Xuất phát từ tầm quan trọng của các hoạt động phát triển thể chất nhằm nâng cao thể lực cho trẻ, tôi thấy việc tổ chức các trò chơi vận động, trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết
Trang 1TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN RẠNG ĐÔNG
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
“Một số biện pháp nâng cao chất lượng chuyên đề phát triển
thể chất trẻ lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi ”
Lĩnh vực (mã)/cấp học: Giáo dục/Giáo dục mầm non
Tên tác giả: Phạm Thị Hiền
Trình độ chuyên môn: Cao đẳng sư phạm Chức vụ: Giáo viên
Nơi công tác: Trường mầm non thị trấn Rạng Đông Huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
Nam Định, ngày 16 tháng 6 năm 2020
Trang 21 Tên sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng chuyên
đề phát triển thể chất trẻ lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi”
2 Lĩnh vực (mã)/cấp học: Giáo dục/Giáo dục mầm non
3 Thời gian áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Thời gian đã được triển khai thực hiện từ ngày 16/9/2019 đến 16/6/2020
Chức vụ công tác: Giáo viên
Nơi làm việc: Trường mầm non thị trấn Rạng Đông
Điện thoại: 0389 789 966
Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường mầm non thị trấn Rạng Đông
Địa chỉ: Thị trấn Rạng Đông, huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định
Điện thoại: 0228.3728.12
Trang 3
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
I ĐIỀU KIỆN VÀ HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên đặt nền móng cho sự phát triển nhân cách con người mới, con người mới xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Việc chăm sóc giáo dục trẻ em ngay từ những tháng năm đầu tiên của cuộc sống là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa vô cùng quan trọng Giáo dục thể chất là một bộ phận hữu cơ của hệ thống giáo dục, là điều kiện tất yếu đối với việc phát triển con người một cách toàn diện
Bác Hồ đã nói: “Muốn làm được việc tốt, lao động được giỏi phải có sức
khoẻ, mà muốn có sức khoẻ phải luyện tập thể dục thể thao ” (1960) Kêu gọi
mọi người tập thể dục, Bác nói: “Muốn có xã hội khoẻ mạnh thì từng con người
Ở lứa tuổi mầm non cơ thể trẻ đang phát triển mạnh mẽ, hệ thần kinh, hệ
cơ hình thành nhanh, bộ máy hô hấp đang hoàn thiện, cơ thể trẻ còn non yếu dễ
bị phát triển lệch lạc, mất cân đối, nếu không được chăm sóc giáo dục đúng đắn thì có thể gây nên những thiếu sót trong sự phát triển cơ thể trẻ mà không thể khắc phục được
Bên cạnh đó chúng ta thấy rằng các trò chơi liên quan đến vận động của
cơ thể làm cho trẻ sảng khoái tinh thần vui vẻ, trẻ trở nên hoạt bát, nhanh nhẹn
và tự tin hơn Xuất phát từ tầm quan trọng của các hoạt động phát triển thể chất nhằm nâng cao thể lực cho trẻ, tôi thấy việc tổ chức các trò chơi vận động, trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa đối với sự phát triển toàn diện của trẻ Việc giáo dục thể chất không chỉ bảo vệ và tăng cường sức khỏe
mà nó còn là tiền đề cho mọi quá trình phát triển của một cơ thể để trẻ khoẻ mạnh và phát triển toàn diện
Trang 4Năm học 2019-2020, tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5 tuổi C, tôi thấy việc phát triển thể chất của trẻ còn nhiều hạn chế Nội dung dạy học chủ yếu là thực hiện đúng phương pháp, hình thức tổ chức đơn điệu, sơ sài, gây sự nhàm chán đối với trẻ, dẫn đến trẻ nhút nhát càng nhút nhát hơn, không mạnh dạn tự tin tham gia hoạt động, không phát huy hết khả năng tích cực của mình… Như chúng ta đã biết, phát triển thể lực cho trẻ là một nhiệm vụ quan trọng trong trường mầm non Chính vì muốn trẻ có một cơ thể khỏe mạnh được phát triển toàn diện và bản thân tôi là một giáo viên mầm non cũng đang giảng dạy độ tuổi này nên tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng
chuyên đề phát triển thể chất trẻ lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi”
II MÔ TẢ GIẢI PHÁP
1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:
Năm học 2019-2020 nhà trường phân công cho tôi phụ trách lớp mẫu giáo
5 tuổi C với sĩ số là 41 trẻ Bản thân là một giáo viên tâm huyết với nghề, luôn
có tinh thần học hỏi vươn lên, đã có nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy
- Giáo viên trong khối, lớp đoàn kết biết cùng nhau đưa ra các biện pháp
tổ chức các trò chơi vận động nhằm phát triển tốt về thể lực cho trẻ trong các buổi sinh hoạt chuyên môn
- Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ
- Bản thân đã có nhiều năm công tác trong nghề, tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ tận tình với công việc Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn
Trang 5lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày trẻ nhất là việc tổ chức các trò chơi vận động nhằm phát triển tốt về thể lực cho trẻ.
Mặc dù có những thuận lợi cơ bản tuy nhiên trong quá trình thực hiện đề tài này của lớp tôi vẫn có những khó khăn sau:
* Khó khăn:
Tuy nhà trường đã quan tâm mua sắm một số đồ dùng đồ chơi, dụng cụ luyện tập cho trẻ song để đáp ứng sự thay đổi về sĩ số học sinh của từng năm học với mục tiêu phát triển thể chất cho trẻ thì còn thiếu, đồ dùng trực quan chưa hấp dẫn đối với trẻ
Là một trong những trường thuộc vùng nông thôn, đa số phụ huynh làm nông nên ít có điều kiện quan tâm đến con cái, đặc biệt là vấn đề phát triển thể lực cho trẻ Do vậy tình trạng sức khoẻ của trẻ trong toàn trường nói chung và của lớp tôi nói riêng là không đồng đều
- Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn chưa cao Trẻ dễ dàng nhập cuộc chơi nhưng cũng nhanh tự rút ra khỏi trò chơi nếu không còn hứng thú
- Trong lớp còn một số trẻ rụt rè nhút nhát và không thích tham gia vào các hoạt động tập thể Một số trẻ được bố mẹ nuông chiều từ nhỏ, ít có cơ hội được rèn luyện nên lười vận động
- Diện tích sân chơi cho trẻ hoạt động còn chật hẹp
Xuất phát từ đặc điểm chung của trường của lớp và tầm quan trọng của việc tổ chức các trò chơi vận động cho trẻ nhằm phát triển thể lực cho trẻ và đáp ứng được nhiệm vụ trọng tâm của năm học đã thôi thúc tôi đưa ra một số biện pháp nâng cao chất lượng chuyên đề phát triển thể chất trẻ lứa tuổi mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua hình thức tổ chức các trò chơi vận động nhằm phát triển tốt về thể lực cho trẻ đồng thời giúp trẻ hứng thú hơn khi tham gia hoạt động
- Qua đợt khảo nghiệm đầu năm kết quả đạt được:
Trang 62 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến
2.1 Biện pháp 1: Sưu tầm, lựa chọn các trò chơi vận động phù hợp với trẻ theo từng chủ đề
Sắp xếp các trò chơi theo đúng chủ đề là rất cần thiết Chính vì thế tôi đã lập kế hoạch và lựa chọn, sắp xếp các trò chơi vận động phù hợp theo từng chủ
đề, từng môn học Tổ chức các trò chơi vận động nhằm phát huy tính tích cực chủ động của trẻ Tích cực đưa trò chơi dân gian, kết hợp thay đổi một số lời hát của trò chơi cho phù hợp từng chủ đề, vào các hoạt động ở mọi lúc mọi nơi
Ví dụ: Chủ đề: “Trường mầm non thân yêu”
Trò chơi vận động: “Ai nhanh hơn”; “Tìm bạn”; “Ai giỏi nhất”
(Hình ảnh các bé đang thi đua về đich với trò chơi nhảy bao bố)
Trang 7- Trò chơi dân gian: “Lộn cầu vồng”; “Trốn tìm"
* Chủ đề: "Gia đình thân yêu của bé"
- Trò chơi vận động: “Về đúng nhà”; “Chuyền bóng”; “Ai nhanh nhất”;
- Trò chơi dân gian: “Tập tầm vông”; “Mèo đuổi chuột”, "Kéo co"
(Hình ảnh trẻ đang hào hứng vời trò chơi kéo co)
* Chủ đề: "Những nghề nghiệp bé biết
- Trò chơi vận động: “Gánh gạch”; "Tạo dáng" ; “Ai nhanh nhất”;
- Trò chơi dân gian: “Cướp cờ”; “Luồn luồn cảnh dế”, "Đua thuyền"
(Hình ảnh trẻ đang chơi trò chơi “Đua thuyền”)
Trang 8* Chủ đề: "Thế giới động vật xung quanh bé"
- Trò chơi vận động: “Cáo ơi ngủ à”; “Cáo và thỏ”; “Tiếng kêu những con vật”; “Ai nhanh nhất”; “Tạo dáng”;“Mèo và chim sẻ”,“ Đi cà kheo“ một trò chơi đặc trưng của người dân vùng ven biển
- Trò chơi dân gian: “Cắp cua bỏ giỏ”; “Kéo cưa lừa xẻ”; “Xỉa cá mè”,
“Rồng rắn lên mây”
(Hình ảnh trẻ chơi trò chơi vận động đi cà kheo bằng làm bằng ống sữa)
2.2 BiÖn ph¸p 2: Sưu tầm các nguyên vật liệu sẵn có để làm đồ dùng đồ
chơi cho trẻ tham gia vào các trò chơi vận động
Trò chơi vận động thu hút được nhiều trẻ tham gia chơi Vậy muốn tổ chức tốt các trò chơi vận động có kết quả cần phải làm phong phú đồ dùng, đồ chơi cho trẻ hứng thú tham gia trò chơi
Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi vận động cũng vô cùng đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi Mỗi trò chơi vận động có một hoặc nhiều loại đồ dùng, đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được
Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi: “Mèo và chim sẻ” dụng cụ cần có
là mũ mèo và mũ chim sẻ… Hay đơn giản như trò chơi “Bịt mắt bắt dê” cũng không thể tổ chức được nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt Trò chơi
Trang 9kéo co nếu không có sợi dây thừng hoặc dây vải to thì cũng không thể tổ chức trò chơi này được Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi nào
đó giáo viên cần tìm hiểu rõ về cách chơi để từ đó chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi
Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn, tôi đã làm thêm được một số đồ dùng
tự tạo khác để phục vụ cho các trò chơi của trẻ và phù hợp với nội dung chơi:
+ Sử dụng lốp xe cũ để cho trẻ chơi: Bật nhảy qua lốp, chui qua lốp, đi thăng bằng trên lốp xe
(Hình ảnh một số đồ chơi vận động ngoài trời)
+ Mũ các con vật, tranh ảnh, các con rối là các con vật phục vụ cho trò chơi Các đồ dùng đó được làm từ các nguyên vật liệu phế thải đã qua sử dụng như: Vỏ hộp sữa, bìa cứng, thùng cát tông, quả bóng nhựa bị xịt hơi, xốp, ống nước nhựa, giấy màu, giấy báo, lốp xe máy, lốp ô tô… đã được thiết kế tạo ra những đồ dùng phù hợp với từng trò chơi tương ứng với từng chủ đề
Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi vận động nào đó, giáo viên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi
Trang 10(Hình ảnh một số đồ chơi vận động tinh làm bằng các vật liệu phế thải
Trang 11(Hình ảnh một số đồ chơi vận động tinh cho trẻ)
2.3 Biện pháp 3: Xây dựng môi trường giáo dục
Là lớp điểm về chuyên đề phát triển vận động nên tôi rất chú trọng công việc xây dựng môi trường giáo dục phát triển vận động cho trẻ trong và ngoài lớp theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm Với mục đích là tạo cho trẻ cảm giác thân thiện, tích cực, hứng thú với các trò chơi Trong lớp tôi đã chọn vị trí thích hợp để xây dựng góc vận động Ở góc các loại dụng cụ được sắp xếp khoa học, gọn gàng, đảm bảo an toàn, tạo hứng thú cho trẻ
(Hình ảnh sân chơi cho trẻ chơi đá bóng)
Trang 12Cùng với việc tạo môi trường trong lớp, môi trường ngoài lớp cùng các dụng cụ phát triển vận động được sắp xếp theo hướng khuyến khích trẻ hoạt động theo nhóm, lớp, cá nhân đảm bảo các mức độ khác nhau để trẻ lựa chọn
hoạt động
Địa điểm tổ chức các trò chơi vận động cho trẻ là yếu tố rất quan trọng và cần thiết Nếu lựa chọn được địa điểm chơi phù hợp giúp cho trẻ hứng thú khi tham gia vào trò chơi sẽ đem lại hiệu quả cao từ đó giúp cho trẻ phát triển tốt về thể lực Mỗi trò chơi vận động đều có một cách chơi khác nhau
Chính vì vậy trước khi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động giáo viên cần nắm rõ cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp
Có trò chơi mang tính chất tập thể thường có số lượng người tham gia chơi đông đòi hỏi địa điểm chơi phải rộng như trò chơi: “Đuổi bắt”; “Kéo co”;
“Rồng rắn lên mây”; “Mèo đuổi chuột”; “Thả đỉa ba ba”; “Mèo và chim sẻ”;“Ô
tô và chim sẻ” tôi tổ chức cho trẻ chơi ngoài sân trường bằng phẳng có lát gạch đảm bảo an toàn và đủ diện tích cho trẻ
Các trò chơi vận động có thể tổ chức cho trẻ chơi ở bãi cỏ nhằm tạo cho trẻ được vui chơi tự do, gần gũi với thiên nhiên và đảm bảo cho trẻ khi ngã sẽ không bị đau hoặc xước da như các trò chơi: “Gà trong vườn rau”; “Bịt mắt bắt dê”; “Trốn tìm ”
Nhưng có những trò chơi trẻ chơi theo nhóm nhỏ như trò chơi: “Tập tầm vông”; “Chi chi chành chành”; “Lộn cầu vồng”; “Bắt bướm”; “Đàn chuột con” tôi đã tổ chức cho trẻ chơi trong lớp, tập, một số bài tập theo nền nhạc vào buổi chiều trong lớp học
Việc chuẩn bị địa điểm phù hợp để tổ chức các vận động và làm đồ dùng
đồ chơi phục vụ cho các cho vận động Sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp, hấp dẫn giúp cho trẻ khi tham gia vào các trò chơi vận động một cách thoải mái, trẻ ghi nhớ trò chơi được lâu hơn và trẻ rất hứng thú tham gia vào các trò chơi vận động
Trang 13(Hình ảnh trẻ tập một số vận động theo nhạc vào buổi chiều trong lớp)
2.4 Biện pháp 4: Kết hợp lời ca, đồng dao tạo hứng thú cho trẻ khi chơi trò chơi vận động
Để các trò chơi vận động không bị nhàm chán, tăng thêm hứng thú cho trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, mạnh dạn, tự tin, yêu cầu của giáo viên phải luôn điều chỉnh hình thức, nâng cao yêu cầu của trò chơi, đưa thêm trò chơi mới thay đổi nhịp độ đội hình… Tôi đã tìm nhiều hình thức để lôi cuốn trẻ vào trò chơi
Trò chơi kết hợp lời ca có ý nghĩa luyện kỹ năng cho trẻ Nó góp phần phát triển toàn diện cho trẻ Trong đó, phát triển ngôn ngữ có mối quan hệ qua lại biện chứng với sự phát triển toàn diện về các lĩnh vực cho trẻ mầm non Bởi
lẽ ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc tích luỹ kiến thức, phát triển tư duy và còn là phương tiện làm phong phú đời sống tinh thần của trẻ, đáp ứng nhu cầu giao tiếp giữa trẻ và mọi người xung quanh Là cơ sở cho việc làm phong phú hơn vốn ngôn ngữ, tạo môi trường rèn luyện ngôn ngữ nói
Sử dụng những bài đồng dao đã có sẵn của tác giả đã viết, được truyền
từ đời này sang đời khác bằng phương pháp truyền miệng, hay đưa vào các trò chơi để giáo dục ngữ âm cho trẻ Giúp trẻ rèn luyện về ngôn ngữ, có kỹ năng phát âm tốt, trẻ húng thú chơi các trò chơi có lời đồng dao
Trang 14Trong những bài đồng dao với hình thức thơ bốn chữ được cấu thành từng hai cặp, hai chữ một, thể hiện rõ nhịp điệu 2 – 2 nhịp đi và thích hợp nhất để hành động Đồng thời tạo cho các em dễ nhớ nhất, vui nhộn nhất
Ví dụ: Để đưa trẻ vào những trò chơi, thêm sự hứng thú, tôi dựng cảnh ngôi đình cùng những cây hoa, cây xanh, trang trí màu rực rỡ Sau đó cô giới thiệu trò chơi, cách chơi, luật chơi và cho trẻ chơi
+ Cô dùng các âm thanh, tín hiệu để thu hút trẻ lại, sau đó giới thệu tên trò chơi, cách chơi, luật chơi Dùng lời nói để động viên, khuyến khích trẻ hứng thú tham gia vào trò chơi
Thường thì các trò chơi vận động nhằm phát triển về các cơ tay, cơ chân, đều có lời ca, lời hát, đồng dao kèm theo khi trẻ chơi trẻ thường vừa hát vừa chơi hoặc đọc đồng dao nào đó Các lời hát, đồng dao khiến cho không khí của trò chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn
Ví dụ: Trò chơi “Trời nắng trời mưa” trẻ vừa hát vừa làm động tác giống các chú thỏ đang chạy nhảy “Trời nắng trời nắng”; Hay trò chơi “Lộn cầu vồng”, “Chi chi chành chành”, trẻ đọc lời ca câu hát đó dường như không có mạch ý nào rõ ràng nhưng thiếu nó thì không thể tiến hành được
Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, lời hát… vừa rèn luyện thể lực vừa phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt với trẻ giúp trẻ
mở rộng vốn từ Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời hát, thơ mầm non, ca, đồng dao, trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ: Hoạt động chiều; giờ đón – trả trẻ; hoạt động ngoài trời Khi trẻ thuộc lời ca, tôi tổ chức cho trẻ chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia chơi
Với việc sử dụng thơ, đồng dao, ca dao trong khi tổ chức các trò chơi vận động lôi cuốn trẻ vào trò chơi một cách tự nhiên, trẻ rất hứng thú, chủ động chơi, không bị gò bó hay ép buộc
Các trò chơi mà giáo viên tổ chức cho trẻ nhằm phát triển các giác quan, tăng cường thể lực cho trẻ, giúp trẻ trở thành những người lao động tài giỏi trong tương lai Những trẻ chơi một cách hăng hái, hoạt động nổi bật trong khi