BÁO CÁO TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG LOGISTICS TRUNG QUỐC Số tháng 12/2020 THUỘC NHIỆM VỤ “Xây dựng Hệ thống cung cấp, kết nối thông tin, dữ liệu logistics giai đoạn 2017-2020”

Gần đây các chủ hàng cũng cho biết đã xuất hiện các phụ phí mùa cao điểm và phí phát sinh do tắc nghẽn cảng được áp dụng cho một số tuyến đường vận chuyển đến và đi từ các cảng Trung Quố

BỘ CÔNG THƯƠNG TRUNG TÂM THÔNG TIN CÔNG NGHIỆP VÀ THƯƠNG MẠI

BÁO CÁO

TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG LOGISTICS TRUNG QUỐC

Số tháng 12/2020

THUỘC NHIỆM VỤ “Xây dựng Hệ thống cung cấp, kết nối thông tin, dữ liệu logistics

giai đoạn 2017-2020”

Hà Nội, 2020

MỤC LỤC

TÓM TẮT 3

PHẦN 1 CẬP NHẬT TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG LOGISTICS TRUNG QUỐC TRONG THÁNG 4

1 Tình hình chung 4

2 Hoạt động vận tải 6

2.1 Tình hình chung: 6

2.2 Vận tải đường bộ: 8

2.3 Vận tải đường sắt 8

2.4 Vận tải hàng không 10

2.5 Vận tải đường thủy 11

3 Cảng biển 12

4 Hoạt động giao nhận, kho bãi 14

4.1 Giao nhận, thương mại điện tử 14

4.2 Kho bãi, chuỗi lạnh 15

PHẦN 2 PHÂN TÍCH SÂU: CÁC CHUỖI CUNG ỨNG HÀNG ĐIỆN TỬ VẪN KHÔNG DỊCH CHUYỂN HOÀN TOÀN TỪ TRUNG QUỐC 16

DANH MỤC HÌNH

Hình 1: Tổng lượng vận chuyển hàng hóa theo tháng của Trung Quốc 7

Hình 2: Cơ cấu phương thức vận chuyển hàng hóa của Trung Quốc trong tháng 10/2020 (theo lượng hàng vận chuyển) 7

Hình 3: Vận tải hàng hóa bằng đường cao tốc của Trung Quốc (đvt: tỷ tấn) 8

Hình 4: Vận tải hàng hóa bằng đường sắt của Trung Quốc (đvt: triệu tấn) 9

Hình 5: Vận tải hàng hóa bằng hàng không của Trung Quốc (đvt: 1000 tấn) 10

Hình 6: Vận tải hàng hóa bằng đường thủy của Trung Quốc (đvt: triệu tấn) 12

Hình 7: Lượng hàng hóa qua các cảng biển cấp quốc gia của Trung Quốc (đvt: tỷ tấn) 13

Hình 8: Cảng Thượng Hải (Trung Quốc) 14

Hình 9: Một dây chuyền đóng gói bưu kiện tại Trung Quốc 15

Hình 10: Một công nhân thực hiện công đoạn hàn tay thủ công trong quá trình sản xuất bảng mạch ở Giang Tô, Trung Quốc 16

TÓM TẮT

❖ Nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục phục hồi sau đại dịch COVID-19, với phần lớn các chỉ số kinh tế chính đã trở về mức trước dịch bệnh Như vậy, Trung Quốc đã trở thành một trong số ít các nền kinh tế toàn cầu tăng trưởng khoảng 2% vào năm 2020 Mặc dù đã tiếp tục có các đợt bùng phát COVID-19 cục bộ trong vài tháng qua, nhưng không lan rộng hoặc có tác động đáng kể đến xu hướng phục hồi kinh tế chung

❖ Ngân hàng Thế giới và IMF dự kiến nền kinh tế Trung Quốc sẽ tiếp tục phục hồi, đạt mức tăng trưởng khoảng 8% vào năm 2021

❖ Trung Quốc sẽ nỗ lực xây dựng các chuỗi cung ứng và các ngành sản xuất công nghiệp độc lập, có thể kiểm soát hơn Sự an toàn và ổn định của các chuỗi cung ứng này là nền tảng để hình thành một mô hình phát triển mới

❖ Trung Quốc đã đầu tư đáng kể để cải thiện chuỗi cung ứng của mình, với hơn 1 nghìn tỷ USD để phát triển mạng lưới logistics tiên tiến như một phần của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI)

❖ Hoạt động sản xuất công nghiệp, xuất nhập khẩu phục hồi đã giúp thị trường logistics sôi động trở lại Tính chung 11 tháng đầu năm 2020, tổng lượng hàng hóa vận chuyển đạt 41,8 tỷ tấn, chỉ còn thấp hơn 1,2%

so với cùng kỳ năm 2019

❖ Tính chung 11 tháng năm 2020 đã có tổng cộng 13,2 tỷ tấn hàng được

xử lý bởi các cảng biển cấp quốc gia của Trung Quốc, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm 2019

❖ Nhu cầu và số lượng container qua cảng biển tăng rất mạnh trong dịp cuối năm 2020, nhằm phục vụ hoạt động ngoại thương diễn ra trong bối cảnh xuất khẩu của Trung Quốc mở rộng nhanh chóng, kim ngạch xuất khẩu tính bằng Đôla Mỹ tăng 21,1% so với cùng kỳ vào tháng 11/2020, mức tăng trưởng nhanh nhất kể từ tháng 2/2018

❖ Trong khi đó, các cảng dọc sông Dương Tử duy trì tốc độ tăng trưởng sản lượng nhanh chóng Sản lượng hàng hóa thông qua các cảng Nam Kinh, Vũ Hán và Trùng Khánh tăng 15,4% so với một năm trước đó

NỘI DUNG BÁO CÁO

PHẦN 1 CẬP NHẬT TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG LOGISTICS TRUNG

QUỐC TRONG THÁNG

1 Tình hình chung

❖ Nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục phục hồi sau đại dịch

COVID-19, với phần lớn các chỉ số kinh tế chính đã trở về mức trước dịch bệnh

Như vậy, Trung Quốc hiện đang trên đà trở thành một trong số ít các nền kinh tế toàn cầu tăng trưởng khoảng 2% vào năm 2020

Mặc dù đã tiếp tục có các đợt bùng phát COVID-19 cục bộ trong vài tháng qua, nhưng không lan rộng hoặc có tác động đáng kể đến xu hướng phục hồi kinh tế chung

Mặc dù vậy, nhìn chung tình hình vẫn chưa trở lại bình thường Biên giới của Trung Quốc vẫn được kiểm soát chặt chẽ và du lịch nội địa cũng như

du lịch quốc tế đều bị ảnh hưởng bởi nhu cầu thấp và các giao thức phòng chống dịch bệnh

Việc phát hiện vi rút COVID-19 trên bao bì bên ngoài của các sản phẩm thực phẩm trong chuỗi cung ứng lạnh ở Trung Quốc vẫn là một vấn đề khác

mà các nhà xuất khẩu phải theo dõi

Ngân hàng Thế giới và IMF dự kiến nền kinh tế Trung Quốc sẽ tiếp tục phục hồi, đạt mức tăng trưởng khoảng 8% vào năm 2021

❖ Logistics nội địa ở Trung Quốc đang hoạt động bình thường trong tháng 12/2020

Hoạt động vận tải và kho bãi nhìn chung vẫn được duy trì trong bối cảnh bởi các ca nhiễm mới xuất hiện trong tháng 12/2020 Nhưng tình trạng thiếu container vận chuyển, chủ yếu do các vấn đề liên quan đến COVID-19, đang bắt đầu có tác động đến các chuyến hàng đến và đi từ Trung Quốc Gần đây các chủ hàng cũng cho biết đã xuất hiện các phụ phí mùa cao điểm và phí phát sinh do tắc nghẽn cảng được áp dụng cho một số tuyến đường vận chuyển đến

và đi từ các cảng Trung Quốc

❖ Trung Quốc sẽ nỗ lực xây dựng các chuỗi cung ứng và các ngành sản xuất công nghiệp độc lập, có thể kiểm soát hơn Sự an toàn và

ổn định của các chuỗi cung ứng này là nền tảng để hình thành một

mô hình phát triển mới

Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT), Trung Quốc sẽ tập hợp sức mạnh toàn quốc để ổn định và tối ưu hóa chuỗi cung ứng và các ngành công nghiệp vào năm 2021

Chính phủ Trung Quốc sẽ nỗ lực hơn nữa để giám sát và đánh giá mức

độ an toàn của các chuỗi cung ứng và các ngành công nghiệp chính, củng cố chuỗi cung ứng trong ngành sản xuất và giải quyết các liên kết yếu kém, ông Xiao Yaqing, Bộ trưởng MIIT cho biết tại một hội nghị làm việc diễn ra vào cuối tháng 12/2020 ở Bắc Kinh

Chính phủ nước này cũng kêu gọi các ngành nỗ lực đạt được những đột phá trong công nghệ cốt lõi, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kỹ thuật số trong lĩnh vực sản xuất và nâng cao tính linh hoạt và khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng và công nghiệp

❖ Trung Quốc đã đầu tư đáng kể để cải thiện chuỗi cung ứng của mình, với hơn 1 nghìn tỷ USD để phát triển mạng lưới logistics tiên tiến như một phần của Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI)

Mạng lưới các tuyến đường bộ và đường sắt, cảng, sân bay và đường ống dẫn dầu và khí đốt nối Trung và Tây Á, Trung Đông, Châu Âu và Đông Phi mang lại lợi ích cả về địa chiến lược và kinh tế Những cải tiến và khả năng nâng cao của chuỗi cung ứng mà BRI đang triển khai bao gồm:

• Các tuyến thương mại mới và sự chủ động trong lựa chọn phương thức Công ty vận tải biển Trung Quốc (COSCO) thuộc sở hữu nhà nước đang đầu tư để mở rộng năng lực tại cảng Piraeus của Hy Lạp Với một nhà ga container mới tại Piraeus, các luồng hàng hóa từ Trung Quốc đến Châu Âu có thể được vận chuyển trực tiếp từ Kênh đào Suez đến cảng và sau đó được vận chuyển bằng xe tải và / hoặc đường sắt đến các thị trường Châu Âu, tránh việc vận chuyển hàng hải kéo dài qua Biển Địa Trung Hải, eo biển Gibraltar và Bắc

Âu để đến các cảng phía tây bắc của lục địa (Rotterdam, Hamburg và Antwerp)

• Thiết kế chuỗi cung ứng mới và gia tăng thương mại xuyên biên giới Trong khi thuế quan và các quy định về thuế, phí khác gây thêm khó khăn cho thương mại toàn cầu, BRI đã tìm những lỗ hổng của các quốc gia chưa thể tham gia chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu và “lấp lỗ hổng đó” bằng những lợi thế từ một đối tác lớn như Trung Quốc Ví dụ, ở Đông Phi, Ethiopia hiện có thể đóng một vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu về quần áo và giày dép do các khoản đầu tư của BRI Vì Ethiopia là quốc gia không giáp biển, không có cảng biển nên các công ty Trung Quốc đã đầu tư vào mạng lưới logistics mới gồm đường bộ và tuyến đường sắt điện khí hóa nối Ethiopia với cảng biển gần nhất ở Djibouti Ngoài ra, các công ty Trung Quốc đã xây dựng khu công nghiệp lớn nhất của đất nước tập trung vào hàng may mặc, mang lại

cơ hội cho các nhà máy Ethiopia để cải thiện dấu ấn bền vững của họ và giúp thu hút các thương hiệu may mặc toàn cầu đến sản xuất tại nước này

Tuy nhiên trong những năm gần đây, một số dự án trên tuyến BRI cũng

đã vấp phải những ý kiến phản đối do vấn đề nợ và sự đánh đổi về tài nguyên

mà các quốc gia đối tác gặp phải

2 Hoạt động vận tải

2.1 Tình hình chung:

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc cập nhật vào tháng 12/2020, tổng lượng vận tải hàng hóa bằng các phương thức vận tải của nước này trong tháng 11/2020 đạt 4,65 tỷ tấn, tăng 5,4% so với 10/2020 và tăng 7,2% so với cùng kỳ năm trước

Tính chung 11 tháng đầu năm 2020, tổng lượng hàng hóa vận chuyển đạt 41,8 tỷ tấn, chỉ còn thấp hơn 1,2% so với cùng kỳ năm 2019

Hình 1: Tổng lượng vận chuyển hàng hóa theo tháng của Trung Quốc

(đvt: tỷ tấn)

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc

❖ Xét về cơ cấu phương thức vận tải:

Tỷ trọng của đường bộ trong tổng khối lượng hàng hóa vận tải đạt tăng

từ 73,90% vào tháng 10/2020 lên 75,74%, tiếp tục là phương thức vận tải chủ yếu của Trung Quốc Trong khi đó, tỷ trọng vận tải hàng không rất thấp, chỉ 0,01% tổng lượng hàng hóa vận chuyển của Trung Quốc

Hình 2: Cơ cấu phương thức vận chuyển hàng hóa của Trung Quốc trong

tháng 10/2020 (theo lượng hàng vận chuyển)

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc

4.65

1.50

2.00

2.50

3.00

3.50

4.00

4.50

5.00

Đường sắt 8.49%

Đường bộ 75.74%

Đường thủy 15.76%

Đường hàng không 0.01%

2.2 Vận tải đường bộ:

Vận tải hàng hóa bằng đường bộ (đường cao tốc) của Trung Quốc tăng trong tháng 11/2020, đạt 3,52 tỷ tấn, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2019

Tính chung 11 tháng năm 2020, vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ đạt 30,89 tỷ tấn, giảm 1,2% so với cùng kỳ năm 2019

Hình 3: Vận tải hàng hóa bằng đường cao tốc của Trung Quốc (đvt: tỷ tấn)

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc 2.3 Vận tải đường sắt

Trong tháng 11/2020, vận tải hàng hóa bằng đường sắt của Trung Quốc đạt 395 triệu tấn hàng hóa, giảm so với tháng 10/2020 nhưng vẫn tăng 3% so với cùng kỳ năm 2019

Tính chung 11 tháng đầu năm đạt 40,5 tỷ tấn, tổng lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt của nước này đạt tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2019

3.52

0.50

1.00

1.50

2.00

2.50

3.00

3.50

4.00

Vận tải hàng hóa bằng đường cao tốc của Trung Quốc (đvt: tỷ tấn)

Hình 4: Vận tải hàng hóa bằng đường sắt của Trung Quốc (đvt: triệu tấn)

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc

❖ Tuyến đường sắt hàng hóa nối Trung Quốc-Châu Âu đến và đi từ Tây An, thủ phủ của tỉnh Thiểm Tây, Tây Bắc Trung Quốc, đã thực hiện hơn 3.400 chuyến trong 11 tháng đầu năm 2020, gần gấp đôi con số so với cùng kỳ năm ngoái

Theo ban quản lý khu Giao nhận & Thương mại Quốc tế Tây An, các chuyến tàu vận chuyển hơn 2,64 triệu tấn hàng hóa trong 11 tháng năm 2020, gấp 1,8 lần khối lượng so với cùng kỳ năm ngoái,

Cả lượng hàng hóa và số chuyến tàu ở Tây An đều đứng đầu các thành phố lớn trên toàn quốc Tây An khai thác 10 chuyến tàu hàng Trung Quốc-Châu Âu mỗi ngày, với hơn 3.600 hành trình dự kiến vào cuối năm nay, theo Sun Yimin, giám đốc ủy ban hành chính của Công viên Giao nhận & Thương mại Quốc tế Tây An

Được khởi xướng vào năm 2011, dịch vụ vận tải đường sắt hàng hóa Trung Quốc - Châu Âu đóng một vai trò quan trọng trong Sáng kiến Vành đai

và Con đường, thúc đẩy thương mại giữa Trung Quốc và các nước tham gia Dịch vụ này vẫn là một kênh vận chuyển đáng tin cậy trong bối cảnh đại dịch COVID-19

Tây An ra mắt chuyến tàu chở hàng Trung Quốc-Châu Âu đầu tiên vào năm 2013 và đang khai thác 15 tuyến đường nối Tây An với các điểm đến ở

395

290

310

330

350

370

390

châu Á và châu Âu, bao gồm 45 quốc gia và khu vực dọc theo Vành đai và Con đường

Tháng 12/2020, chuyến tàu chở hàng đầu tiên từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Trung Quốc đã đến thành phố Tây An, Tây Bắc Trung Quốc Tất cả hàng hóa đã hoàn thành thủ tục hải quan, theo chính quyền địa phương Chuyến tàu chở hàng với 1.383 tủ lạnh cho nhà sản xuất thiết bị gia dụng BSH Hausgerate GmbH (BSH) đã đi 8.693 km sau khi rời Istanbul vào ngày 4 tháng 12 năm

2020 Hàng hóa được vận chuyển có trị giá khoảng 10,4 triệu nhân dân tệ (khoảng 1,59 triệu đô la Mỹ)

2.4 Vận tải hàng không

Vận tải hàng hóa bằng đường hàng không của Trung Quốc trong tháng 11/2020 đạt 680 nghìn tấn, tăng 9,6% so với tháng 10/2020 nhưng giảm 3,5%

so với cùng kỳ năm 2019

Tính chung 11 tháng đầu năm 2020, tổng lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không của Trung Quốc đạt 6,06 triệu tấn, giảm 11,1% so với cùng kỳ năm 2019

Hình 5: Vận tải hàng hóa bằng hàng không của Trung Quốc (đvt: 1000 tấn)

Nguồn: Tính toán từ số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc

680

300

350

400

450

500

550

600

650

700

❖ Lĩnh vực hàng không dân dụng

Theo Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC), máy bay phản lực khu vực ARJ21 do Trung Quốc phát triển độc lập đã bước vào giai đoạn giao hàng nhanh và vận hành thương mại quy mô lớn

Hiện tại, tổng cộng 41 máy bay ARJ21 đã được giao cho 8 khách hàng trong nước với hoạt động thương mại mở rộng trên thị trường

Sự tiến bộ của ARJ21 có được nhờ sự hỗ trợ của CAAC trong việc chứng nhận đủ điều kiện bay đối với các máy bay dân dụng của Trung Quốc

CAAC sẽ liên tục hỗ trợ nhà phát triển Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc trong việc cải tiến và nâng cao hơn nữa mẫu máy bay ARJ21

Việc giao hàng và hoạt động thương mại là những chỉ số chính đánh giá giá trị hoạt động trên thị trường của một mẫu máy bay dân dụng

ARJ21 đã chứng kiến việc giao hàng tăng tốc trong những năm gần đây, với sáu máy bay được giao vào năm 2018 và 12 máy bay vào năm 2019 Tính đến giữa tháng 12 năm 2020, đã có 19 máy bay ARJ21 được giao hàng

Các nhà chức trách hàng không dân dụng sẽ tăng cường giám sát chất lượng và an toàn của máy bay dân dụng trong nước trong cả giai đoạn sản xuất

và vận hành thương mại

ARJ21 là máy bay phản lực chở khách có động cơ phản lực cánh quạt đầu tiên của Trung Quốc Được thiết kế với sức chứa từ 78 đến 90 chỗ ngồi và tầm bay 3.700 km, dòng máy bay này có thể bay ở các vùng núi cao và cao nguyên và thích ứng với các điều kiện sân bay khác nhau

Là mẫu máy bay tiên phong của Trung Quốc, ARJ21 đã được Chengdu Airlines đưa vào khai thác thương mại vào tháng 6/2016

Theo Công ty Máy bay Thương mại Trung Quốc Tính đến tháng 11/2020, máy bay ARJ21 đã được sử dụng trên 86 tuyến đường kết nối 64 thành phố và chở hơn 1,31 triệu hành khách trong các hoạt động thương mại

2.5 Vận tải đường thủy

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê quốc gia Trung Quốc, vận chuyển bằng đường thủy trong tháng 11/2020 tiếp tục chuỗi 5 tháng tăng liên tiếp, đạt

733 triệu tấn, tăng 4,1% so với cùng kỳ năm 2019