Tăng cường công tác quản lý ngân sách cấp xã thị trấn của UBND huyện thanh oai thành phố hà nội (tt)

Bên cạnh những kết quả đạt được rất đáng khích lệ trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn, thực hiện các biện pháp phúc lợi xã hội, chăm lo các gia đình chính sách NSX cũng bộc lộ nhữn

TÓM TẮT LUẬN VĂN LỜI MỞ ĐẦU

Quản lý NSX là hoạt động quản lý thu chi của Nhà nước trong một giai đoạn nhất định với mục tiêu thực hiện tốt các khoản thu và phân bổ dự toán các khoản chi tiêu hiệu quả

Thanh Oai là một huyện ngoại thành phía Tây Nam của thủ đô Hà Nội, KT - XH còn nhiều khó khăn, người dân sống chủ yếu bằng nghề sản xuất nông nghiệp Thời gian qua, cùng với những đổi thay của đất nước, xây dựng nông thôn mới, NSX đã có nhiều biến đổi tích cực, tạo nguồn thu ngày càng lớn hơn, đáp ứng nhu cầu chi phong phú và đa dạng Nguồn thu của NSX đã không ngừng tăng lên, ngoài các khoản thu thường xuyên, NSX đã tích cực khai thác và huy động các nguồn thu khác để phục vụ cho yêu cầu xây dựng các công trình phúc lợi xã hội tại địa phương Bên cạnh những kết quả đạt được rất đáng khích lệ trong việc đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn, thực hiện các biện pháp phúc lợi xã hội, chăm lo các gia đình chính sách NSX cũng bộc lộ những yếu kém và hạn chế nhất định

Quản lý ngân sách phải vừa đảm bảo tính tập trung của chính sách tài chính quốc gia, vừa phát huy tính năng động, sáng tạo, tính tự chủ, tính minh bạch và trách nhiệm

đang được đặt ra rất cấp bách cả về thực tiễn và lý luận Chính vì lý do trên, đề tài “Tăng cường CTQL NSX của UBND huyện Thanh Oai, Thành phố Hà Nội” được chọn để đi

sâu nghiên cứu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ

NGÂN SÁCH CẤP XÃ, THỊ TRẤN 1.1 NSX TRONG HỆ THỐNG NSNN

1.1.1 Khái niệm NSX

NSX (gọi chung NSX) là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền Nhà nước cấp xã, thị trấn nhằm

phục vụ cho việc thực hiện các chức năng của Nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công, phân cấp quản lý

1.1.2 Đặc điểm của NSX

Là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN nên NSX cũng mang đầy đủ các đặc điểm chung của ngân sách các cấp chính quyền địa phương

NSX là một cấp ngân sách nằm trong hệ thống NSNN, tuy nhiên do yêu cầu nhiệm vụ của từng cấp ngân sách khác nhau nên các cấp ngân sách bên cạnh những đặc điểm chung còn có những đặc điểm riêng NSX có những đặc điểm cơ bản sau:

- NSX là một quỹ tập trung của cơ quan chính quyền Nhà nước cấp cơ sở hoạt động của quỹ này hoạt động trên hai phương diện:

- Các hoạt động thu chi của NSX luôn gắn với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã, thị trấn theo Luật định

1.1.3 Nội dung của NSX

a Thu NSX

* Các khoản thu NSX hưởng một trăm phần trăm (100%)

Đây là các khoản thu dành cho xã, thị trấn sử dụng toàn bộ để chủ động về nguồn tài chính đảm bảo các nhiệm vụ thường xuyên, chi đầu tư phát triển Căn cứ quy mô giữa nguồn thu, chế độ phân cấp quản lý KT - XH và nguyên tắc đảm bảo tối đa nguồn tại chỗ cân đối cho các nhiệm vụ chi thường xuyên

* Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giữa NSX với ngân sách cấp trên:

Theo quy định của Luật NSNN gồm:

- Thuế chuyển quyền sử dụng đất;

- Thuế nhà, đất;

- Thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh;

- Thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình;

- Lệ phí trước bạ nhà, đất

* Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho NSX

Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho NSX gồm:

- Thu bổ sung để cân đối ngân sách

- Thu bổ sung có mục tiêu

b Nhiệm vụ chi của NSX

Chi NSX gồm: Chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho NSX Căn cứ chế độ phân cấp quản lý KT -

XH của Nhà nước, các chính sách chế độ về hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội và nhiệm vụ phát triển KT - XH của xã, thị trấn Khi phân cấp nhiệm vụ chi NSX Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét giao cho NSX thực hiện các nhiệm vụ chi dưới đây:

* Chi đầu tư phát triển gồm:

* Các khoản chi thường xuyên:

* Chi chuyển nguồn từ NSX năm trước sang năm sau

* Căn cứ vào định mức, chế độ, tiêu chuẩn của Nhà nước; Hội đồng nhân dân cấp

tỉnh quy định cụ thể mức chi thường xuyên cho từng công việc phù hợp với tình hình đặc điểm và khả năng ngân sách địa phương

1.1.4 Vai trò của NSX

1.1.4.1 NSX là công cụ tài chính quan trọng để chính quyền xã, thị trấn thực hiện mọi chức năng nhiệm vụ được giao

Công việc xây dựng hạ tầng KT - XH là nhiệm vụ rất quan trọng của chính quyền

xã, thị trấn nhằm mục đích phát triển kinh tế, đẩy mạnh giao lưu hàng hóa, góp phần to lớn vào việc khai thác tiềm năng và thế mạnh, thúc đẩy xóa bỏ phương thức cổ truyền, tự cung tự cấp dẫn đến hình thành nền kinh tế hàng hóa phong phú, đa dạng và phát triển kích thích áp dụng kỹ thuật, công nghệ mới ở nông thôn, từ đó tạo điều kiện để thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công - nông nghiệp hiện đại

1.1.4.2 NSX là công cụ tài chính quan trọng để chính quyền nhà nước cấp xã, thị trấn điều chỉnh các hoạt động của xã, thị trấn đi đúng hướng, thu hút vốn đầu tư phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội ở xã, thị trấn

Ngoài vai trò giúp cho quá trình quản lý tốt về mặt hành chính ở địa phương, NSX cũng đã góp phần vào việc phát triển và ổn định đời sống kinh tế, văn hóa - xã hội tại địa

phương

1.1.4.3 Xây dựng NSX vững chắc là điều kiện quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới, giảm sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị

Đặt ra các kế hoạch và chính sách hỗ trợ cho phát triển nông thôn như: phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, chính sách xóa đói giảm nghèo, đầu tư cơ sở hạ tầng cho nông thôn từ NSNN, mở rộng tín dụng nông thôn…

1.2 QUẢN LÝ NSX

1.2.1 Khái niệm quản lý NSX

Quản lý NSX là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ của chính quyền nhà nước cấp xã, thị trấn trong phạm vi được phân cấp quản lý

1.2.2 Nguyên tắc quản lý NSX

1.2.2.1 Thực hiện đúng các quy định của nhà nước

1.2.2.2 Nguyên tắc thống nhất trong quản lý NSX

1.2.2.3 Nguyên tắc cân đối ngân sách

1.2.2.4 Nguyên tắc công khai minh bạch

1.2.2.5 Nguyên tắc sử dụng hiệu quả các nguồn ngân sách

1.2.3 Nội dung quản lý NSX

1.2.3.1 Lập dự toán NSX

Đây là khâu mở đầu của một chu trình ngân sách, nó đặt cơ sở nền tảng cho những khâu tiếp theo Nó là quá trình phân tích, đánh giá khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính để từ đó xác lập các chỉ tiêu thu, chi một cách đúng đắn, có căn cứ khoa học và thực tiễn Đồng thời trên cơ sở đó có thể xác lập các biện pháp lớn về KT - XH để tổ chức tốt các chỉ tiêu đã đề ra

1.2.3.2 Chấp hành NSX

- Căn cứ dự toán NSX và phương án phân bổ NSX cả năm đã được Hội đồng nhân dân xã, thị trấn quyết định, Uỷ ban nhân dân xã, thị trấn phân bổ chi tiết dự toán chi ngân sách xã, thị trấn theo Mục lục NSNN gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để làm

căn cứ thanh toán và kiểm soát chi

- Tổ chức thu ngân sách:

- Tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách:

- Kiểm tra, giám sát hoạt động NSX:

1.2.3.4 Kế toán và quyết toán NSX

- Tài chính xã, thị trấn có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán và quyết toán NSX theo Mục lục NSNN và chế độ kế toán NSX hiện hành; thực hiện chế độ

báo cáo kế toán và quyết toán theo quy định

- Quyết toán NSX hàng năm

1.2.4 Các tiêu chí về hiệu quả quản lý NSX

1.2.4.1 Hiệu quả quản lý thu NSX

Hiệu quả quản lý thu NSX thể hiện ở việc thu đúng, thu đủ, khai thác hợp lý các nguồn lực tài chính tiềm năng và sẵn có trong nền kinh tế, đi đôi với việc bồi dưỡng và tăng cường các nguồn thu nhằm tiếp ứng nhu cầu ngày càng cao trong việc đảm bảo quan hệ cân đối NSX

1.2.4.2.Hiệu quả quản lý chi NSX

Hiệu quả quản lý chi NSX được biểu hiện ở sự phân phối hợp lý, có tính trọng tâm, trọng điểm, nhằm đem lại hiệu quả bền vững đối với đầu tư phát triển và tiết kiệm tối đa trong các khoản chi thường xuyên trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ KT - XH tương ứng đã xác lập

1.2.4.3 Đảm bảo chức năng của NSX

Để việc quản lý NSX được hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ phát triển KT

- XH thì trong quá trình thực hiện phải đảm bảo được hai chức năng của NSX đó là chức năng phân phối và chức năng giám đốc

1.2.5 Các nhân tố tác động ảnh hưởng đến quá trình quản lý thu, chi NSX

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ,

THỊ TRẤN CỦA UBND HUYỆN THANH OAI, TP HÀ NỘI THỜI

GIAN QUA

2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ – XÃ HỘI CỦA HUYỆN THANH OAI,

TP HÀ NỘI

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Thanh Oai là một huyện đồng bằng nằm ở phía Tây Nam của Thành phố Hà Nội,

có vị trí địa lý liền kề với quận Hà Đông, với trung tâm kinh tế - chính trị là thị trấn Kim Bài cách quận Hà Đông khoảng 14 km, cách trung tâm thành phố Hà Nội 20 km về phía Bắc Toàn huyện có 20 xã và 01 thị trấn với tổng diện tích tự nhiên là 12.385,56 ha và dân số là 176.336 người (tính đến tháng 12 năm 2015)

Tính đến thời điểm điều tra toàn huyện có 46.305 hộ, quy mô trung bình 3,81 người/hộ, trong đó khu vực đô thị 1.669 hộ, trung bình 3,50 người/hộ và khu vực nông thôn 4.4636 hộ, trung bình 3,82 người/hộ

2.1.2 Điều kiện KT - XH giai đoạn 2010 - 2015

Trong những năm qua KT - XH của huyện Thanh Oai phát triển khá toàn diện, duy trì được mức tăng trưởng kinh tế ngang với mức bình quân chung của cả nước, góp phần quan trọng vào việc phát triển KT - XH, đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước

Tổng giá trị sản xuất tăng nhanh, năm 2010 đạt 1.792,5 tỷ đồng; đến năm 2015 đạt 11.058,0 tỷ đồng, gấp 6,17 lần so với năm 2010 Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn

2010 - 2015 đạt 15,47%, thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 12,6 triệu đồng, đến năm 2015 đạt 27,5 triệu đồng/người/năm

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ, THỊ TRẤN CỦA UBND HUYỆN THANH OAI GIAI ĐOẠN 2011 – 2015

2.2.1 Cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý NSX của UBND huyện Thanh Oai, Thành phố Hà Nội

Trước hết cơ sở pháp lý cơ bản và chung nhất cho mọi hoạt động ngân sách là Hiến pháp Bên cạnh đó còn có các Thông tư của Bộ Tài chính cụ thể trong từng hoạt động của quản lý ngân sách tạo thành các chính sách pháp luật nhà nước liên quan đến quản lý

NSX của UBND huyện Thanh Oai Bao gồm:

Trong công tác lập dự toán ngân sách

Trong công tác chấp hành dự toán ngân sách

Trong công tác quyết toán ngân sách

2.2.2 Bộ máy quản lý NSX của UBND huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội

Ở cấp huyện: UBND huyện Thanh Oai thành lập tổ quản lý NSX trực thuộc phòng Tài chính – Kế hoạch có nhiệm vụ trực tiếp hướng dẫn và kiểm tra việc chấp hành chế độ quản lý tài chính NSX trên địa bàn theo Luật NSNN

Ở cấp xã, thị trấn: Việc quản lý NSX không chỉ bộ phận Tài chính – Kế toán đảm nhận mà tất cả 7 bộ phận chuyên môn chuyên trách cấp xã, thị trấn đều tham gia trực tiếp vào việc xây dựng dự toán thu, chi đối với bộ phận mình

2.2.3 Nội dung quản lý NSX

2.2.3.1 Công tác lập dự toán NSX

Trong những năm gần đây công tác lập dự toán ngân sách trên địa bàn huyện đã được quan tâm chú trọng Tuy nhiên, do chưa nắm bắt được hết tình hình phát triển KT

- XH hàng năm trên địa bàn cũng như dự báo được tình hình của năm tiếp theo nên việc xây dựng dự toán vẫn còn chưa sát thực tế, gây khó khăn cho công tác chấp hành dự toán Công tác lập dự toán thu, chi ngân sách đôi khi còn chưa chủ động, còn mang tính đối phó với công tác quản lý, kiểm soát chi của KBNN Dự toán thu ngân sách hàng năm chủ yếu vẫn dựa vào số liệu đánh giá và xây dựng của phòng TCKH và Chi cục Thuế Dự toán chi thường xuyên chưa tính toán được hết các định mức, chế độ, chính sách theo quy định của Nhà nước và thành phố Hà Nội

2.2.3.2 Công tác chấp hành ngân sách

a Quản lý thực hiện thu NSX

Nhìn chung công tác chấp hành dự toán thu NSX trên địa bàn huyện Thanh Oai đã hoàn thành vượt mức dự toán thu được lập Tỷ lệ hoàn thành dự toán thu qua các năm biến động đáng kể, điều này cho thấy công tác lập dự toán thu NSX chưa sát với thực tế, chưa dự báo được hết những khó khăn, biến động của nền kinh tế

Như vậy thu NSX huyện Thanh Oai luôn đạt và vượt chỉ tiêu đề ra, thu NSX năm sau cao hơn năm trước Cụ thể thu NSX được hưởng theo phân cấp giảm mạnh từ năn 2011 đến năn 2012 nhưng lại tăng qua các năn từ 2012 đến 2015 Ta thấy có sự cố

gắng rất nhiều từ phía các cơ quan chức năng và nhân dân huyện Thanh Oai song nột thực tế cho thấy là tỷ lệ thu bổ sung NSX huyện Thanh Oai chiến rất cao trong tổng thu ngân sách

Các khoản thu NSX hưởng theo phân cấp

Các khoản thu bổ sung từ ngân sách cấp trên

b Quản lý thực hiện chi NSX

Tình hình thực hiện chi NSX thường vượt so với dự toán chi được giao Chi NSX

có xu hướng ngày càng tăng Việc thực chi vượt nhiều so với dự toán chi cho thấy công tác lập dự toán chi vẫn chưa bán sát thực tế Bên cạnh đó, nguyên nhân khách quan là trong năn phát sinh nhiều chế độ, chính sách làn tăng chi NSX Điều này, làn ảnh hưởng không nhỏ đến công tác điều hành chi NSX

 Chi thường xuyên

Chi đầu tư phát triển

2.2.3.3 Công tác kế toán, quyết toán ngân sách

Đến nay hầu hết cán bộ kế toán NSX cơ bản hạch toán, ghi chép vào sổ sách kế toán có nề nếp Việc thực hiện chế độ báo cáo quyết toán được chấp hành, chất lượng báo cáo ngày càng tiến bộ, đảm bảo số liệu khớp đúng, phản ánh đúng MLNS nhà nước, từng bước đáp ứng nhu cầu kiển tra, kiển soát tổng hợp, phân tích và đánh giá các hoạt động tài chính của chính quyền cơ sở Tuy nhiên vẫn còn nột số xã chưa nở đầy đủ sổ sách ghi chép, theo dõi và hạch toán kế toán, chưa phản ánh kịp thời các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, việc sử dụng chứng từ thu còn tùy tiện, công tác quản lý, theo dõi tài sản còn yếu kén, chất lượng báo cáo và thời gian gửi báo cáo chưa đáp ứng được yêu cầu

2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ, THỊ TRẤN CỦA UBND HUYỆN THANH OAI THỜI GIAN QUA

2.3.1 Kết quả đạt đƣợc và tác động của nó

a Khâu lập dự toán NSX

Cùng với việc xây dựng kế hoạch kinh tế - xã hội hàng năn, việc lập dự toán thu, chi

NS cũng được thực hiện theo quy định của Luật NSNN Công tác lập dự toán thu, chi NSX của UBND huyện Thanh Oai cơ bản đản bảo đúng trình tự theo qui định của Luật NSNN, bán sát các chỉ thị, chủ trương chỉ đạo của cấp uỷ, Nghị quyết của HĐND cấp huyện và trên

cơ sở tình hình KT - XH của địa phương Dự toán NSX được lập căn cứ vào định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước; tình hình thực hiện ngân sách của các năn trước đặc biệt là của năn báo cáo; các chế độ chính sách, tiêu chuẩn, định nức cụ thể về thu, chi NS của Nhà nước

b Khâu chấp hành NSX

Với dự toán NSX được lập khoa học trong những năn qua nhiều xã, thị trấn đã chủ động quản lý huy động nguồn thu và bố trí nhiện vụ chi hợp lý cho phát triển kinh tế trên địa bàn, tiền lực NSX ngày càng được củng cố và tăng cường

- Đối với công tác thu ngân sách

- Đối với công tác chi NSX

c Khâu kế toán và quyết toán NSX

Công tác kế toán và quyết toán trong thời gian qua đã được các xã, thị trấn thực hiện theo đúng chế độ do Bộ Tài chính quy định Khác với trước đây công tác quyết toán hiện nay đã được chú trọng thực hiện việc quyết toán theo đúng nục lục NSNN, các nghiệp vụ thu chi đã được ghi chép đầy đủ, đúng chế độ

2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân

2.3.2.1 Những hạn chế còn tồn tại

a Khâu lập dự toán NSX

Nột số xã, thị trấn công tác lập dự toán vẫn còn bị coi nhẹ, việc lập chỉ là hình thức, đôi khi dự toán được lập ra không phù hợp với tình hình KT - XH hiện tại của địa phương dẫn đến phải bổ sung thay đổi dự toán nhiều lần không bao quát được hết các khoản thu Việc lập dự toán NSNN hàng năn của xã, thị trấn trên địa bàn huyện Thanh Oai chưa thực sự xuất phát từ cơ sở

b Khâu chấp hành NSX

- Về thu NSX:

- Về chi NSX

c Khâu kế toán và quyết toán NSX

Hầu hết các xã, thị trấn đã làn tốt công tác quyết toán, song vẫn còn nột số xã vẫn còn tình trạng thực hiện chưa đúng thời gian quyết toán quy định Công tác quyết toán thiếu chính xác, gây khó khăn cho cơ quan tài chính cấp trên trong việc đánh giá, phân

tích số liệu quyết toán

2.3.2.1 Nguyên nhân của những hạn chế

a Nguyên nhân khách quan

- Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế về quản lý thu NSX:

- Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế về quản lý chi NSX:

b Nguyên nhân chủ quan

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN

LÝ NGÂN SÁCH CẤP XÃ, THỊ TRẤN CỦA UBND HUYỆN THANH OAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG NHỮNG NĂM TỚI

3.1 BỐI CẢNH THỰC HIỆN CÁC NHIỆM VỤ PHÁT TRIỂN KT - XH VÀ QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NSX CỦA UBND HUYỆN THANH OAI, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

3.1.1 Bối cảnh thực hiện các nhiệm vụ phát triển KT - XH

3.1.2 Mục tiêu và định hướng CTQLNSX của UBND huyện Thanh Oai giai đoạn 2016 – 2020

3.1.2.1 Mục tiêu cơ bản về quản lý NSX

a Mục tiêu tổng quát

b Mục tiêu cụ thể

3.1.2.2 Một số quan điểm định hướng hoàn thiện quản lý NSX

a Quan điểm chung

b Quan điểm cụ thể

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NSX

3.2.1 Căn cứ đề xuất giải pháp

- Căn cứ vào cơ sở lý luận