻnhững kiến thức cần thiết trong giao tiếp hàng ngày
2.Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:
- Năm học 2019-2020 tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công phụtrách nhóm/lớp nhà trẻ 24-36 tháng tuổi tại khu B Nhóm/lớp có 2 cô giáo, đềuđạt chuẩn nghề nghiệp trở nên
- Nhóm/lớp 24- 36 tháng tuổi tôi phụ trách có 19 trẻ
+ Với tình hình thực trạng như trên trong quá trình thực hiện đề tài, tôi
đã gặp một số thuận lợi và khó khăn như sau:
2.1.Thuận lợi:
- Trường mầm non nơi tôi công tác là một ngôi trường thân thiện nằm
cạnh cánh đồng làng với không gian thoáng mát ngập tràn màu xanh của lúa,tạo không khí trong lành cho cô và trò chúng tôi mỗi buổi đến lớp
- Bên cạnh đó nhà trường cùng với chính quyền địa phương và Phònggiáo dục đào tạo kết hợp bổ sung, mua sắm trang thiết bị dạy học đầy đủ chotừng nhóm lớp và cả những thiết bị đồ chơi ngoài trời
Trang 5- Ban giám hiệu chỉ đạo rất sát sao việc đổi mới hình thức, phương pháp
tổ chức các hoạt động theo quan điểm giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” thôngqua các buổi sinh hoạt chuyên môn cho đội ngũ giáo viên
- Nhà trường có kế hoạch thực hiện chỉ đạo đến toàn bộ cán bộ, giáo viêncác nhóm lớp về việc phát triển giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại trường mầmnon
- Bản thân tôi là một giáo viên trẻ luôn nhiệt tình tâm huyết với nghề,ham học hỏi, trau dồi kiến thức, có trình độ nghiệp vụ, chuyên môn vững vàng
- Lớp rộng rãi, thoáng mát, đầy đủ cơ sở vật chất
- Nhiều phụ huynh trẻ rất nhiệt tình quan tâm tới việc học tập của cáccon.Quan tâm ủng hộ và kết hợp chặt chẽ với giáo viên trong việc chăm sóc vàgiáo dục trẻ
Lớp đủ đồ dùng đồ chơi trang thiết bị tối thiểu theo thông tư số02/2010/TT ngày 11/02/2010 của BGDĐT và thông tư số 34/2013/TT ngày17/09/2013 của BGDĐT để thực hiện Chương trình giáo dục mầm non
2.2.Khó khăn:
- Trẻ 24-36 tháng tuổi còn nhỏ chưa có nề nếp thói quen, nhiều cháu đến
lớp còn đang nói ngọng, phát âm chưa rõ ràng mạch lạc, còn tụt rè, nhút nhát
- Hầu hết trẻ là con gia nhà nông dân, điều kiện gia đình còn khó khăn, nên
ít có sự quan tâm đến các cháu
- Nhiều phụ huynh quan tâm quá mức,nuông chiều trẻ, dẫn đến trẻ có thóiquen ỷ lại không tự phục vụ bản thân, không hòa đồng cùng các bạn
- Bản thân tôi chưa được tham gia tập huấn đào tạo bồi dưỡng về dạy kỹnăng sống cho trẻ cho lên phương pháp tổ chức hoạt động dạy kỹ năng sốngcho trẻ chưa phong phú, sáng tạo
Từ những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân tôi đã tìm ra một số biệnpháp giúp trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi thích đến nhóm/lớp Bước đầu đã thuđược những kết quả đáng khích lệ
Sau đây tôi xin trình bày một số biện pháp mà tôi đã áp dụng có hiệu quả:
Xác định các loại kỹ năng sống phù hợp độ tuổi để dạy trẻ.
Trang 6- Bản thân tôi hàng ngày trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ Luôn cố gắngchăm sóc giáo dục trẻ với yêu cầu về nội dung giáo dục mầm non là: “phù hợpvới sự phát triển tâm lý của trẻ em, hài hòa giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáodục; giúp trẻ em phát triển cân đối, khỏe mạnh, nhanh nhẹn; cung cấp kỹ năngsống phù hợp với lứa tuổi; giúp trẻ em kính trọng, yêu mến, lễ phép với ông bà,cha mẹ thầy giáo, cô giáo; yêu quý anh, chị, em, bạn bè, thật thà, mạnh dạn, tự
tin và hồn nhiên, yêu thích cái đẹp; ham hiểu biết, thích đi học”(Theo cuốn:
Chương trình giáo dục mầm non - Bộ giáo dục Đào tạo, phần 1)
- Để giúp cho việc tổ chức các hoạt động, nhằm rèn tính tự tin vào bản thâncho trẻ thì bắt đầu từ tháng 9, khi nhận học sinh vào lớp, sau khi trẻ làm quenvới cô giáo và nội quy, nề nếp của lớp, tôi đã tiến hành khảo sát mức độ nhậnthức, sự tự tin vào bản thân ở trẻ Kết quả cụ thể cho thấy: Đa số trẻ còn nhútnhát, nói nhỏ khi được hỏi, tinh thần hợp tác cùng bạn trong các hoạt độngchưa cao cụ thể như sau:
NỘI DUNG LỰA CHỌN.
Kỹ năng tự phục
vụ
-Biết cất dép đúng nơi quy định
- Biết cất balô vào đúng tủ của mình
- Biết bê ghế về tổ, về bàn của mình
- Biết nhặt cơm rơi, vãi vào đĩa
- Đa số trẻ biết tự xúc cơm ăn
- Biết lấy và cất đồ dùng đúng nơi quy định
- Biết lấy khăn, cốc để dùng
Kỹ năng giao tiếp - Bước đầu trẻ biết cách xưng hô, chào hỏi cùng cô và
một số trẻ tự biết cách xưng hô tốt với người khác khi không có cô giúp đỡ
- Biết lắng nghe cô nói và trả lời câu hỏi của cô khi được hỏi
- Trẻ mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với mọi người
Trang 7địa chỉ gia đình, biết được tên những người xung quanh khi được hỏi đến
Kỹ năng hợp tác - Trẻ biết kết hợp với bạn khi chơi
- Trẻ biết đoàn kết với bạn
- Trẻ có thái độ cư xử đúng mực với bạn và mọi người xung quanh
Kết quả: Với biện pháp trên tôi đã xác định được một số kỹ năng sống
cơ bản cần thiết và quan trọng với trẻ vì vậy thông qua việc xác định đượcnhững kỹ năng sống cơ bản cần cung cấp cho trẻ nêu trên đã giúp tôi thuận tiệntrong quá trình dạy các kỹ năng sống cho trẻ giúp trẻ phát triển toàn diện: Đức,trí, thể, mỹ, lao động
* Bảng khảo sát tỉ lệ trẻ đầu năm
STT
Tiêu chí đánh giá Kết quả
Số lượng Tỷ lệ %
1 Tự tin giao tiếp với người khác 4/17 23,5
2 Tự tin trong các hoạt động 6/17 35,2
3 Mạnh dạn trình bày ý kiến với người lớn 3/17 17,6
4 Tự mình làm một số việc đơn giản 9/17 52,9
5 Tự tin thể hiện tài năng của mình 3/17 35,2
6 Khả năng hợp tác nhóm 12/17 70,5
7 Trẻ rụt rè nhút nhát 15/17 88,2
Qua bảng khảo sát trên tôi nhận thấy các kỹ năng sống cơ bản của trẻcòn rất thấp, Trẻ còn rụt rè nhút nhất chưa mạnh dạn tự tin trình bày ý kiến vớingười lớn và chưa tự tin trong giao tiếp cũng như chưa tự tin thể hiện tài năngcủa mình lên tôi đã phải cố gắng tìm ra các phương pháp phù hợp để dạy trẻ có
kỹ năng sống
Ngày càng nhiều phụ huynh quan tâm đến việc giáo dục kỹ năng sốngcho con, tuy nhiên không phải phụ huynh nào cũng hiểu tầm quan trọng củaviệc học kỹ năng sống và tại sao trẻ lại cần được học kỹ năng sống Ở lứa tuổi
Trang 8mầm non, việc phát triển kỹ năng sống cho trẻ là vô cùng quan trọng Vậynhững kỹ năng sống cần thiết cho trẻ mầm non là những kỹ năng gì?
Nhiều người còn nhầm lẫn giữa kỹ năng và hành động nên trong việcdạy trẻ có được những hành động theo yêu cầu của người lớn thì cho rằng trẻ
đã có kỹ năng, điều đó hoàn toàn chưa đúng Một ví dụ cụ thể cho vấn đề này,khi bạn cho trẻ đi chơi, bạn nhắc trẻ con hãy bỏ rác vào thùng rác và trẻ thựchiện theo những gì bạn nói thì đó là hành động Phần lớn những trẻ ở lứa tuổimầm non đều có những hành động đơn giản diễn ra trong cuộc sống hàng ngàynhư: Chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi…nhưng đó nhiều khi vẫn là những hành độnglàm theo yêu cầu của người lớn và để những hành động đó trở thành kỹ năngcho trẻ thì đòi hỏi phải có một quá trình Khi hành động đó trở thành kỹ năngchính là lúc trẻ nhìn thấy rác tự nhặt cho vào thùng rác hoặc trẻ gặp người lớn
tự chào hỏi… mà không cần người lớn phải nhắc nhở nữa
Trong một tình huống giáo viên đưa trẻ đi tham quan dạo quanh sântrường nhìn thấy rác thay vì sai trẻ nhặt rác bỏ vào thùng cô giáo nhặt luôn rác
và bỏ vào thùng Sau đó có thể hỏi trẻ có biết tại sao cô lại nhặt rác và bỏ vàothùng rác không Cô phân tích cho trẻ hiểu hành động đó là để góp phần làmcho môi trường sạch sẽ Khi đã hiểu được ý nghĩa của việc làm có ích, nhữnglần khác trẻ nhìn thấy rác sẽ tự động nhặt
Giáo viên có những bài dạy thiết thực áp dụng ngay trong thực tế cuộcsống hàng ngày của trẻ Khi trẻ ra sân trường chơi trẻ nhìn thấy trên sân trường
có một chiếc vỏ kẹo tuy rất nhỏ thôi nhưng cháu đã có ý thức nhặt chiếc vỏ kẹo
bé tí đó bỏ vào thùng rác và cùng không quên nhắc bạn là chúng mình hãy bỏrác vào thùng nhé!
Trang 9Cô và trẻ cùng vệ sinh môi trườngDạy trẻ mầm non kỹ năng sống không phải là ép trẻ phải làm những cái
mà người lớn muốn mà là dạy trẻ có ý thức được những gì trẻ cần làm và thựchiện chúng đúng cách Chỉ như vậy những kỹ năng của trẻ mới được hìnhthành và nó sẽ theo trẻ đến suốt cuộc đời
Chúng ta chỉ cần hiểu đơn giản là việc dạy kỹ năng sống cho trẻ mầm
non chính là việc đưa hành động vào ý thức, nếu làm được điều này thì bố mẹhay thầy cô giáo đều có thể dạy kỹ năng sống cho trẻ một cách đơn giản
Vậy làm thế nào để hành động trở thành ý thức cho trẻ?
Nhiều phụ huynh cảm thấy bực mình khi hàng ngày dạy con việc chàohỏi người lớn nhưng khi ra ngoài thì con lại không bao giờ tự giác chào hỏi mà
Trang 10cứ đợi bố mẹ phải nhắc thì con mới chào, thậm chí nhiều khi nhắc con cũngkhông chào Như vậy trẻ chưa hình thành ý thức trong việc chào hỏi Việc dạycho trẻ một hành động thì không phải khó, ví dụ như việc nói cảm ơn, nhậnbiết nguy hiểm hay việc nhặt rác đúng chỗ…nhưng làm sao để trẻ tự nhận thứcđược những việc đó và tự thực hiện thì là điều không hề đơn giản chút nào Nhiều khi người lớn luôn tìm cách áp đặt cho trẻ phải làm cái này hay cáikhác mà không có sự phân tích cho con tại sao con cần thực hiện việc đó, nhiềukhi người lớn cũng không làm gương cho trẻ Ví dụ rất đơn giản, chúng ta luônnhắc nhở trẻ phải chào hỏi mọi người nhưng chính nhiều phụ huynh lại khôngchào trẻ khi con chào mình, như vậy sẽ khó có thể hình thành kỹ năng chào hỏicho trẻ.
Ở lứa tuổi mầm non thì việc dạy kỹ năng sống cho trẻ là rất quan trọng.Khi còn nhỏ trẻ được dạy về những hành vi đẹp, cách ứng xử đẹp với môitrường và những người xung quanh… sẽ giúp trẻ hoàn thiện nhân cách
Trẻ chào cô giáo khi đến lớp
Trang 11Trong cuộc sống hàng ngày ở gia đình trẻ cần được học các kỹ năng tựphục vụ bản thân như đánh răng, rửa mặt, vệ sinh…Ngoài ra trẻ cần nhận biếtđược các nguy hiểm xung quanh mình như những nguy hiểm từ lửa, điện,nước, người lạ…từ đó trẻ biết ứng phó với những tình huống có thể xảy ra.Những kỹ năng về giao tiếp xã hội cũng rất cần thiết với trẻ mầm non nhưnhững kỹ năng chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi…và các tình huống trong giao tiếp.Việc dạy các kỹ năng cho trẻ ở lứa tuổi 24-36 tháng tuổi là hành trang cần thiếtcho trẻ.
Dạy kỹ năng sống cho trẻ, 24-36 tháng tuổi cần phải bắt nguồn từ giađình vì trẻ học hỏi nhiều nhất từ chính bố mẹ của mình Phụ huynh phải lànhững tấm gương để trẻ noi theo
3.1 Thông qua hoạt động vui chơi:
Như chúng ta đã biết trẻ mầm non đặc biệt là trẻ nhà trẻ; “ Học màchơi, chơi mà học.” Chơi là một trong các hoạt động học tập của trẻ và có mụcđích to lớn đối với sự phát triển toàn diện về nhân cách con người Thông quahoạt động vui chơi còn hình thành ở trẻ những chức năng tâm lý, những cơ sởban đầu của nhân cách con người
Ngay khi trẻ sinh ra, bố mẹ đã cố gắng tạo ra môi trường an toàn cho trẻ.Giai đoạn trẻ bước đi thành thạo và làm chủ được những hoạt động của mình:Chạy, nhảy việc hướng cho trẻ những việc an toàn và không an toàn bắt đầuhình thành Theo thời gian, những kỹ năng ấy ngày càng nhiều thêm bởi tính tò
mò và khả năng làm chủ hành động của trẻ
Trang 12Cô và trẻ cùng hoạt động âm nhạc
3.2 Kỹ năng an toàn khi tự chơi
Đây được coi là mối quan tâm hàng đầu của hầu hết các bậc phụ huynhtrong thời gian gần đây Hiện nay do tính chất của công việc cũng như điềukiện của mỗi gia đình, việc tự chơi của các con rất phổ biến Trong quá trìnhchơi, các con có thể gặp phải những mối nguy hiểm từ những đồ vật trong giađình như phích nước, ổ điện, bếp ga, đồ dùng nhà bếp, cầu thang và những đồvật nhỏ Các con cần hiểu được đâu là đồ chơi, đâu là đồ dùng trong gia đình;đâu là đồ vật an toàn và đồ vật không an toàn,…