nâng cao chất lượng giảng dạy truyện cổ tích tấm cám trong chương trình ngữ văn lớp 10 THPT

Nếu văn học với những chitiết, nhân vật, cốt truyện, hoàn cảnh, bối cảnh… là máu, là thịt của tác phẩm thì có thểhiểu chiều sâu triết học, các tư tưởng triết học, các triết lý nhân sinh

KHAI THÁC KHÔNG GIAN VÀ TƯ DUY TRIẾT HỌC ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC TRUYỆN CỔ TÍCH “TẤM CÁM” TRONG CHƯƠNG TRÌNH

NGỮ VĂN LỚP 10 TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, dạy và học văn học trong nhà trường nói chung và tạicác trường THPT nói riêng đang gặp phải nhiều khó khăn thách thức Nhiều giáo viêndạy theo lối mòn, thiếu tư duy sáng tạo Giáo án không được đầu tư, bài giảng khôngđược chuẩn bị kỹ càng Khi lên lớp nhiều giáo viên có tâm trạng dạy cho xong giờ, hếttiết, dạy qua loa đại khái, miễn sao hết bài Do đó bài giảng thiếu tính sinh động, thiếusức thuyết phục

Bên cạnh đó, hiện nay cũng có nhiều học sinh lười học, không thích học môn văn.Điều này dẫn đến hiện tượng học thụ động, đối phó với môn văn Do đó vấn đề làm thếnào để đổi mới cách dạy và học văn học trong trường THPT theo hướng nâng cao tínhhấp dẫn, sinh động của môn học, kích thích tính sáng tạo, chủ động của người học trởnên cấp thiết hơn bao giờ hết

Thực tế giảng dạy, nghiên cứu văn học, nghệ thuật cho thấy rằng giữa văn học vàtriết học có sự gắn bó, tác động qua lại không thể tách rời Nếu văn học với những chitiết, nhân vật, cốt truyện, hoàn cảnh, bối cảnh… là máu, là thịt của tác phẩm thì có thểhiểu chiều sâu triết học, các tư tưởng triết học, các triết lý nhân sinh mà tác giả muốngửi gắm trong tác phẩm chính là linh hồn, là sức sống, là trí tuệ của tác phẩm Do đó,

trong quá trình giảng dạy văn học, một trong những yêu cầu quan trọng đối với ngườigiáo viên là phải làm thế nào để “bật” ra được chất triết học, chiều sâu triết học trongtừng tác phẩm, để từ đó kích thích hứng thú, niềm đam mê học hỏi của học sinh.

Trên đây là những lý do cơ bản dẫn đến sáng kiến nâng cao chất lượng giảng dạy

truyện cổ tích Tấm Cám theo hướng tăng cường hàm lượng và chiều sâu của không

gian triết học trong truyện cổ tích Việt Nam

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu.

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Nghiên cứu tư duy, không gian triết học trong truyện cổ tích Tấm Cám

- Vận dụng tư duy, phương pháp triết học để làm rõ ý nghĩa của những mâuthuẫn, xung đột, sự vận động, phát triển về tâm lý, nhân cách của các nhân vật trongtác phẩm

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

3.1 Đối tượng nghiên cứu.

- Nội dung, đặc điểm truyện cổ tích Tấm Cám

- Học sinh lớp 10 - THPT

3.2 Phạm vi nghiên cứu.

- Áp dụng trong quá trình giảng dạy truyện Tấm Cám ở chương trình văn lớp 10

THPT

- Áp dụng trong thực tiễn giảng dạy ở trường THPT

4 Phương pháp nghiên cứu.

Để tiến hành đề tài, tôi đã sử dụng những phương pháp sau đây:

- Phương pháp điều tra, khảo sát

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp duy vật biện chứng, logic - lịch sử, phân tích, so sánh, trừu tượnghóa

5 Lịch sử nghiên cứu của đề tài.

5.1 Điểm mới của đề tài.

Đề tài này đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, phê bình văn học và

các nhà giáo yêu thích văn học như: “Con người và xã hội Việt Nam qua truyện Tấm Cám” của Vương Trí Nhàn Bài viết: “Thông điệp gửi lại từ truyện Tấm Cám” đăng

trên báo Dân trí của thầy giáo Lê Quốc Châu Bài viết “Hiểu đúng về truyện cổ tích

Tấm Cám” của Đoàn Thị Thu Trang - ĐH Duy Tân Bài “Truyện cổ tích Tấm Cám

dưới góc nhìn của thi pháp học” của Nguyễn Đình Minh - giáo viên Trường THPTThăng Long - Hà Nội Ngoài ra còn có rất nhiều bài viết liên môn giữa triết học và văn

học như: “Sưu tầm, vận dụng ca dao, tục ngữ vào giảng dạy học phần Những nguyên

lý cơ bản của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin” của Lương Thị Lan Huệ - ĐH Quảng Bình.

“Những nét độc đáo trong tư duy người việt qua văn học dân gian” của Đỗ Lan Hiền Tiến sĩ triết học, Viện triết học Bài nghiên cứu “Triết lý nhân quả trong truyện cổ tích

-Tấm Cám” của Lê Xuân Chiến (Quảng Nam).

Với thời gian và năng lực có hạn, tôi không có hy vọng nhiều về đóng góp của đềtài và những khám phá mới mẻ Nhưng có thể thấy rằng, đề tài đã đề xuất được một

hướng dạy - học tác phẩm: “Tấm Cám” dựa vào những nguyên tắc cơ bản là bám sát

SGK, bám sát đối tượng Vận dụng được tư duy, phương pháp triết học để làm rõ ýnghĩa của những mâu thuẫn, xung đột và sự vận động, phát triển về tâm lý, nhân cáchcủa các nhân vật trong trong tác phẩm

5.2 Kết quả cần đạt:

Vận dụng tư duy triết học vào phân tích một tác phẩm văn học Vận dụng kiến thứcliên môn văn học - triết học để nâng cao chất lượng giảng dạy một tác phẩm văn học

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC KHAI THÁC KHÔNG GIAN VÀ TƯ DUY TRIẾT HỌC TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH

1.1 Cơ sở lý luận

Trên thế giới, dân tộc nào cũng có một kho tàng truyện cổ tích hết sức phongphú, đa dạng, thể hiện những tâm tư, khát vọng vươn tới những giá trị chân, thiện, mỹcủa dân tộc đó nói riêng và của toàn nhân loại nói chung Ở Việt Nam cũng vậy Cóthể nói rằng cổ tích là món ăn tinh thần không thể thiếu được của dân tộc Việt Nam

Ra đời khi xã hội đã có sự phân chia giai cấp, có sự phân biệt khá rõ ràng giữa giai cấpthống trị và giai cấp bị thống trị Do đó truyện cổ tích không chỉ phản ánh đời sốngthường ngày của con người, không chỉ nói lên tình cảm, tâm tư, suy nghĩ của nhữngngười dân lao động mà còn phản ánh cả quá trình đấu tranh giai cấp cũng như nhữngmâu thuẫn về lợi ích, quan điểm, tư tưởng đạo đức, văn hóa của mỗi một giai cấp.Mặt khác, truyện cổ tích cũng ra đời khi tư duy nhân loại đã phát triển lên mộttầm cao mới Chính điều đó đã dẫn tới sự khái quát cao về triết lý nhân sinh, về thếgiới quan và phương pháp luận Mỗi một câu chuyện cổ tích dường như không chỉphản ánh những phong tục, tập quán, thói quen sinh hoạt đời thường của con người màcòn chứa đựng cách nhìn nhận, giải thích bản chất của thế giới tự nhiên, bản chất củacác hiện tượng phong phú trong đời sống xã hội và đời sống tinh thần của con ngườidưới dạng những hệ thống triết lý sâu sắc Có thể khẳng định rằng truyện cổ tích chứađựng chiều sâu tư duy triết học Tuy nhiên tư duy triết học này không thể hiện dướidạng những nguyên lý, quy luật, phạm trù trừu tượng, khô khan, thiếu sức sống màchúng gắn liền với những tâm tư, tình cảm của các nhân vật, gắn với những thân phận,

với những cuộc đời cụ thể, gắn với những hư cấu, với những phép màu của thế giớitâm linh huyền bí Do đó chiều sâu triết học, không gian triết học trong cổ tích có vẻđẹp riêng, có sức hấp dẫn và cuốn hút kỳ lạ Chỉ ra được chiều sâu của tư duy triết họcnày là nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên dạy văn Làm được điều này, bàigiảng chắc chắn sẽ cuốn hút, sinh động hơn, hấp dẫn, hứng thú hơn đối với học sinh.Hướng đi này không hoàn toàn mới nhưng trong thực tiễn chưa được nhiều giáoviên áp dụng.

1.2 Cơ sở thực tiễn

Truyện cổ tích Tấm Cám thuộc loại truyện cổ tích thần kì Trong sách hướng dẫn

giảng dạy văn 10 và trong các giáo án truyền thống thường chia tiến trình câu chuyệnthành hai giai đoạn, giai đoạn thứ nhất là giai đoạn Tấm ở nhà và đi dự hội Giai đoạnnày nói về thân phận và con đường tìm đến hạnh phúc của Tấm Giai đoạn thứ hai làgiai đoạn Tấm vào cung vua, gặp nạn, sau đó trở lại cuộc đời và gặp lại nhà vua Giaiđoạn này thể hiện cuộc đấu tranh giành lại hạnh phúc của cô gái mồ côi, chịu thương,chịu khó

Ở mỗi một giai đoạn, sách hướng dẫn giảng dạy và các giáo án truyền thống cũng

có đề cập tới mâu thuẫn, xung đột giữa các nhân vật, cũng có đề cập đến quá trình vậnđộng, phát triển thông qua quá trình hóa thân của Tấm, cũng đề cập đến sự đấu tranhgiữa thiện và ác, giữa chính và tà, giữa đúng và sai… Tuy nhiên, theo tôi, rõ ràng lànhững phân tích, những đề cập này còn dừng lại ở mức chung chung, chưa thể hiện rõcác nguyên lý triết học, chưa thấy được chiều sâu của các tư tưởng triết học thể hiệnqua các chi tiết, qua tư duy và hành động của các nhân vật Đặc biệt sự khái quát

không gian và chiều sâu triết học thể hiện qua câu chuyện Tấm Cám thành những

nguyên lý cô đọng về thế giới quan, về nhân sinh quan và phương pháp luận để khắcsâu vào tư duy, vào tâm hồn học sinh như những giá trị chân chính của triết lý dângian Việt Nam thông qua cổ tích thì hầu như chưa có công trình nào đề cập một cách

cụ thể Đây cũng là điều mà tôi mong muốn đạt đến trong công trình này và đồng thờicũng chính là điểm khác biệt, là cái mới mà tôi muốn thể hiện

CHƯƠNG II: KHAI THÁC KHÔNG GIAN VÀ TƯ DUY TRIẾT HỌC ĐỂ NÂNG CAO

CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC TRUYỆN CỔ TÍCH “TẤM CÁM”

2.1 Không gian thứ nhất: Quy luật về sự đấu tranh và thống nhất của các mặt đối lập

Không gian triết học, chiều sâu của tư duy triết học đầu tiên mà tôi muốn đề cập

đó chính là quá trình đấu tranh và giải quyết mâu thuẫn Có thể nói, từ đầu cho tớitruyện là một quá trình không ngừng đấu tranh và giải quyết mâu thuẫn giữa Tấm và

mẹ con Cám Mâu thuẫn mà chúng ta bắt gặp trong truyện không phải là mâu thuẫnthông thường mà đó chính là mâu thuẫn sâu sắc trong đời sống xã hội có sự phân chiagiai cấp và có sự đấu tranh giai cấp Đó chính là mâu thuẫn giữa một bên là cái tiến bộ

và một bên là cái lạc hậu, bảo thủ, là mâu thuẫn giữa những ước mơ, khát vọng muốnđược giải thoát khỏi những thân phận nghèo khổ, bị đày đọa đến tận cùng của đa sốngười dân lao động cần lao trong xã hội với những toan tính nhỏ nhen, ích kỷ, độc ác,muốn ‘’ngồi mát ăn bát vàng’’ của tầng lớp thống trị, bóc lột

Trong cổ tích Tấm Cám, chúng ta thấy rõ ràng giữa Tấm và mẹ con Cám là

những mặt đối lập trong một bối cảnh xã hội có sự phân chia giai cấp Tấm là nhân vậtđại diện cho cái thiện, cho quảng đại quần chúng nhân dân lao động nghèo khổ cócuộc sống tối tăm, bần cùng, bị áp bức, bị đày đọa cả về thể xác lẫn tinh thần Ngược

lại, mẹ con Cám là nhân vật đại diện cho cái ác, cho tầng lớp thống trị, bóc lột vớinhững âm mưu, thủ đoạn tàn bạo, với những lợi ích đối lập một cách gay gắt với lợiích của người lao động bình dân Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám không chỉ làmâu thuẫn, xung đột giữa dì ghẻ và con chồng trong gia đình mà còn là mâu thuẫn,xung đột giữa cái thiện và cái ác, giữa tầng lớp thống trị và bị trị trong xã hội, trongđời sống của nhân loại Quá trình xung đột, đấu tranh giải quyết mâu thuẫn giữa Tấm

và mẹ con Cám cũng chính là nguyên nhân, là nguồn gốc bên trong dẫn tới sự vậnđộng, phát triển của đời sống xã hội Quá trình này chỉ rõ rằng cái thiện, cái ác mặc dù

là đối lập, là những thái cực không thể dung hòa song chúng lại tồn tại trong mối liên

hệ hữu cơ gắn bó với nhau, không thể tách rời nhau Quá trình đấu tranh giải quyếtmâu thuẫn ở giai đoạn này cũng biểu hiện qua từng bước, qua những chi tiết hấp dẫn

từ đó đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm kịch tính Bắt đầu từ phận mồ côi cha mẹ, phải ởvới mụ dì ghẻ độc ác, Tấm đã hiện thân như một đại diện của những con người laođộng nghèo khổ, đáng thương Mâu thuẫn bắt đầu khi Cám tìm cách lừa Tấm xuốngsuối gội đầu để trút trộm giỏ cá Mâu thuẫn đẩy lên dần qua chi tiết mẹ con Cám lừaTấm chăn trâu đồng xa để bắt trộm cá bống, giết bống, rồi bắt Tấm phải nhặt thóc vàgạo trộn lẫn vào nhau để Tấm không thể đi lễ hội Qua đây cho ta thấy cách tiếp cậnmâu thuẫn ở đây không phải giản đơn, hời hợt mà đó chính là cách nhìn nhận, cảmthấu của một trí tuệ dân gian siêu việt về những mâu thuẫn vốn có trong đời sống xãhội của con người Mâu thuẫn này không phải ngẫu nhiên phát sinh mà nó có cộinguồn sâu lắng từ chính những mâu thuẫn giữa giai cấp thống trị và các giai cấp, tầnglớp bị thống trị trong một bối cảnh xã hội đã có sự phân hóa giai cấp

Quá trình đấu tranh giải quyết mâu thuẫn tiếp tục phát triển khi mẹ con Cám lậpmưu giết Tấm bằng cách chặt thân cau, rồi tiếp tục giết chết các hóa thân của Tấm nhưgiết chim vàng anh, đốt khung cửi dệt vải Những chi tiết được đẩy lên cao trào nàycho thấy mâu thuẫn ở đây là không thể điều hòa Nó chỉ có thể được giải quyết bằngcon đường triệt để đấu tranh giữa các mặt đối lập Trong giai đoạn hai của câu chuyện,khi Tấm chuyển từ vị thế bị động sang chủ động, mâu thuẫn dần dần được giải quyết.

Và cuối cùng, mâu thuẫn chấm dứt khi mẹ con Cám phải đền tội Quá trình này thểhiện rõ động lực bên trong của sự phát triển Sự trở lại ngôi hoàng hậu của Tấm, cáichết của mẹ con Cám không chỉ phản ánh quan niệm ở hiền gặp lành, ác giả ác báomột cách thông thường mà nó còn cho thấy nghệ thuật nhận thức và giải quyết mâuthuẫn của tác giả dân gian ở đây đã đạt đến tầm khái quát sâu sắc của triết học Sựthống nhất giữa các mặt đối lập chỉ là tương đối, tạm thời, sự đấu tranh là tuyệt đối.Chỉ có đấu tranh giải quyết mâu thuẫn mới tạo ra động lực chân chính cho sự phát triển.Quá trình đấu tranh giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong câu chuyện được thểhiện một cách sinh động, hấp dẫn là nhờ lớp vỏ hư cấu thần kỳ và những phép màucủa nhân vật Bụt Tuy nhiên, nếu gạt đi lớp vỏ hiện tượng này, chúng ta dễ thấy rằngnhững khái quát có tính triết học này chính là linh hồn, là sức sống của tác phẩm màgiáo viên cần hướng dẫn học sinh chú ý khai thác

2.2 Không gian thứ hai: Quan hệ biện chứng nguyên nhân - kết quả và triết lý luân hồi của Phật Giáo.

Một chiều sâu, một không gian triết học nữa mà tôi muốn khai thác ở đây chính

là mối quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả Thông qua thân phận của nhân vật Tấm

cũng như kết cục bi đát của mẹ con Cám, tác giả dân gian Việt Nam đã thể hiện hếtsức tinh tế mối quan hệ biện chứng sâu sắc của cặp phạm trù nguyên nhân, kết quả Trên con đường tìm đến hạnh phúc và bảo vệ hạnh phúc của mình ở hai giaiđoạn, nhân vật Tấm đã có sự chuyển hóa, biến đổi, trưởng thành cả về thể xác lẫn trítuệ Nếu như ở giai đoạn đầu chúng ta chỉ bắt gặp một cô Tấm luôn luôn thụ động, chỉbiết khóc mỗi khi gặp khó khăn, mỗi khi bị mẹ con Cám ức hiếp thì ở giai đoạn thứhai, Tấm đã trưởng thành, đã lớn lên rất nhiều trong suy nghĩ và hành động Nhờ sựgiúp đỡ của Bụt, Tấm bắt đầu tìm đến hạnh phúc, được trở thành hoàng hậu, đây chính

là biểu hiện của triết lí “ở hiền gặp lành”, hay nói đúng hơn, đó chính là biểu hiện củamối quan hệ giữa cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả Từ xưa, triết lý Phật giáo đã

đề cập tới mối quan hệ nhân quả như là một tất yếu khách quan, “trồng cà được cà,trồng dưa được dưa, gieo gió thì gặt bão” Theo quan điểm của triết học Mác - Lê nin,mọi kết quả đều được hình thành từ những nguyên nhân nhất định Mối quan hệ giữanguyên nhân và kết quả luôn có tính khách quan, phổ biến, tất yếu Nguyên nhân nàothì kết quả đó, kết quả luôn có trước nguyên nhân, kết quả chỉ hình thành và xuất hiệnkhi nguyên nhân bắt đầu tác động Rõ ràng, việc có quần áo đẹp, được nhà vua yêumến và được lên ngôi hoàng hậu của Tấm không phải ngẫu nhiên, cũng không chỉ làước mơ, khát vọng thuần túy của người dân lao động nghèo khó muốn được giảiphóng, muốn được thay đổi thân phận mà đó còn chính là kết quả của sự cần cù chămchỉ, của sự chịu thương chịu khó, là sự đền đáp xứng đáng cho những mất mát, chonhững khổ đau mà Tấm đã phải trải qua Tuy nhiên, trong truyện cổ tích, mối quan hệnày cũng được bao phủ bởi lớp màn thần bí là những phép màu, là sự trợ giúp củanhân vật Bụt đối với cô Tấm bé nhỏ, đáng thương

Điều quan trọng mà tôi muốn đề cập ở đây là trong quá trình giảng bài, ngườigiáo viên cần chỉ rõ cho học sinh thấy rằng những gì mà cô Tấm đáng thương đạt đượckhông phải là ngẫu nhiên, không phải là sự may mắn tình cờ và thực chất nó cũngkhông phải là kết quả của những phép màu kỳ diệu của “ông Bụt” Nhân vật Bụt chỉđóng vai trò như một yếu tố thần kỳ trong truyện cổ tích Trong truyện, sự trợ giúp củaBụt luôn xuất hiện đúng lúc Sự trợ giúp đó có tác dụng an ủi, nâng đỡ mỗi khi Tấmgặp khó khăn hay đau khổ Vai trò của nhân vật thần kỳ, của yếu tố thần kỳ ở đây cótác dụng thúc đẩy sự phát triển của cốt truyện Yếu tố thần kỳ thực chất là sự thể hiệnkhát vọng thay đổi cuộc đời, thay đổi số phận cho những con người bé nhỏ, bất hạnhtrong xã hội Đằng sau những những mong ước khát khao mãnh liệt, đằng sau sựtưởng tượng, hư cấu có tính hư ảo này chính là quan hệ sâu xa của mối liên hệ nguyênnhân - kết quả Con người ta sống ở đời gieo nhân nào thì sẽ gặt quả đó Ở hiền thì gặplành, gieo gió thì gặt bão Người có tấm lòng lương thiện, người sống tốt, sống có đạođức không sớm thì muộn cũng được đền đáp, cũng được giúp đỡ bởi những tấm lòngnhân văn, nhân ái Còn kẻ độc ác, ích kỷ, tham lam nhất định sẽ gặp phải những mầmtai họa do chính họ gieo rắc Điều đó là tất yếu

Bên cạnh mối liên hệ nhân - quả và cũng liên quan đến mối liên hệ này còn cómột vấn đề khá lý thú mà theo tôi người giáo viên cũng có thể khai thác Đó chính làtriết lý luân hồi của Phật giáo Mặc dù Tấm bị mẹ con Cám nhiều lần hãm hại, songnhờ có sự hóa thân nhiều lần mà nhân vật Tấm trở nên bất diệt Bị chặt gốc cau rơichết, Tấm hóa thành chim vàng anh Chim vàng anh bị giết thịt, Tấm hóa thành câyxoan đào Cây xoan đào bị chặt Tấm hóa thành khung cửi Khung cửi bị đốt, từ đốngtro tàn, Tấm tiếp tục hóa thân vào quả thị để rồi sau đó trở lại với cuộc đời Quá trình

hóa thân này thể hiện rất nhiều ý nghĩa sâu sắc Nó không chỉ khẳng định sự bất diệtcủa cái thiện, không chỉ thể hiện tính chất đấu tranh gay gắt, quyết liệt giữa cái thiện

và cái ác, giữa cái cao cả và sự thấp hèn mà còn chứa đựng một triết lý sâu xa, mộtniềm tin, một khát vọng mãnh liệt của người dân lao động bình thường về sự vĩnhhằng, bất diệt của những giá trị chân, thiện mỹ đích thực Và tất nhiên, đằng sau đóchính là những ảnh hưởng sâu xa của triết lý luân hồi của Phật giáo

Vậy triết lý luân hồi của Phật giáo đã được thể hiện như thế nào trong quá trìnhhóa thân của Tấm Theo Phật giáo, linh hồn con người là bất tử Sự luân hồi của linhhồn phụ thuộc vào “nghiệp”, tức là phụ thuộc vào toàn bộ hành vi, cử chỉ, lời nói, việclàm, suy nghĩ, tính toán của mỗi một “”kiếp” Nghiệp là nhân thì kiếp chính là quả,nhân nào quả nấy, cũng tức là nghiệp nào kiếp nấy Mỗi một hóa thân của Tấm cũngchính là một vòng luân hồi Chỉ có điều sự luân hồi này không thể hiện qua nhữngphạm trù triết học khô khan mà được thể hiện qua những hình ảnh bình dị như chimvàng anh, cây xoan đào, khung cửi, quả thị… vô cùng thân thương, gần gũi với đờisống văn hóa, phong tục tập quán của các làng quê Việt Nam Sự luân hồi này vừa thểhiện tính nhân - quả, vừa thể hiện chân lý vĩnh hằng cái thiện không chịu chết mộtcách oan ức trong im lặng, không chịu khuất phục trước cái ác Trong cuộc chiến đấu

ấy, chiến thắng sẽ luôn thuộc về cái thiện

Từ những phân tích trên đây, chúng ta thấy rằng truyện cổ tích Tấm Cám không

chỉ là một tác phẩm văn học dân gian mà trên thực tế nó chứa đựng rất nhiều nhữngquan điểm, những triết lý nhân sinh sâu sắc Đặc biệt những triết lý nhân, quả, kiếp,nghiệp… sự luân hồi của triết lý Phật Giáo đã được khái quát khá cô đọng và đầy đủ.Không những thế, trong một chừng mực nào đó, những quan điểm, tư duy triết học