TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN VÕ THỊ BÍCH NGA ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG ĐỐI VỚI CƯ DÂN KHU PHỐ CỔ HỘI AN - QUẢNG NAM Trường hợp một số quy định về Th
Mục đích nghiên cứu
Đề tài “ Đánh giá chính sách của chính quyền địa phương đối với cư dân phố cổ Hội An – Quảng Nam” là luận văn tốt nghiệp chương trình cao học khoa Nhân học tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh
Trước tiên, đề tài này tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của cư dân phố cổ Hội An thông qua cách nhìn của họ đối với những chính sách thương mại – dịch vụ
- du lịch (TM-DV-DL) trong khu phố cổ của chính quyền Hội An Tác động của những chính sách đó về kinh tế, văn hóa – xã hội đối với người dân phố cổ nói riêng và với sự phát triển của thành phố Hội An nói chung là vấn đề cần đƣợc nghiên cứu và giải đáp Ngoài ra, điều quan trọng của đề tài là tìm hiểu tính hợp pháp và hiệu quả của chính sách Đề tài này giúp nhìn nhận vấn đề dưới góc nhìn của người dân là chủ yếu, bên cạnh đó là từ suy nghĩ của chính quyền Hội An – các nhà hoạch định chính sách, hướng dẫn viên, khách du lịch góp phần giúp các nhà quản lí có cái nhìn toàn diện và khách quan hơn Từ đó, họ sẽ đề ra những chính sách đúng đắn và linh hoạt đảm bảo vừa phát triển kinh tế du lịch vừa phát huy công tác bảo tồn di sản
Ngoài ra, tác giả luận văn mong muốn những tƣ liệu mình thu thập đƣợc sẽ giúp cho trường đại học tỉnh Quảng Nam có thêm tài liệu trong công tác giảng dạy, nghiên cứu và học tập Đề tài sẽ góp phần nhỏ bé vào những nghiên cứu về Hội An, đối tượng quan tâm không chỉ của những nhà nghiên cứu trong nước mà của cả những chuyên gia nước ngoài ở nhiều lĩnh vực
3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Về thời gian, tác giả chọn cột mốc 1997 khi Hội An manh nha có những quy định bảo tồn khởi đầu bằng quyết định tạm ngừng cấp giấy phép hoạt động karaoke trong phố cổ để chống ô nhiễm tiếng ồn Cột mốc này trước cả khi Hội An chính thức đƣợc công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 1999 Điều đó chứng tỏ sự quan tâm của chính quyền Hội An đối với công tác bảo tồn di sản đã có từ rất sớm
Về không gian, không gian nghiên cứu của đề tài là khu phố cổ Hội An (không phải toàn thành phố) Giới hạn khu phố cổ đƣợc nêu trong Phụ lục 1
* Đối tƣợng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các chính sách Thương mại – Dịch vụ - Du lịch của chính quyền Hội An trong khu phố cổ
4 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
Một số câu hỏi nghiên cứu đƣợc đặt ra để giải quyết vấn đề:
- Những chính sách về thương mại – dịch vụ - du lịch ở phố cổ Hội An được ra đời trong bối cảnh nhƣ thế nào?
- Người dân, khách du lịch, hướng dẫn viên có cách nhìn như thế nào trong quá trình hoạch định và áp dụng chính sách thương mại – dịch vụ - du lịch trong khu phố cổ Hội An và chính quyền phản hồi nhƣ thế nào đối với những phản ứng của người dân, hướng dẫn viên và du khách?
- Những cƣ dân trong phố cổ có những thuận lợi và khó khăn nào khi thực hiện chính sách?
- Các chính sách này có tác động nhƣ thế nào tới đời sống kinh tế, văn hóa – xã hội của người dân phố cổ và tới sự phát triển của địa phương?
- Chính sách đạt hiệu quả tới mức độ nào? Có hợp pháp không?
Trong bối cảnh định hướng phát triển du lịch cả nước, khu vực Trung bộ và của tỉnh Quảng Nam, đặc biệt, từ cột mốc đƣợc công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 1999, Hội An mang theo mình trọng trách vừa phải phát triển du lịch vừa đảm bảo tốt công tác bảo tồn di sản của nhân loại Hội An đã cụ thể hóa những kế hoạch và chiến lƣợc phát triển du lịch của các cấp cao hơn để vừa phù hợp với chính sách của TW và của tỉnh, vừa phù hợp với tình hình thực tế địa phương Các quy chế của Hội An ra đời đảm bảo mục tiêu bảo tồn di tích vừa tạo ra luật lệ riêng cho phố, chống lại tình trạn hỗn loạn của một khu phố du lịch nhộn nhịp Các quy chế này đã đóng góp một phần vào những chính sách có tầm vóc lớn hơn của thành phố trong việc tác động tích cực đến đời sống mọi mặt của cƣ dân phố cổ Tính hiệu quả của chúng đã đƣợc chứng minh qua hơn 10 năm áp dụng Tuy nhiên, những quy chế này cũng gây những khó khăn nhất định cho cƣ dân khi áp dụng chính sách
5 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
Từ các nguồn tƣ liệu văn bản và kết quả của quá trình điền dã dân tộc học của tác giả, luận văn đã nêu ra, phân tích và đánh giá những tác động của các quy định thƣợng mại – dịch vụ - du lịch đối với cƣ dân trong khu phố cổ Từ đó, nhìn nhận tính hiệu quả của chính sách về kinh tế và phát huy giá trị văn hóa đối với cộng đồng đa tộc người ở khu phố cổ Hội An Đề tài còn góp phần vào công tác nghiên cứu văn hóa địa phương và mở ra thêm một góc nhìn về khu phố cổ Hội An
Kết quả nghiên cứu của đề tài đóng góp những hiểu biết về thực tiễn đời sống của cư dân khu phố cổ Hội An dưới tác động của các quy chế về thương mại – dịch vụ - du lịch Nêu ra những phản ứng của người dân, hướng dẫn viên, khách du lịch, các nhà nghiên cứu về các quy chế này và những tiếng nói của chính quyền trong từng vấn đề cụ thể mà người dân quan tâm Đề tài không nhìn phiến diện từ góc độ của chính quyền hay chỉ từ người dân mà có cái nhìn toàn diện, khách quan từ các đối tƣợng liên quan nhƣ chính quyền với vai trò là nhà hoạch định chính sách, người dân, hướng dẫn viên, khách du lịch với vai trò là những người thực hiện chính sách
Văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực cho phát triển Đề tài này gợi mở cho các nhà quản lí thành phố có những giải pháp tốt hơn trong chính sách bảo tồn di sản, phát triển đồng đều giữa văn hóa, kinh tế và sinh thái, tiến tới sự phát triển bền vững của địa phương về mọi mặt, đặc biệt là nhóm ngành thương mại – dịch vụ - du lịch, nhóm ngành mũi nhọn của Hội An
6 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện 60 cuộc phỏng vấn sâu từ tháng
9/2010 đến tháng 9/2011 tại địa bàn nghiên cứu với một số cán bộ chủ chốt trong hoạch định chính sách của chính quyền địa phương, những người dân sống trong khu phố cổ (những hộ bán hàng nhu yếu phẩm cho người Việt, bán hàng rong – vỉa hè, sinh viên, chủ di tích, quản lí khách sạn, nhà hàng, chủ phòng tranh, cửa hàng lưu niệm, cửa hàng vải), những hướng dẫn viên, khách du lịch trong nước và quốc tế, những nhà nghiên cứu văn hóa có hiểu biết sâu sắc về phố cổ và tâm huyết với việc bảo tồn di sản của nhân loại tại Hội An Lắng nghe ý kiến từ nhiều phía, đề tài mới có cái nhìn khách quan và toàn diện
Phương pháp quan sát – tham dự: đặt mình vào vị trí của người trong cuộc để cảm nhận vấn đề tốt hơn Những lần khảo sát thực tế sẽ giúp ích rất nhiều cho việc làm sáng tỏ vấn đề Ghi chép lại những gì thấy đƣợc và những điều cảm nhận đƣợc từ những gì đang diễn ra trong phố cổ Quá trình quan sát tham dự đƣợc thực hiện từ tháng 9/2010 đến tháng 9/2011