Phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn huyện lương sơn, tỉnh hòa bình

Hòa Bình là tỉnh miền núi nằm ở vị trí cửa ngõ vùng Tây Bắc Việt Nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội, có điều kiện phát triển kinh tế, đời sống người dân cao hơn so với các vùng miền núi khá

HOÀNG THỊ THANH NHÀN

PHÁT TRIỂN ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI

TỰ NGUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG SƠN,

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Hà Nội , ngày….tháng … năm 2020

Người cam đoan

Hoàng Thị Thanh Nhàn

LỜI CẢM ƠN

Với tất cả sự kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin chân thành bày

tỏ lòng biết ơn của mình tới TS Hoàng Thị Hảo đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập

và thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo Khoa Kinh

tế và Quản trị kinh doanh và phòng Đào tạo sau đại học, Trường Đại học Lâm nghiệp đã chỉ bảo, giảng dạy trong suốt thời gian học tập tại trường

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Lãnh đạo, cán bộ, công chức BHXH huyện Lương đã cung cấp thông tin, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn./

Hà Nội , ngày….tháng … năm 2020

Tác giả luận văn

Hoàng Thị Thanh Nhàn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ vii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN 4

1.1 Cơ sở lý luận về phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện 4

1.1.1 Một số khái niệm 4

1.1.2 Đặc điểm về đối tượng tham gia BHXH tự nguyện 7

1.1.3 Bản chất, vai trò và nguyên tắc hoạt động của BHXH tự nguyện 9

1.1.4 Các chế độ BHXH tự nguyện 12

1.1.5 Nội dung về phát triển đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện 16

1.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện 18

1.2 Cơ sở thực tiễn về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện 21

1.2.1 Kinh nghiệm về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của một số địa phương 21

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho huyện Lương Sơn 24

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26 2.1 Đặc điểm cơ bản của huyện Lương Sơn 26

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 26

2.1.2 Tình hình kinh tế xã hội 27

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến công tác phát triển BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 30

2.2 Đặc điểm cơ bản của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn 31

2.2.1 Giới thiệu chung về Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn 31

2.2.2 Chức năng nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn 31

2.2.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn 32

2.3 Phương pháp nghiên cứu 34

2.3.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 34

2.3.2 Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu 35

2.3.3 Phương pháp thu thập số liệu 36

2.3.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 36

2.3.5 Các chỉ tiêu đánh giá sử dụng trong luận văn 37

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 39

3.1 Khái quát công tác thu BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 39

3.1.1 Nguồn thu BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 39

3.1.2 Thu BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình 40

3.2 Thực trạng phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 42

3.2.1 Nhu cầu tham gia BHXH tự nguyện của người dân 42

3.2.2 Quản lý đối tượng tham gia BHXH tự nguyện 43

3.2.3 Công tác kiểm tra, đánh giá việc tham gia BHXH tự nguyện 48

3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 49

3.3.1 Nhân tố khách quan 49

3.3.2 Nhân tố chủ quan 54

3.4 Đánh giá chung về phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 59

3.4.1 Những kết quả đạt được 59 3.4.2 Những mặt tồn tại, hạn chế, nguyên nhân 60

3.5 Giải pháp phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 62

3.5.1 Quan điểm, định hướng và mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyên trên địa bàn huyện Lương Sơn 62 3.5.2 Đề xuất một số giải pháp phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn 66

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 80 TÀI LIỆU THAM KHẢO 82 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Cơ cấu đất đai năm 2019 của huyện Lương Sơn 27Bảng 2.2 Tình hình dân số, lao động việc làm huyện Lương Sơn 27Bảng 2.3 Tốc độ tăng trưởng kinh tế & cơ cấu ngành trong tổng sản phẩm của huyện Lương Sơn 28Bảng 2.4 Số lượng mẫu khảo sát 35Bảng 3.1 Nguồn thu BHXH tự nguyện giai đoạn 2017 – 2019 40Bảng 3.2 Tình hình thu BHXH tự nguyện của BHXH Huyện Lương Sơn giai đoạn 2017 – 2019 41Bảng 3.3 Số lao động tham gia BHXH tự nguyện giai đoạn 2017 – 2019 42Bảng 3.4 Tổng hợp hoạt động tuyên truyền BHXH tự nguyện trên địa bàn Huyện Lương Sơn giai đoạn 2017- 2019 44Bảng 3.5 Tổng hợp mức chi thù lao đại lý thu BHXH giai đoạn 2017 – 2019 47Bảng 3.6 Kết quả điều tra người dân về mức đóng và mức thụ hưởng BHXH

tự nguyện (N=120) 49Bảng 3.7 Kết quả điều tra mức độ hiểu biết về chính sách BHXH tự nguyện của người dân (N=120) 51Bảng 3.8 Kết quả đánh giá người dân về sự quan tâm đến BHXH tự nguyện (n=120) 53Bảng 3.9 Đánh giá của người dân về ảnh hưởng của thu nhập đến tham gia BHXH tự nguyện (N=120) 54Bảng 3.10 Kết quả đánh giá của người dân về công tác phục vụ của cơ quan BHXH huyện Lương Sơn 55Bảng 3.11 Kết quả đánh giá của người dân về tổ chức bộ máy và cán bộ BHXH huyện Lương Sơn (N=120) 57Bảng 3.12 Nguồn thông tin về BHXH tự nguyện mà người dân có được 58

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn 34

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của vấn đề nghiên cứu

BHXH tự nguyện là chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc BHXH tự nguyện mở ra cơ hội hưởng “lương hưu” cho nhiều người lao động, nhất là người lao động tự do, buôn bán nhỏ, thợ thủ công, nông dân những người không nằm trong diện tham gia BHXH bắt buộc Tuy nhiên tính đến nay đã qua 12 năm thực hiện chính sách BHXH tự nguyện nhưng số lượng người tham gia BHXH tự nguyện của cả nước vẫn còn rất khiêm tốn, mà chủ yếu là những người đã từng tham gia BHXH bắt buộc và họ đóng tiếp BHXH tự nguyện để đủ điều kiện hưởng lương hưu, số còn lại là đại

bộ phận người dân vẫn còn dửng dưng với loại hình bảo hiểm này

Hòa Bình là tỉnh miền núi nằm ở vị trí cửa ngõ vùng Tây Bắc Việt Nam tiếp giáp với thủ đô Hà Nội, có điều kiện phát triển kinh tế, đời sống người dân cao hơn so với các vùng miền núi khác, song tỷ lệ tham gia BHXH tự nguyện của người lao động còn rất hạn chế chưa tương xứng với tiềm năng của vùng trong đó phải kể đến là huyện Lương Sơn Một Huyện đến nay chỉ

có 245 người tham gia BHXH tự nguyện, chủ yếu ở đây những người đã có thời gian tham gia BHXH bắt buộc muốn đóng thêm để đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí Còn rất nhiều lao động chưa tham gia BHXH, trong đó phần lớn lao động thuộc khu vực phi chính thức, đặc biệt là người lao động buôn bán nhỏ, trình độ học vấn và nhận thức xã hội còn nhiều hạn chế, lao động phần lớn chưa qua đào tạo, việc làm bấp bênh, thu nhập thấp, Đây chính là nguyên nhân dẫn đến số lượng người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện còn ít từ đó đã ảnh hưởng lớn đến việc triển khai thực hiện chính sách BHXH tự nguyện cho người lao động thuộc địa bàn này Do đó vấn đề cần đặt ra là làm thế nào để người lao động nhận thức được sự cần thiết phải tham gia BHXH tự nguyện; giải pháp nào để thúc đẩy việc tham gia BHXH tự

nguyện của người lao động; vấn đề về thể chế chính sách, đội ngũ cán bộ quản lý như thế nào Đây chính là những câu hỏi lớn đặt ra cho nghiên cứu

này Xuất phát từ những lý do trên, tôi tiến hành lựa chọn vấn đề: "Phát triển

đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình" làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình, từ đó đề xuất một số giải pháp phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng và giải pháp phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu những lý luận và

thực tiễn về phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Phạm vi về không gian: Đề tài được triển khai nghiên cứu trên phạm

vi toàn huyện Lương Sơn

- Phạm vi về thời gian:

+ Thu thập số liệu thứ cấp từ năm 2017 đến năm 2019

+ Thu thập số liệu sơ cấp từ 1/2020 đến 4/2020

4 Nội dung nghiên cứu

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

- Thực trạng phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển đối tượng tham BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

- Giải pháp phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình

6 Kết cấu các chương của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận bố cục của một luận văn bao gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Chương 2: Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỐI TƯỢNG

THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN

1.1 Cơ sở lý luận về phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

1.1.1 Một số khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm phát triển

Ngân hàng thế giới đã đưa ra khái niệm phát triển bao gồm những thuộc tính quan trọng có liên quan đến hệ thống giá trị của con người, đó là: Phát triển là sự tăng trưởng cộng thêm các thay đổi cơ bản trong cơ cấu của nền kinh tế Sự tăng lớn của sản phẩm quốc dân do ngành công nghiệp tạo ra,

sự đô thị hóa, sự tham gia của các dân tộc một quốc gia trong quá trình tạo thay đổi nói trên là những nội dung của phát triển Phát triển là việc nâng cao phúc lợi của nhân dân, nâng cao các tiêu chuẩn sống, cải thiện giáo dục, sức khỏe và đảm bảo sự bình đẳng hơn về cơ hội, sự tự do về chính trị và các quyền tự do công dân, cũng cố niềm tin trong cuộc sống của con người, trong mối quan hệ với Nhà nước

Mai Thanh Cúc (2005) cho rằng: Phát triển là tạo điều kiện cho con người sinh sống bất cứ nơi nào đều thỏa mãn các nhu cầu sống của mình, có mức tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ tốt, đảm bảo chất lượng cuộc sống, có trình độ học vấn cao, được hưởng những thành tựu về văn hóa và tinh thần, có đủ điều kiện cho một môi trường sống lành mạnh, được hưởng các quyền cơ bản của con người và được đảm bảo an ninh, an toàn, không có bạo lực

Mặc dù có sự khác nhau trong quan niệm về phát triển, nhưng các ý kiến đều thống nhất rằng: Phạm trù của sự phát triển là phạm trù vật chất, phạm trù tinh thần, phạm trù về hệ thống giá trị trong cuộc sống con người

Mục tiêu chung của phát triển là nâng cao quyền lợi về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và quyền tự do kinh doanh của mọi người dân

Phát triển với nghĩa rộng hơn bao gồm những thuộc tính quan trọng và liên quan khác, đặc biệt là sự bình đẳng hơn về cơ hội, về chính trị, về các quyền

tự do công dân của con người

Phát triển thể hiện ở phát triển chiều sâu và chiều rộng Phát triển chiều sâu phản ánh về sự thay đổi về chất lượng của ngành sản xuất và của nền kinh tế

và xã hội để phân biệt các trình độ khác nhau trong sự tiến bộ của xã hội Phát triển theo chiều rộng là việc tăng về quy mô, số lượng, đa dạng hiện tượng kinh

tế xã hội Sự phát triển được đánh giá không những chỉ bằng GNP và GDP tính bình quân trên đầu người dân và còn bằng một số chỉ tiêu khác phản ánh sự tiến

bộ của xã hội như cơ hội về giáo dục, nâng cao sức khỏe cộng đồng, tình trạng dinh dưỡng, nâng cao giá trị cuộc sống, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường (Mai Thanh Cúc, 2005)

1.1.1.2 Khái niệm BHXH

Ở góc độ pháp luật, BHXH là một chế độ pháp định bảo vệ người lao động, sử dụng tiền đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động, người lao động và được sự tài trợ, bảo hộ của Nhà nước, nhằm trợ cấp vật chất cho người được bảo hiểm và gia đình trong trường hợp bị giảm hoặc mất thu nhập bình thường do ốm đau, tai nạn lao động, thai sản, hết tuổi lao động theo quy định của pháp luật (hưu) hoặc chết

Ở góc độ tài chính, BHXH là việc chia sẻ rủi ro và tài chính giữa những người tham gia bảo hiểm theo quy định của pháp luật

Ở góc độ chính sách xã hội, BHXH là một chính sách xã hội nhằm đảm bảo đời sống vật chất cho người lao động khi họ không may gặp phải các “rủi

ro xã hội”, nhằm góp phần đảm bảo an toàn xã hội…

Bản chất BHXH là một phương thức phân phối lại thu nhập giữa những người lao động trong xã hội có tham gia BHXH, nhằm góp phần cân bằng thu nhập của họ khi bị mất hoặc giảm trong hoạt động nghề nghiệp (do gặp rủi ro

xã hội) nhờ một khoản trợ cấp từ quỹ BHXH Nội dung của BHXH được thể hiện thông qua hệ thống các chế độ BHXH được pháp luật quy định

Theo Dương Xuân Triệu, Nguyễn Văn Gia (2009), Có thể hiểu theo nghĩa chung nhất, thì BHXH là quá trình tổ chức sử dụng, phân phối thu nhập

cá nhân và tổng sản phẩm quốc nội để hình thành một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích đảm bảo ổn định đời sống kinh tế cho người lao động và gia đình họ khi bị mất hoặc giảm khả năng lao động dẫn đến mất hoặc giảm thu nhập cá nhân đó gặp phải rủi ro xã hội

1.1.1.3 Khái niệm BHXH tự nguyện

BHXH tự nguyện là một loại hình BHXH do Nhà nước xây dựng mô hình và quản lý, để vận động, khuyến khích người lao động và người sử dụng lao động tự nguyện tham gia; nhằm góp phần bù đắp một phần thu nhập cho người lao động và gia đình họ, khi họ bị giảm hoặc mất nguồn thu nhập, do gặp phải những rủi ro xã hội, như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, tuổi già,

tử tuất ; đồng thời góp phần đảm bảo công bằng và an sinh xã hội

Thực chất, BHXH tự nguyện là hình thức BHXH mà người lao động và người sử dụng lao động hoàn toàn tự nguyện tham gia, không có tác động khách quan áp đặt, không bị pháp luật cưỡng chế phải tham gia Ở đó, họ được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình để hưởng bảo hiểm xã hội Có thể nói, BHXH tự nguyện là loại hình BHXH nhằm bao phủ hết các đối tượng còn chưa được tham gia loại hình BHXH bắt buộc của người lao động theo pháp luật, đồng thời là cầu nối trung gian, là bước quá độ tiến tới thực hiện BHXH cho mọi người lao động trong

xã hội, đảm bảo an sinh xã hội

Với bản chất như trên, BHXH tự nguyện chỉ có thể được hình thành và thực hiện trên cơ sở: người lao động và có thể cả người sử dụng lao động tự nguyện tham gia với điều kiện: (i) Có nhu cầu thực sự về BHXH; (ii) Có khả năng tài chính để tham gia BHXH tự nguyện theo quy định; (iii) Có sự thống nhất với những quy định cụ thể (mức đóng, mức hưởng, quy trình thực hiện, phương pháp quản lý, sử dụng quỹ BHXH tự nguyện ); (iv) Có tổ chức, cơ

quan đứng ra thực hiện BHXH tự nguyện: thu phí BHXH tự nguyện, quản lý quỹ BHXH tự nguyện, quản lý đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, thực hiện chi trả trợ cấp BHXH tự nguyện cho các đối tượng được thụ hưởng; (v) Được Nhà nước bảo hộ và hỗ trợ khi cần thiết: bảo hộ quỹ BHXH tự nguyện,

có chính sách ưu đãi cho hoạt động đầu tư quỹ

1.1.1.4 Khái niệm phát triển BHXH tự nguyện

Dựa trên các quan điểm về BHXH tự nguyện, luận văn sử dụng khái niệm phát triển BHXH nguyện như sau: Phát triển dịch vụ BHXHTN là một quá trình vận động đi lên, lâu dài, thay đổi theo hướng tích cực một loại dịch

vụ công do Nhà nước quản lý nhằm mục đích để đảm bảo quyền lợi cho người lao động

1.1.1.5 Đối tượng tham gia BHXH và BHXH tự nguyện

Đối tượng tham của BHXH là người lao động và người sử dụng lao động Họ là những người trực tiếp tham gia đóng góp tạo nên quỹ BHXH với một khoản % nhất định so với tiền lương của người lao động theo quy định của luật BHXH Tuỳ theo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của mỗi nước

mà đối tượng này có thể là tất cả hoặc một bộ phận những người lao động nào

đó trong xã hội

1.1.2 Đặc điểm về đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

Người lao động làm công ăn lương thuộc các thành phần kinh tế quốc doanh, họ thường có công việc tương đối ổn định, được pháp luật bảo hộ, được hưởng các quyền lợi theo quy định trong Bộ Luật Lao động như quy đinh về tiền lương, tiền công, ngày nghỉ, thời gian lao động và các chế độ ưu đãi khác Tính ổn định trong công việc của người lao động còn được thể hiện thông qua các ràng buộc về mặt pháp lý như người lao động làm việc trong các doanh nghiệp đều có hợp đồng lao động ký kết với chủ sử dụng lao động,

có thoả ước lao động tập thể đảm bảo cho người lao động được thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ theo đúng pháp luật quy định và các công ước Quốc tế

Đối tượng lao động thuộc diện tham gia BHXH tự nguyện có việc làm chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp, hoạt động SXKD của họ chủ yếu mang tính tự cung tự cấp, hưởng thu nhập trên giá trị sản phẩm do chính họ tạo ra Đối với những lao động có tư liệu sản xuất (ruộng đất) thì thu nhập của họ còn có thể được xác định thông qua sản lượng thu hoạch của các năm, nhưng đối với những lao động không có tư liệu sản xuất thì công ăn việc làm và thu nhập của họ hoàn toàn mang tính thời vụ, tính chất công việc lại càng không mang tính ổn định

Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện chỉ có thể được bảo đảm khi quy định về BHXH tự nguyện đề cập đến các vấn đề như cách xác định thời gian tham gia BHXH, mức tham gia ở từng thời điểm và phương thức quy đổi giữa các thời kỳ khác nhau Ngoài ra do đặc thù công việc không mang tính ổn định có thể cho phép người lao động được lựa chọn thời gian nộp BHXH phù hợp với mức nộp đã đăng ký với cơ quan BHXH và được bảo lưu thời gian nộp BHXH nếu vì lí do nào đó người lao động bị mất việc làm

Do tính chất đặc thù việc làm, nghề nghiệp và thu nhập của người lao động, đặc biệt là sự tiếp cận tìm kiếm các thông tin liên quan đến sự vận động kinh tế, xã hội của đất nước Họ thường thiếu hiểu biết về chính sách, pháp luật của Nhà nước, cũng như vấn đề về BHXH, vì vậy việc tuyên truyền nhằm thu hút đối tượng lao động tham gia BHXH gặp rất nhiều khó khăn

Việc ứng ra một khoản tiền để chuẩn bị cho tương lai là điều khó thuyết phục trong tư duy của người lao động Một trong những yếu tố làm ảnh hưởng đến việc tham gia BHXH của người lao động, đó là sự mặc cảm tự ti

về nghề nghiệp, họ luôn không bằng lòng với công việc mà họ đang làm Chính vì vậy, về bản thân người lao động cũng không có sự chủ động về công việc của mình

Về khả năng tham gia BHXH tự nguyện của lao động làm việc ở khu vực nông nghiệp và nông thôn nhìn chung còn thấp do thu nhập ở khu vực

nay hiện còn thấp Về mặt phương pháp luận, bất kỳ một chính sách BHXH nào, chính sách là điều kiện cần, thì điều kiện thực hiện là điều kiện đủ của nó Nói một cách cụ thể, nghiên cứu chính sách để mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cho người lao động là chúng ta nghiên cứu điều kiện đủ của

nó để khi Nhà nước ban hành chính sách BHXH tự nguyện cho những đối tượng này thì nó có thể trở thành hiện thực và đi vào cuộc sống

Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện là công dân Việt Nam trong

độ tuổi lao động, không thuộc diện áp dụng của pháp luật về bảo hiểm xã hội bắt buộc Bao gồm: (i) Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng; (ii) Cán bộ không chuyên trách cấp xã; (iii) Người tham gia các hoạt động SXKD, dịch vụ, kể cả xã viên không hưởng tiền lương, tiền công trong các hợp tác xã, liên hợp hợp tác xã; (iv) Người lao động tự tạo việc làm; (v) Người lao động làm việc có thời hạn ở nước ngoài mà trước đó chưa tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc hoặc đã nhận bảo hiểm xã hội một lần; (vi) Người tham gia khác; (vii) Trường hợp nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi,

đã có 15 năm đóng BHXH trở lên nếu có nhu cầu tham gia BHXH tự nguyện, thì được đóng tiếp cho đến khi đóng đủ 20 năm BHXH để hưởng chế độ hưu trí hằng tháng

1.1.3 Bản chất, vai trò và nguyên tắc hoạt động của BHXH tự nguyện

1.1.3.1 Bản chất BHXH tự nguyện

 Bản chất kinh tế của BHXH tự nguyện

Bản chất kinh tế của BHXH nói chung và BHXH tự nguyện nói riêng thể hiện ở chỗ những người tham gia cũng đóng góp một khoản tiền trích trong thu nhập (khoản đóng góp này sau khi chi tiêu cho các nhu cầu tối thiểu

và các nhu cầu cần thiết và không ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất - kinh doanh của cá nhân) để lập một quỹ dự trữ Mục đích của việc hình thành quỹ này để chi trả cho những người tham gia BHXH tự nguyện khi gặp rủi ro dẫn đến giảm hoặc mất thu nhập Như vậy BHXH cũng là quá trình phân phối

lại thu nhập Xét trên phạm vi toàn xã hội, BHXH là một bộ phận của thu nhập được xã hội phân phối lại cho những thành viên khi phát sinh nhu cầu về BHXH như ốm đau, sinh đẻ, già yếu, chết Xét trong nội tại BHXH, sự phân phối của BHXH được thực hiện theo cả chiều dọc và chiều ngang Phân phối theo chiều dọc là sự phân phối giữa chính bản thân người lao động theo thời gian (giữa thời gian lao động và thời gian nghỉ hưu) Phân phối theo chiều ngang là sự phân phối giữa những người khỏe mạnh với người ốm đau; giữa người trẻ và người già; giữa người có thu nhập cao với người có thu nhập thấp Nhờ sự phân phối lại thu nhập mà đời sống của người lao động và gia đình họ luôn được đảm bảo trước những bất trắc và rủi ro xã hội

Tóm lại, BHXH tự nguyện được đặc trưng bằng sự vận động của các nguồn tài chính trong quá trình tạo lập và sử dụng quỹ BHXH tự nguyện nhằm góp phần ổn định cuộc sống của người tham gia và gia đình họ khi gặp rủi ro làm giảm hoặc mất khả năng thu nhập từ lao động

 Bản chất xã hội của BHXH tự nguyện

Bản chất xã hội của BHXH tự nguyện được thể hiện ngay trong mục tiêu của nó BHXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận Mục tiêu của bất

kỳ hệ thống BHXH nào cũng là mục tiêu xã hội Điều này được thể hiện thông qua việc chi trả chế độ BHXH Người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập khi họ bị giảm hoặc mất khả lao động Do có sự chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia BHXH tự nguyện nên mặc dù chỉ đóng một phần nhỏ trong thu nhập của mình cho Quỹ BHXH

tự nguyện, nhưng có thể được bồi hoàn một khoản thu nhập đủ lớn để giúp họ trang trải rủi ro Ở đây, Quỹ BHXH tự nguyện đó thực hiện nguyên tắc "lấy của số đông, bù cho số ít" và BHXH tự nguyện được hiểu như một chính sách

xã hội nhằm đảm bảo đời sống cho người lao động khi thu nhập của họ bị giảm, bị mất Trên góc độ vĩ mô, BHXH tự nguyện góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần xóa đói giảm nghèo Tóm lại, hoạt

động BHXH tự nguyện không vì mục tiêu lợi nhuận, mà hoạt động vì mục đích bảo đảm sự phát triển lâu bền của nền kinh tế, góp phần ổn định và thúc đẩy tiến bộ xã hội Điều này giải thích tại sao BHXH được coi là một chỉ tiêu đánh giá mức độ phát triển của một quốc gia

Tuy nhiên bản chất kinh tế và bản chất xã hội của BHXH không tách rời mà đan xen với nhau Khi nói đến sự đảm bảo kinh tế cho người lao động

và gia đình họ là nói đến tính xã hội của BHXH Ngược lại khi nói đến sự đóng góp ít, nhưng lại được bù đắp đủ trang trải mọi rủi ro, thì cũng đã đề cập đến tính kinh tế của BHXH

1.1.3.2 Vai trò BHXH tự nguyện

Mục đích lớn nhất của BHXH cũng như BHXH tự nguyện là ổn định cuộc sống cho người lao động và gia đình họ Người lao động tham gia BHXH sẽ được bù đắp một phần thu nhập mất đi khi họ bị suy giảm, mất khả năng lao động, mất việc làm hay khi họ hết tuổi lao động theo quy định Do

đó, BHXH tự nguyện có tác dụng rất lớn đối với người lao động, tạo điều kiện để người lao động yên tâm công tác, tránh những rủi ro Mặt khác, BHXH tự nguyện còn góp phần cải thiện, ổn định môi trường làm việc, nâng cao hiệu quả công tác, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh

tế đất nước Đây là vai trò cơ bản nhất của BHXH tự nguyện, quyết định nhiệm vụ, tính chất, phương thức hoạt động của BHXH tự nguyện

BHXH tự nguyện còn tạo điều kiện cho người lao động tích cực phát huy sáng tạo hơn trong quá trình lao động Đối với Nhà nước, thông qua chính sách BHXH tự nguyện, bảo đảm cho mọi người lao động, mọi tổ chức, đơn vị hoạt động sản xuất, kinh doanh bình đẳng, công bằng, thúc đẩy kinh tế,

xã hội phát triển

1.1.3.3 Nguyên tắc hoạt động của bảo hiểm xã hội tự nguyện

- Người tham gia trên cơ sở tự nguyện và được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình BHXH tự nguyện được

xây dựng trên cơ sở tự nguyện của người lao động với tư cách là người tham gia BHXH cũng là người hưởng BHXH Đối tượng này vừa là chủ tư liệu sản xuất, (chủ yếu là ruộng đất, công cụ lao động thủ công, nhà xưởng gắn liền với nơi ở, vốn tự có là chính và một phần quan hệ tín dụng ) vừa là chủ sức lao động (là người vừa tham gia quản lý, vừa tham gia lao động) Họ không tham gia trực tiếp vào thị trường sức lao động, nhưng sản phẩm hàng hóa làm

ra lại tham gia vào thị trường và chấp nhận cạnh tranh quyết liệt Họ tự hạch toán kết quả SXKD, đồng thời tự quyết định phân phối, quyết định đầu tư và chi tiêu ngân sách trong thu chi gia đình Bởi vậy họ tham gia BHXH mang tính "tự nguyện", trên cơ sở suy nghĩ về "tính lợi ích" khi tham gia BHXH

- Đóng góp theo thu nhập tháng, mức hưởng được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH và có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH

tự nguyện Mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH thấp nhất bằng mức lương tối thiểu chung và cao nhất bằng 20 tháng lương tối thiểu chung

- Là hình thức tự nguyện, không bao hàm chính thức trợ cấp ưu đãi nên BHXH tự nguyện phải được xây dựng trên nguyên tắc mức hưởng tiền lương hưu phải tỷ lệ thuận với mức đóng góp BHXH, đồng thời cũng là nguyên tắc đảm bảo quỹ BHXH an toàn, khuyến khích người lao động tham gia BHXH tự nguyện

- Người vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện được hưởng chế độ hưu trí và chế độ tử tuất trên cơ sở tổng thời gian đã đóng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện

- Quỹ BHXH tự nguyện được quản lý thống nhất, dân chủ, công khai, minh bạch; được sử dụng đúng mục đích và hạch toán độc lập Việc thực hiện BHXH tự nguyện phải đơn giản, thuận tiện, bảo đảm kịp thời và đầy đủ

1.1.4 Các chế độ BHXH tự nguyện

Tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng quyền lợi theo chế độ hưu trí và tử tuất khi có đủ điều kiện theo quy định

 Chế độ hưu trí

 Lương hưu hàng tháng

Từ ngày Luật Bảo hiểm xã hội có hiệu lực thi hành cho đến trước ngày

01 tháng 01 năm 2018 mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định: Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi và có 20 năm tham gia BHXH; Hoặc NLĐ đủ tuổi nhưng chưa đủ 20 năm tham gia BHXH thì được tham gia cho tới khi đủ 20 năm tham gia BHXH, được tính bằng 45% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH quy định tại Điều 79 của Luật BHXH tương ứng với 15 năm đóng BHXH; sau đó cứ thêm mỗi năm thì tính thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ; mức tối đa bằng 75%

Từ ngày 01 tháng 01 năm 2018, mức lương hưu hằng tháng của người lao động đủ điều kiện quy định: Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi và có 20 năm tham gia BHXH; hoặc NLĐ đủ tuổi nhưng chưa đủ 20 năm tham gia BHXH thì được tham gia cho tới khi đủ 20 năm tham gia BHXH thì được tính bằng 45% mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội quy định tại Điều

79 của Luật BHXH và tương ứng với số năm đóng BHXH như sau: Lao động nam nghỉ hưu vào năm 2018 là 16 năm, năm 2019 là 17 năm, năm 2020 là 18 năm, năm 2021 là 19 năm, từ năm 2022 trở đi là 20 năm; Lao động nữ nghỉ hưu từ năm 2018 trở đi là 15 năm Sau đó cứ thêm mỗi năm, người lao động quy định tại điểm a và điểm b khoản này được tính thêm 2%; mức tối đa bằng 75% Việc điều chỉnh lương hưu được thực hiện theo quy định tại Điều 57 của Luật quy định: Mức bình quân thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện là bình quân các mức thu nhập tháng của toàn bộ thời gian đóng BHXH Đối với người vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc, vừa có thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện thì mức bình quân tiền lương, tiền công

và thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội được tính bằng mức bình quân tiền lương, tiền công và thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội chung của các thời gian Người tham gia BHXH tự nguyện có đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc

trở lên, nếu lương hưu hàng tháng thấp hơn mức lương tối thiểu chung, thì được quỹ BHXH bù bằng mức lương tối thiểu chung Lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá sinh hoạt và tăng trưởng kinh tế theo quy định của Chính phủ Người hưởng lương hưu được cấp thẻ bảo hiểm y tế

do quỹ bảo hiểm xã hội đảm bảo

 Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu

Người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng lương hưu 75%, khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp một lần

Mức trợ cấp một lần được tính theo số năm đóng bảo hiểm xã hội cao hơn số năm tương ứng với tỷ lệ hưởng lương hưu 75%, cứ mỗi năm đóng bảo hiểm xã hội thì được tính bằng 0,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội

 Trợ cấp bảo hiểm xã hội một lần

Người lao động đang tham gia BHXH tự nguyện mà có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

Đủ điều kiện về tuổi: Nam đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi, nhưng chưa đủ 20 năm đóng bảo hiểm xã hội mà không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội; Ra nước ngoài để định cư; Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ

Y tế Mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm được tính như sau: 1,5 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng trước năm 2014; 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi; Trường hợp thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ một năm thì mức hưởng bảo hiểm xã hội bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH (Luật BHXH, 2014)

- Trường hợp một người chết thì số thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng không quá 04 người; trường hợp có từ 02 người chết trở lên thì thân nhân của những người này được hưởng 02 lần mức trợ cấp

- Thời điểm hưởng trợ cấp tuất hằng tháng được thực hiện kể từ tháng liền kề sau tháng mà đối tượng này chết Trường hợp khi bố chết mà người

mẹ đang mang thai thì thời điểm hưởng trợ cấp tuất hằng tháng của con tính

từ tháng con được sinh

 Trợ cấp tuất một lần

- Mức trợ cấp tuất một lần đối với thân nhân của người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội, cứ mỗi năm tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho những năm đóng bảo hiểm xã hội trước năm 2014; bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội cho các năm đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2014 trở đi; mức thấp nhất bằng 03 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội Mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội làm căn cứ tính trợ cấp tuất một lần

- Mức trợ cấp tuất một lần đối với thân nhân của người đang hưởng lương hưu chết được tính theo thời gian đã hưởng lương hưu, nếu chết trong

02 tháng đầu hưởng lương hưu thì tính bằng 48 tháng lương hưu đang hưởng;

nếu chết vào những tháng sau đó, cứ hưởng thêm 01 tháng lương hưu thì mức trợ cấp giảm đi 0,5 tháng lương hưu, mức thấp nhất bằng 03 tháng lương hưu đang hưởng

1.1.5 Nội dung về phát triển đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện

1.1.5.1 Nhu cầu tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện của người dân

Để có của cải vật chất con người phải lao động, để lao động con người phải có sức khoẻ và khả năng lao động nhất định Trong thực tế cuộc sống không phải NLĐ nào cũng có đủ điều kiện về sức khoẻ khả năng lao động hoặc những may mắn khác để hoàn thành nhiệm vụ lao động, công tác hoặc tạo nên cho mình và gia đình một cuộc sống ấm no hạnh phúc Ngược lại, không mấy ai tránh khỏi những rủi ro, bất hạnh như ốm đau, tai nạn, hay già yếu, chết hoặc thiếu công việc làm do những ảnh hưởng của tự nhiên, của những điều kiện sống và sinh hoạt cũng như các tác nhân xã hội khác Khi rơi vào các trường hợp đó, các nhu cầu thiết yếu không vì thế mà mất đi Trái lại,

có cái còn tăng lên, thậm chí còn xuất hiện thêm nhu cầu mới

Sự xuất hiện của BHXH nói chung và BHXH tự nguyện nói riêng là một tất yếu khách quan khi mà mọi thành viên trong xã hội đều cảm thấy sự cần thiết phải tham gia hệ thống BHXH và sự cần thiết phải tiến hành bảo hiểm cho NLĐ Vì vậy, BHXH đã trở thành nhu cầu và quyền lợi của NLĐ và được thừa nhận là một nhu cầu tất yếu khách quan, một trong những quyền lợi của con người như trong Tuyên ngôn nhân quyền của Đại hội đồng Liên hợp quốc họp thông qua ngày 10-12-1948 đã nêu: “Tất cả mọi người với tư cách là thành viên của xã hội có quyền hưởng Bảo hiểm xã hội”

1.1.5.2 Quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

 Công tác tuyên truyền tham gia Bảo hiểm xã tự nguyện

Công tác thông tin tuyên truyền về BHXH tự nguyện luôn được gắn liền với quá trình hình thành và phát triển chính sách BHXH Hiện nay, công tác thông tin tuyên truyền và phổ biến chế độ chính sách BHXH chưa được quan

tâm đúng mức, chủ yếu thông qua hình thức in và phát hành các văn bản pháp quy Phạm vi đối tượng nắm và hiểu biết về các chế độ, chính sách BHXH chủ yếu chỉ dừng lại ở lãnh đạo các cấp, các ngành, những người làm công tác quản

lý trong các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc khu vực Nhà nước

Do đặc điểm đối tượng tham gia BHXH tự nguyện là nông dân nên trình độ nhận thức và mức thu nhập thấp, hơn nữa lại không ổn định, thiếu điều kiện cơ sở vật chất để nắm bắt và cập nhật thông tin nên người nông dân luôn trong tình trạng thiếu thông tin trầm trọng Chính vì vậy, công tác thông tin tuyên truyền phải đa dạng hoá các hình thức và nội dung truyền thông, đơn giản hoá các vấn đề để người dân dễ hiểu Công tác thông tin tuyên truyền có

vị trí rất quan trọng, nó có tác dụngchi phối, can thiệp, tác động đến kết quả tổ chức thực hiện chính sách an sinh xã hội Đồng thời, đưa chính sách BHXH

tự nguyện đến các cấp, các ngành và mọi thành viên trong xã hội không chỉ nhằm nâng cao nhận thức và sự hiểu biết về mục đích, ý nghĩa chủ trương đường lối của Đảng và chế độ, chính sách của Nhà nước Từ đó đem lại niềm tin và sự quan tâm hơn của mọi người dân

 Mạng lưới đại lý làm công tác Bảo hiểm xã hội tự nguyện

Do đặc điểm của người nông dân sinh sống trên địa bàn rộng, phức tạp, hình thức tham gia đơn lẻ…công tác thu phí của người tham gia phải thu trực tiếp bằng tiền mặt, việc tổ chức ở cơ sở để cho người nông dân tham gia BHXH

tự nguyện là vấn đề cần được quan tâm giải quyết của toàn xã hội, của các cấp, các ngành Do vậy, cần phải có chính sách xây dựng mạng lưới đại lý làm công tác BHXH tự nguyện trên từng địa bàn xã phường, thị trấn Cần có cơ chế, chủ trương tăng cường cán bộ chuyên trách của cơ quan BHXH huyện, thành phố trực tiếp cùng các đại lý để triển khai BHXH tự nguyện cho người dân

1.1.5.3 Kiểm tra, đánh giá việc phát triển đối tượng tham BHXH tự nguyện

Công tác kiểm tra đánh giá là một vấn đề không thể thiếu được trong quá trình tổ chức thực hiện Vì vậy, cần phải xây dựng các nội dung kiểm tra

đánh giá phù hợp để thực hiện tăng cường kiểm tra thực hiện chính sách BHXH tự nguyện đối với người dân Kiểm tra, đánh giá việc phân loại đối tượng để quản lý thu BHXH tự nguyện Kiểm tra việc tổ chức thực hiện các quy trình nghiệp vụ về công tác BHXH tự nguyện đối với người dân

1.1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

1.1.6.1 Nhân tố khách quan

 Chính sách Bảo hiểm xã hội

Chính sách bảo hiểm xã hội là một yếu tố không thể thiếu trong quá trình quản lý, nó có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng và hiệu quả của công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

Trong quá trình phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, các chế độ, chính sách, các văn bản pháp luật về bảo hiểm xã hội là những công

cụ cơ bản quan trọng để thực hiện việc phát triển đối tượng tham gia BHXH

tự nguyện và có tác động trực tiếp đến đối tượng tham gia BHXH tự nguyện Thông qua các chính sách bảo hiểm xã hội, các đối tượng tham gia thể hiện được quyền lợi và nghĩa vụ của mình, đồng thời giúp cho công tác quản lý các đối tượng tham gia được dễ dàng, công bằng và minh bạch hơn Chính vì thế

sự thay đổi về chính sách bảo hiểm xã hội, các văn bản pháp luật về bảo hiểm

xã hội đều ảnh hưởng trực tiếp đến công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

 Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của một quốc gia phản ánh khả năng tiết kiệm và đầu tư tiêu dùng của nhà nước Vì thế một quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao và ổn định thì đời sống của người dân ở quốc gia đó cũng cao, tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn vì thế các chủ lao động sẽ sẵn sàng tham gia BHXH cho NLĐ ở doanh nghiệp họ Đây là một điều kiện quan trọng để cho NLĐ tham gia BHXH

 Nhận thức của người tham gia

Nhận thức của người tham gia là yếu tố được quan tâm hàng đầu trong việc triển khai và thực hiện chính sách BHXH cũng như công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện Nếu NLĐ có những nhận thức đúng đắn về BHXH thì họ sẽ tích cực thực hiện đầy đủ quyền tham gia của mình

Tuy nhiên, hiện tượng NLĐ chỉ quan tâm đến lợi ích trước mắt mà không có cái nhìn lâu dài đang xảy ra gây khó khăn cho công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

1.1.6.2 Nhân tố chủ quan

 Thông tin tuyên truyền về BHXH tự nguyện

Công tác thông tin tuyên truyền có vai trò to lớn trong việc nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của bảo hiểm xã hội trong đời sống Nếu như thực hiện tốt công tác này sẽ giúp cho đối tượng tham gia hiểu rõ về chế

độ, chính sách BHXH theo quy định của luật pháp, làm thay đổi thái độ đối với công tác BHXH theo hướng tích cực, phù hợp với pháp luật Ngoài ra, tuyên truyền BHXH còn có tác dụng cổ vũ động viên NLĐ cùng các đơn vị SDLĐ tự giác, tích cực thực hiện đúng quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia BHXH theo đúng quy định của pháp luật, đấu tranh loại bỏ những hành vi gian lận, trái pháp luật nhằm mục đích trục lợi

Bởi vậy, tuyên truyền giúp cho các đối tượng hiểu được lợi ích từ chính sách này sẽ khuyến khích các đối tượng tham gia nhiều hơn, chấp hành đúng các thủ tục hơn trong quy trình tham gia, giúp việc phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện được thực hiện dễ dàng hơn

 Chất lượng dịch vụ BHXH tự nguyện

Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn Việt Nam ISO 9001:2008, thì chất lượng dịch vụ là mức phù hợp của sản phẩm dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu đề ra hoặc định trước của người mua Vì vậy, phải coi BHXH

tự nguyện cho người dân là một dịch vụ và cần thể hiện các nội dung tăng

cường về chất lượng sau: Có cơ chế chính sách về nguồn lực tài chính để đáp ứng được tăng cường, nâng cao chất lượng dịch vụ về thông tin tuyên truyền vận động với nhiều kênh, đa dạng; Chính sách về thu, chi BHXH tuyên truyền cho nông dân phải linh hoạt, thuận lợi; Ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ cho công tác hoạt động BHXH tự nguyện; Tăng cường nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác BHXH tự nguyện của cơ quan BHXH các cấp

 Cơ cấu tổ chức và cán bộ

Cơ cấu tổ chức bộ máy và trình độ cán bộ quản lý BHXH ảnh hưởng rất lớn đến phát triển BHXH tự nguyện ở cấp huyện nói riêng và các địa phương nói chung Mục tiêu sắp xếp tổ chức bộ máy của Bảo hiểm xã hội Việt Nam theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa ngành bảo hiểm xã hội, đảm bảo thực hiện đúng quan điểm, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; phù hợp tình hình thực tiễn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; gắn tinh giản biên chế với sắp xếp, tinh gọn bộ máy, cơ cấu lại đội ngũ công chức, viên chức và người lao động; tiết kiệm chi phí, cung cấp dịch vụ công chất lượng cao, nâng cao sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp; phấn đấu đến năm 2025 sẽ hoàn thành mục tiêu xây dựng bộ máy Bảo hiểm xã hội Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả

Nguyên tắc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của Bảo hiểm xã hội Việt Nam là phải gắn với việc phục vụ người dân, thời gian, chi phí thấp nhất nhưng hiệu quả cao nhất; đồng thời gắn với việc cải cách thủ tục hành chính và thực hiện dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 Rà soát, bổ sung, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ giữa các đơn vị trực thuộc Bảo hiểm xã hội Việt Nam ở Trung ương, Bảo hiểm xã hội cấp tỉnh, Bảo hiểm xã hội cấp huyện

để một tổ chức, một người có thể đảm nhiệm nhiều việc, nhưng một việc chỉ do một tổ chức, một người chủ trì và chịu trách nhiệm chính Việc sắp xếp phải bảo đảm kế thừa, kết hợp với đổi mới, phát triển; tạo điều kiện thuận lợi trong

việc giải quyết chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động và người dân; tăng bộ phận trực tiếp phục vụ nhân dân, giảm bộ phận gián tiếp

1.2 Cơ sở thực tiễn về phát triển đối tƣợng tham gia bảo hiểm xã hội

tự nguyện

1.2.1 Kinh nghiệm về phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện của một số địa phương

1.2.1.1 Kinh nghiệm của huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên

Để phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, BHXH huyện Điện Biên đã tuyên truyền trực tiếp tại từng thôn, bản với nội dung tuyên truyền ngắn gọn, dễ hiểu để người dân hiểu và tham gia Tính hết tháng 6/2019, BHXH huyện Điện Biên đã tổ chức được 41 hội nghị tuyên truyền với 687 người dân tham dự Tại xã Thanh An, đơn vị đã tổ chức thí điểm “thực hiện sản phẩm”, thực hiện in sổ BHXH cho người đăng ký tham gia ngay tại hội nghị tuyên truyền và đã tạo sự tin tưởng cho người dân Ngay khi kết thúc Hội nghị, đơn vị đã in và trao 13 sổ BHXH tự nguyện cho người tham gia

Không chỉ phát triển đối tượng tham gia BHXH qua hội nghị tuyên truyền, BHXH huyện Điện Biên còn phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện qua mạng lưới đại lý thu và đem lại kết quả tích cực Chị Khương Thị Hiền, nhân viên đại lý thu BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng của UBND xã Thanh Luông cho biết: 6 tháng đầu năm, tôi đã vận động được 32 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng số người đang theo dõi lên 44 người Tôi nhận thấy chính sách BHXH tự nguyện của Đảng và Nhà nước là chính sách ưu việt, mang lại lợi ích lớn cho những người lao động tự do Sau khi được cơ quan BHXH tập huấn, tôi đến từng nhà vận động tuyên truyền để mọi người hiểu và yên tâm tham gia BHXH tự nguyện

Bằng những nỗ lực thực hiện nhiệm vụ của toàn thể cán bộ, viên chức

và hệ thống đại lý thu BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng trên toàn huyện Điện

Biên, tính đến hết ngày 30/6, toàn huyện có 999 người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 507 người (tăng 103%) so với năm 2018, đạt 100% so với kế hoạch giao; số tiền thu được gần 1,339 tỷ đồng

Để kịp thời động viên, khích lệ tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm, BHXH tỉnh đã tặng Giấy khen cho BHXH huyện Điện Biên và 3 nhân viên đại lý thu: có thành tích xuất sắc trong công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng Thời gian tới, BHXH huyện Điện Biên sẽ tiếp tục duy trì và phát triển thêm nhiều đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, từ đó, góp phần đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh

1.2.1.2 Kinh nghiệm của huyện Krông Bông, tỉnh Đăk Lăk

 Đối với Đảng ủy các xã, thị trấn

- Phát triển đối tượng tham gia BHYT cần tập trung các nhóm đối tượng tiềm năng như nhóm nông nghiệp, lâm nghiệp có mức sống trung bình, BHYT hộ gia đình, Đảng ủy và UBND xã giao chỉ tiêu cho các đoàn thể lồng ghép hoạt động của hội với công tác phát triển người tham gia BHYT; Đối với cán bộ công chức và người lao động thì tiến hành rà soát và vận động thân nhân tham gia, mở rộng đại lý thu BHYT trên địa bàn xã đủ về số lượng và giỏi về chất lượng để nhân dân dễ dàng tiếp cận và tham gia BHYT khi có nhu cầu; Đối với nhóm đối tượng được Nhà nước đóng và hỗ trợ mức đóng như trẻ em dưới 6 tuổi, bảo trợ xã hội, hộ nghèo, hộ cận nghèo, dân tộc thiểu

số sống tại vùng khó khăn, người dân sống tại vùng đặc biệt khó khăn…các

xã tiến hành rà soát, đảm bảo cấp đúng, cấp đủ cho các đối tượng này; Đối với cán bộ bán chuyên trách tại thôn, buôn thực hiện cấp thẻ BHYT theo Nghị quyết số 146/2014/NĐ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh; Đối với nhóm học sinh Đảng ủy, UBND xã tăng cường chỉ đạo với chi bộ, ban giám hiệu các trường học thực hiện nghiêm túc 100% học sinh tham gia BHYT

- UBND các xã phối hợp chặt chẽ với BHXH huyện tổ chức các hội nghị đối thoại, tuyên truyền về BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình cho nhân dân trong đó đặc biệt chú trọng và các hộ tiểu thương trên địa bàn huyện

 Đối với BHXH huyện

- Chi bộ Bưu điện và BHXH ban hành nghị quyết chuyên đề, theo đó giao cho hai cơ quan BHXH và Bưu điện chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cho công chức viên chức lao động

- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT đến tận thôn, buôn, tổ dân phố bằng nhiều hình thức đa dạng như: Phối hợp với Bưu điện huyện tổ chức các hội nghị đối thoại trực tiếp với nhân dân về BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình (Trong tháng 9/2018 đã phối hợp với Bưu điện huyện tổ chức 03 hội nghị tuyên truyền và 01 hội nghị khách hàng với mục đích phát triển BHXH tự nguyện tại xã Cư Đrăm, phối hợp với UBND xã Hòa Sơn tổ chức 06 buổi đối thoại với nhân dân các thôn trên địa bàn xã) kết quả mang lại khá khả quan

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Huyện ủy, UBND huyện, sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị xã hội, sự quyết tâm của toàn ngành BHXH, tin tưởng trong thời gian tới huyện Krông Bông sẽ hoàn thành các chỉ tiêu về BHXH, BHYT năm 2018

1.2.1.3 Kinh nghiệm của huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định

Ngay từ đầu năm 2019, trên cơ sở nhiệm vụ và chỉ tiêu Bảo hiểm xã hội tỉnh giao, lãnh đạo Bảo hiểm xã hội huyện phân công cho từng cán bộ chủ động đôn đốc doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động đăng ký tham gia cho toàn bộ lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, tiếp tục khai thác ở các đơn vị, doanh nghiệp mới, đồng thời, phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm y tế hộ gia đình Ngoài ra, để hỗ trợ công tác thu Bảo hiểm xã hội, huyện tập trung đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính phục vụ tốt người dân, doanh nghiệp; thực hiện cải cách hồ sơ, quy

trình, giảm bớt thủ tục kê khai thu nộp; giải quyết, chi trả chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho đơn vị, cá nhân có giao dịch với cơ quan Bảo hiểm xã hội; hạn chế tình trạng chậm, muộn, tồn đọng hồ sơ Đến cuối tháng 10/2019, toàn huyện đã có 190.798 người tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp Trong đó: 9.006 người tham gia bảo hiểm xã hội, 174.491 người tham gia bảo hiểm y tế, 7.301 người tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Để thực hiện tốt công tác tiếp nhận hồ sơ xét hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, đảm bảo kịp thời, chính xác, đúng chính sách hiện hành Thường xuyên phối hợp với đại lý bưu điện để thực hiện tốt công tác chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiển xã hội cho các đối tượng thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội Tăng cường kiểm tra, giám sát, giám định chi bảo hiểm y tế tại Trung tâm

Y tế huyện và các cơ sở y tế theo phân cấp quản lý Đảm bảo quyền lợi cho người có thẻ bảo hiểm y tế khi khám, chữa bệnh Đôn đốc các đơn vị lập tờ khai cấp sổ bảo hiểm xã hội cho số lao động chưa được cấp sổ; in, cấp bảo hiểm y tế cho các đối tượng kịp thời theo quy định; phối hợp với các đơn vị

sử dụng lao động và UBND các xã, thị trấn rà soát những người thuộc diện được cấp bảo hiểm y tế nhưng chưa được cấp, hoàn thiện hồ sơ cấp bổ sung thẻ Thực hiện cải cách thủ tục hành chính, giao dịch điện tử trong tiếp nhận

và trả kết quả cho các đối tượng đến giao dịch theo quy định

1.2.2 Bài học kinh nghiệm cho huyện Lương Sơn

Trên cơ sở rút kinh nghiện và học tập các địa phương đạt kết quả cao trong quá trình triển khai chính sách, BHXH Có thể rút ra những bài học kinh nghiệm cho BHXH huyện Lương Sơn như sau:

Một là, cần tăng cường mở rộng, kiểm tra, giám sát hoạt động của các

hệ thống đại lý thu;

Hai là, tập trung đào tạo đội ngũ cộng tác viên ngoài ngành là thành

viên của các tổ chức chính trị - xã hội từ huyện đến xã như: Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn thanh niên…

Ba là, lựa chọn, xây dựng kế hoạch tổ chức tuyên truyền phù hợp với

từng nhóm đối tượng;

Bốn là, niêm yết công khai tên, địa điểm, số điện thoại đại lý thu, nâng

cao chất lượng phục vụ đối tượng tham gia;

Năm là, giao chỉ tiêu kế hoạch phát triển đối tượng tham gia BHXH tự

nguyện cho từng đại lý thu, hằng quý, tổ chức đánh giá và khen thưởng kịp thời

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đặc điểm cơ bản của huyện Lương Sơn

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Vị trí địa lý: Lương Sơn là huyện miền núi thấp của tỉnh Hòa Bình,

diện tích tự nhiên là 36.489 ha Địa giới hành chính huyện Lương Sơn tiếp giáp như sau: Phía Đông giáp huyện Chương Mỹ và huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội; Phía Tây giáp huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình; Phía Nam giáp huyện Kim Bôi và huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình; Phía Bắc giáp huyện

Quốc Oai, thành phố Hà Nội

Địa hình: Huyện Lương Sơn thuộc địa hình miền núi thấp có độ cao

trung bình 251 m so với mặt nước biển, có địa thế nghiêng đều theo chiều từ Tây Bắc xuống Đông Nam, là nơi tiếp giáp giữa đồng bằng châu thổ sông Hồng và miền núi Tây Bắc Bắc Bộ Đặc điểm nổi bật của địa hình nơi đây là

có những dãy núi thấp chạy dài xen kẽ các khối núi đá vôi với những hang động, có nhiều khe suối, hồ tự nhiên, hồ nhân tạo đan xen

Khí hậu: Lương Sơn nằm trong vành đai nhiệt đới Bắc bán cầu mang

tính chất của khí hậu nhiệt đới gió mùa Trong năm có 2 mùa rõ rệt: mùa nóng mưa nhiều từ tháng 4 đến tháng 10 Mùa lạnh mưa ít từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau Độ ẩm không khí trung bình hàng năm là 84,5%

Thuỷ văn: Hệ thống các sông, suối trên địa bàn huyện Lương Sơn thường

ngắn và dốc, chính vì vậy mà trong mùa khô thường không có hoặc có rất ít nước, khi có mưa rào diện rộng thì lại dễ gây ra lũ làm rửa trôi, xói mòn đất

Tài nguyên đất: Tổng diện tích tự nhiên của huyện năm 2019 là 38615

ha được phân loại theo mục đích sử dụng: đất nông nghiệp là 26.898 ha, chiếm 69,65%, trong đó đất trồng cây hàng năm chiếm 91,34% tổng diện tích đất nông nghiệp; đất phi nông nghiệp 11.602 ha, chiếm 30,4%; đất chưa sử

dụng 115 ha, chiếm 0,05% tổng diện tích đất tự nhiên Cơ cấu đất đai của huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình được thể hiện qua Bảng 2.1

Bảng 2.1 Cơ cấu đất đai năm 2019 của huyện Lương Sơn

2019

TĐ PTLH (%)

TĐ PTBQ (%)

Nguồn: Thống kê huyện Lương Sơn

Dân số của huyện Lương Sơn tính đến hết tháng 12/2019 là 91.553 với 21.225 hộ, quy mô hộ là 4,31 người/hộ Trong đó nam giới chiếm 48,94%, nữ giới chiếm 51,06% Dân số thành thị là 13.251 người, chiếm 14,47%, dân số

nông thôn là 78.302 người, chiếm 85,53% Tỷ lệ tăng dân số trung bình của huyện Lương Sơn qua 3 năm (2017-2019) là 17,9%

Tổng số lao động làm việc toàn huyện Lương Sơn tính đến tháng 12/2019 có 43.940 lao động (chiếm 50,64% dân số) Trong đó: Lao động nữ

là 22.435 người, chiếm 51,06% tổng số lao động Lao động nông nghiệp là 38.160 người, chiếm 86,85% tổng số lao động Lao động phi nông nghiệp là 5.780 người, chiếm 13,15% tổng số lao động Tốc độ tăng bình quân về lao động qua 3 năm (207-2019) là 14,8%

Với cơ cấu dân số hợp lý, lao động chủ yếu tập trung ở khu vực nông nghiệp là điều kiện để phát triển các loại hình BHXH tự nguyện trên địa bàn góp phần tăng thu BHXH cho huyện

2.1.2.2 Tốc độ tăng trưởng kinh tế

Bảng 2.3 Tốc độ tăng trưởng kinh tế & cơ cấu ngành trong tổng sản

phẩm của huyện Lương Sơn

Năm

Tốc độ tăng trưởng (%)

Cơ cấu ngành trong tổng sản phẩm

BQ (USD/người)

Nguồn: Niên giám thống kê huyện Lương Sơn

Qua Bảng 2.3 cho thấy với tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện Lương

Sơn trong những năm gần đây luôn đạt 2 con số, chứng tỏ quy mô tiềm lực của huyện Thu nhập bình quân đầu người liên tục tăng qua các năm, năm

2019 đạt 1.255 USD/người/năm

Cơ cấu kinh tế của huyện Lương Sơn theo hướng giảm sự phụ thuộc vào nông lâm nghiệp, tỷ trọng của ngành nông lâm ngư nghiêp có xu hướng ngày càng giảm, tăng dần tỷ trọng ngành công nghiệp, xây dựng và dịch vụ

đó cũng là những tín hiệu mới về phát triển kinh tế của huyện góp phần phát triển BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện trong thời gian tới

2.1.2.3 Điều kiện xã hội

Những kết quả đã đạt được trong lĩnh vực kinh tế là nền tảng quan trọng để phát triển các lĩnh vực xã hội Với tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con

số và các chương trình phát triển KTXH do Tỉnh và địa phương triển khai tập trung vào các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế trên địa bàn huyện đã tạo ra sự thay đổi đáng kể bộ mặt xã hội của huyện, là điểu kiện tốt để phát triển loại hình BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện

 Giáo dục - đào tạo

Toàn huyện có 24 cơ sở giáo dục tiểu học, trong đó: số phòng học là

330 phòng, số lớp học là 325 lớp, số giáo viên là 588, số học sinh là 6926; có

22 trường trung học cơ sở, trong đó: số phòng học là 243, số lớp học là 231 lớp, số giáo viên là 555, số học sinh là 5165; có 4 trường THPT, trong đó: số phòng học là 86 phòng, số lớp học là 80, số giáo viên là 195, số học sinh là 3109; 1 trung tâm giáo dục thường xuyên huyện

 Y tế

Mạng lưới y tế đã được củng cố từ huyện đến cơ sở Các trạm y tế xã

đã chú trọng đến công tác tuyên truyền giáo dục sức khoẻ cộng đồng, 10 chương trình y tế quốc gia đã được tổ chức thực hiện tốt, góp phần làm giảm

tỷ lệ tử vong, thanh toán được bệnh phong, bệnh bại liệt…Công tác chăm sóc bảo vệ sức khoẻ bà mẹ trẻ em thường xuyên được quan tâm Chăm sóc trẻ em

có hoàn cảnh đặc biệt, chăm lo giáo dục, đời sống văn hoá tinh thần cho trẻ

em được các cấp, các ngành quan tâm và thực hiện tốt

 Văn hoá, thông tin, Thể dục thể thao

Trên địa bàn huyện hiện nay có nhiều phong trào thể dục thể thao được

tổ chức thường xuyên, kêu gọi được sự tham gia nhiệt tình của nhân dân trên địa bàn huyện Các hoạt động văn hoá của huyện phát triển mạnh mẽ, cải thiện đời sống tinh thần cho nhân dân, góp phần bài trừ tệ nạn xã hội Các hoạt động

quản lý di tích lịch sử, lễ hội được duy trì, chấp hành đúng chế độ quy định Các loại hình nghệ thuật truyền thống đã và đang được khôi phục phát triển

 Bưu chính viễn thông

Toàn huyện có 01 bưu điện (trung tâm huyện) Bưu điện được xây dựng kiên cố khang trang và được mở đầy đủ các dịch vụ bưu chính Các điểm bưu điện văn hóa xã tập trung chủ yếu ở tuyến xã, cùng với hệ thống bưu cục cung cấp các dịch vụ bưu chính viễn thông phổ cập cho người dân; ngoài ra còn là nơi phục vụ nhân dân đọc sách báo miễn phí; điểm truy nhập Internet Hiện nay có 100% số xã có điểm bưu điện văn hóa

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến công tác phát triển BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn

2.1.3.1 Thuận lợi

Tình hình kinh tế của huyện trong các năm qua luôn có sự tăng trưởng cao, giáp ranh với thủ đô Hà Nội nên ngày càng có nhiều các khu công nghiệp, làng nghề truyền thống được mở rộng và phát triển nhanh, tạo điều kiện phát triển thu nhập cho người lao động trên địa bàn Cùng với những lợi thế về phát triển du lịch, các ngành dịch vụ, các khu nghỉ dưỡng cũng phát triển theo, tạo nhiều việc làm mới và số lao động có việc làm ngày càng gia tăng, có đội ngũ dân số trẻ là lực lượng lao động hùng hậu trong công cuộc đổi mới từ đó chất lượng lao động ngày càng được nâng cao, xây dựng và phát triển KT-XH của huyện Lương Sơn Đây là điều kiện rất thuận lợi để mở rộng và phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyên trên địa bàn

2.1.3.2 Khó khăn

Tài nguyên không thể tái tạo được nghèo nàn, đó là một áp lực rất lớn đối với Huyện trong việc thu hút các nhà đầu tư, các doanh nghiệp mở rộng phát triển SXKD, giải quyết việc làm cho NLĐ, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Hơn nữa cơ sở hạ tầng chưa đầy đủ và xuống cấp đòi hỏi việc đầu tư rất lớn từ nguồn kinh phí NSNN hàng năm Trình độ dân trí thấp,

không đồng đều nhận thức về pháp lý, chính sách nhà nước thấp, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt thấp dẫn đến chất lượng lao động thấp Đây là những khó khăn lớn cho việc phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Lương Sơn trong thời gian tới

2.2 Đặc điểm cơ bản của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn

2.2.1 Giới thiệu chung về Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn

BHXH huyện Lương Sơn được thành lập theo Quyết định số 14B/QĐ/TC của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Hiện nay, BHXH huyện

đã có 23 cán bộ viên chức; trong đó, 11 người có trình độ đại học (chiếm 57,8%) và 8 người có trình độ trung cấp và cao đẳng (chiếm 42,2%) Đội ngũ cán bộ, công chức luôn phát huy tốt truyền thống đoàn kết thống nhất, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, luôn chủ động sáng tạo trong công việc và tâm huyết với ngành; có phẩm chất đạo đức trong sáng, có tác phong làm việc và thái độ phục vụ đối tượng đúng mực, đã góp phần có hiệu quả vào thực hiện nhiệm

vụ chính trị của Ngành

Liên tục trong mười năm qua, BHXH huyện luôn hoàn thành vượt mức chỉ tiêu kế hoạch mà ngành BHXH và Ủy ban nhân dân tỉnh giao, năm sau cao hơn năm trước, đảm bảo ổn định và phát triển bền vững, góp phần quan trọng vào sự phát triển, uy tín, thương hiệu của BHXH nói chung và sự đảm bảo an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh nói riêng Với những thành tích nêu trên, trong mười năm qua, bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn đã liên tục được Tổng giám đốc BHXH Việt Nam, Chủ tịch UBND huyện Lương Sơn trao tặng bằng khen…

2.2.2 Chức năng nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn

Theo quy định tại quyết định số 1620/2002/QĐ - BHXH - TCCB ngày 17/12/2002 của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam thì BHXH các huyện nói chung và BHXH huyện Lương Sơn nói riêng có chức năng và nhiệm vụ sau:

 Về chức năng

BHXH huyện Lương Sơn là cơ quan trực thuộc BHXH tỉnh Hòa Bình nằm trong hệ thống tổ chức BHXH Việt Nam, có chức năng giúp Giám đốc BHXH tỉnh tổ chức thực hiện chế độ chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn huyện; chịu sự quản lý trực tiếp của Giám đốc BHXH tỉnh và chịu sự quản

lý hành chính trên địa bàn lãnh thổ của UBND huyện Lương Sơn

 Về nhiệm vụ, BHXH huyện Lương Sơn có những nhiệm vụ sau:

- Xây dựng chương trình, kế hoạch năm trình Giám đốc BHXH tỉnh phê duyệt và tổ chức thực hiện

- Hướng dẫn đơn vị sử dụng lao động lập danh sách tham gia BHXH, đôn đốc theo dõi việc thu nộp BHXH, BHYT của các đơn vị trên địa bàn huyện hoặc trực thu BHXH theo phân cấp của BHXH tỉnh và BHXH Việt Nam

- Tiếp nhận hồ sơ, danh sách, kinh phí, giải quyết các chế độ BHXH, BHYT; tổ chức chi trả cho các đối tượng hưởng các chế độ BHXH do BHXH tỉnh chuyển đến theo phân cấp Theo dõi việc thay đổi địa chỉ, danh sách tăng giảm đối tượng hưởng chế độ trong quá trình chi trả

- Tiếp nhận đơn thư khiếu nại, tố cáo về chế độ chính sách BHXH để giải quyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo với BHXH tỉnh để xem xét giải quyết

- Tổ chức cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cho các đối tượng tham gia theo phân cấp

- Tổ chức thực hiện chương trình kế hoạch cải cách theo chỉ đạo của BHXH tỉnh, tiếp nhận và trả kết quả giải quyết theo cơ chế một cửa

- Tổ chức ký hợp đồng trách nhiệm và quản lý mạng lưới đại lý chi trả BHXH ở cấp xã, thị trấn

- Quản lý các đối tượng tham gia BHYT tự nguyện và BHYT bắt buộc theo quy định của BHXH tại các cơ sở khám chữa bệnh

2.2.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy của Bảo hiểm xã hội huyện Lương Sơn

- Giám đốc: Là người đứng đầu cơ quan BHXH huyện, phụ trách và chịu trách nhiệm về toàn bộ các mặt hoạt động công tác BHXH trên địa bàn