“Trong hiệp định TPP cam kết mở cửa thị trường lộ trình xóa bỏ thuế quan đối với hàng dệt may đang được thiết kế theo 03 nhóm: Nhóm loại bỏ thuế ngay sau khi TPP có hiệu lực; nhóm loại b
Trang 1TÓM TẮT LUẬN VĂN
Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đang là xu thế tất yếu cho sự phát triển nền kinh
tế thế giới nói chung và của các quốc gia nói riêng hiện nay với rất nhiều hiệp định thương mại tự do được đàm phán và ký kết Trong đó Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết bởi 12 quốc gia trong năm 2016 được coi là hình mẫu hợp tác kinh tế đầu thế kỷ 21 Với thị trường hơn 800 triệu dân, chiếm 40% GDP thế giới, lưu lượng giao dịch hàng hóa chiếm 30% thương mại toàn cầu, Hiệp định TPP kỳ vọng sẽ giúp thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa làm tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cho các nước tham gia trong đó có Việt Nam Ngành dệt may của Việt Nam được đánh giá là ngành hưởng lợi nhiều nhất khi tham gia vào TPP Các doanh nghiệp dệt may sẽ có cơ hội tiếp cận được với những thị trường mới, rộng lớn và đầy tiềm năng với mức thuế xuất khẩu vào các thị trường này sẽ giảm về 0% Công ty Cổ phần May Nam Hà tiền thân là doanh nghiệp Nhà nước được cổ phần hóa vào năm 2000 có nhiệm vụ sản xuất kinh doanh hàng may mặc trong nước và xuất khẩu Khi Việt Nam gia nhập TPP sẽ tạo cơ hội rất lớn cho Công ty tìm kiếm, mở rộng thị trường, phát triển xuất khẩu nhưng cũng sẽ đem đến những thách thức không hề nhỏ mà Công ty phải đối mặt như phải đáp ứng được các tiêu chuẩn, quy định mà Việt Nam đã cam kết về xuất khẩu hàng dệt may trong TPP Do vậy, làm sao để tận dụng được những cơ hội lớn mà TPP mang đến từ đó thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc sang các nước thành viên TPP là một vấn đề cấp thiết, ảnh hưởng tới sự
tồn tại và phát triển của Công ty Từ thực trạng trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Thúc đẩy
xuất khẩu hàng may mặc sang các nước thành viên TPP của Công ty Cổ phần May Nam Hà” với mục tiêu đánh giá thực trạng thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc tại Công
ty và xác định những ưu điểm, tồn tại hạn chế, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc sang các nước thành viên TPP cho Công ty Cổ phần May Nam Hà
Luận văn đã đưa ra tổng quan về hiệp định TPP thông qua việc giới thiệu nguồn gốc hình thành hiệp định, quá trình đàm phán tham gia của các nước và một số thông tin chủ yếu về các nước thành viên TPP Tiếp đó luận văn tiếp tục đề cập đến các quy định của TPP liên quan đến xuất khẩu hàng dệt may bao gồm các quy định về:
Trang 2- Quy tắc về xuất xứ: “Các doanh nghiệp sản xuất hàng may mặc xuất khẩu để được hưởng những ưu đãi về thuế quan khi xuất khẩu vào các nước thành viên TPP thì sản phẩm phải đạt tỷ lệ nội địa hoá từ 60% tổng giá trị trở lên, chỉ được phép nhập tối đa 40% nguyên vật liệu từ các nước ngoài khối TPP đồng thời được áp dụng nguyên tắc cộng gộp xuất xứ khi tính hàm lượng giá trị khu vực – chỉ nguyên vật liệu/bán thành phẩm có xuất xứ từ các nước TPP mới được cộng gộp với nhau”
- Quy định về lao động: “Cũng như các FTA thế hệ mới khác, Hiệp định TPP không đưa ra tiêu chuẩn riêng về lao động mà chỉ khẳng định lại các tiêu chuẩn lao động
được nêu trong Tuyên bố năm 1998 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về Những
nguyên tắc và quyền cơ bản trong lao động mà tất cả các nước thành viên TPP đều có
nghĩa vụ tôn trọng, thúc đẩy và thực thi với tư cách thành viên ILO” Cụ thể, TPP yêu cầu các nước thành viên phải đảm bảo trong pháp luật và thực tiễn của mình các nguyên tắc
về quyền lao động thuộc 02 nhóm: Nhóm các nguyên tắc trong tuyên bố của ILO năm
1998 và Nhóm các nguyên tắc về điều kiện lao động “chấp nhận được”
- Quy định về môi trường: “TPP không đặt ra tiêu chuẩn nào về chính sách, pháp luật môi trường mà các nước phải tuân thủ mà chỉ nhấn mạnh nghĩa vụ các nước phải đảm bảo có hệ thống pháp luật đầy đủ về môi trường theo hướng nâng cao dần mức độ bảo vệ môi trường và phải thực thi hiệu quả và nghiêm túc pháp luật đó”
Ngoài ra còn có các quy định về cam kết mở cửa thị trường “Trong hiệp định TPP cam kết mở cửa thị trường (lộ trình xóa bỏ thuế quan) đối với hàng dệt may đang được thiết kế theo 03 nhóm: Nhóm loại bỏ thuế ngay sau khi TPP có hiệu lực; nhóm loại bỏ thuế theo lộ trình 5 năm (giảm dần đều trong 5 năm kể từ khi TPP có hiệu lực) và nhóm nhạy cảm (chỉ giảm thuế vào thời điểm TPP có hiệu lực, sau đó giữ nguyên mức thuế và
sẽ được loại bỏ sau 10 hoặc 15 năm)”.”
Căn cứ vào các quy định của TPP đối với xuất khẩu hàng dệt may luận văn đã chỉ
ra được các cơ hội cơ hội đối với các doanh nghiệp dệt may Việt Nam khi thực hiện các cam kết trong TPP như xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang các nước TPP gia tăng nhờ các rào cản thuế quan được cắt giảm hoặc gỡ bỏ, thúc đẩy các doanh nghiệp dệt nhuộm phát triển mạnh, tiếp cận được với nguồn vốn lớn, máy móc thiết bị sản xuất với
Trang 3công nghệ hiện đại, trình độ quản lý tiên tiến của các công ty lớn trên thế giới… và các thách thức mà các doanh nghiệp này phải đối mặt như khó khăn khi phải đáp ứng yêu cầu
về quy tắc xuất xứ trong TPP, thách thức đến từ các tiêu chuẩn về lao động và môi trường trong TPP đòi hỏi phải đáp ứng ở mức độ cao hơn, phải đối mặt với sự cạnh tranh mạnh
mẽ và gay gắt đến từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài,… Trong Chương 1 luận văn cũng đã đưa ra lý luận về thúc đẩy xuất khẩu của doanh nghiệp Nội dung của thúc đẩy xuất khẩu được tiếp cận theo góc độ quản trị Đi từ việc xác định mục tiêu thúc đẩy xuất khẩu của Công ty sang các nước thành viên TPP, xây dựng chiến lược và lập kế hoạch thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc tới các nước TPP cho đến việc tổ chức thực hiện
và đánh giá và điều chỉnh chiến lược thúc đẩy xuất khẩu Những nội dung thúc đẩy xuất khẩu này gắp liền với việc đáp ứng các quy định của TPP đối với hàng dệt may
Luận văn sử dụng phương pháp tổng hợp, thống kê số liệu từ các báo cáo về đặc tiểm, tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty trong giai đoạn 2011 – 2015 sau đó xử lý, phân tích, diễn giải các số liệu này từ đó rút ra những nhận xét, đánh giá tình hình thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc tại Công ty sang các nước thành viên TPP
Cụ thể luận văn đã phân tích về thực trạng xuất khẩu hàng may mặc của Công ty sang các nước thành viên TPP giai đoạn 2011 – 2015 Trong đó tập trung đi sâu vào phân tích kim ngạch xuất khẩu của Công ty, doanh thu của Công ty, các phương thức xuất khẩu sang các nước thành viên TPP, cơ cấu các mặt hàng xuất khẩu sang các nước thành viên TPP,
cơ cấu thị trường xuất khẩu sang các nước thành viên TPP Sau khi phân tích thực trạng xuất khẩu, luận văn tiếp tục tiến hành phân tích thực trạng việc thúc đẩy xuất khẩu sang các nước TPP của Công ty giai đoạn 2011 – 2015 Đối với nội dung này luận văn đã tiến hành làm rõ mức độ đáp ứng các yêu cầu quy định của TPP đối với xuất khẩu hàng dệt may của Công ty giai đoạn 2011 – 2015 bao gồm mức độ đáp ứng các yêu cầu về quy tắc
xuất xứ, mức độ đáp ứng yêu cầu về lao động và mức độ đáp ứng yêu cầu về môi trường
Từ những phân tích này luận văn đã đưa ra kết quả đánh giá bao gồm các ưu điểm
và hạn chế về thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần May Nam Hà sang các nước thành viên TPP giai đoạn 2011 – 2015 Các ưu điểm đó là xuất khẩu hàng may mặc sang các nước thành viên TPP của Công ty giai đoạn 2011 – 2015 đã đạt được
Trang 4những kết quả tốt, Công ty đã chú trọng thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc sang các nước thành viên TPP, Công ty đã đáp ứng được một số các yêu cầu, quy định của TPP liên quan đến vấn đề lao động bao gồm: yêu cầu về độ tuổi của người lao động; yêu cầu về trả lương tối thiểu cho người lao động; yêu cầu về không phân biệt đối xử trong lao động; đáp ứng được các yêu cầu về giờ làm việc, Công ty đáp ứng được yêu cầu về môi trường với một số nguồn chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất như chất thải rắn, chất thải lỏng, chất thải nguy hại Bên cạnh các ưu điểm, luận văn đã chỉ ra các hạn chế còn tồn tại trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty sang các nước TPP giai đoạn
2011 – 2015 như Công ty chưa đáp ứng được yêu cầu về quy tắc xuất xứ quy định trong hiệp định TPP đối với các sản phẩm may mặc xuất khẩu, Công ty chưa đáp ứng được hết các yêu cầu về vấn đề an toàn lao động trong quá trình sản xuất, một số vấn đề về môi trường trong quá trình sản xuất của Công ty chưa đáp ứng được yêu cầu theo quy định của TPP Ngoài ra luận văn còn đưa ra một số tồn tại hạn chế khác trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty như gia công xuất khẩu còn chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu hình thức xuất khẩu hàng may mặc của Công ty sang thị trường các nước TPP, công tác thiết kế đổi mới sản phẩm còn chậm chưa bắt kịp với xu hướng thời trang của thế giới, thương mại điện tử chưa được ứng dụng nhiều trong giao thương xuất khẩu hàng hóa
Sau khi đưa ra các tồn tại hạn chế trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty, luận văn đã tập trung chỉ ra các nguyên nhân chủ quan và nguyên nhân khách quan dẫn đến các hạn chế đấy Đối với nguyên nhân chủ quan đó là Công ty chưa đầu tư nhiều vào việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu trong nước và từ các nước thành viên TPP để phục vụ sản xuất, Công ty chưa tìm được đơn vị phối hợp tổ chức huấn luyện an toàn lao động, an toàn hóa chất cho người lao động, Công ty chưa có các biện pháp yêu cầu người lao động sử dụng thiết bị bảo hộ trong quá trình làm việc, Công ty chưa quan tâm đến vấn đề đảm bảo môi trường sản xuất an toàn cho người lao động, Công ty chưa chú trọng đến việc mở rộng quy mô sản xuất, nguồn nhân lực phục vụ cho công tác thiết
kế và đổi mới sản phẩm còn thiếu và yếu, Công ty chưa quan tâm đầu tư nhiều vào hoạt động thương mại điện tử Nguyên nhân khách quan được luân văn chỉ ra là Việt Nam
Trang 5thiếu nhiều doanh nghiệp đầu tư vào ngành công nghiệp phụ trợ phụ vụ cho việc sản xuất hàng may mặc, các doanh nghiệp hoạt động trong ngành công nghiệp phụ trợ phụ vụ cho việc sản xuất hàng may mặc không cạnh tranh được với các doanh nghiệp cùng ngành tại các quốc gia khác, người lao đông chưa hiểu hết về những quyền lợi mà mình được hưởng và ý thức tuân thủ các quy định của Công ty chưa cao, Nhà nước chưa có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ
Dựa vào đánh giá những tồn tại hạn chế về thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần May Nam Hà sang các nước thành viên TPP giai đoạn 2011 – 2015 và những nguyên nhân dẫn đến những tồn tại hạn chế này, luận văn đã đưa ra các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần May Nam Hà sang các nước thành viên TPP khi TPP có hiệu lực Các giải pháp được đưa ra bao gồm:
- Giải pháp về nguồn nguyên liệu: Công ty có thể vận dụng cơ chế “một đổi một” :
“Doanh nghiệp mua một đơn vị vải bông thích hợp làm quần có xuất xứ từ Hoa Kỳ sẽ được phép sử dụng một đơn vị vải bông nhập khẩu từ các nước ngoài khu vực TPP để sản xuất hàng may mặc xuất khẩu sang Hoa Kỳ và hưởng thuế 0%” Ngoài việc áp dụng cơ chế “một đổi một” để đáp ứng yêu cầu về xuất xứ, Công ty cũng có thể sử dụng các loại vải trong danh mục nguồn cung thiếu hụt của TPP để sản xuất sản phẩm mà vẫn được hưởng những ưu đãi về thuế quan khi xuất khẩu sang các nước TPP Theo quy định tại hiệp định TPP: “Danh mục nguồn cung thiếu hụt gồm 194 loại sợi, vải được phép sử dụng từ ngoài khu vực TPP, trong đó 186 mặt hàng sẽ được áp dụng vĩnh viễn và 8 mặt hàng chỉ được áp dụng cơ chế này trong 5 năm” Ngoài ra Công ty cũng có thể thực hiện biện pháp sử dụng nguồn cung nguyên vật liệu trong nước đối với các loại nguyên vật liệu mà Việt Nam có thể sản xuất được
- Giải pháp đáp ứng yêu cầu về lao động:“Công ty cần thực hiện việc huấn luyện
an toàn lao động theo quy định tại Thông tư số 27/2013/TT-BLĐTBXH ngày 18/10/2013 của Bộ Lao Động Thương Binh và Xã Hội và huấn luyện an toàn hóa chất theo quy định tại Thông tư số 36/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương.”Ngoài ra luận văn cũng đã đưa
ra các biệp pháp giúp Công ty yêu cầu người lao động sử dụng thiết bị bảo hộ trong quá trình làm việc
Trang 6- Giải pháp đáp ứng điều kiện về môi trường: Đối với việc giảm thiểu lượng bụi trong không khí Công ty cần thực hiện đầu tư lắp đặt và sử dụng hệ thống lọc bụi tay áo
để giảm thiểu nồng độ bụi, Công ty cần phải cho công nhân thường xuyên vệ sinh, quét dọn lượng bụi vải rơi vãi quanh khu vực sản xuất Đối với việc giảm thiểu lượng tiếng ồn Công ty cần thực hiện các biện pháp như thực hiện lắp đặt máy móc, thiết bị đúng yêu cầu kỹ thuật nhằm làm giảm chấn động khi hoạt động; Bố trí khoảng cách giữa các máy móc, thiết bị có độ ồn lớn hợp lý; Thường xuyên bảo dưỡng các máy móc, thiết bị để đảm bảo máy luôn trong tình trạng hoạt động tốt
Ngoải ra luận văn còn đưa ra luận văn đưa ra một số kiến nghị để tạo lập môi trường vĩ mô cho các doanh nghiệp:
- Nhà nước tạo môi trường, điều kiện thuận lợi nhất về cơ chế, chính sách để doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế phát triển bình đẳng, bền vững và cạnh tranh lành mạnh nhằm phát huy mọi nguồn lực cho đầu tư kinh doanh
- Nhà nước hỗ trợ nâng cao năng lực công nghệ cho doanh nghiệp thông qua việc hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, đổi mới công nghệ phục vụ phát triển sản phẩm mới, công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, sản phẩm chủ lực, sản phẩm trọng điểm; tiếp nhận, cải tiến, hoàn thiện và làm chủ công nghệ thông qua các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, tư vấn, tìm kiếm, giải mã, chuyển giao công nghệ; phân tích, đánh giá, định giá, nối kết cung cầu, phát triển thị trường công nghệ; xây dựng và đạt được các tiêu chuẩn tiến tiến cho sản phẩm, quản lý quy trình sản xuất, môi trường
- Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia hoạt động xúc tiến thương mại, phát triển xuất khẩu, thị trường trong nước để tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ
- Nhà nước xây dựng chương trình hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập từ đó giúp các doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao lợi thế cạnh tranh, giảm thiểu rủi
ro trong quan hệ kinh tế quốc tế, góp phần tăng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia thị trường quốc tế
Điểm mới của luận văn là các vấn đề như việc phân tích thực trạng thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty sang các nước thành viên TPP giai đoạn 2011-2015 và đánh giá những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân trong việc thúc đẩy xuất khẩu hàng may
Trang 7mặc của Công ty sang các nước TPP được trình bày, diễn giải trong bối cảnh Việt Nam đang đàm phán gia nhập TPP và các doanh nghiệp Việt Nam cũng như Công ty Cổ phần May Nam Hà đã bắt đầu chuẩn bị, tận dụng các điều kiện mới để khai thác cơ hội thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc sang các nước TPP khi Hiệp định chính thức có hiệu lực Đồng thời các giải pháp giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng may mặc của Công ty sang các nước TPP được đưa ra trong bối cảnh khi TPP có hiệu lực Tuy nhiên, luận văn chưa thể đánh giá và bao quát được hết tất cả các tác động của Hiệp định TPP đến việc xuất khẩu hàng may mặc của Công ty Cổ phần May Nam Hà nói riêng và các doanh nghiệp dệt may Việt Nam nói chung sang các nước thành viên TPP trong tương lai khi TPP chính thức có hiệu lực