Hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch việt nam tại đà nẵng

luận văn

TRÇN THîng bÝch la

HOµN THIÖN PH¢N TÝCH TµI CHÝNH NH»M N¢NG CAO N¡NG LùC QU¶N TRÞ TµI CHÝNH TRONG C¸C DOANH NGHIÖP DU LÞCH VIÖT NAM

T¹I §µ N½NG

luËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ

Hµ Néi - 2013

TRÇN THîng bÝch la

HOµN THIÖN PH¢N TÝCH TµI CHÝNH NH»M N¢NG CAO N¡NG LùC QU¶N TRÞ TµI CHÝNH TRONG C¸C DOANH NGHIÖP DU LÞCH VIÖT NAM

T¹I §µ N½NG

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số: 62.34.30.01

luËn ¸n tiÕn sÜ kinh tÕ

Người hướng dẫn khoa học:

1 TS Nguyễn Tuấn Phương

2 TS Nguyễn Tuấn Duy

Hµ Néi - 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản Luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các

số liệu, kết quả nêu trong Luận án là hoàn toàn trung thực và có nguồn gốc rõ ràng.Các đánh giá, kết luận khoa học của Luận án chưa từng được ai công bố trong bất cứcông trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

TRẦN THƯỢNG BÍCH LA

MỤC LỤC

Trang

CHƯƠNG 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH

TRONG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP DU LỊCH

11

1.1 DOANH NGHIỆP DU LỊCH VÀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG

1.1.1.1 Khái niệm, phân loại doanh nghiệp du lịch 111.1.1.2 Vai trò của doanh nghiệp du lịch trong nền kinh tế 12

1.1.2 Tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch 151.1.2.1 Bản chất, vai trò của tài chính doanh nghiệp 151.1.2.2 Quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch 171.2 PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH

1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và vai trò của phân tích tài chính trong quản trị

1.2.1.1 Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp 221.2.1.2 Mục tiêu của phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh

1.2.5 Nội dung và các chỉ tiêu phân tích tài chính trong quản trị tài chính

doanh nghiệp du lịch

1.2.5.3 Phân tích rủi ro trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch 481.2.5.4 Phân tích tăng trưởng trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch 531.3 ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

1.3.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch 551.4 KINH NGHIỆM PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG QUẢN TRỊ TÀI

CHÍNH DOANH NGHIỆP DU LỊCH TẠI CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

VÀ BÀI HỌC CHO CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM TẠI

ĐÀ NẴNG

58

1.4.1 Kinh nghiệm phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp

1.4.2 Bài học kinh nghiệm về phân tích tài chính trong quản trị tài chính

cho các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 63

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG QUẢN TRỊ TÀI

CHÍNH CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG

2.2 THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG QUẢN TRỊ TÀI

CHÍNH CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG 702.2.1 Về tổ chức công tác phân tích tài chính trong các doanh nghiệp du

2.2.2 Về cơ sở dữ liệu sử dụng trong phân tích tài chính các doanh nghiệp

2.2.3 Về phương pháp phân tích sử dụng trong các doanh nghiệp du lịch

2.2.4 Về nội dung và các chỉ tiêu phân tích tài chính trong quản trị tài chính 74

các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng

2.2.4.1 Phân tích cấu trúc tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp du

2.2.4.2 Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh trong quản trị tài chính du

2.2.4.3 Phân tích rủi ro trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch Việt

2.2.4.4 Phân tích tăng trưởng trong quản trị tài chính các doanh nghiệp du

2.3 ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH VÀ NĂNG LỰC QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA

CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG

103

2.3.1 Đánh giá thực trạng phân tích tài chính trong quản trị tài chính các

2.3.1.1 Đánh giá thực trạng tổ chức phân tích tài chính trong các doanh

2.3.1.2 Đánh giá thực trạng cơ sở dữ liệu sử dụng trong phân tích tài chính

các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 1052.3.1.3 Đánh giá thực trạng phương pháp phân tích tài chính sử dụng trong

các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 1072.3.1.4 Đánh giá thực trạng nội dung phân tích tài chính trong quản trị tài

chính doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 1082.3.2 Đánh giá năng lực quản trị tài chính của các doanh nghiệp du lịch

CHƯƠNG 3

QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH

NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG CÁC

DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG

117

3.1 QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM

TẠI ĐÀ NẴNG

117

3.1.1 Quan điểm, phương hướng phát triển của ngành du lịch Đà Nẵng 1173.1.1.1 Quan điểm phát triển ngành du lịch Đà Nẵng 1173.1.1.2 Phương hướng phát triển du lịch thành phố Đà Nẵng 1183.1.2 Quan điểm hoàn thiện phân tích tài chính trong quản trị tài chính các 120

doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng

3.2 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH NHẰM

NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG CÁC

DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG

121

3.2.1 Hoàn thiện công tác tổ chức phân tích tài chính trong các doanh

3.2.2 Hoàn thiện cơ sở dữ liệu phân tích tài chính trong các doanh nghiệp

3.2.3 Hoàn thiện cách thức vận dụng phương pháp phân tích tài chính trong

các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 1283.2.3.1 Hoàn thiện vận dụng phương pháp so sánh trong phân tích tài chính 1293.2.3.2 Vận dụng phương pháp so sánh kết hợp với phương pháp đồ thị để

3.2.3.3 Vận dụng kết hợp các phương pháp so sánh, phương pháp thay thế

liên hoàn, phương pháp số chênh lệch, phương pháp Dupont để phân tích

các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh

131

3.2.4 Hoàn thiện nội dung phân tích tài chính trong quản trị tài chính các

3.2.4.1 Hoàn thiện nội dung phân tích cấu trúc tài chính 1343.2.4.2 Hoàn thiện nội dung phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh 1373.2.4.3 Hoàn thiện nội dung phân tích rủi ro 1503.2.4.4 Hoàn thiện nội dung phân tích tăng trưởng 1523.2.5 Hoàn thiện ứng dụng phân tích tài chính vào quản trị tài chính nhằm

nâng cao năng lực quản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch Việt

Nam tại Đà Nẵng

161

3.3 NHỮNG ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ THỰC HIỆN CÁC GIẢI

PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH NHẰM NÂNG CAO

NĂNG LỰC QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

DU LỊCH VIỆT NAM TẠI ĐÀ NẴNG

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

BCĐKT Bảng cân đối kế toán

BCKQHĐKD Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

BCLCTT Bác cáo lưu chuyển tiền tệ

DNTN Doanh nghiệp tư nhân

ĐTTC Đầu tư tài chính

LNTT Lợi nhuận trước thuế

LNST Lợi nhuận sau thuế

NVCSH Nguồn vốn chủ sở hữu

NVTT Nguồn vốn tạm thời

NVTX Nguồn vốn thường xuyên

ROA Tỷ suất sinh lời của tài sản Return on total asset

ROCE Tỷ suất sinh lời vốn huy động Return on capital employedROE Tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu Return on common equity

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

Bảng 2.1 Phân tích biến động tài sản công ty cổ phần du lịch

Đà Nẵng năm 2010-2011 76Bảng 2.2 Phân tích biến động nguồn vốn công ty cổ phần du lịch

Đà Nẵng năm 2010 – 2011 78Bảng 2.3 Phân tích cơ cấu tài sản, nguồn vốn công ty cổ phần

du lịch Việt Nam Vitours năm 2010-2011 80Bảng 2.4 Phân tích cơ cấu tài sản, nguồn vốn công ty cổ phần

du lịch Đà Nẵng năm 2010-2011 81Bảng 2.5 Phân tích tính tự chủ về tài chính công ty cổ phần

tập đoàn Mặt Trời Sun Group năm 2010-2011 84Bảng 2.6 Phân tích tính tự chủ về tài chính công ty cổ phần du lịch

Việt Nam Vitours năm 2010-2011 85Bảng 2.7 Phân tích tính ổn định của nguồn tài trợ công ty cổ phần

du lịch Việt Nam Vitours năm 2010-2011 86Bảng 2.8 Phân tích hiệu quả sử dụng tài sản công ty cổ phần

tập đoàn Mặt Trời Sun Group năm 2010-2011 88Bảng 2.9 Phân tích hiệu quả sử dụng tài sản công ty cổ phần

du lịch Việt Nam Vitours năm 2010-2011 89Bảng 2.10 Phân tích khả năng sinh lời công ty cổ phần du lịch

Việt Nam Vitours năm 2010-2011 91Bảng 2.11 Phân tích khả năng sinh lời công ty cổ phần du lịch

Đà Nẵng năm 2010-2011 92Bảng 2.12 Phân tích mức độ hoàn thành kế hoạch

doanh thu – lợi nhuận công ty cổ phần du lịch Việt Nam Vitours năm 2011 94Bảng 2.13 Phân tích tỷ lệ chi phí trên doanh thu công ty cổ phần

du lịch Việt Nam Vitours năm 2010 – 2011 97Bảng 2.14 Phân tích rủi ro tài chính thông qua hệ số nợ

công ty TNHH Du lịch – Thương mại Hoàng Trà năm 2010-2011 100

Bảng 2.15 Phân tích khả năng thanh toán công ty cổ phần

du lịch Đà Nẵng năm 2010-2011 101Bảng 2.16 Phân tích khả năng thanh toán công ty cổ phần

du lịch Việt Nam Vitours năm 2010-2011 102Bảng 3.1 Mục tiêu và nội dung phân tích tài chính phục vụ công

tác quản trị tài chính các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 123Bảng 3.2 Bảng nhân sự phụ trách phân tích trong các

doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 125Bảng 3.3 Bảng so sánh tỷ trọng tài sản qua các năm 130Bảng 3.4 Phân tích số vòng luân chuyển tài sản ngắn hạn 133Bảng 3.5 Tổng hợp hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong

quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 157Bảng 3.6 Ứng dụng phân tích tài chính vào quản trị tài chính

các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 163

DANH MỤC ĐỒ THỊ

Đồ thị 2.1 Phân tích cơ cấu doanh thu công ty cổ phần du lịch

Việt Nam Vitours năm 2010-2011 95

Đồ thị 2.2 Phân tích cơ cấu chi phí công ty cổ phần du lịch

Việt Nam Vitours năm 2010-2011 96

Đồ thị 3.1 Phân tích tỷ trọng tài sản qua các năm 131

DANH MỤC HÌNH VẼ

Hình 3.1 Quy trình phân tích tài chính trong các doanh nghiệp

du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 122Hình 3.2 Cơ sở dữ liệu sử dụng trong phân tích tài chính

các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng 126

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Phân tích tài chính là công cụ hữu hiệu giúp các nhà quản trị nắm rõ thựctrạng tài chính, dự đoán tiềm năng, xu hướng phát triển trong tương lai của doanhnghiệp, làm căn cứ khoa học cho việc đưa ra các quyết định quản trị Phân tích tàichính một cách thường xuyên và khoa học sẽ cung cấp những thông tin hữu íchgiúp nhà quản trị đánh giá được hiệu quả hoạt động, rủi ro của doanh nghiệp từ đóđưa ra những quyết định quản trị đúng đắn, kịp thời, góp phần nâng cao hiệu quảhoạt động, hạn chế rủi ro của doanh nghiệp

Du lịch không phải là ngành sản xuất vật chất nhưng chiếm vị trí quan trọngtrong nền kinh tế, thu nhập từ lĩnh vực du lịch đã đóng góp đáng kể vào ngân sáchNhà nước Cùng với sự phát triển của đất nước, các doanh nghiệp du lịch Việt Namđang đứng trước nhiều cơ hội cũng như những thách thức do những đòi hỏi ngàycàng cao về chất lượng sản phẩm du lịch và sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường

du lịch Hầu hết các doanh nghiệp du lịch hiện nay đều đang đối mặt với sự cạnhtranh mạnh mẽ của rất nhiều các doanh nghiệp du lịch lớn trong và ngoài nước, đặcbiệt là các tập đoàn du lịch lớn của nước ngoài Trong bối cảnh đó, muốn tồn tại vàphát triển thì các doanh nghiệp du lịch cần phải có rất nhiều các biện pháp khácnhau, một trong các biện pháp đó là sử dụng phân tích tài chính như một công cụ hỗtrợ nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp

Đà Nẵng là một thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch.Tại thành phố Đà Nẵng tập trung nhiều doanh nghiệp du lịch, nhiều khu nghỉ dưỡngcao cấp Du lịch đã đóng góp một nguồn thu đáng kể vào ngân sách thành phố vàphát triển kinh tế du lịch là một nhiệm vụ trọng tâm của thành phố Đà Nẵng Hiệnnay các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng đã có nhiều cố gắng trong việcđầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, nâng caosức cạnh tranh, và thời gian qua đã đạt được kết quả tăng trưởng cao Tuy nhiênhiện nay hầu như các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng chưa quan tâmđúng mức và chưa thực hiện một cách có cơ sở khoa học công tác phân tích tài

chính nên việc cung cấp thông tin cho quản trị tài chính còn nhiều hạn chế, chưaphát huy hết vai trò của phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp.

Xuất phát từ thực tiễn địa phương, với mong muốn hoàn thiện phân tích tàichính và ứng dụng phân tích tài chính trong quản trị tài chính nhằm giúp các doanhnghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng nâng cao năng lực quản trị tài chính, tác giảchọn đề tài: “Hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nâng cao năng lực quản trị tàichính trong các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng” làm đề tài nghiên cứu

2 Tổng quan về các nghiên cứu

Phân tích tài chính đã được rất nhiều tác giả đề cập đến dưới nhiều góc độchuyên sâu nhất định trong những công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn Cáccông trình này đã đi sâu vào nghiên cứu phân tích tài chính ở những khía cạnh khácnhau Trong đó, phần lớn các công trình tập trung vào nghiên cứu những vấn đề cơbản của phân tích tài chính như phương pháp phân tích, cơ sở dữ liệu sử dụng chophân tích, nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích Một số công trình nghiên cứu vềhoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính để phục vụ cho phân tích tài chính Bên cạnh

đó lại có các công trình nghiên cứu về phân tích tài chính gắn với công tác quản trịdoanh nghiệp Vì vậy, có thể chia các công trình nghiên cứu về phân tích tài chínhthành các nhóm công trình sau:

Thứ nhất, nhóm các công trình nghiên cứu chuyên sâu về những vấn đề cơ

bản của phân tích tài chính Đối với nhóm công trình này thì đã có nhiều tác giảtrong và ngoài nước thực hiện với nhiều cách tiếp cận khác nhau, bao gồm cả nhữngcông trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn

Về các công trình nghiên cứu các vấn đề lý luận cơ bản của phân tích tàichính: mặc dù hầu như các công trình này đều đề cập khá đầy đủ các vấn đề liênquan đến phân tích tài chính như nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính,phương pháp phân tích tài chính, cơ sở dữ liệu sử dụng cho phân tích tài chính,…tuy nhiên nội dung chính của các công trình này là tập trung vào nội dung và hệthống chỉ tiêu phân tích tài chính với nhiều cách tiếp cận khác nhau Có thể điểmqua một vài công trình nghiên cứu lý luận của các tác giả nước ngoài và trong nước

Đối với các công trình của các tác giả nước ngoài, tác giả Leopold

A.Bernstein trong tác phẩm “Financial statement analysis: Theory, application,

and interpretation” (1989) đã nghiên cứu về các nội dung liên quan đến phân tích

tài chính doanh nghiệp như: vai trò của phân tích tài chính, phương pháp và nộidung phân tích tài chính Về nội dung phân tích tài chính, tác giả này đã tiếp cậntheo góc độ nguồn dữ liệu sử dụng cho phân tích tài chính, do vậy tác giả này đãxây dựng các chỉ tiêu sử dụng cho phân tích từng loại báo cáo tài chính, bao gồmcác chỉ tiêu phân tích BCĐKT, các chỉ tiêu phân tích BCKQHĐKD và các chỉ tiêu

phân tích BCLCTT Tác giả Josette Peyrard trong tác phẩm “Phân tích tài chính

doanh nghiệp” (2005) đã đề cập đến nhiều nội dung liên quan đến phân tích tài

chính doanh nghiệp như phương pháp phân tích, dữ liệu sử dụng trong phân tích,…nội dung chính của tác phẩm này đề cập đến nội dung phân tích và các chỉ tiêu phântích tài chính doanh nghiệp Theo tác giả này thì nội dung của phân tích tài chínhdoanh nghiệp chủ yếu tập trung vào phân tích hiệu quả hoạt động, phân tích khảnăng sinh lời, phân tích rủi ro và phân tích tăng trưởng, do vậy tác giả đã xây dựngcác chỉ tiêu phân tích cho từng nội dung phân tích trên Nhóm tác giả K.R

Subramanyam, John J.Wild trong tác phẩm “Fianancial statement analysic” (2009)

đã nghiên cứu nhiều nội dung liên quan đến phân tích tài chính doanh nghiệp, trong

đó phần lớn tác phẩm đề cập đến các nội dung phân tích và hệ thống chỉ tiêu phântích tài chính doanh nghiệp Theo quan điểm của nhóm tác giả này thì nội dung củaphân tích tài chính doanh nghiệp bao gồm phân tích hoạt động tài chính, phân tíchhoạt động đầu tư, phân tích hoạt động kinh doanh, phân tích dòng tiền, phân tíchvòng quay của vốn và khả năng thanh toán của doanh nghiệp, ứng với mỗi nội dungphân tích thì nhóm tác giả cũng đã xây dựng các chỉ tiêu phân tích phù hợp

Đối với các công trình của các tác giả trong nước, các tác giả Ngô Thế Chi,

Đoàn Xuân Tiên, Vương Đình Huệ trong tác phẩm “Kế toán, kiểm toán và phân

tích tài chính doanh nghiệp” (1995) đã trình bày nhiều nội dung liên quan đến kế

toán, kiểm toán và phân tích tài chính, trong đó có đề cập khá đầy đủ đến các nộidung và chỉ tiêu phân tích sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp Tác giả

Trương Bá Thanh cũng đã nghiên cứu về các vấn đề lý luận cơ bản của phân tích tài

chính doanh nghiệp trong tác phẩm “Phân tích hoạt động kinh doanh - Phần II”

(2001), các nội dung chính được trình bày trong tác phẩm bao gồm nguồn thông tin

sử dụng trong phân tích, các phương pháp phân tích, nội dung và hệ thống chỉ tiêuphân tích tài chính doanh nghiệp Trong tác phẩm này, tác giả Trương Bá Thanhcho rằng nội dung cơ bản của phân tích tài chính doanh nghiệp bao gồm phân tíchcấu trúc tài chính, phân tích hiệu quả hoạt động, phân tích rủi ro và xác định giá trịdoanh nghiệp, bên cạnh đó tác phẩm này cũng đã chỉ rõ các chỉ tiêu phân tích tàichính và phương pháp phân tích được sử dụng để phân tích từng nội dung trên Cáctác giả Nguyễn Văn Công, Nguyễn Năng Phúc, Trần Quý Liên trong tác phẩm

“Lập, đọc, kiểm tra và phân tích báo cáo tài chính” (2002) đã đề cập đến các nội

dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính, phương pháp phân tích và nguồn dữliệu được sử dụng trong phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp Tác giả Nguyễn

Văn Công trong tác phẩm “Chuyên khảo về báo cáo tài chính và lập, đọc, kiểm tra,

phân tích báo cáo tài chính” (2005) đã nghiên cứu về các nội dung liên quan đến

phân tích báo cáo tài chính, bao gồm hệ thống chỉ tiêu phân tích, phương pháp phântích và nguồn số liệu sử dụng trong phân tích Các tác giả Nguyễn Năng Phúc,Nghiêm Văn Lợi, Nguyễn Ngọc Quang đã trình bày về nội dung và hệ thống chỉtiêu phân tích tài chính, phương pháp phân tích, nguồn số liệu sử dụng trong phân

tích tài chính các công ty cổ phần trong tác phẩm “Phân tích tài chính công ty cổ

phần” (2006) Tác giả Ngô Thế Chi và Nguyễn Trọng Cơ trong tác phẩm “Phân tích tài chính doanh nghiệp” (2008) đã nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến lý

luận của phân tích tài chính doanh nghiệp, tác phẩm đã trình bày khá rõ các vấn đề

cơ bản của phân tích tài chính như phương pháp phân tích, các báo cáo tài chính sửdụng cho phân tích tài chính, trọng tâm của tác phẩm này đi vào nghiên cứu nộidung và hệ thống chỉ tiêu sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp Theo cáctác giả này, nội dung của phân tích tài chính doanh nghiệp bao gồm phân tích tìnhhình sử dụng vốn, phân tích tiềm lực tài chính, phân tích và dự báo rủi ro, phân tíchkhả năng sinh lời, phân tích tăng trưởng và định giá doanh nghiệp Tác giả Nguyễn

Trọng Cơ và Nghiêm Thị Thà đã nghiên cứu về các vấn đề chung liên quan đến báocáo tài chính, nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích báo cáo tài chính trong tác

phẩm “Đọc và phân tích Báo cáo tài chính doanh nghiệp”(2010) Nội dung chính

của tác phẩm này là đi vào nghiên cứu các chỉ tiêu sử dụng trong phân tích từng báocáo tài chính, bao gồm các chỉ tiêu phân tích BCĐKT, các chỉ tiêu phân tíchBCKQHĐKD, các chỉ tiêu phân tích BCLCTT, các chỉ tiêu phân tích Thuyết minhbáo cáo tài chính, ngoài ra còn có các chỉ tiêu phân tích tổng hợp các báo cáo tàichính

Bên cạnh các công trình nghiên cứu lý luận thì trong thời gian qua còn có rấtnhiều các công trình nghiên cứu thực tiễn về phân tích tài chính đã được công bố

Tác giả Nguyễn Tuấn Phương đã nghiên cứu “Hoàn thiện nội dung phân tích hoạt

động tài chính của các doanh nghiệp sản xuất liên doanh với nước ngoài” (1998),

trong công trình này tác giả đã nghiên cứu về thực trạng và đưa ra các giải pháphoàn thiện nội dung phân tích hoạt động tài chính trong các doanh nghiệp sản xuất

liên doanh với nước ngoài Tác giả Nguyễn Trọng Cơ với đề tài “Hoàn thiện hệ

thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong các doanh nghiệp cổ phần phi tài chính ở Việt Nam” (1999) đã nghiên cứu về thực trạng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ

thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong các công ty cổ phần phi tài chính ở Việt

Nam Tác giả Nguyễn Ngọc Quang trong luận án “Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu

phân tích tài chính trong các doanh nghịêp xây dựng ở Việt Nam” (2002) đã nghiên

cứu về thực trạng các chỉ tiêu phân tích và đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thốngchỉ tiêu phân tích tài chính trong các doanh nghiệp xây dựng ở Việt Nam, ngoài ratác giả còn nghiên cứu và đưa ra các giải pháp hoàn thiện liên quan đến phân tích tàichính trong doanh nghiệp xây dựng như giải pháp hoàn thiện phương pháp phântích, tổ chức công tác phân tích và giải pháp hoàn thiện hệ thống thông tin sử dụngtrong phân tích Tác giả Trần Thị Minh Hương đã nghiên cứu về thực trạng hệthống chỉ tiêu phân tích và đưa ra được giải pháp hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phân

tích tài chính sử dụng tại Tổng công ty Hàng không Việt Nam trong luận án “Hoàn

thiện chỉ tiêu phân tích tài chính tại Tổng công ty Hàng không Việt Nam” (2008).

Tác giả Phạm Xuân Kiên trong luận án “Phân tích tài chính trong các doanh

nghiệp giao thông đường bộ Việt Nam”(2011) đã nghiên cứu về thực trạng nội dung

phân tích và phương pháp phân tích trong các doanh nghiệp giao thông đường bộViệt Nam, trên cơ sở phân tích thực trạng tác giả đã đưa ra các giải pháp hoàn thiện

về nội dung phân tích và phương pháp phân tích trong các doanh nghiệp này Tác

giả Nguyễn Thị Quyên trong luận án “Hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phân tích tài

chính trong công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam”

(2012) đã nghiên cứu về thực trạng hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính sử dụngtrong các công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam và đưa racác giải pháp hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính sử dụng trong cácdoanh nghiệp này Điểm chung của các công trình trên là tập trung vào việc hoànthiện nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong các doanh nghiệp

Thứ hai, nhóm công trình nghiên cứu về hoàn thiện hệ thống báo cáo tài

chính để phục vụ cho phân tích tài chính Khía cạnh nghiên cứu này đã được nhiềutác giả nghiên cứu trong nhiều công trình khoa học khác nhau Tác giả Nguyễn Viết

Lợi trong luận án “Hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính nhằm cung cấp thông tin

phục vụ cho phân tích tài chính doanh nghiệp ở Việt Nam” (2003) đã nghiên cứu về

hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ cho phân tích tài chính trong các doanh nghiệp ViệtNam và đưa ra các giải pháp hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu nhằm phục vụ tốthơn cho công tác phân tích tài chính trong các doanh nghiệp này Tác giả Nguyễn

Văn Hiếu trong luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chính với việc

phân tích tài chính trong các doanh nghiệp xây dựng Việt Nam” (2003) đã nghiên

cứu về thực trạng báo cáo tài chính và phân tích báo cáo tài chính trong các doanhnghiệp xây dựng Việt Nam, trên cơ sở đó tác giả đã đưa ra các giải pháp hoàn thiệnbáo cáo tài chính nhằm phục vụ cho công tác phân tích tài chính trong các doanh

nghiệp này Tác giả Cung Tố Lan trong luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện hệ thống báo

cáo tài chính với việc phân tích tình hình tài chính tại công ty Điện lực I” (2004) và

tác giả Nguyễn Thị Hương trong luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện hệ thống báo cáo tài

chính với việc phân tích tài chính trong các doanh nghiệp ngành điện phía Bắc”

(2005) đã nghiên cứu về thực trạng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện báo cáo tài

chính phục vụ cho phân tích tài chính tại các công ty Điện lực Điểm chung của tất

cả các nghiên cứu trên là đều tập trung vào hoàn thiện hệ thống báo cáo tài chínhnhằm cung cấp thông tin đầy đủ, toàn diện, chính xác hơn cho công tác phân tích tàichính

Thứ ba, nhóm công trình nghiên cứu về phân tích tài chính gắn với quản trị

doanh nghiệp Tác giả Vũ Văn Hoàng với luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện hệ thống

báo cáo tài chính với việc tăng cường quản lý tài chính trong các doanh nghiệp xây lắp Việt Nam” (2003) đã nghiên cứu về thực trạng và đưa ra các giải pháp hoàn

thiện hệ thống báo cáo tài chính gắn với việc tăng cường quản lý tài chính trong các

doanh nghiệp xây lắp Việt Nam Tác giả Đỗ Quỳnh Trang thực hiện luận văn thạc

sỹ “Phân tích tình hình tài chính nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và

năng lực đấu thầu tại Tổng công ty xây dựng giao thông I” (2006) với nội dung

chính là nghiên cứu thực trạng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện phân tích tàichính nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính và năng lực đấu thầu trong Tổngcông ty xây dựng giao thông I Tác giả Phạm Thành Long đã nghiên cứu về thựctrạng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện việc kiểm tra, phân tích báo cáo tài chínhnhằm tăng cường công tác quản trị tài chính tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong

luận án “Hoàn thiện kiểm tra, phân tích báo cáo tài chính với việc tăng cường quản

trị tài chính trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam” (2008) Tác giả

Nguyễn Văn Hậu đã nghiên cứu về thực trạng sử dụng các chỉ tiêu phân tích tàichính phục vụ cho quản trị ở các doanh nghiệp thương mại và đề xuất các giải pháphoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phân tích tài chính trong doanh nghiệp thương mại

phục vụ cho mục đích quản trị kinh doanh trong luận án “Hoàn thiện hệ thống chỉ

tiêu phân tích tài chính trong doanh nghiệp thương mại phục vụ quản trị kinh doanh” (2009) Điểm chung của các công trình trên là đều nghiên cứu về phân tích

tài chính trong mối quan hệ với quản trị doanh nghiệp, từ đó đưa ra các giải pháphoàn thiện phân tích tài chính nhằm phục vụ cho công tác quản trị doanh nghiệp,góp phần nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp

Trong tất cả các công trình nghiên cứu về phân tích tài chính đã công bố thìmỗi công trình tập trung vào một hướng nghiên cứu khác nhau, mỗi công trình chỉtập trung vào một khía cạnh khác nhau trong phân tích tài chính, chưa có công trìnhnào nghiên cứu một cách toàn diện tất cả các khía cạnh của phân tích tài chính từcông tác tổ chức phân tích, cơ sở dữ liệu phục vụ cho phân tích, phương pháp phântích, nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích, ứng dụng của phân tích tài chính trongcông tác quản trị tài chính Mặc khác, hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu

về phân tích tài chính và ứng dụng của phân tích tài chính trong công tác quản trị tàichính ở các doanh nghiệp thuộc một ngành dịch vụ mũi nhọn của Việt Nam, cácdoanh nghiệp du lịch

Xuất phát thực trạng trên, kết hợp với nhu cầu của thành phố Đà Nẵng hiệnnay đang muốn nâng cao năng lực quản trị tài chính nhằm nâng cao hiệu quả hoạtđộng và năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng,luận án sẽ nghiên cứu để làm rõ thực trạng phân tích tài chính trong công tác quảntrị tài chính các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng Trên cơ sở thực trạng,luận án sẽ đưa ra các giải pháp hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nâng cao nănglực quản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng, gópphần vào sự phát triển của ngành du lịch thành phố Đà Nẵng nói riêng và du lịchViệt Nam nói chung

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài

- Nghiên cứu, hệ thống hoá các vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tài chínhtrong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

- Nghiên cứu thực trạng phân tích tài chính trong quản trị tài chính tại cácdoanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng Từ đó đánh giá những ưu, nhược điểmcủa thực trạng phân tích tài chính trong quản trị tài chính các doanh nghiệp này

- Trên cơ sở thực trạng phân tích tài chính trong quản trị tài chính các doanhnghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng, luận án sẽ đưa ra các ý kiến hoàn thiện phântích tài chính trong quản trị tài chính nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính củacác doanh nghiệp này

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của luận án được xác định là các vấn đề lý luận vàthực tiễn về phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch cùngvới quan điểm và giải pháp hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nâng cao năng lựcquản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch

Phạm vi nghiên cứu:

Luận án tập trung nghiên cứu các giải pháp hoàn thiện phân tích tài chínhnhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch Việt Namtại Đà Nẵng nên phạm vi nghiên cứu của luận án được giới hạn như sau:

- Về nội dung: các vấn đề về phân tích tài chính trong quản trị tài chính đượctrình bày trong luận án bao gồm tổ chức công tác phân tích, cơ sở dữ liệu sử dụngtrong phân tích, phương pháp phân tích, nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích,ứng dụng kết quả phân tích tài chính trong công tác quản trị tài chính

- Về không gian: doanh nghiệp du lịch được đề cập trong luận án là các công

ty cổ phần, công ty TNHH, DNTN của Việt Nam trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của nghĩa duy vật biệnchứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, các nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lê Nin và các quanđiểm định hướng của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế du lịch của Việt Nam nóichung và thành phố Đà Nẵng nói riêng Bên cạnh đó, luận án đã sử dụng các phươngpháp nghiên cứu khoa học cụ thể như phương pháp phân tổ thống kê, phương pháp chitiết, phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích ảnh hưởngcủa các nhân tố, phương pháp quy nạp, phương pháp diễn dịch, phương pháp chuyêngia và các phương pháp khác

6 Những kết quả nghiên cứu dự kiến

- Về mặt lý luận, luận án hệ thống hoá và làm sáng tỏ cơ sở lý luận của phân

tích tài chính, vai trò và ứng dụng của phân tích tài chính trong công tác quản trị tài

chính doanh nghiệp du lịch Bên cạnh đó, luận án sẽ xây dựng hệ thống chỉ tiêuphân tích tài chính phục vụ quản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch.

- Về mặt thực tiễn, luận án nghiên cứu thực trạng phân tích tài chính và vai

trò, ứng dụng của phân tích tài chính trong công tác quản trị tài chính các doanhnghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng Căn cứ vào kết quả nghiên cứu thực trạng,luận án sẽ chỉ ra các ưu, nhược điểm của phân tích tài chính và ứng dụng phân tíchtài chính trong quản trị tài chính ở các doanh nghiệp này Từ đó, luận án sẽ đưa racác giải pháp hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nâng cao năng lực quản trị tàichính trong các doanh nghiệp này Các nội dung hoàn thiện bao gồm hoàn thiện tổchức công tác phân tích, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, hoàn thiệnphương pháp phân tích, hoàn thiện nội dung và hệ thống chỉ tiêu phân tích, hoànthiện ứng dụng phân tích tài chính trong công tác quản trị tài chính doanh nghiệp.Những giải pháp hoàn thiện của luận án sẽ là cơ sở cho các nhà quản trị đánh giáđược thực trạng tài chính của doanh nghiệp và là căn cứ cho việc đưa ra các quyếtđịnh quản trị tài chính đúng đắn, kịp thời, góp phần nâng cao năng lực quản trị tàichính của các doanh nghiệp du lịch

7 Giới thiệu bố cục của luận án

Luận án “Hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nâng cao năng lực quản trị tàichính trong các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng”, ngoài phần mở đầu,kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận án đượcchia thành 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích tài chính trong quản trịtài chính doanh nghiệp du lịch

Chương 2: Thực trạng phân tích tài chính trong quản trị tài chính các doanhnghiệp du lịch Việt Nam tại Đà Nẵng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện phân tích tài chính nhằm nângcao năng lực quản trị tài chính trong các doanh nghiệp du lịch Việt Nam tại ĐàNẵng

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP DU LỊCH

1.1 DOANH NGHIỆP DU LỊCH VÀ QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH

1.1.1 Khái quát chung về doanh nghiệp du lịch

1.1.1.1 Khái niệm, phân loại doanh nghiệp du lịch

Theo Điều 4, Luật Du Lịch Việt Nam năm 2005: “Du lịch là các hoạt động

có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định” [49, tr.1].

Các doanh nghiệp thực hiện chức năng cung cấp các sản phẩm, dịch vụ nhằmđáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng của du khách trong mộtkhoảng thời gian nhất định được gọi là các doanh nghiệp du lịch Vậy, doanhnghiệp du lịch có thể được hiểu là một tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, kinhdoanh các dịch vụ du lịch trên thị trường để đạt được mục đích tối đa hoá LN

Trong những năm qua, du lịch Việt Nam đã phát triển không ngừng và đượcxác định là ngành kinh tế mũi nhọn, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịchtại Việt Nam gia tăng không ngừng về số lượng và quy mô hoạt động Có thể phânloại doanh nghiệp du lịch theo các tiêu thức sau:

- Căn cứ vào hình thức sở hữu vốn thì có thể phân chia doanh nghiệp du lịchthành doanh nghiệp du lịch Nhà nước, doanh nghiệp du lịch tư nhân, công ty cổphần du lịch, công ty TNHH du lịch, công ty liên doanh du lịch

- Căn cứ vào quy mô sản xuất kinh doanh thì có thể chia thành doanh nghiệp

du lịch có quy mô lớn, doanh nghiệp du lịch có quy mô vừa và nhỏ

- Căn cứ vào sản phẩm kinh doanh của doanh nghiệp du lịch thì có thể chiathành doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận chuyển du lịch, doanh nghiệp kinhdoanh dịch vụ lưu trú, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ ăn uống, doanh nghiệpkinh doanh dịch vụ giải trí, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành

Việc phân loại trên chỉ mang tính chất tương đối, trong thực tế các doanhnghiệp du lịch có thể hoạt động kinh doanh mang tính chất tổng hợp, kinh doanhđồng thời nhiều dịch vụ du lịch.

1.1.1.2 Vai trò của doanh nghiệp du lịch trong nền kinh tế

Cùng với sự phát triển của xã hội thì du lịch là một nhu cầu tất yếu của conngười Để phục vụ cho nhu cầu đa dạng của khách du lịch, các doanh nghiệp du lịch

đã nghiên cứu phát triển nhiều sản phẩm du lịch mới hấp dẫn, thân thiện với môitrường nhằm thúc đẩy du lịch phát triển bền vững

Các doanh nghiệp du lịch đã tham gia tích cực vào quá trình tạo nên thu nhậpquốc dân, thúc đẩy kinh tế phát triển, giải quyết việc làm cho một số lượng lớn laođộng, góp phần củng cố và phát triển các mối quan hệ kinh tế quốc tế, quảng báhình ảnh, văn hóa của đất nước đến với bạn bè quốc tế

Tại Việt Nam, du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góplớn vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và mang lại nguồn ngoại tệ lớn cho đấtnước thông qua việc bán các sản phẩm du lịch và các dịch vụ, sản phẩm đi kèm như

đồ lưu niệm, đồ thủ công mỹ nghệ,…cho khách du lịch nước ngoài Bên cạnh đó, sựphát triển của ngành du lịch nói chung và các doanh nghiệp du lịch nói riêng đã gópphần thúc đẩy các ngành kinh tế có liên quan khác phát triển như ngành giao thôngvận tải, ngành bưu chính viễn thông, ngành tiểu thủ công nghiệp,…

1.1.1.3 Đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp du lịch

Du lịch là một ngành kinh doanh đặc thù nên hoạt động kinh doanh củadoanh nghiệp du lịch có những đặc điểm riêng biệt Các đặc điểm này có ảnh hưởngđến công tác quản trị và phân tích tài chính doanh nghiệp du lịch:

- Hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp du lịch chịu ảnh hưởng lớncủa loại hình dịch vụ kinh doanh Các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành donhu cầu về địa điểm du lịch của du khách đa dạng, cả trong và ngoài nước nên hoạtđộng kinh doanh thường được triển khai trên một phạm vi địa lý rộng lớn, điều nàylàm cho việc điều hành, quản lý hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp lữhành gặp nhiều khó khăn Trong khi đó, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lưu

trú, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí do sản phẩm du lịch được sản xuất và tiêu thụ ngaytại địa điểm của doanh nghiệp và các sản phẩm này không thể lưu kho, dịch chuyểnđược nên muốn tiêu thụ sản phẩm du lịch thì cần phải đầu tư lớn cho CSVC để thuhút du khách đến với địa điểm của doanh nghiệp Điều này làm cho tỷ trọng TSCĐ

và tỷ lệ định phí trong các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lưu trú, vui chơi giải tríthường cao hơn rất nhiều so với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành, dovậy rủi ro kinh doanh của các doanh nghiệp này cũng cao hơn

- Chu kỳ kinh doanh của các doanh nghiệp du lịch thường rất ngắn Chu kỳnày có thể là khoảng thời gian lưu trú của du khách tại các khách sạn, khoảng thờigian vận chuyển du khách, khoảng thời gian tham quan tại các địa điểm du lịch,hoặc khoảng thời gian tham gia các hoạt động vui chơi giải trí Trong chu kỳ kinhdoanh này các doanh nghiệp du lịch tiến hành sản xuất đồng thời cung cấp ngay sảnphẩm du lịch cho du khách và thường nhận được ngay khoản thanh toán bằng tiền.Chính vì đặc điểm này mà trong doanh nghiệp du lịch, DT và tiền được tạo ra trongmột khoảng thời gian ngắn, vòng quay VLĐ nhanh, luồng tiền vào và luồng tiền ra

từ hoạt động kinh doanh liên tục Vì vậy, các chỉ tiêu phản ánh số vòng quay VLĐ,khả năng tạo ra tiền từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch thường có xuhướng cao

- Hoạt động kinh doanh du lịch mang tính mùa vụ Tại Việt Nam, hoạt độngkinh doanh của các doanh nghiệp du lịch chủ yếu diễn ra sôi nổi vào mùa khô Dovậy, vào mùa mưa các doanh nghiệp lữ hành chủ yếu tổ chức các tour du lịch đưakhách ra nước ngoài, còn các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lưu trú và dịch vụvui chơi giải trí thì hoạt động kinh doanh rất hạn chế Điều này làm cho các chỉ tiêuđánh giá kết quả và hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch thườngcao vào mùa khô và thấp vào mùa mưa

- Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch tạo ra những sản phẩm dulịch mang tính chất tổng hợp, nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt, tồn tạidưới dạng hữu hình và vô hình, trong đó chủ yếu là các sản phẩm vô hình

Sản phẩm du lịch mang tính tổng hợp, gồm nhiều thành phần tạo thành Tất

cả các bộ phận của sản phẩm du lịch từ việc vận chuyển du khách, dịch vụ lưu trú,

ăn uống đến vui chơi giải trí đều được thực hiện trong một quy trình khép kín Sảnphẩm du lịch được cung cấp cho du khách ở nhiều khâu, diễn ra ở thời gian vàkhông gian khác nhau do vậy DT, CP, giá thành của từng sản phẩm du lịch cũngkhác nhau Chính vì đặc điểm này mà khi phân tích DT, CP, rủi ro kinh doanh củadoanh nghiệp du lịch thì cần phải căn cứ vào đặc điểm riêng của từng sản phẩm dulịch để xây dựng những chỉ tiêu phân tích phù hợp

Sản phẩm du lịch thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt, nhu cầu này chỉ phátsinh khi con người có thu nhập cao, có nhiều thời gian rảnh rỗi Bên cạnh đó, khách

du lịch chỉ lựa chọn du lịch ở những địa điểm có tình hình chính trị - xã hội – y tế

ổn định cao Chính vì đặc điểm này mà kinh doanh du lịch chịu ảnh hưởng trực tiếpcủa sự phát triển kinh tế, sự ổn định chính trị - xã hội – y tế

Sản phẩm du lịch bao gồm các sản phẩm hữu hình và vô hình, trong đó sảnphẩm vô hình chiếm một tỷ lệ tương đối lớn, bao gồm các chương trình du lịch, cácdịch vụ tham quan, vui chơi giải trí,…Vì các sản phẩm này mang đầy đủ các đặctrưng cơ bản của hàng hóa dịch vụ là không có tồn kho, không nhận biết được sảnphẩm trước khi tiêu dùng nên trong doanh nghiệp du lịch tỷ trọng hàng tồn khothường thấp và chất lượng của sản phẩm du lịch được đo lường bằng các chỉ tiêuđịnh tính như mức độ hài lòng của khách hàng, sự thoải mái của khách hàng khi sửdụng các sản phẩm du lịch

- Hoạt động kinh doanh du lịch phụ thuộc vào nhiều nhân tố không ổn địnhnhư điều kiện về khí hậu, tài nguyên du lịch, điều kiện giao thông,…nên chất lượngsản phẩm du lịch thường khó xác định trước và không ổn định Điều này làm chocác doanh nghiệp du lịch gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì và bảo đảm chấtlượng của sản phẩm du lịch Do vậy, hoạt động kinh doanh du lịch thường có tínhrủi ro cao và bản thân doanh nghiệp du lịch rất khó khăn trong việc dự đoán trướccác rủi ro và tìm ra các biện pháp phòng ngừa, khắc phục các rủi ro do các nhân tốkhách quan gây nên

- Hoạt động kinh doanh du lịch chịu sự ảnh hưởng lớn của các yếu tố vĩ mônhư sự phát triển kinh tế, điều kiện chính trị, xã hội, y tế, … Điều này làm cho kếtquả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch mang tính nhạy cảm cao đối vớicác yếu tố vĩ mô, chỉ một thay đổi nhỏ trong môi trường vĩ mô cũng sẽ tạo ra sựthay đổi lớn trong kết quả kinh doanh du lich, vì vậy hoạt động kinh doanh du lịchthường mang tính rủi ro cao [28].

1.1.2 Tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

1.1.2.1 Bản chất, vai trò của tài chính doanh nghiệp

Bản chất của tài chính doanh nghiệp

Doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp du lịch nói riêng muốn tiến hànhsản xuất kinh doanh thì nhất thiết phải có một lượng vốn nhất định, trong đó vốntiền tệ là một nhu cầu thiết yếu của doanh nghiệp Trong quá trình sản xuất kinhdoanh, vốn tiền tệ phát sinh và vận động tuân theo những quy luật chu chuyển nhấtđịnh và tạo ra các luồng tài chính gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp

Hiện nay có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm tài chính doanhnghiệp Cách tiếp cận thứ nhất cho rằng tài chính doanh nghiệp là các mối quan hệphân phối dưới hình thức giá trị gắn liền với việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệcủa doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh [12, tr.16] [29, tr.34] Cách tiếp cậnthứ hai cho rằng tài chính doanh nghiệp là các luồng dịch chuyển giá trị trong quátrình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm góp phần đạt được các mụctiêu của doanh nghiệp [30, tr.8-10]

Cả hai cách tiếp cận trên về khái niệm tài chính doanh nghiệp tuy có khácnhau về góc độ tiếp cận nhưng đều có điểm chung là chỉ ra được bản chất của tàichính doanh nghiệp chính là sự vận động, dịch chuyển của vốn trong doanh nghiệp.Chính sự vận động này làm vốn của doanh nghiệp chuyển hóa từ hình thức biểuhiện này sang hình thức biểu hiện khác, dịch chuyển từ nguồn này sang nguồn khác

Theo quan điểm của tác giả, tài chính doanh nghiệp có thể hiểu là các mốiquan hệ dưới hình thái giá trị phát sinh trong quá trình hình thành, phân phối và sửdụng vốn nhằm đạt được mục tiêu của doanh nghiệp

Vai trò của tài chính doanh nghiệp

Tài chính doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuấtkinh doanh của các doanh nghiệp, cụ thể như sau [29, tr.35], [26, tr.99-101]:

- Tài chính doanh nghiệp là công cụ khai thác, thu hút vốn cho hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp

Vốn kinh doanh là nhu cầu thiết yếu cho hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp Nhu cầu về vốn của doanh nghiệp bao gồm cả nhu cầu vốn ngắn hạn

và vốn dài hạn Vai trò của tài chính doanh nghiệp là xác định chính xác nhu cầuvốn, tiến hành huy động vốn, lựa chọn NV phù hợp, CP vốn thấp, sử dụng vốn đúngmục đích và tối đa hóa hiệu quả sử dụng vốn

- Tài chính doanh nghiệp là công cụ trong việc tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm

và có hiệu quả

Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp cần phải sử dụng vốn một cách tiếtkiệm và hiệu quả Việc tổ chức sử dụng vốn có ảnh hưởng quyết định đến hiệu quảsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp có vai trò quantrọng trong tất cả các giai đoạn sử dụng vốn của quá trình kinh doanh, từ khâu lựachọn phương án đầu tư cho đến khâu phân phối kết quả kinh doanh Cụ thể là, trongkhâu lựa chọn phương án đầu tư, tài chính doanh nghiệp có vai trò quan trọng trongviệc đánh giá khả năng sinh lãi và mức độ rủi ro của từng phương án để từ đó có thểlựa chọn được phương án tốt nhất; trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp,thông qua việc phân tích các chỉ tiêu tài chính có thể đánh giá được hiệu quả sửdụng vốn, sự phù hợp của bố trí cơ cấu vốn với đặc điểm sản xuất kinh doanh, từ đóchỉ ra những điểm bất hợp lý mà doanh nghiệp cần khắc phục để nâng cao hiệu quả

sử dụng vốn; trong quá trình phân phối kết quả kinh doanh, tài chính doanh nghiệp

có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn phương án phân phối kết quả hợp lýnhưng phải bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh của doanh nghiệp

- Tài chính doanh nghiệp là công cụ để kiểm soát và phát triển hoạt động sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp

Vai trò kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh của tài chính doanh nghiệpđược thực hiện thông qua việc phân tích, đánh giá các chỉ tiêu tài chính như khảnăng sinh lãi, hiệu quả hoạt động, khả năng thanh toán, bố trí cơ cấu TS - NV,…Dựa trên kết quả phân tích, nhà quản lý có thể đánh giá được thực trạng hoạt độngsản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phát hiện được những điểm yếu kém và từ

đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý, kịp thời nhằm khắc phục, xử lý để có thểduy trì và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

1.1.2.2 Quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

a Khái niệm, vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

Hầu hết các quyết định kinh doanh trong doanh nghiệp du lịch đều liên quanchặt chẽ đến hoạt động tài chính doanh nghiệp, vì vậy, quản trị tài chính là một nộidung rất quan trọng, không thể thiếu của quản trị doanh nghiệp du lịch Quản trị tàichính doanh nghiệp du lịch có thể hiểu là quá trình lựa chọn và đưa ra các quyếtđịnh tài chính, tổ chức thực hiện các quyết định đó nhằm đạt được mục tiêu tối đahóa LN, gia tăng giá trị doanh nghiệp và tăng cường khả năng cạnh tranh của doanhnghiệp du lịch

Quản trị tài chính đóng vai trọng trong việc duy trì và phát triển hoạt độngkinh doanh của doanh nghiệp du lịch Vai trò đó được thể hiện cụ thể như sau:

- Quản trị tài chính giúp huy động và sử dụng có hiệu quả vốn kinh doanhcủa doanh nghiệp du lịch

Vốn kinh doanh là yếu tố thiết yếu để duy trì, phát triển hoạt động kinhdoanh và cũng là điều kiện tiên quyết tạo nên sức mạnh tài chính, sức mạnh cạnhtranh của doanh nghiệp du lịch Hiện nay, các doanh nghiệp du lịch đang phải đốimặt với điều kiện cạnh tranh gay gắt nên nhu cầu về vốn kinh doanh du lịch tăng rấtcao, đặc biệt là ở các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lưu trú, nghỉ dưỡng Mặc dùthị trường vốn đang ngày càng mở rộng và đa dạng nhưng để có được các NV dàihạn với CP sử dụng vốn thấp thì doanh nghiệp du lịch cần phải nỗ lực, chủ độngtrong việc tìm kiếm, tiếp cận các NV, bên cạnh đó, việc sử dụng và quản lý vốnnhằm đạt được hiệu quả cao nhất phải luôn được đặt lên hàng đầu Để làm được

điều này thì doanh nghiệp du lịch cần phải sử dụng công cụ quản trị tài chính nhằmxác định chính xác nhu cầu vốn cho hoạt động kinh doanh du lịch, đánh giá và lựachọn phương án đầu tư một cách có hiệu quả, sử dụng các đòn bẩy kinh tế một cáchhợp lý để huy động được vốn tới mức tối đa với CP thấp nhất Ngoài ra, quản trị tàichính cũng sẽ giúp quản lý tốt CP, đẩy mạnh tiêu thụ dịch vụ du lịch, tăng tốc độluân chuyển vốn, tăng khả năng sinh lời của vốn, góp phần nâng cao hiệu quả sửdụng vốn.

- Quản trị tài chính giúp điều tiết và thúc đẩy hoạt động kinh doanh du lịch.Các quan hệ kinh tế - tài chính là một bộ phận cơ bản trong tài chính doanhnghiệp du lịch Trong điều kiện hiện nay, các quan hệ này ngày càng mở rộng và trởnên đa dạng, phức tạp Vì vậy, để điều hòa lợi ích của các đối tượng khác nhau vàthúc đẩy hoạt động kinh doanh du lịch phát triển thì nhất thiết phải sử dụng công cụquản trị tài chính

Vai trò điều tiết của quản trị tài chính được thể hiện trong từng giai đoạn củaquá trình kinh doanh dịch vụ du lịch Cụ thể, dựa vào kế hoạch tài chính về sốlượng dịch vụ du lịch sẽ cung cấp, doanh nghiệp du lịch sẽ tạo ra được sức mua đốivới các yếu tố đầu vào của quá trình cung cấp dịch vụ du lịch; dựa vào giá thànhdịch vụ du lịch và các yếu tố khác để xây dựng giá bán dịch vụ du lịch hợp lý nhằmthúc đẩy quá trình cung cấp dịch vụ, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

du lịch Bên cạnh đó, các chính sách về tiền lương, phân phối LN, tiền thưởng chongười lao động cũng góp phần tạo động lực cho người lao động làm việc, giúp tăngnăng suất lao động và thúc đẩy hoạt động kinh doanh du lịch phát triển

b Nội dung của quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

Để thực hiện được các mục tiêu cơ bản là tối đa hóa LN, tối đa hóa giá trịdoanh nghiệp và tăng trưởng, phát triển bền vững thì quản trị tài chính doanhnghiệp du lịch phải thực hiện tốt các nội dung cơ bản sau [30],[35]:

Một là, quản trị tình hình vốn kinh doanh, hoạt động kinh doanh và rủi ro

của doanh nghiệp du lịch, cụ thể:

- Quản trị vốn kinh doanh bao gồm quản trị TS và quản trị NV của doanhnghiệp du lịch

Để tiến hành hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp du lịch cần có một lượng

TS nhất định Nhiệm vụ của doanh nghiệp du lịch là phải sử dụng tiết kiệm, hiệuquả lượng TS hiện có Để làm được điều này thì cần phải quản lý chặt chẽ, có hiệuquả từng loại TS Tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và đặc điểm của từng loại TS

mà công tác quản trị TS có những yêu cầu khác nhau Ví dụ đối với doanh nghiệp

du lịch kinh doanh dịch vụ lưu trú do có nhiều TSCĐ giá trị lớn, thời gian sử dụngdài, TS bị hao mòn dần theo thời gian sử dụng nên quản lý TSCĐ đòi hỏi phải quản

lý chặt chẽ về mặt giá trị và hiện vật, về nguyên giá và giá trị hao mòn, ngoài ra nhàquản trị phải lựa chọn được phương pháp tính khấu hao TSCĐ phù hợp nhằm đảmbảo khả năng tái đầu tư TS Hoặc là khi quản trị TSNH phục vụ cho hoạt động kinhdoanh du lịch như tiền, vật liệu, dụng cụ tồn kho, khoản phải thu…thì nhà quản trịcần quan tâm đến việc đẩy nhanh tốc độ luân chuyển TS vì điều này sẽ giúp tănghiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch

Nguồn tài trợ của TS có ảnh hưởng đáng kể đến tính tự chủ về tài chính vàrủi ro tài chính vì vậy quản trị NV có ý nghĩa rất quan trọng đối với quản trị tàichính doanh nghiệp du lịch Mục tiêu của quản trị NV doanh nghiệp du lịch là lựachọn được NV phù hợp với CP sử dụng vốn thấp nhất, xác định và duy trì một tỷ lệ

nợ hợp lý để giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhưng không làm gia tăng rủi rotài chính, cân đối giữa NV dài hạn và NV ngắn hạn để đảm bảo cho hoạt động củadoanh nghiệp không gặp khó khăn về vốn

- Quản trị hoạt động kinh doanh du lịch, bao gồm quản trị DT, CP, LN củadoanh nghiệp du lịch

Quản trị DT, CP, LN mang tính chất quyết định đến sự tồn tại, phát triển vàhiệu quả hoạt động của doanh nghiệp du lịch Quản trị DT– CP – LN trong doanhnghiệp du lịch hướng đến việc kiểm soát và tiết kiệm CP, theo dõi chặt chẽ và cócác biện pháp phù hợp nhằm tăng DT, thúc đẩy gia tăng LN

Quản trị CP trong doanh nghiệp du lịch đòi hỏi phải theo dõi chính xác, đầy

đủ và khách quan các khoản CP phát sinh trong từng kỳ kế toán, theo dõi CP phátsinh của từng dịch vụ du lịch, CP phát sinh của từng hoạt động cụ thể Bên cạnh đó,quản trị CP cần phải xây dựng được các định mức CP đối với từng dịch vụ du lịch,từng hoạt động, phải xây dựng được kế hoạch CP cụ thể, hợp lý, khoa học và phải

tổ chức kiểm soát CP trên cơ sở các định mức và kế hoạch CP đã xây dựng

Quản trị DT đòi hỏi phải theo dõi chi tiết, cụ thể DT của từng kỳ kế toán, DTcủa từng dịch vụ du lịch, DT của từng thị trường du lịch, ngoài ra còn phải theo dõi

cụ thể DT bán chịu, DT bằng tiền Qua đó, có cái nhìn toàn diện về thực trạng DT,phát hiện được những ưu điểm cũng như hạn chế, từ đó đề ra các biện pháp cụ thểnhằm thúc đẩy quá trình cung cấp dịch vụ du lịch, tăng DT cung cấp dịch vụ, tăngcường thu hồi nợ, đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn nhằm nâng cao hiệu quả hoạtđộng kinh doanh của doanh nghiệp du lịch

Với việc quản lý tốt CP, DT thì sẽ giúp thực hiện được mục tiêu tối đa hóa

LN Kế hoạch LN chỉ có thể thực hiện được khi doanh nghiệp du lịch quản lý tốt vàđẩy mạnh hoạt động cung cấp dịch vụ đồng thời tiết kiệm, kiểm soát tốt CP

- Quản trị rủi ro của doanh nghiệp du lịch

Do tính bất ổn của thị trường du lịch và do bản thân hoạt động kinh doanh dulịch tiềm ẩn nhiều rủi ro nên quản trị rủi ro là một nội dung không thể thiếu trongquản trị tài chính doanh nghiệp du lịch Các loại rủi ro có thể xảy ra với doanhnghiệp du lịch bao gồm rủi ro do sự biến động của tỷ giá, lãi suất, giá cả hàng hóa,rủi ro do việc sử dụng nợ hoặc rủi ro do những bất lợi của điều kiện tự nhiên, điềukiện kinh tế - chính trị - xã hội,…Quản trị rủi ro là hoạt động nhận diện, phân tích,đánh giá mức độ rủi ro hiện nay doanh nghiệp du lịch đang gánh chịu, sau đó sửdụng các công cụ tài chính hoặc các công cụ khác để điều chỉnh rủi ro đến mức độ

có thể chấp nhận được Để phòng ngừa rủi ro thì doanh nghiệp du lịch có thể sửdụng các công cụ như bảo hiểm, công cụ tài chính phái sinh và các công cụ khác

Hai là, đề xuất và đưa ra các quyết định quản trị tài chính nhằm thực hiện

mục tiêu quản trị tài chính của doanh nghiệp du lịch Để làm được điều này cần thu

thập và xử lý thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó thông tin hình tài chínhdoanh nghiệp đóng vai trò quan trọng nhất, vì vậy cần phải thực hiện phân tích tàichính để đánh giá thực trạng và dự đoán tình hình tài chính của doanh nghiệp trongtương lai, làm cơ sở cho việc đưa ra các quyết định quản trị tài chính, bao gồm:

- Quyết định đầu tư: là quyết định có liên quan đến giá trị và cơ cấu TS củadoanh nghiệp Trong doanh nghiệp du lịch, quyết định về đầu tư được xếp vào loạiquyết định quản trị tài chính quan trọng nhất vì nếu quyết định đầu tư đúng đắn sẽgóp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, ngược lại, quyết định đầu tư sai lầm sẽ làmlãng phí nguồn lực, giảm hiệu quả kinh doanh và gia tăng rủi ro của doanh nghiệp.Quyết định đầu tư bao gồm quyết định đầu tư TSNH, quyết định đầu tư TSDH,quyết định về cơ cấu đầu tư giữa TSNH và TSDH Trong đó: quyết định đầu tưTSNH của doanh nghiệp du lịch chủ yếu là các quyết định về tồn quỹ, quyết định vềchính sách cung cấp dịch vụ du lịch, quyết định ĐTTC ngắn hạn,…;quyết định đầu

tư TSDH chủ yếu là các quyết định đầu tư CSVC du lịch như quyết định mua sắmmới, xây dựng mới TSCĐ phục vụ cho hoạt động kinh doanh du lịch, quyết địnhthay thế TSCĐ cũ, quyết định ĐTTC dài hạn,…;quyết định về cơ cấu đầu tư giữaTSNH và TSDH bao gồm các quyết định về điểm hòa vốn, quyết định về độ lớn củađòn bẩy kinh doanh,…

- Quyết định về nguồn tài trợ: là các quyết định có liên quan đến NV tài trợcho từng TS, từng hoạt động của doanh nghiệp du lịch Quyết định về nguồn tài trợ

có ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình đảm bảo NV cho hoạt động kinh doanh dulịch Lựa chọn nguồn tài trợ hợp lý sẽ giúp nâng cao tính ổn định của nguồn tài trợ,tạo điều kiện thuận lợi để duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh Quyết định vềnguồn tài trợ bao gồm quyết định huy động vốn ngắn hạn và quyết định huy độngvốn dài hạn Trong đó: quyết định huy động vốn ngắn hạn bao gồm quyết định vayngắn hạn hay sử dụng tín dụng thương mại, quyết định vay ngắn hạn hay sử dụngtín phiếu doanh nghiệp,…;quyết định huy động vốn dài hạn bao gồm quyết định sửdụng nợ dài hạn hay sử dụng vốn cổ phần, quyết định vay dài hạn hay sử dụng tráiphiếu doanh nghiệp,…

- Quyết định phân phối LN: là các quyết định có liên quan đến chính sáchphân phối LN, xác định tỷ lệ LN giữ lại để tái đầu tư và LN phân chia cho các cổđông, chủ sở hữu Quyết định phân phối LN có ý nghĩa rất quan trọng đối với sựphát triển của doanh nghiệp du lịch vì LN giữ lại là NV quan trọng cho sự phát triểncủa doanh nghiệp, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lưu trú.Quyết định phân phối LN bao gồm quyết định về chính sách LN giữ lại, quyết định

về chính sách trả cổ tức bằng tiền mặt hoặc bằng vốn cổ phần,…

- Quyết định về CP, chính sách giá cả và tiêu thụ: bao gồm các quyết định về

CP dịch vụ du lịch và CP kinh doanh, quyết định về giá bán sản phẩm du lịch, quyếtđịnh về chính sách tiêu thụ sản phẩm du lịch, Các quyết định này có ảnh hưởngtrực tiếp đến kết quả và hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp du lịch

- Quyết định về chính sách tiền lương, tiền thưởng, đãi ngộ: hoạt động tronglĩnh vực cung cấp dịch vụ nên lao động đóng vai trò quan trọng, quyết định kết quả

và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp du lịch Các quyết định về chính sách tiềnlương, tiền thưởng, đãi ngộ có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và hiệuquả làm việc của người lao động, do vậy, nếu quyết định đúng đắn sẽ thúc đẩy tăngnăng suất và hiệu quả lao động, góp phần làm tăng hiệu quả hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp du lịch

Ngoài ra, quản trị tài chính còn đóng vai trò quan trọng trong việc ra một sốquyết định khác như quyết định liên quan đến phòng ngừa rủi ro, quyết định về loạisản phẩm du lịch cần phát triển, mở rộng, thu hẹp hoặc ngừng kinh doanh,…

1.2 PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH TRONG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP DU LỊCH

1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và vai trò của phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

1.2.1.1 Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp

Để thực hiện tốt công tác quản trị tài chính thì một trong những biện phápquan trọng, cần thiết và không thể thiếu được là phải thường xuyên đánh giá thựctrạng tài chính, tìm ra những nguyên nhân chủ quan, khách quan ảnh hưởng đến tình

hình tài chính của doanh nghiệp, trên cơ sở đó đề xuất những biện pháp hợp lý, thiếtthực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Muốn vậy thì các doanhnghiệp phải thực hiện phân tích tài chính một cách thường xuyên và khoa học.

Nhiều nhà khoa học cho rằng phân tích tài chính doanh nghiệp là tổng thểcác phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình tài chính, giúp cho nhà quản

lý và các đối tượng quan tâm đưa ra được các quyết định chuẩn xác, phù hợp với lợiích của họ [12, tr.5] Hay, phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình xem xét,kiểm tra, đối chiếu số liệu tài chính hiện hành với quá khứ, qua đó người sử dụngthông tin có thể đánh giá đúng thực trạng tài chính doanh nghiệp, nắm vững tiềmnăng, xác định chính xác hiệu quả kinh doanh, rủi ro và triển vọng của doanhnghiệp [33, tr.243]

Theo quan điểm của tác giả, phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình sửdụng các phương pháp phân tích thích hợp để xem xét, đánh giá các số liệu tàichính nhằm cung cấp các thông tin tài chính phục vụ cho việc ra quyết định của cácđối tượng sử dụng thông tin Thông qua kết quả của phân tích tài chính doanhnghiệp, các đối tượng sử dụng thông tin có thể đánh giá được hiệu quả hoạt động,tiềm năng kinh doanh cũng như có thể dự đoán được những rủi ro tiềm tàng và xuhướng phát triển trong tương lai của doanh nghiệp

1.2.1.2 Mục tiêu của phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp

du lịch

Mục tiêu chung của phân tích tài chính là chuyển các dữ liệu trên báo cáo tàichính và các tài liệu có liên quan thành những thông tin hữu ích cho việc ra quyếtđịnh quản trị Trong doanh nghiệp du lịch, để có thể trở thành một công cụ đắc lựccủa nhà quản trị trong việc ra quyết định quản trị tài chính thì phân tích tài chínhdoanh nghiệp phải đạt được các mục tiêu cơ bản sau [57, tr.206]:

- Phân tích tài chính phải đánh giá chính xác tình hình tài chính của doanhnghiệp du lịch trên các khía cạnh cơ bản như cơ cấu vốn, khả năng thanh toán, hiệuquả sử dụng vốn, khả năng sinh lãi, rủi ro kinh doanh, rủi ro tài chính,… nhằm đápứng nhu cầu thông tin cho nhà quản trị trong việc ra quyết định quản trị tài chính

- Phân tích tài chính phải định hướng các quyết định quản trị tài chính phùhợp với tình hình thực tế và đặc điểm kinh doanh của doanh nghiệp du lịch.

- Phân tích tài chính phải thực sự là cơ sở cho nhà quản trị dự đoán tiềm năngtài chính trong tương lai của doanh nghiệp du lịch

- Phân tích tài chính phải là công cụ để kiểm tra, giám sát hoạt động kinhdoanh du lịch thông qua việc so sánh các chỉ tiêu đạt được với kế hoạch đề ra, với

dự toán, định mức…

Trên cơ sở kết quả phân tích tài chính, nhà quản trị sẽ đánh giá được ưu điểmcũng như tồn tại trong hoạt động kinh doanh du lịch, từ đó đưa ra các quyết địnhquản trị tài chính phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và hạn chế rủi ro củadoanh nghiệp du lịch

1.2.1.3 Vai trò của phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

Để có được thông tin tài chính phục vụ cho quản trị tài chính thì các doanhnghiệp du lịch cần phải tiến hành phân tích tài chính một cách thường xuyên và kịpthời nhằm đánh giá, kiểm tra tình hình tài chính doanh nghiệp, làm cơ sở để thựchiện công tác quản trị tài chính Vai trò cụ thể của phân tích tài chính trong công tácquản trị tài chính doanh nghiệp du lịch được thể hiện như sau:

Một là, kết quả phân tích tài chính được ứng dụng để quản trị vốn kinh

doanh, hoạt động kinh doanh và rủi ro của doanh nghiệp du lịch

Tình hình vốn kinh doanh, hoạt động kinh doanh và rủi ro của doanh nghiệp

du lịch được thể hiện khá đầy đủ trong các thông tin tài chính, vì vậy, để quản trịcác đối tượng này thì cần phân tích một số chỉ tiêu tài chính nhằm đánh giá thựctrạng, dự đoán về vốn kinh doanh, hoạt động kinh doanh và rủi ro, làm cơ sở chocông tác quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch, cụ thể:

- Quản trị vốn kinh doanh của doanh nghiệp du lịch cần ứng dụng kết quảphân tích một số chỉ tiêu tài chính như phân tích cơ cấu TS, NV, phân tích biếnđộng TS, NV, phân tích tính tự chủ về tài chính, tính ổn định của nguồn tài trợ,…đểđánh giá sự hợp lý trong bố trí cơ cấu vốn, sự phù hợp của bố trí cơ cấu vốn với đặc

điểm kinh doanh du lịch, đánh giá tình hình đảm bảo vốn cho hoạt động kinh doanh

du lịch,…từ đó có những biện pháp phù hợp nhằm bảo toàn, phát triển và nâng caohiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp du lịch

- Quản trị hoạt động kinh doanh du lịch cần ứng dụng kết quả phân tích một

số chỉ tiêu tài chính như phân tích biến động DT, CP, LN của toàn doanh nghiệp vàcủa từng dịch vụ du lịch, phân tích tỷ lệ CP trên DT của toàn doanh nghiệp và củatừng dịch vụ du lịch, phân tích tỷ lệ LN trên CP của toàn doanh nghiệp và của từngdịch vụ du lịch,…để đánh giá tình hình cung cấp dịch vụ du lịch, tình hình quản lý

và kiểm soát CP, tình hình LN của doanh nghiệp du lịch Trên cơ sở đó chỉ ra đượcnhững kết quả đã đạt được cũng như những hạn chế trong cung cấp dịch vụ du lịch,trong quản lý và kiểm soát CP, từ đó có các biện pháp phù hợp thúc đẩy hoạt độngcung cấp dịch vụ du lịch, tiết kiệm CP, giảm giá thành dịch vụ du lịch, gia tăng LN,góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh du lịch

- Quản trị rủi ro của doanh nghiệp du lịch thì cần ứng dụng kết quả phân tíchđiểm hòa vốn, phân tích độ lớn đòn bẩy kinh doanh, phân tích hệ số nợ, phân tíchkhả năng thanh toán,…để đánh giá rủi ro kinh doanh, rủi ro tài chính và rủi ro phásản, từ đó có được các biện pháp quản lý phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro của doanhnghiệp du lịch

Hai là, kết quả phân tích tài chính được ứng dụng để đưa ra các quyết định

tài chính của doanh nghiệp du lịch

Quyết định tài chính trong doanh nghiệp du lịch bao gồm quyết định đầu tư,quyết định về nguồn tài trợ, quyết định phân phối LN, quyết định về giá bán sảnphẩm du lịch, quyết định về CP và một số các quyết định tài chính khác Để đưa rađược các quyết định tài chính thì nhà quản trị cần phải thu thập thông tin từ nhiềunguồn khác nhau, nhưng quan trọng nhất là thông tin do phân tích tài chính cungcấp, cụ thể:

- Để đưa ra quyết định đầu tư (quyết định đầu tư TSNH, quyết định đầu tưTSDH, quyết định cơ cấu đầu tư giữa TSNH và TSDH) thì nhà quản trị phải căn cứvào các chỉ tiêu phân tích tài chính như: phân tích nhu cầu vốn thường xuyên, phân

tích tỷ trọng TS, phân tích tỷ trọng NV, phân tích cân bằng tài chính, phân tích hiệuquả sử dụng TS,…

- Để đưa ra quyết định về nguồn tài trợ (quyết định vay ngắn hạn hay sửdụng tín dụng thương mại, quyết định sử dụng VCSH hay vốn vay, sử dụng vốnngắn hạn hay dài hạn,…) thì nhà quản trị phải thực hiện phân tích tỷ lệ NPT trêntổng NV, tỷ lệ NVCSH trên tổng NV, tỷ suất NVTX, tỷ suất NVTT, tỷ lệ VCSHtrên NVTX, phân tích VLĐR,…

- Để đưa ra quyết định về chính sách phân phối LN thì cần phải thực hiệnphân tích các chỉ tiêu về khả năng sinh lời của cổ phiếu, phân tích về khả năng sửdụng lượng tiền của doanh nghiệp để chia lãi cổ phần,…

- Để đưa ra quyết định về chính sách giá cả và tiêu thụ thì nhà quản trị phảithực hiện việc phân tích điểm hòa vốn, phân tích DT - CP, phân tích khả năng sinhlời của DT,…

- Để đưa ra quyết định về chính sách tiền lương, tiền thưởng, đãi ngộ thì nhàquản trị phải phân tích hiệu quả sử dụng tiền lương, hiệu quả hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp,…

Qua phân tích trên ta thấy rằng tất cả các nội dung và quyết định quản trị tàichính của doanh nghiệp du lịch đều cần đến thông tin tài chính do phân tích tàichính cung cấp Do vậy, phân tích tài chính đóng vai trò rất quan trọng, quyết địnhchất lượng của công tác quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

1.2.2 Tổ chức phân tích tài chính doanh nghiệp du lịch

Tổ chức công tác phân tích tài chính là việc thiết lập trình tự các bước côngviệc cần tiến hành và các nguồn lực cần chuẩn bị cho quá trình phân tích tài chính.Công tác tổ chức phân tích tài chính doanh nghiệp du lịch chịu sự ảnh hưởng củađặc điểm hoạt động kinh doanh du lịch và hoạt động tài chính của doanh nghiệp dulịch Quy trình phân tích tài chính nhằm mục đích phục vụ cho quản trị tài chínhdoanh nghiệp du lịch thường được tiến hành qua các bước sau [7, tr.34-35], [12,tr.38-40]:

- Bước 1, lập kế hoạch phân tích: đây là bước rất quan trọng, ảnh hưởng đến

chất lượng và tác dụng của phân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp

du lịch Trong bước này cần phải xác định rõ mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể củaphân tích tài chính trong quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch Đối với từng mụctiêu cụ thể thì phải quy định rõ về nội dung phân tích và chỉ tiêu phân tích, thời hạnphân tích, phải phân công trách nhiệm một cách cụ thể, rõ ràng đối với từng người,từng bộ phận trong việc thu thập thông tin, xử lý thông tin, tiến hành phân tích, viếtbáo cáo phân tích và phải xác định kinh phí cần thiết cho phân tích Để thực hiện tốtvai trò cung cấp thông tin phục vụ cho công tác quản trị tài chính thì phân tích tàichính trong doanh nghiệp du lịch cần được tiến hành thường xuyên, liên tục

- Bước 2, tiến hành phân tích: trong bước này cần tiến hành thu thập thôngtin thích hợp phục vụ cho phân tích tài chính, bao gồm thông tin từ hệ thống kế toán

và các thông tin khác liên quan đến doanh nghiệp du lịch Các thông tin sau khi thuthập sẽ được kiểm tra, đánh giá nhằm kiểm tra tính chính xác của thông tin, loại bỏnhững thông tin bị nhiễu, không chính xác Sau khi lọc được thông tin cần thiết choquá trình phân tích thì sẽ sử dụng các phương pháp phân tích thích hợp để phân tíchcác nội dung và chỉ tiêu cần thiết Trên cơ sở các chỉ tiêu phân tích kết hợp với cácnguồn thông tin khác và kinh nghiệm bản thân, bộ phận phân tích sẽ đưa ra cácnhận xét, đánh giá, dự đoán về tình hình tài chính của doanh nghiệp du lịch

- Bước 3, hoàn thành phân tích: trong bước này, bộ phận phân tích sẽ viếtbáo cáo phân tích sơ bộ, sau đó sẽ tổ chức một cuộc họp giữa bộ phận phân tích tàichính với các bộ phận chuyên môn như bộ phận kế toán, bộ phận kinh doanh dulịch, bộ phận kế hoạch, bộ phận marketing,…để lấy ý kiến về báo cáo phân tích tàichính Sau khi được hoàn thiện theo góp ý của các bộ phận có liên quan, báo cáophân tích tài chính sẽ được nhà quản trị sử dụng để đánh giá tình hình tài chínhdoanh nghiệp, làm căn cứ để thực hiện công tác quản trị tài chính và ra các quyếtđịnh quản trị tài chính doanh nghiệp du lịch

1.2.3 Cơ sở dữ liệu sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp du lịch

Để có được đầy đủ thông tin phục vụ cho phân tích tài chính doanh nghiệp dulịch thì cần phải thu thập từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau, bao gồm thông tin từ hệthống kế toán và các nguồn thông tin khác có tác động đến hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp du lịch [7], [12], [35], [55]

Phân tích tài chính doanh nghiệp du lịch chủ yếu dựa vào thông tin từ hệ thống

kế toán, bao gồm thông tin từ hệ thống báo cáo tài chính và thông tin từ các sổ kếtoán Trong đó, hệ thống báo cáo tài chính là nguồn thông tin hết sức quan trọng đốivới công tác quản trị tài chính doanh nghiệp, mỗi báo cáo tài chính cung cấp thôngtin phục vụ cho việc phân tích một số chỉ tiêu tài chính khác nhau Cụ thể, BCĐKTcung cấp thông tin về toàn bộ giá trị hiện có của doanh nghiệp theo cơ cấu TS vànguồn hình thành TS, đây là căn cứ để thực hiện phân tích các chỉ tiêu cấu trúc tàichính, khả năng thanh toán và nhiều chỉ tiêu tài chính quan trọng khác.BCKQHĐKD cung cấp thông tin về sự nỗ lực và kết quả của doanh nghiệp trong một

kỳ kinh doanh, là căn cứ để phân tích tình hình thực hiện kế hoạch DT, LN, phân tíchhiệu quả sử dụng TS, phân tích khả năng sinh lời, BCLCTT cung cấp thông tin vềlưu chuyển tiền trong từng hoạt động của doanh nghiệp, là căn cứ để đánh giá khảnăng tạo ra tiền, khả năng thanh toán, khả năng đầu tư bằng tiền nhàn rỗi,…Thuyếtminh báo cáo tài chính cung cấp các thông tin bổ sung, chi tiết với mục đích làm rõhơn các thông tin đã trình bày trên các báo cáo tài chính khác nên thông tin từthuyết minh báo cáo tài chính phục vụ rất nhiều cho việc đưa ra các nhận xét, đánhgiá chính xác về thực trạng tài chính của doanh nghiệp du lịch Bên cạnh đó, đểphục vụ cho phân tích một số chỉ tiêu tài chính thì ngoài thông tin trên các báo cáotài chính còn cần phải có thêm thông tin trên các sổ kế toán tổng hợp, sổ kế toán chitiết của doanh nghiệp du lịch

Ngoài các thông tin từ hệ thống kế toán thì phân tích tài chính doanh nghiệp

du lịch cần phải sử dụng các nguồn thông tin khác để các nhận xét, đánh giá chínhxác, toàn diện và có sức thuyết phục Nguồn thông tin khác bao gồm: thông tin vềđặc điểm hoạt động của doanh nghiệp du lịch; thông tin liên quan đến tình hình kinh