Người giáo viên chủ nhiệm trong việc hình thành nhân cách cho học sinh lớp 1

thức về tự nhiên_ xã hội mà còn phải xây dựng và hình thành cho các em ý thứctự chủ, tinh thần trách nhiệm cao ngay từ nhỏ… Nói cách khác, giáo viên vừa dạy chữ, vừa dạy cách làm người c

PHẦN I_ ĐẶT VẤN ĐỀ:

I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1/ Xuất phát từ mục tiêu giáo dục toàn diện:

Khi nói về mục tiêu giáo dục toàn diện, Bác Hồ đã chỉ rõ: “Bồi dưỡng cách mạng cho thế hệ sau là một việc làm quan trọng và cần thiết” Người nhiều lần nhắc nhở: “Thế hệ trẻ là chủ nhân tương lai của đất nước Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do thế hệ trẻ” Như vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng phải đạt cho được mục tiêu giáo dục toàn diện, để lực lượng thế hệ trẻ sau này đủ sức phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân Để làm được điều này,phải xác định mục tiêu cụ thể của từng bậc học, từng lĩnh vực như Bác đã căn dặn:

“- Làm Mẫu giáo tức là làm thay mẹ dạy trẻ Muốn làm được thế, trước hết phảiyêu trẻ Các cháu nhỏ hay quấy khóc, phải bền bỉ chịu khó mới dạy được các cháu Dạy trẻ như trồng cây non Trồng cây non tốt thì sau này cây sẽ lên tốt Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu sẽ thành người tốt

– Tiểu học phải dạy các cháu thiếu nhi yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, trọng của công Cách dạy phải nhẹ nhàng và vui vẻ, chớ gò

ép vào khuôn khổ của người lớn, phải đặc biệt chú ý giữ gìn sức khỏe cho các cháu

– Trung học phải đảm bảo cho học trò những tri thức phổ thông chắc chắn, thiếtthực, thích hợp với nhu cầu và tiền đồ xây dựng đất nước, bỏ nhứng phần mà không cần thiết cho công cuộc xây dựng nước nhà

– ……… ”

Như vây, đối chiếu với những yêu cầu hiện nay, chúng ta thấy rằng Bác Hồ đã rất quan tâm đến vấn đề giáo dục toàn diện Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng, việc giảng dạy và giáo dục phải quan tâm tới việc giáo dục toàn diện cho học sinh, trong đó việc hình thành và phát triển ở học sinh nhân cách và những thói quen sống tích cực là vấn đề mỗi giáo viên phải thực sự quan tâm Hay nói tóm

tắt: “thông qua dạy chữ mà dạy người, thông qua dạy học mà giáo dục; hay qua giáo dục mà thúc đẩy dạy học, qua dạy người mà thúc đẩy dạy chữ”.

2/ Xuất phát từ yêu cầu giáo dục xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa (XHCN)

Trong toàn bộ di sản tư tương Hồ Chí Minh, vấn đề được Bác Hồ đặc biệt quan tâm là đào tạo con người Việt Nam thông qua các hoạt động giáo dục gắn chặt với mục tiêu xây dựng đất nước Người khảng định: “Muốn xây dựng chủ nghĩa

xã hội trước hết cần có con người xã hội chủ nghĩa” Ngành giáo dục phải làm thế nào để có con người xã hội chủ nghĩa Bác đã chỉ ra đặc trưng cơ bản của con người xã hội chủ nghĩa, hay nói cách khác, Bác đã giao nhiệm vụ cho các nhà giáo dục về yêu cầu sản phẩm của quá trình giáo dục và đào tạo với các tiêutrí cụ thể về con người Việt Nam là:

– Có ý thức và tinh thần làm chủ tập thể, co tư tưởng “mình vì mọi người và mọi người vì mình”, có tinh thần dám nghĩ, dám làm không ngừng vươn lên.– Có đạo đức lối sống tốt, trung với nước, hiếu với dân, yêu thương con người, cần kiệm liên chính, chí công vô tư, có tinh thần quốc tế trong sáng, có lối sống lành mạnh và trong sạch

– Là con người lao động có kế hoạch, có phương pháp, có quyết tâm; lao động

có tổ chức, có kỉ luật; có năng xuất chất lượng và hiệu quả, lao động quên mình không sợ khó, sợ khổ; vì ích lợi của xã hội, của tập thể và của bản thân mình.– Có năng lực làm chủ bản thân, gia đình và công việc mà mình đảm nhận với

tư cách là công dân tham gia làm chủ Nhà nước và xã hội; không ngừng nâng cao trình độ chính trị, văn hóa, khoa học kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ để làm chủ

Như vậy, để có sản phẩm con người mới XHCN như lời Bác đã chỉ ra Trước hết, bản thân mỗi nhà giáo vừa phải là con người mới XHCN với các tiêu chí như Bác đã nêu, vừa là người thầy “thực thụ”, người có đủ năng lực, phẩm chất đạo đức Bác đã căn dặn: “Các thầy cô giáo có nhiệm vụ rất nặng nề là đào tạo cán bộ cho dân tộc Vậy giáo dục cần nhằm vào mục đích, thật thà phục vụ nhân

dân Trong các nhiệm vụ chung của giáo dục, có một nhiệm vụ cơ bản là phục

vụ thế hệ trẻ”

3/ Xuất phát từ sự chỉ đạo của Ngành giáo dục thời kỳ hội nhập:

Trong công cuộc đổi mới đất nước, mọi mặt của đời sống kinh tế_ xã hội đang

có sự thay đổi hàng ngày, hàng giờ Đòi hỏi phải có những con người tiên tiến

có tri thức vững vàng, có nhân cách và bản lĩnh, luôn chủ động sáng tạo, dám nghĩ dám làm luôn thích ứng với sự thay đổi của thực tế xã hội, phù hợp với tình hình đất nước thời kỳ hội nhập Yêu cầu này, đòi hỏi ngành giáo dục nói chung, những người làm công tác giáo dục nói riêng phải có sự đổi mới, sự chuyển biến thực sự mang tính thiết thực phù hợp với công cuộc đổi mới đất nước, để tạo ra lớp người mới toàn diện vừa hồng_ vừa chuyên Và thực sự ngành giáo dục đang có những bước thay đổi lớn, từ nghị quyết của Đảng, cương lĩnh đất nước đến luật giáo dục và các hệ thống văn bản của ngành đều chỉ rõ giáo dục đào tạo phải tạo ra lớp người mới toàn diện, năng động có nhân cách hội tụ đầy đủ: đức_ trí_ thể_ mĩ Đúng vậy, đức_ trí_ thể_ mĩ sẽ tạo nên cốt cách một con người toàn vẹn vì: cái đức là gốc, tài năng là sự biểu hiện của đức độ; đức độ, tài năng đầy đủ hơn, minh mẫn hơn, phụng sự tốt hơn thì cần có

cơ thể khỏe khoắn, có nhân cách, thẩm mĩ Tất cả sẽ tạo lên một nhân cách lớn, nhạy bén, thích ứng trong mọi việc, mọi hoàn cảnh…

Bậc tiểu học là bậc nền tảng, là nền móng trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt

cơ sở ban đầu cho sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh sau này Đối với học sinh tiểu học, hoạt động trong nhà trường là chủ đạo, nhà trường là nơi tổ chức các hoạt động chuyên biệt, là nơi giáo dục trẻ theo mục tiêu giáo dục của bậc học Bởi vậy, nhà trường là nơi diễn ra cuộc sống của trẻ, là nơi trẻ bộc lộ khả năng, năng lực, nhân cách một cách đầy đủ, rõ ràng nhất

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Vì lợi ích mười năm trồng cây_Vì lợi ích trăm năm trồng người” Để đảm bảo được nhiệm vụ trồng người thì mỗi giáo viên phải có nhiệm vụ đào tạo nên những con người có đức, có tài cho xã hội Bởi thế, nhiệm vụ của mỗi người không chỉ cung cấp cho học sinh những kiến

thức về tự nhiên_ xã hội mà còn phải xây dựng và hình thành cho các em ý thức

tự chủ, tinh thần trách nhiệm cao ngay từ nhỏ… Nói cách khác, giáo viên vừa dạy chữ, vừa dạy cách làm người cho các em khi còn ngồi trên ghế nhà trường.Bậc tiểu học là giai đoạn đầu của chương trình giáo dục phổ thông, có thể nói học sinh tiểu học là giai đoạn tất yếu của quá trình học, là giai đoạn mở đầu cho một con người đến với văn hoá, đến với tri thức Cũng từ giai đoạn này nhân cách của học sinh được hình thành và dần dần phát triển Giai đoạn học sinh học

ở bậc tiểu học, nhất là giai đoạn lớp một, với mỗi học sinh là hết sức quan trọng.Đây chính là giai đoạn nền móng của quá trình phát triển năng lực tư duy và đặcbiệt là quá trình phát triển nhân cách của học sinh sau này

4/ Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi Tiểu học:

Học sinh lớp 1 rất ngây thơ, tâm hồn các em như một tờ giấy trắng, vẽ lên đó đẹp hay xấu phần lớn là tác động của thầy, cô giáo_ đặc biệt là thầy cô chủ nhiệm Những năm gần đây, khi các trường có điều kiện tổ chức cho các em họchai buổi/ ngày thì phần lớn thời gian trong ngày các em được sống và giao tiếp với thầy cô chủ nhiệm, với bạn bè Học sinh lớp 1 còn rất non nớt, các em sống trong những gia đình có hoàn cảnh khác nhau, nếp sống khác nhau nên nhận thức và nếp sống cũng khác nhau Đặc biệt tư duy trẻ lớp 1 cũng rất cụ thể cảm tính Các em rất ham hiểu biết, thích bắt chước, mà lại chưa có kinh nghiệm sống nên các em rất dễ tiếp thu các tốt, cái xấu (không chọn lọc) nếu không có định hướng của thầy cô Năm đầu tiên của đời học sinh, trẻ rất bỡ ngỡ với việc chuyển hoạt động chủ đạo từ chơi sang hoạt động học tập, đặc biệt rất dễ xúc động với các yêu cầu và quy tắc của trường học

Học sinh lớp 1 cũng không phải là quá bé, với vốn ngôn ngữ, kinh nghiệm sống,việc hình thành đạo đức và kiến thức đã thu được ở gia đình, ở nhà trẻ, ở các lớp mẫu giáo, các em có thể tiếp thu các chuẩn mực đạo đức và kiến thức ban đầu ở dạng hành vi cụ thể không khó khăn, từ đó làm nẩy nở những tình cảm, thói quen đạo đức và những tư duy ban đầu của các em Nếu trong quãng thời gian đó các em không may gặp phải “người thợ vẽ” tồi, người công nhân xây

dựng thiếu trách nhiệm (hình tượng hóa người thầy) thì suốt đời “trang nhân cách” trong các em sẽ giữ lại vết hằn khó xoá Và nếu chúng ta không quan tâm giáo dục chu đáo_ hình thành trong mỗi con người các em những nhân cách tíchcực, phù hợp thì điều chúng ta không ngờ sẽ đến và chính chúng ta là người đầutiên phải gánh chịu hậu quả.

5/ Sự cần thiết phải đúc kết sáng kiến kinh nghiệm:

Nhận thức được tầm quan trọng nêu trên, là một giáo viên chủ nhiệm đặc biệt làchủ nhiệm lớp một, bản thân luôn tự nhủ, trước tiên mình phải là một tấm

gương của học sinh về cách ăn nói mẫu mực, cư xử đúng mực, nghiêm túc nhưng phải thân thiện, thực sự có lòng yêu thương, thông cảm với các em, là chỗ dựa vững chắc nhất mỗi khi các em đến trường, vào lớp học của mình.Trong lĩnh vực giáo dục, người thầy không chỉ có lòng “yêu nghề mến trẻ” đem hết nhiệt tình để truyền đạt kiến thức cho học sinh mà quan trọng hơn là chữ

“tâm” trong mỗi người thầy thể hiện qua những việc làm của công tác chủ nhiệm

Để học sinh tiếp thu được kiến thức và vận dụng được kiến thức đó trong thực tiễn ngoài sự tận tụy, quyết tâm của người thầy trên bục giảng, người giáo viên chủ nhiệm chính là nhịp cầu nối, là động lực giúp các em chủ động tiếp thu kiếnthức, hăng say và thi đua trong học tập

Như chúng ta đã biết mục tiêu của công tác chủ nhiệm lớp ở Trường Tiểu học lànhằm giúp học sinh có hiểu biết ban đầu về một số chuẩn mực hành vi đạo đức

và pháp luật phù hợp với lứa tuổi trong các mối quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng, môi trường tự nhiên và ý nghĩa của việc thực hiện theo chuẩn mực đạo đức đó

Từng bước hình thành kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và những người xung quanh theo chuẩn mực được giáo dục; kỹ năng lựa chọn và thực hiện các hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực trong các quan hệ và tình huống đơn giản, cụ thể của cuộc sống, biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện.Từng bước hình thành thái độ tự trọng, tự tin; yêu thương, tôn trọng con người;

yêu cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu.Từng bước giúp học sinh khám phá và tìm hiểu kiến thức và kỹ năng cơ bản phù hợp với trình độ, lứa tuổi của học sinh.

Bằng những kinh nghiệm thực tiễn, những tìm tòi nghiên cứu từ những khía cạnh khác nhau, những đối tượng khác nhau, bản thân tôi đúc rút được những biện pháp để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp và thông qua công tác chủ nhiệm

mà thực hiện nhiệm vụ giáo dục, hình thành và phát triển nhân cách cũng như nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh lớp 1 Từ suy nghĩ đến những việc đã và đang làm trong công tác chủ nhiệm lớp, bản thân tôi thấy cần thiết phải tích lũy và trình bày sáng kiến: “Người giáo viên chủ nhiệm trong việc hình thành nhân cách cho học sinh lớp một” Và thật vinh dự sáng kiến này

đã được Hội đồng khoa học nhà trường; và hơn nữa là Hội đồng khoa học Phòng Giáo dục và đào tạo huyện Nam Trực đánh giá và đề cử tham dự Hội thi Giáo viên chủ nhiệm giỏi toàn tỉnh Nam Định_ lần thứ nhất và đạt giải Nhì tại hội thi Và hôm nay, thực hiện công văn 313/SGDĐT-VP ngày 10/ 4/ 2015 của

Sở GD-ĐT Nam Định về việc hưởng ứng Hội thi viết SKKN dự thi cấp tỉnh năm 2015; công văn số 73/PGDĐT ngày 14/ 4/ 2015 về việc chỉ đạo hưởng ứngHội thi viết SKKN dự thi cấp tỉnh năm 2015, sau khi điều chỉnh, bổ sung, tôi mạnh dạn đăng kí dự thi SKKN tỉnh Nam Định năm học 2014- 2015

II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Từ thực trạng trên, Sáng kiến tìm ra những nguyên nhân mà công tác chủ nhiệmchưa đạt hiệu quả Qua đó, đề xuất một số biện pháp để giáo viên làm công tác chủ nhiệm kết hợp giảng dạy và giáo dục, đặc biệt là giáo dục nhân cách cho học sinh lớp một, góp phần không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy và giáodục học sinh

III/ GIỚI HẠN SÁNG KIẾN

Sáng kiến chỉ tập trung nghiên cứu về công tác chủ nhiệm lớp và việc hình thành nhân cách cho học sinh lớp 1 ở cơ sở trường học đang công tác (Trường Tiểu học Nam Minh_ Nam Trực_ Nam Định)

IV/ ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

1/ Đối tượng nghiên cứu: Học sinh Trường Tiểu học Nam Minh nói chung, học sinh lớp một chủ nhiệm nói riêng

2/ Khách thể nghiên cứu: Tìm hiểu thực trạng công tác chủ nhiệm lớp và việc giáo dục nhân cách cho học sinh của giáo viên trong Trường tiểu học

V/ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Nếu các lớp áp dụng đồng bộ các kinh nghiệm mà sáng kiến đã nêu ra thì công tác chủ nhiệm lớp và việc giáo dục nhân cách cho học sinh sẽ đạt kết quả cao trong những năm học tiếp theo, đặc biệt là cơ sở Trường Tiểu học đang công tác(Trường Tiểu học Nam Minh_ Nam Trực_ Nam Định)

VI/ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Để đạt được mục đích nêu trên, sáng kiến đã tự xác định cho mình những nhiệm

vụ nghiên cứu sau đây:

1/ Nghiên cứu cơ sở lí luận

2/ Tìm hiểu thực trạng công tác chủ nhiệm ở Trường Tiểu học Nam Minh nói chung và đúc rút từ thực tế lớp chủ nhiệm nói riêng

3/ Đề xuất một số giải pháp về công tác chủ nhiệm lớp, việc hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh lớp một nhằm góp phần không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục học sinh

VII/ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1/ Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Tìm đọc tài liệu;

2/ Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra, phương pháp trực quan, phương pháp quan sát, phương pháp thống kê, …

VII/ PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG:

1/ Phạm vi nghiên cứu: Người giáo viên chủ nhiệm trong việc hình thành nhân cách cho học sinh lớp 1A

2/ Khả năng áp dụng: Học sinh lớp 1A Trường Tiểu học Nam Minh nói riêng_ Học sinh Trường Tiểu học Nam Minh nói chung

PHẦN II_ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I/ NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG

Luật giáo dục ghi rõ : “Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”

Như vậy, theo các nhà nghiên cứu giáo dục cần hiểu mục tiêu giáo dục tiểu học ghi trong luật có mấy định hướng mới sau:

– Cần hiểu đúng khái niệm “giúp học sinh” chứ không phải “cung cấp” hay

“trang bị” Giúp học sinh nghĩa là thầy cô giáo, các bậc cha mẹ học sinh không

áp đặt, phải coi học sinh là chủ thể của quá trình tiếp thu kinh nghiệm sống, tiếpnhận tích cực những kiến thức và rèn luyện kỹ năng để phát triển nhân cách dưới sự điều khiển của nhà sư phạm Để làm tốt nhiệm vụ này, Bác Hồ đã từng nhắc nhở: “Dạy trẻ phải giữ gìn “toàn vẹn cái tính vui vẻ hoạt bát, tự nhiên, tự động, trẻ trung của chúng, chớ nên làm cho chúng hóa ra những người già sớm” Nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh đối với vấn đề nhiệm vụ và mục đích của giáo dục, chúng ta có thể nói rằng Bác đã giao nhiệm vụ cho ngành, cho đội ngũ giáo viên Công cuộc đổi mới nền giáo dục hiện nay, mà chúng ta đang thực hiện, phải chăng là sự trở về với bản chất quá trình dạy học và giáo dục mà Bác Hồ kính yêu của chúng ta_ người thầy vĩ đại của cả dân tộc đã chỉ

ra cách đây rất lâu Yêu cầu về đội ngũ thời kì kháng chiến cứu quốc là thế thì yêu cầu về người thầy của thời kì công nghiệp hóa_ hiện đại hóa đất nước hiện nay càng phải đòi hỏi, ngoài năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng còn phải có nhân cách với kĩ năng sống thực thụ thì chỉ có ở con người mới XHCN.Mối quan hệ giữa nhà sư phạm (thầy cô, cha mẹ, các thế hệ lớn tuổi) với cá nhân, tập thể học sinh Tiểu họclà mối quan hệ tương tác Từ quan niệm đó, trong nhà trường, mỗi thầy cô giáo phải tôn trọng, luôn có ý thức giúp đỡ, động viên các em chủ động học tập, rèn luyện_ nhất là học sinh lớp 1

– “Phát triển đúng đắn” là sự phát triển nhân cách của trẻ phù hợp với quy luật

tâm sinh lí lứa tuổi học sinh Tiểu học Chẳng hạn, quy luật nhận thức ở lứa tuổi Tiểu học là quá trình nhận thức cảm tính là chủ yếu Vì vậy, tổ chức dạy học, hoạt động giáo dục cần dựa vào sự kiện, hiện tượng sinh động, dễ hiểu để trẻ có thể sử dụng các giác quan trong quá trình nhận thức cảm tính Đặc điểm nhận thức của trẻ là dựa trên trực quan sinh động, chưa phát triển tư duy trừu tượng Trẻ em tiểu học tư duy xúc cảm chiếm ưu thế Vì vậy, cần sử dụng phương phápdạy học, phương pháp giáo dục tạo ra xúc cảm sẽ là cơ sở phát triển tư duy sángtạo và ý chí Xúc cảm là nền tảng hình thành tình cảm trong sáng Vì vậy, đòi hỏi thầy cô giáo khi sử dụng các phương pháp dạy học và giáo dục cần tận dụngcác phương pháp gây cho trẻ những xúc cảm lành mạnh Đồng thời, cần thay đổi các phương pháp, hình thức hoạt động cho trẻ đỡ căng thẳng, mệt mỏi trong hoạt động.

Cần sử dụng, tận dụng và kết hợp các phương pháp, hình thức dạy học, giáo dục, các điều kiện, yếu tố, các sự kiện, hiện tượng tự nhiện và xã hội xảy ra xung quanh các em; cần đưa các em vào thế giới thực hoặc sử dụng phương pháp, hình thực giả định giàu hình ảnh, giàu cảm xúc như đóng vai, xem các vở diễn, đọc truyện tranh… để các em phát triển óc tưởng tượng, rèn luyện các hành vi, bộc lộ xúc cảm, tình cảm

– Phát triển đúng đắn còn có nghĩa là những kiến thức cung cấp cho trẻ phải chính xác, khoa học, đơn giản, dễ hiểu Những kĩ năng, thói quen hành vi giáo dục cho trẻ phải chuẩn xác Chẳng hạn khi học tiếng Việt phải dạy phát âm đúng ngay từ đầu Cũng như vậy phải hướng dẫn trẻ rèn luyện những hành vi, thói quen, đúng mục tiêu giáo dục nhân cách Giáo dục rèn luyện cho trẻ hiểu đúng, làm đúng những quy định chung của truyền thông đạo lí, biết tôn trọng nguyên tắc sống và quy định của pháp luật là nền tảng hình thành năng lực sau này Giáo dục trẻ theo đúng mục tiêu giáo dục tiểu học phù hợp với đặc điểm tâm lí chính là đặt nền móng cho phát triển nhân cách sau này của các em

– Phân tích mức độ của khái niệm “Hình thành cơ sở ban đầu của sự phát triển nhân cách học sinh tiểu học” Cần khảng định ngay: “Hình thành cơ sở ban

đầu…” không phải cung cấp kiến thức các lĩnh vực khoa học cho học sinh tiểu học là chủ yếu, mà là hình thành nền móng đầu tiên cho sự phát triển toàn diện nhân cách Nghĩa là tổ chức hoạt động dạy học, hoạt động thể dục thể thao, vui chơi giải trí, văn hóa văn nghệ, tăng cường giao lưu, giao tiếp của trẻ Thông qua các hoạt động đa dạng, phong phú đó, tạo cơ hội cho trẻ được hình thành những phẩm chất tâm lí, tính cách, những hành vi, những kĩ năng ban đầu của quá trình phát triển nhân cách, tạo tiềm năng, xây dựng nền móng cho sự phát triển lâu dài, bền vững về sau.

II/ THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:

1/ Đặc điểm tình hình:

1.1/ Nghiên cứu tình hình địa phương (thuận lợi_ khó khăn):

– Đảng bộ, chính quyền và các ban ngành đoàn thể, đặc biệt là phụ huynh quan tâm tạo điều kiện về mặt tinh thần; cơ sở vật chất phòng học tương đối đầy đủ, 100% phòng học những năm qua được lát gạch men, hệ thống chiếu sáng, quạt mát được trang bị phục vụ hiệu quả công tác giảng dạy và giáo dục học sinh.– Đội ngũ nhà trường được trẻ hóa và được đào tạo chính quy, cộng với sự tâm huyết, nhiệt tình, lại được ban giám hiệu nhà trường bồi dưỡng thường xuyên, quan tâm khích lệ trong các hoạt động giảng dạy và giáo dục, cũng như học tập trau đồi nên những năm qua chất lượng giảng dạy và giáo dục luôn ổn định và luôn đứng trong tốp đầu của huyện tạo được lòng tin đối với Đảng bộ, chính quyền, đặc biệt là phụ huynh học sinh tin yêu

– Nhà trường được công nhận đạt chuẩn mức độ 1 giai đoạn 2011- 2015, trườngXanh_ Sạch_ Đẹp_ An toàn năm 2014 Và đang trong lộ trình xây dựng chuẩn mức độ II nên được Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và đặc biệt là sự quan tâm

tư vấn sát sao về chuyên môn, rồi việc đầu tư trang thiết bị giảng dạy và giáo dục của Phòng giáo dục và đào tạo Nam Trực nên mọi hoạt động của nhà

trường khá thuận lợi

– Tình hình học sinh ổn định, cơ bản được gia đình quan tâm đầu tư hiệu quả

phục vụ tốt công tác học tập, tu dưỡng của học sinh như: việc đi lại học tập, tu dưỡng khá thuận lợi (trường nằm ở trung tâm khu dân cư), học sinh ở xa (3-4km) được gia đình đưa đón; trang thiết bị học tập, tu dưỡng của học sinh khá đầy đủ…

– Sự nuông chiều, chăm chút thái quá, tùy tiện của một bộ phận không nhỏ phụ huynh trong mọi sinh hoạt của trẻ: sinh hoạt, cách ăn nói…-> người giáo viên chủ nhiệm lớp một phải mất nhiều thời gian, công sức uốn nắn, giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh

1.2/ Nghiên cứu học sinh lớp chủ nhiệm: Lớp 1A năm học 2013_2014

+ Số lượng phù hợp và thuận lợi cho giảng dạy và giáo dục: Năm học 2013_ 2014: 30 em

+ Chất lượng học tập, ưu – nhược điểm chung: Số học sinh đi học mẫu giáo và

số học sinh đi học không đều qua tìm hiểu có: 27 em đi học còn 3 em cũng có đihọc nhưng không đều Khảo sát kiến thức có 9 em nhận diện rất tốt về chữ và số; còn 15 em nhận dạng chữ và số còn nơ mơ; 6 em chưa biết gì về chữ và số.+ Đặc điểm lứa tuổi: Tự động, chưa có nền nếp, thói quen và việc sinh hoạt tùy tiện

+ Đặc điểm cá biệt, hoàn cảnh gia đình: Nhìn chung tình hình phụ huynh dân trí

ở mức trung bình: cán bộ_viên chức 13%; còn lại là làm nông nghiệp 87%; trong đó gia đình có hoàn cảnh khó khăn chiếm 13% (=4HS: Vũ Tuấn Anh; Nguyễn Thị Thanh Huyền; Nguyễn Thị Thơm; Nguyễn Minh Phượng)

+ Năng lực hoạt động của từng học sinh: nhút nhát, duy có một số học sinh hiếuđộng

2/ Phân tích nguyên nhân (khách quan_ chủ quan):

– Tình hình dân trí thuộc khu vực nông thôn nên ở mức trung bình, cộng với bình quân thu nhập theo gia đình khá thấp dẫn tới việc những lao động chính trong gia đình (thường là cha mẹ học sinh) phải xa nhà đi làm ăn, buôn bán ở xamọi việc quan tâm cho con em mình học tập, tu dưỡng phó mặc vào ông bà (tuổi cao) nên chưa đáp ứng được yêu cầu của trường lớp học (mọi việc giao

phó cho nhà trường, cô giáo) là những khó khăn lớn của lớp chủ nhiệm.

– Việc học tập ở trường Mầm non_ Mẫu giáo không chuyên cần do trẻ em nông thôn tuy tiện trong việc sinh hoạt ăn nghỉ, đòi gì được đấy, rồi thích nghỉ là nghỉ(do ông bà chiều chuộng), cộng với tuổi nhỏ dễ ốm đau, là những nguyên nhânđến việc hổng kiến thức ở trường mầm non, cộng với thói quen tùy tiện khi vào lớp một phổ thông

– Việc chậm đổi mới, chỉ quan tâm tới việc truyền thụ kiến thức mà chưa thật sát sao trong việc giáo dục nhân cách_ kỹ năng sống cho học sinh của một bộ phận nhỏ giáo viên

III/ CÁC GIẢI PHÁP TIẾN HÀNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1/ Tìm hiểu học sinh của lớp_ xây dựng đội ngũ tự quản:

a/ Tìm hiểu học sinh của lớp:

Để việc quản lý học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp được tốt hơn, vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát nhỏ trong lớp với các nội dung sau:

Một là: Tìm hiểu số học sinh đi học mẫu giáo và số học sinh không đi học mẫu giáo hoặc đi học không đều, tìm hiểu lý do học sinh không đi học mẫu giáo (Qua gia đình và giáo viên Mầm Non) Cụ thể qua tìm hiểu có 27 em đi học mầm non còn 3 em cũng có đi học nhưng thường xuyên nghỉ học

Hai là: Kiểm tra khả năng nắm bắt, nhận diện chữ cái mà học sinh đã học trong trường mầm non Cụ thể qua kiểm tra có: 27 em đi học còn 3 em cũng có đi họcnhưng không đều Khảo sát kiến thức có 9 em nhận diện rất tốt về chữ và số; còn 15 em nhận dạng chữ và số còn nơ mơ; 6 em chưa biết gì về chữ và số

Ba là: Tìm hiểu tính cách của từng em qua việc cho các em tự mình trình bày một bài múa, bài hát hay đọc thơ, kể chuyện để tự mỗi em bộc lộ tính cách mạnh dạn hay nhút nhát của mình, cụ thể: có 12 em mạnh dạn, tự tin khi đứng trước lớp, 14 em cũng chưa thật sự mạnh dạn, còn 4 em quá nhút nhát

b/ Xây dựng hội đồng tự quản của lớp

Hội đồng tự quản?: Hội đồng tự quản là một tổ chức của học sinh, do học sinh

thành lập ở từng lớp, dưới sự hướng dẫn của nhà trường thông qua giáo viên chủ nhiệm và cha mẹ các em (hiểu đơn giản theo quan niệm cũ là Ban cán sự lớp) Hội đồng tự quản và các Ban chuyên trách như Ban học tập, Ban văn nghệ, Ban đối ngoại, Ban vệ sinh,… được thành lập theo quy trình dân chủ và

tự nguyện do các em học sinh tự đứng ra tổ chức, điều hành và phục vụ lợi ích học tập, giáo dục cho chính các em Hội đồng tự quản thành lập vì học sinh, bởi học sinh và để đảm bảo cho các em tham gia một cách dân chủ, tích cực vào đờisống học đường; khuyến kích các em có cơ hội tiếp cận một cách toàn diện vào các hoạt động của nhà trường, phát triển tính tự chủ, sự tôn trọng, bình đẳng, tinh thần hợp tác và đoàn kết của học sinh Hội đồng tự quản là một biện pháp giúp học sinh được phát huy quyền làm chủ trong quá trình học tập giáo dục Học sinh có điều kiện hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong môi trường giáo dục, được rèn các kĩ năng lãnh đạo, kĩ năng tham gia, hợp tác trong các hoạt động ở lớp, trường học Đồng thời, cũng chuẩn bị cho các em ý thức trách nhiệm khi thực hiện những quyền và bổn phận của mình Những đánh giá được tiến hành ởnhững lớp có Hội đồng tự quản cho thấy: học sinh có những tiến bộ rõ rệt về khả năng tự ý thức, lòng tự trọng, tính tự tin, các hành vi cư xử khác, biết tôn trọng và thể hiện sự bình đẳng giữa các học sinh trong lớp, giữa nam và nữ

Tổ chức cho Hội đồng tự quản hoạt động hiệu quả khi được quan tâm ở hai khíacạnh:

 Quá trình chuẩn bị và tổ chức thành lập Hội động tự quản:

– Dành nhiều thời gian cho việc chuẩn bị nội dung, các tiêu chuẩn về nhân sự,

số lượng các Ban hoạt động và các vấn đề khác

– Tổ chức cuộc họp nội bộ nhà trường với cha mẹ học sinh và họp học sinh trong lớp Nội dung các cuộc họp nhằm thống nhất các vấn đề có liên quan và thay đổi nhận thức về Hội đồng tự quản học sinh

– Quá trình thành lập, nhất là giai đoạn diễn ra tranh cử, cần tiến hành đúng quytrình, dân chủ, tự nguyện và hấp dẫn như ngày hội

 Hướng dẫn Hội đồng tự quản hoạt động hiệu quả:

– Bồi dưỡng các kĩ năng hoạt động cần thiết cho Hội đồng tự quản, các kĩ năng cần có của Chủ tịch và các Trương ban trong hội đồng tự quản.

– Giáo viên vận dụng kinh nghiệm bản thân và đồng nghiệp để hướng dẫn tổ chức các hoạt động cho Hội đồng tự quản học sinh

– Thường xuyên rút kinh nghiệm về nội dung hoạt động của Hội đồng tự quản với sự tham gia của giáo viên chủ nhiệm, cha mẹ học sinh và học sinh trong lớp.– Giáo viên thường xuyên giám sát, hỗ trợ Hội đồng tự quản, đồng thời động viện khích lệ học sinh mạnh dạn tham gia ứng cử vào HĐTQ Giáo viện chủ động trong các hoạt động ứng dụng để hướng dẫn các em làm quen và dễ dàng thực hiện: cần kiên tri, hướng dẫn từng bước, trân trọng từng hoạt động nhỏ của học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 1

– Luôn làm mới HĐTQ về nội dung và cơ cấu tổ chức nhân sự, mỗi năn học cầnkiện toàn tổ chức HĐTQ ít nhất 2 lần

Theo dõi, đánh giá học sinh và ghi nhật kí đánh giá Khen thưởng kịp thời cuối học kì, cuối năm học và khen thưởng đột xuất những cá nhân có những đóng góp tích cực, hiệu quả tốt cho HĐTQ

Qua kiểm tra nắm bặt được tính cách của từng em Cho học sinh lớp tự bầu ra hội đồng tự quản Đối với lớp 1 công việc này đối với các em con bỡ ngỡ, do vậy giáo viên phần nào cũng phải gợi ý dẫn dắt các em bình chọn thật chính xác Có chọn đúng sau này giáo viên mới đỡ vất vả Các em đã bình chọn được

1 bạn Chủ tịch Hội đồng tự quản, 2 bạn Phó chủ tịch Hội đồng tự quản, và 7 bạntrong các Ban Vệ sinh, Chuyên cần, Học tập, Nề nếp, Thư viện, Văn nghệ… Khi các em nhận nhiệm vụ giáo viên giao rõ trách nhiệm cho từng em để các emnắm bắt, chỉ đạo từng hoạt động mà mình phụ trách Trong tháng đầu tiên của năm học mới giáo viên phải thật sát sao với các em, hướng dẫn các em từng việc làm vì đây là việc làm thực sự mới mẻ với các em Kết quả đến thời gian này tự các em trong Hội đồng tự quản chỉ đạo mọi hoạt động trong lớp rất tốt, học sinh của lớp mạnh dạn nhiều Cụ thể: khi có khách vào lớp bạn Chủ tịch Hội đồng tự quản đã cho lớp đứng dậy chào khách và tự giới thiệu với khách về

lớp mình…

2/ Xây dựng, hình thành và giáo dục nhân cách cho trẻ thông qua:

a/ Xây dựng không gian lớp học thân thiện_ học sinh tích cực:

Tiếp tục thực hiện sáng tạo các nội dung của hoạt động “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, chú trọng các hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kĩ năng sống cho học sinh Muốn phong trào “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” ở mỗi trường đạt hiệu quả thì mỗi giáo viên phải “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Từ đó, tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh thực sự cảm nhận “mỗi ngày đến trường là một ngày vui” Công việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” được tôi tiến hành từng bước như sau:

 Trang trí lớp học xanh_ sạch_ đẹp_ an toàn:

Lớp học thân thiện phải có hệ thống cây xanh, phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy, tôi hướng dẫn và cùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây:

+/ Lựa chọn và trồng các loại cây phù hợp với điều kiện sống trong nhà như: sống đời, ngũ gia bì, vạn niên thanh, bạch mã….để cắm vào các chai nhựa đựngnước treo ở các cửa sổ; trồng các chậu cây nhỏ, phù hợp đặt ở góc môi trường (góc phía trên gần cửa lớp); tư vấn cho PHHS của lớp trang bị thêm các giò

“son môi, địa lan, ” treo ở hành lang lớp, trồng một số chậu cây, hoa đặt ở hànglang phía trước lớp; Ngoài ra, ở phần vườn ươm mà nhà trường đã phân cho mỗi lớp, tôi cùng các em chuẩn bị sẵn một số giò, chậu cây (các loại cây nêu trên) để thực hiện hoán đối vào trong lớp khi cần Hàng ngày, tôi giao cho Hội đồng tự quản phân công các bạn tưới nước nhặt cỏ cho cây Vì thế, môi trường lớp tôi luôn xanh, sạch tạo được không khí trong lành cả năm

+/ Phần tự trang trí tường, tôi và các em học sinh còn dùng màu vẽ hoặc cắt xé dán trang trí lên những mảng tường của lớp những bông hoa, những ý tưởng sáng tạo trong mỗi em để không gian lớp học trở nên đẹp sống động hơn Thông

qua những việc như thế tạo tâm thế, sự phấn khởi giáo dục niềm vui, tự hào, sựhăng say và biết trân trọng thành quả do chính bàn tay các em làm lên.

Do vậy, lớp tôi được sự đồng thuận, ủng hộ cao của các bậc phụ huynh, các em học sinh, bộ mặt của lớp tôi đã được thay đổi rất nhiều Lớp học trở nên xanh hơn, đẹp hơn Các em học sinh được phát huy khả năng của mình, được cùng tham gia vào xây dựng lớp học và tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục

và học tập trong lớp nên các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn và có ý thức học tập tốt hơn

 Xây dựng các góc học tập và thư viện lớp:

Để tạo ra các hoạt động hỗ trợ giúp GV và HS tìm kiếm các nhóm giải pháp và các nguồn lực khác nhau giúp quá trình giảng dạy và học tập nhẹ nhàng và hiệu quả hơn Góc học tập giúp học sinh thu nhận tiếp cận, tổng hợp kiến thức thuận lợi hơn, thông qua việc sử dụng đồ dùng, tài liệu học tập, thoả mãn các yêu cầu của nhóm học tập (làm việc theo nhóm) Góc học tập của từng bộ môn sẽ tạo ra môi trường học tập gần gũi có tính đặc thù bộ môn, từ đó kích thích sự ham muốn học tập và tìm tòi của học sinh, phát triển năng khiếu trong mỗi em

Với lớp 1, tôi đã cùng các em tạo ra các góc học tập môn Toán, môn tiếng Việt, môn Tự nhiên và xã hội, môn Đạo đức,… Ở mỗi góc học tập, tôi đã tận dụng trưng bày các đồ dùng dụng cụ đã được cấp phát, các dụng cụ thí nghiệm, các

đồ dùng do bản thân tôi và các em học sinh tự làm, các sản phẩm sáng tạo của học sinh….để trưng bày và phục vụ cho các hoạt động học tập hàng ngày Trong quá trình giảng dạy, tôi hướng dẫn các em trang trí các góc học tập theo chủ đề, chủ điểm,…nhằm khơi dậy trong mỗi em sự tìm tòi, lòng yêu thích, định hướng và phát triển năng lực ở mỗi em

Thư viện lớp là một công cụ quan trọng là nơi cung cấp các nguồn tài liệu khác nhau (thư viện lớp tôi được đặt ở một cái giá góc dưới bên phải lớp học), trên

đó sách truyện và tài liệu tham khảo được huy động sự hỗ trợ của phụ huynh học sinh Do đó, thư viện lớp tôi luôn có đầy đủ các loại sách, truyện, giúp học sinh tự khám phá, cung cấp các thông tin cần thiết, phục vụ nhu cầu học tập và

tự tìm hiểu của học sinh Thư viện lớp góp phần hình thành phát triển xây dựng thói quen đọc cho HS Để quản lí hiệu quả, tôi giao Hội đồng tự quản của lớp, phân công cụ thể một em phụ trách thư viện, có trách nhiệm bảo quản theo dõi việc cho các bạn trong lớp mượn trả sách truyện.

 Xây dựng nội quy lớp học:

Trên cơ sở việc học tập năm điều Bác Hồ dạy, nhiệm vụ của học sinh, các nội quy, quy định của nhà trường, tôi cho học sinh trao đổi thảo luận và cụ thể hóa góc nội quy của lớp theo nội dung là những việc “Nên và Không nên” bằng những cụm từ dễ nhớ, dễ thuộc Từ đó, hàng ngày các em nhớ để thực hiện cho đúng và các em cũng dễ theo dõi nhắc nhở bạn mình thực hiện

 Xây dựng góc sinh nhật:

Cùng với các em, tôi hướng dẫn các em trang trí, vẽ cắt dán hình bánh sinh nhật

và định hình 12 tháng trong năm lên một mảng tường ở vị trí trang trọng mà từ cửa lớp nhìn vào là thấy Các em lần lượt ghi ngày sinh của mình ứng với các tháng đã định sẵn Từ đó, hàng tháng lớp sẽ biết được tháng này là sinh nhật những bạn nào và vào những buổi sinh hoạt lớp của tuần đầu tiên trong tháng

đó, lớp sẽ tổ chức mừng sinh nhật cho các bạn gắn với những món quà tuy nhỏ nhưng thật ý nghĩa và vui Từ việc làm đó, tôi đã giúp các en học sinh gần gũi nhau hơn, hiểu nhau hơn và đặc biệt là các em thấy mình được quan tâm hơn Các em thấy đời sống trường lớp ý nghĩa hơn, thiết thực hơn, gần gũi hơn, trường lớp là nhà của mình, bạn bè trong trường lớp là anh em mình

b/ Xây dựng, hình thành và giáo dục nhân cách cho trẻ thông qua giờ học:

– “Học mà chơi_ chơi mà học” Trong giờ học để các em tiếp thu bài được dễ hơn, tôi thường tổ chức các trò chơi, tạo điều kiện để đông đảo học sinh được tham gia:

Ví dụ: Trò chơi “hái hoa dân chủ” trong giờ ôn tập môn TNXH, trò chơi đóng kịch phân vai trong giờ Đạo đức (luyện tập), chơi “ai nhanh hơn” trong giờ Toán và luyện giọng đọc tốt trong giờ Tiếng việt qua “ai là phát thanh viên” Những kiến thức cơ bản học sinh được học dưới dạng trò chơi, học sinh thấy

hứng thu và tiếp thu kiến thức nhanh hơn; đồng thời, tôi nhận thấy thông qua các trò chơi tính cách các em được bộc lộ rõ ràng hơn Qua đó, tôi dễ dàng nhận

ra tính cách của từng em để có biện pháp hỗ trợ học tập và giáo dục phù hợp Song song với việc tổ chức các tiết học vui, tạo không khí cho học sinh tôi quantâm:

– Đổi mới phương pháp và hình thức dạy học Tăng cường hoạt động thực hành.Chuẩn bị tốt, đầy đủ phương tiện đồ dùng dạy học của giáo viên và dụng cụ họctập của học sinh, sử dụng hiệu quả và tăng cường việc cải tiến, tự làm đồ dùng dạy học

– Chú trọng bồi dưỡng kiến thức thực tế cho học sinh thông qua việc mở rộng không gian học tập Tích hợp giáo dục kỉ luật tích cực, kĩ năng sống, giáo dục môi trường, an toàn giao thông, tiết kiệm năng lượng, biển đảo,… thêm yêu quêhương đất nước

– Căn cứ tình hình thực tế của địa phương, của nhà trường, bản thân luôn có sự trao đổi, thống nhất có sự điều chỉnh nội dung dạy học cho phù hợp với thực tế lớp học và điều kiện địa phương; Tuy nhiên, việc điều chỉnh phải đảm bảo đánh giá chuẩn về kiến thức, kĩ năng theo quy định Đối với lớp 1: Thực hiện nghiêm túc qui trình dạy học (theo thiết kế), không được tự ý cắt xén nội dung; linh hoạttrong khi dạy, điều chỉnh theo đối tượng, năng lực tiếp thu của học sinh; giáo viên phải ghi nhật ký giảng dạy và thường xuyên trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp

– Tổ chức xây dựng các nề nếp cho học sinh: Ngay từ đầu năm, tôi đã hướng dẫn thật tỉ mỉ để các em thực hiện tốt các nề nếp mà nhà trường đã quy định nhưnếp chào hỏi, xếp hàng ra vào lớp, nếp sinh hoạt và truy bài đầu giờ…Tôi

không phó mặc sự quản lý lớp cho HĐTQ mà chỉ thông qua các em để nắm bắt tình hình khi giáo viên không có trên lớp

Đầu năm học, các em chưa biết đọc, biết viết nên tôi phát cho các em thời khoá biểu hướng dẫn các em về dán ở góc học tập và nhờ bố mẹ hướng dẫn sắp xếp sách vở trước khi đến lớp, tôi hướng dẫn kĩ về sách vở, đồ dùng học tập của