Bộ đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 10 cấp trường có đáp án dưới đây giúp các bạn học sinh làm quen với cấu trúc đề thi, các dạng bài tập. Mỗi đề thi có đáp án đi kèm hỗ trợ cho quá trình ôn luyện thi HSG của các em học sinh lớp 10, đồng thời giúp các em học sinh nâng cao kỹ năng giải đề thi, chuẩn bị sẵn sàng kiến thức cho kì thi chọn HSG cấp huyện sắp tới. Mời quý thầy cô và các bạn tham khảo đề thi
Trang 1BỘ ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI
MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 CẤP TRƯỜNG CÓ ĐÁP ÁN
Trang 3TRƯỜNG THPT ĐỒNG ĐẬU ĐỀ THI HSG CẤP TRƯỜNG LẦN 2
NĂM HỌC 2020 - 2021 MÔN: NGỮ VĂN 10
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian giao đề
Câu 1 (6,0 điểm)
Ngày 5/1/2019, chương trình WeChoice Awards 2019 - chủ đề Mặt trời ẩn trong
tim đã được tổ chức với thông điệp:
Có những người mang trong mình trái tim như mặt trời Họ truyền cảm hứng và lòng tin, giúp chúng ta mỉm cười vì được chiếu rọi dù là giữa những mịt mù của cuộc sống Họ giống như chúng ta, có xuất phát điểm như bất cứ ai, họ đến từ bất cứ nơi nào trong xã hội – thế nhưng, họ khiêm nhường giấu trong tim mình những mặt trời rực rỡ đó,
để nó âm thầm lan toả hơi ấm của mình cho tất cả những người ở cạnh bên Họ là những người có mặt trời ẩn trong tim
Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của mình về lẽ sống với mặt trời ẩn trong tim
Câu 2 (14,0 điểm)
Trong Việt Hán văn khảo, học giả Phan Kế Bính viết:
Ngồi trong xó nhà mà lịch lãm suốt hết các nơi danh lam thắng cảnh của thiên hạ; xem trên mảnh giấy mà tinh tường được hết các việc hay, việc dở của thế gian; sinh sau mấy nghìn năm mà tựa hồ như được đối diện và được nghe tiếng bàn bạc của người sinh
về trước mấy nghìn năm, cũng là nhờ có văn chương cả
Anh/Chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua tác phẩm Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão) và Phú sông Bạch Đằng (Trương Hán Siêu), hai tác giả đã giúp thế hệ hôm nay thấy được
những gì về thời đại trước?
- HẾT - Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh:……….………; Số báo danh:………
Trang 4TRƯỜNG THPT ĐỒNG ĐẬU HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI HSG CẤP TRƯỜNG LẦN 2
NĂM HỌC 2020 - 2021 MÔN: NGỮ VĂN 10
(HDC gồm 5 trang)
1 Bài văn nghị luận suy nghĩ về lẽ sống với mặt trời ẩn trong
tim
6,0
a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn
đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
- Mặt trời là một thiên thể trong vũ trụ, là nguồn chiếu sáng và
sưởi ấm cho trái đất, là biểu tượng cho ánh sáng, sự sống và niềm
hi vọng…
- Mặt trời ẩn trong tim là một biểu tượng rất đẹp và ý nghĩa, mặt
trời - nguồn ánh sáng vĩ đại ấy lại khiêm nhường được ẩn sâu trong trái tim Nguồn ánh sáng này âm thầm tỏa sáng và sưởi ấm, mang đến cảm hứng và lòng tin cho chúng ta – dù là giữa đêm đông mịt mù của cuộc sống
- Lẽ sống với mặt trời ẩn trong tim là một lẽ sống đẹp, cao quý,
có ý nghĩa truyền cảm hứng về tình người, về niềm tin, về sự quyết tâm và khát vọng để biến giấc mơ thành hiện thực
từ nhận thức của mỗi cá nhân, từ đó lan tỏa giá trị sống tốt đẹp đến cả cộng đồng
- Sống với mặt trời ẩn trong tim là sống với những trái tim chứa
đầy tình yêu thương, lòng nhiệt thành, sự đam mê, nghị lực, niềm tin, niềm lạc quan, lửa nhiệt tình…; có những việc làm, hành
0,5
0,5
Trang 5động tốt đẹp nhưng thầm lặng, khiêm nhường, không mưu cầu được người khác ngợi ca, tôn vinh
- Lẽ sống với mặt trời ẩn trong tim có nhiều ý nghĩa tích cực:
+ Giúp bản thân mỗi người có đủ sức mạnh, niềm tin và nghị lực chiến thắng những khó khăn, vượt qua chông gai bão tố để gặt hái được thành công tạo nên những giá trị tốt đẹp trong cuộc
sống Nguồn ánh sáng với mặt trời ẩn trong tim là nguồn ánh
sáng tự thân nên nó lung linh, cao đẹp
+ Góp phần vào sự phát triển tốt đẹp của cộng đồng, làm cho cuộc sống của bản thân mỗi người trở nên có ý nghĩa
+ Góp phần lan tỏa giá trị sống, truyền cảm hứng sống tốt đẹp tới cộng đồng, thắp lửa dẫn đường cho những hành động đáng giá quý
- Lẽ sống với mặt trời ẩn trong tim cần được thể hiện bằng những
hành động cụ thể, thiết thực thì nó mới có sức lan tỏa rộng rãi, mới mang đến giá trị sống tốt đẹp cho xã hội, cho mỗi người
- Phê phán những người sống ích kỉ, thiếu nhiệt huyết, chỉ nghĩ đến bản thân, không dám xông pha, dâng hiến, tỏa sáng…
- Lẽ sống với mặt trời ẩn trong tim là một lẽ sống đẹp cần được
phát huy ở mỗi người và nhân rộng trong xã hội Cần tôn vinh những hành động đẹp, những con người, việc làm truyền cảm hứng tích cực trong xã hội
- Mỗi người hãy sống tích cực, có ý nghĩa với mặt trời ẩn trong tim để giúp cho xã hội ngày càng tốt đẹp hơn
e Đảm bảo các yêu cầu về chính tả, dùng từ, đặt câu 0,25
2 Trong Việt Hán văn khảo, học giả Phan Kế Bính viết:
Ngồi trong xó nhà mà lịch lãm suốt hết các nơi danh lam thắng cảnh của thiên hạ; xem trên mảnh giấy mà tinh tường được hết các việc hay, việc dở của thế gian; sinh sau mấy nghìn năm
mà tựa hồ như được đối diện và được nghe tiếng bàn bạc của người sinh về trước mấy nghìn năm, cũng là nhờ có văn chương
Trang 6a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận
Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở bài nêu được vấn
đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề
0,5
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Ngồi trong xó nhà mà lịch lãm suốt hết các nơi danh lam thắng cảnh của thiên hạ; xem trên mảnh giấy mà tinh tường được hết các việc hay, việc dở của thế gian; sinh sau mấy nghìn năm mà tựa hồ như được đối diện và được nghe tiếng bàn bạc của người sinh về trước mấy nghìn năm, cũng là nhờ có văn chương cả
Qua tác phẩm Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão) và Phú sông Bạch Đằng
(Trương Hán Siêu), hai tác giả đã giúp thế hệ hôm nay hiểu được
về thời đại trước
0,5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp tốt các lí lẽ, dẫn chứng, đánh giá khái quát vấn đề nghị luận
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
- Xem trên mảnh giấy mà tinh tường được hết các việc hay, việc
dở của thế gian: nhờ văn học mà chỉ cần qua trang giấy, người
đọc hiểu được thấu đáo về cái hay, cái dở của việc đời, của con người dù có thể chưa trực tiếp trải nghiệm;
- Sinh sau mấy nghìn năm mà tựa hồ như được đối diện và được nghe tiếng bàn bạc của người sinh về trước mấy nghìn năm: cũng
nhờ văn học mà người thời hiện tại như được đối thoại với người xưa trong quá khứ… (thời gian)
=> Nhận định của Phan Kế Bình khẳng định đặc trưng, vai trò, chức năng hết sức quan trọng của văn học đối với đời sống tinh thần, nhận thức của con người
+ Văn học có khả năng đưa người đọc đến với nhiều không gian khác nhau từ vi mô đến vĩ mô
+ Văn học có thể đưa ta quay ngược về quá khứ hay đến với tương lai
0,5
0,5 1,0
Trang 7+ Văn học còn có khả năng phản ánh tất cả những phong phú, đa
dạng, phức tạp của hiện thực đời sống và tình cảm con người
- Cũng chính vì có những đặc trưng thế mạnh ấy mà văn học có
thể giúp con người hiểu về đời sống ở cả bề rộng lẫn chiều sâu
Đấy chính là chức năng nhận thức của văn học
* Chứng minh: Qua tác phẩm Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão) và Phú
sông Bạch Đằng (Trương Hán Siêu), hai tác giả đã giúp thế hệ
hôm nay hiểu được những điều của thời đại trước
7,0
Những điều thế hệ hôm nay nhận thấy được từ bài thơ Tỏ
lòng của Phạm Ngũ Lão:
3,5
- Hình ảnh của người tráng sĩ nhà Trần hiên ngang, kì vĩ, lớn lao
sánh ngang tầm vũ trụ Tác giả đã đặt con người trong thế đối lập,
tương quan với thiên nhiên, vũ trụ để con người hiện lên với khí
khái, tráng trí của trang nam nhi trong xã hội đương thời
- Nỗi lòng của tác giả với những trăn trở, suy tư về công danh, sự
nghiệp, về chí làm trai của người đàn ông trong xã hội trước
Đồng thời, nó cũng thế hiện khát vọng, hoài bão lớn lao và nhân
cách cao đẹp của một con người
- Nghệ thuật: bài thơ tứ tuyệt Đường luật, xây dựng hình ảnh kì
vĩ, lớn lao; ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, giàu tính biểu cảm, có sự
dồn nén cao độ về cảm xúc
1,5
1,5
0,5
Những điều thế hệ hôm nay nhận thấy được từ bài Phú sông
Bạch Đằng của Trương Hán Siêu:
3,5
- Những cảnh sắc phong phú qua sự miêu tả của nhân vật khách:
Cửu Giang, Ngũ Hồ, Tam Ngô…đến Đại Than, Đông Triều,
Bạch Đằng
- Những chiến công hiển hách trên dòng sông Bạch Đằng được
tái hiện sinh động
- Bài học về giữ nước, về lẽ sống qua lời của khách và các bô lão,
đề cao vai trò của con người trong quá trình dựng nước, giữ nước
- Bài phú thể hiện niềm tự hào dân tộc, lòng yêu nước trước
những chiến công trên sông Bạch Đằng đồng thời ca ngợi truyền
thống anh hùng bất khuất, truyền thống đạo lí nhân nghĩa của dân
tộc Việt Nam
- Nghệ thuật: thể phú cổ thể, xây dựng hình tượng nhân vật, hình
ảnh kì vĩ, hàm súc, biểu cảm cao, giọng điệu đa dạng…
- Nhận định của Phan Kế Bình là hoàn toàn đúng đắn
- Nhận định đã nhấn mạnh tính đặc thù, độc đáo của văn học, vị
trí không thể thay thế của văn học đối với đời sống tinh thần con
0,25
0,75
Trang 8người, đó cũng chính là lí do tồn tại và sự bất diệt của văn học
Tác phẩm Tỏ lòng (Phạm Ngũ Lão) và Phú sông Bạch Đằng
(Trương Hán Siêu) được ra đời ở những thời điểm khác nhau, bởi hai tác giả khác nhau nhưng đều là minh chứng rõ nét cho ý kiến của Phan Kế Bính
- Bài học với người sáng tạo, người tiếp nhận:
+ Đối với người sáng tạo: cần hiểu được chức năng của văn chương, sứ mệnh của cầm bút, cần sống sâu sắc với cuộc đời, mở rộng tâm hồn để đón nhận cuộc sống, phản ánh tất cả những phong phú, đa dạng, phức tạp của hiện thực đời sống và tình cảm con người để gửi gắm tới thế hệ sau
+ Đối với người tiếp nhận: cần đọc sâu, hiểu thấu tác phẩm để được điều tác giả muốn gửi gắm, từ đó rút ra được những bài học quý giá Tác phẩm văn học giúp chúng ta hiểu về đời sống ở cả
Trang 9SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT LIỄN SƠN
-
Đề thi gồm 01 trang
KỲ THI CHỌN HSG CẤP TRƯỜNG NĂM HỌC 2020 – 2021
ĐỀ THI MÔN NGỮ VĂN 10
Thời gian: 180 phút, không kể thời gian giao đề.
Câu 1 (6,0 điểm)
Trình bày suy nghĩ của anh/chị về những vấn đề được đặt ra trong đoạn thơ sau:
Con chim sẻ của phố ta Đừng buồn nữa nhá Bác thợ mộc nói sai rồi Nếu cuộc đời này toàn chuyện xấu xa Tại sao cây táo lại nở hoa
Sao rãnh nước trong veo đến thế?
Con chim sẻ tóc xù ơi Bác thợ mộc nói sai rồi
(Trích Phố ta - Lưu Quang Vũ)
Câu 2 (14,0 điểm)
Thơ là tiếng nói của thân phận con người
(Trích Thơ là gì? - Phan Ngọc, Tạp chí văn học, 1994) Anh/ Chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua một số bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa (Ngữ văn 10), Đọc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du) hãy làm sáng tỏ
điều đó
-Hết -
Thí sinh không được sử dụng tài liệu
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh:……… …….…….….………… Số báo danh:………
Trang 10SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC
TRƯỜNG THPT LIỄN SƠN
KỲ THI CHỌN HSG CẤP TRƯỜNG NĂM HỌC 2020 – 2021
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN: NGỮ VĂN 10
(Hướng dẫn chấm gồm 06 trang)
I YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo cần nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm Vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí, khuyến khích những bài viết có cảm xúc, sáng tạo
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách nhưng nếu đáp ứng những yêu cầu cơ bản của
đề, diễn đạt tốt vẫn cho điểm tối đa
- Điểm lẻ của bài thi tính đến 0,25 điểm
II YÊU CẦU CỤ THỂ
1 Viết bài văn nghị luận xã hội bày tỏ suy nghĩ về những vấn đề được đặt ra
trong đoạn thơ trích từ bài thơ Phố ta (Lưu Quang Vũ)
6,0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở
bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn
đề
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cuộc đời còn nhiều nỗi buồn nhưng
cũng có biết bao vẻ đẹp, bao niềm vui đang tồn tại Cần giữ một niềm tin trong
sáng vào những điều tốt đẹp của cuộc đời
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác
lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và
hành động Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm
bảo các ý cơ bản sau:
c.1 Giải thích
- Con chim sẻ tóc xù: con người trẻ tuổi, mới bước vào đời, tâm hồn ngây thơ,
trong trắng, chưa từng trải, chưa va vấp với cuộc đời, nhìn cuộc đời toàn màu
hồng
- Bác thợ mộc: con người đã đi qua nhiều thăng trầm, đã từng trải, nhìn cuộc
đời thấy nhiều nỗi đắng cay, chua chát
- Cây táo nở hoa, rãnh nước trong veo: cái đẹp bình dị vẫn hiển nhiên tồn tại,
cái tốt lành vẫn bên cạnh chúng ta
→ Cách dùng lối nói giả định (nếu), dùng câu hỏi tu từ (Tại sao cây táo lại nở
hoa? ) đoạn thơ nhằm khẳng định mạnh mẽ quan niệm sống của tác giả: Cuộc
đời còn nhiều nỗi buồn nhưng cũng có biết bao vẻ đẹp, bao niềm vui đang tồn
tại Cần giữ một niềm tin trong sáng vào những điều tốt đẹp của cuộc đời
- Vì sao cuộc đời luôn chứa đựng những mặt đối lập?
+ Ánh sáng và bóng tối, tốt đẹp và xấu xa, niềm hạnh phúc và nỗi buồn
đau…luôn song hành tồn tại như một điều tất yếu trong cuộc sống
1,25
Trang 11+ Có những thời điểm cái ác, cái xấu ngang nhiên lộ diện, thậm chí hoành hành
Nó mang đến nhiều đau đớn, lo âu, hoài nghi cho con người
+ Những điều tốt đẹp ở đời vẫn tồn tại ngay bên cạnh chúng ta, không thể bị
hủy diệt chừng nào còn sự sống của con người: sự sống sinh sôi nảy nở, thiên
nhiên trong lành hiền dịu, lòng tốt, tình yêu thương, sự hi sinh của con người…
- Vì sao ta cần giữ một niềm tin trong sáng vào những điều tốt đẹp của cuộc
sống?
+ Tình yêu thương, những điều tốt đẹp trong cuộc sống chính là ánh sáng xua
đi bóng tối và dẫn lối ta thoát khỏi nghịch cảnh, vượt qua những khó khăn để
đạt được những thành công nhất định
+ Những điều tốt đẹp sẽ gieo mầm hạnh phúc, là điều kiện thiết yếu để duy trì
sự sống, để cuộc sống trở nên đáng sống và có ý nghĩa hơn
+ Khi ta giữ một niềm tin trong sáng vào những điều tốt đẹp cũng là lúc ta hiểu
được một cách sâu sắc về giá trị của sự cho đi chính là nhận lại, người sống
giữa cuộc đời không phải chỉ biết vun đắp cho cuộc sống của riêng mình mà
cần lan tỏa những thông điệp sống tích cực đến mọi người xung quanh
- Mở rộng:
+ Bảo vệ, nuôi dưỡng cho cái đẹp, cái thiện sinh sôi, nảy nở là một cách làm
cho cuộc đời tốt đẹp hơn
+ Tuy nhiên, đừng ảo tưởng cho rằng cuộc đời toàn màu hồng Cần cảm nhận,
đánh giá mọi sự việc, hiện tượng bằng cả lí trí lẫn trái tim
+ Trước cái ác, cái xấu đừng sợ hãi, đừng yếu hèn thỏa hiệp hay đầu hàng mà
cần dũng cảm đối mặt và chiến đấu
e Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu 0,25
2 Thơ là tiếng nói của thân phận con người
(Trích Thơ là gì? - Phan Ngọc, Tạp chí văn học, 1994) Anh/ Chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Qua một số bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa (Ngữ văn 10), Đọc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du)
hãy làm sáng tỏ điều đó.
14,0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài Mở
bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn
đề
0,5
b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vai trò quan trọng của thơ ca: tiếng nói của
thân phận con người, chứng minh qua một số bài ca dao than thân, yêu thương
tình nghĩa (Ngữ văn 10), Đọc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du)
0,5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự cảm nhận sâu
Trang 12sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn
chứng Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo
các ý cơ bản sau:
c.1 Giải thích
* Cắt nghĩa ý kiến:
- Thơ là thể loại văn học sử dụng phương thức trữ tình để phản ánh cuộc sống
Thơ chủ yếu thể hiện tình cảm, tâm trạng của con người thông qua tổ chức
ngôn từ đặc biệt, giàu nhạc tính, giàu hình ảnh và gợi cảm
- Thơ là tiếng nói của thân phận con người:
+ Là tiếng nói của tình cảm, thơ nhạy cảm với những cảnh đời, phận người;
lắng sâu vào hồn người để lắng nghe những tâm tư thầm kín nhất của con
người, biểu lộ những rung cảm sâu sắc nhất của thi nhân
+ Thơ là tiếng nói đi từ trái tim nhà thơ đến trái tim người đọc Người đọc thơ
tìm thấy cảm xúc, tình cảm, tâm trạng, cuộc đời, số phận của mình in bóng
trong trang thơ
* Lí giải ý kiến:
Ý kiến của Phan Ngọc là ý kiến đúng đắn và xác đáng vì:
- Xuất phát từ đặc trưng của thơ: Thơ cũng như bất cứ một loại hình nghệ thuật
nào khác là tấm gương phản chiếu hiện thực đời sống, con người Thơ cũng
chính là cuộc đời, thơ ăn sâu bén rễ vào mảnh đất hiện thực để nói lên tiếng
lòng của thi sĩ về kiếp nhân sinh, trong đó điều khiến nhà thơ luôn đau đáu, trăn
trở chính là thân phận con người
- Xuất phát từ chức năng của văn học: Văn học nói chung và thơ nói riêng luôn
giúp con người được sống, được biết nhiều cuộc đời, khái quát được số phận,
bản chất của con người; đặc biệt khám phá được chiều sâu trong thế giới tinh
thần của con người Từ đó, khả năng thấu hiểu và đồng cảm với con người sâu
sắc hơn
- Xuất phát từ khát vọng của người viết: Nhà thơ luôn mang trong mình một
con mắt tinh tế, một trái tim nhạy cảm, những điều trông thấy về cuộc sống, đặc
biệt những nỗi đau, bất công, oan trái mà thân phận người phải đối diện luôn
khiến nhà thơ đau đớn lòng, từ đó làm nên những trang thơ day dứt về thân
phận người Nhà thơ muốn đưa những tình cảm chân thật, thiết tha nhất của
mình vào từng câu chữ để khẳng định được tài năng và giá trị tác phẩm, để
người đọc thêm cảm thông cho nỗi lòng thi nhân, rút ngắn khoảng cách giữa
người sáng tạo nghệ thuật với người thưởng thức nghệ thuật, giúp tác phẩm đạt
được ý nghĩa nghệ thuật vị nhân sinh hơn
- Xuất phát từ thực tiễn: trong sáng tác thơ ca từ xưa tới nay, những tác phẩm
có giá trị đều là những tác phẩm có tư tưởng sâu sắc được tạo nên từ trái tim
giàu cảm xúc của người cầm bút Những tác phẩm vượt qua được sự đào thải
khắc nghiệt của thời gian là những tác phẩm viết về thân phận con người với tất
cả sự nâng niu và ngợi ca
Trang 13(Ngữ văn 10), Đọc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du)
* Chứng minh qua một số bài ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa (Ngữ
văn 10)
- Giới thiệu khái quát về ca dao và ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa
- Thân phận của con người qua một số bài ca dao than thân, yêu thương tình
nghĩa:
+ Trong những bài ca dao than thân:
• Họ thường là những người phụ nữ sống trong xã hội cũ Họ ý thức được vẻ
đẹp riêng, giá trị của mình (tấm lụa đào: vẻ đẹp duyên dáng, mềm mại, xuân
sắc, quý giá , củ ấu gai - ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen: vẻ đẹp phẩm
chất, tâm hồn) Họ xót xa cho thân phận nhỏ bé, đắng cay, tội nghiệp (Thân
em ) Nhưng nỗi đau khổ của từng người lại mang những nét riêng (tấm lụa
đào: đẹp nhưng hoàn toàn phụ thuộc vào người khác, không tự quyết định được
số phận của mình; củ ấu gai: có phẩm chất tốt đẹp bên trong nhưng không được
ai biết đến, vẻ đẹp ấy bị che phủ bởi cái bề ngoài xấu xí, đen đủi )
• Họ có thể là những chàng trai, cô gái lỡ duyên, hoặc bị ép duyên mà tình
yêu dang dở Vì thế, tiếng thơ như lời trách móc, oán giận, đầy xót xa, cay đắng
(Trèo lên cây khế nửa ngày/Ai làm chua xót lòng này khế ơi! )
+ Trong những bài ca dao yêu thương tình nghĩa:
• Đó là nỗi nhớ người yêu của cô gái được gửi vào hình ảnh: khăn, đèn,
mắt Hỏi khăn, đèn, mắt cũng là hỏi lòng mình Cô gái ra ngẩn vào ngơ, bồn
chồn, thao thức với bao vấn vương, lo âu, phấp phỏng cho hạnh phúc lứa đôi
(Khăn thương nhớ ai )
• Có khi, người con gái mượn chiếc cầu dải yếm để nói lên mơ ước mãnh
liệt của mình trong tình yêu Một lời tỏ tình kín đáo, ý nhị, duyên dáng mà rất
táo bạo (Ước gì sông rộng một gang )
• Họ mượn hình ảnh muối, gừng để diễn tả sự gắn bó sâu nặng của con
người Độ mặn của muối, độ cay của gừng còn có hạn nhưng tình cảm con
người mãi son sắt, thủy chung (Muối ba năm muối đang còn mặn )
→ Những câu hát than thân, yêu thương tình nghĩa đã thể hiện sâu sắc vẻ đẹp
tâm hồn của người bình dân xưa: trong cuộc sống còn nhiều vất vả, cơ cực,
đắng cay, họ vẫn sống ân nghĩa, đằm thắm tình người, vẫn luôn khát khao tình
yêu, hạnh phúc
- Nghệ thuật: Người bình dân đã lựa chọn những hình thức nghệ thuật riêng,
đậm màu sắc trữ tình dân gian: thể thơ lục bát, song thất lục bát; hình thức đối
đáp; công thức mở đầu: Thân em , Trèo lên ; hình ảnh biểu tượng, cách so
* Chứng minh qua Đọc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du)
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Thân phận của con người qua bài thơ “Đọc Tiểu Thanh kí” (Nguyễn Du)
+ 4 câu thơ đầu: Thân phận của nàng Tiểu Thanh
• Nguyễn Du thấu hiểu nỗi oan khiên của Tiểu Thanh qua mảnh giấy tàn trước
0,25 1,25
Trang 14song cửa sổ Chữ độc đứng đầu dòng thơ nhấn mạnh tâm thế của tác giả - đó là
tâm thế xót thương trong nỗi cô đơn Chữ độc và chữ nhất trong câu thơ chữ
Hán cũng là để nói một lòng đau tìm gặp một hồn đau
• Nguyễn Du nhắc đến cuộc đời Tiểu Thanh bằng những ẩn dụ tượng trưng
quen thuộc, son phấn là biểu tượng cho sắc đẹp, văn chương là ẩn dụ cho tài
năng của Tiểu Thanh Đời Tiểu Thanh là điển hình của hai nỗi oan lớn: hồng
nhan bạc phận, tài mệnh tương đố Người đẹp như nàng mà bất hạnh, chết yểu
Có tài thơ văn như nàng mà bị dập vùi
+ 4 câu thơ sau: Thân phận của những người tài hoa bạc mệnh nói chung và
niềm mong ước được tri âm của Nguyễn Du ở hậu thế
• Về nỗi hận: Nguyễn Du đã từ cái hận của Tiểu Thanh mà nghĩ đến cái hận
muôn đời Từ nỗi đau riêng của Tiểu Thanh mà quy thành nỗi đau từ cổ chí kim
của bao kiếp người tài hoa Nỗi hận trở nên quá lớn khó mà hỏi trời được
• Về nỗi oan: là cái án phong lưu Khách phong lưu mà phải khổ, phải mang cái
án oan lạ lùng vì nết phong nhã Tự đặt mình cùng hội cùng thuyền với Tiểu
Thanh, Nguyễn Du đã tự phơi bày lòng mình cùng nhân thế Đó chính là tâm sự
chung của những người mắc kỳ oan
• Về tâm sự của Nguyễn Du: Ông không hỏi quá khứ, hiện tại mà hỏi tương lai;
không hỏi trời, đất mà lại hỏi người đời Hỏi ba trăm năm sau, thiên hạ có ai
khóc Tố Như? Niềm tự thương kết tụ thành một lời thắc mắc lơ lửng giữa
không trung mà chẳng ai có thể giải đáp được vì thế tự đau đến cực độ
- Nghệ thuật: thơ chữ Hán uyên bác, tài hoa; phép đối cân chỉnh; ngôn ngữ
giàu tính triết lí; hình ảnh đẹp, nhiều nghĩa hàm ẩn, ngôn ngữ giàu sức gợi; sự
phá luật ở hai câu kết: hai câu kết là câu hỏi, mở ra những hướng liên tưởng
khác nhau ở người đọc…
1,5
0,5
c.3 Đánh giá, nâng cao vấn đề
- Khẳng định ý kiến xác đáng, đúng đắn của Phan Ngọc về vai trò quan trọng
của thơ ca Đó là tiếng lòng, là lời tâm sự, sẻ chia về những kiếp người trôi nổi
vô định, thấp cổ bé họng, mong manh, đáng thương mà nổi bật nhất là thân
phận của người phụ nữ
- Ca dao than thân, yêu thương tình nghĩa là nơi gửi gắm tiếng lòng của mọi
kiếp người, đặc biệt là tiếng lòng của người phụ nữ Đó là những số phận bất
hạnh, chịu nhiều bất công, ngang trái Đọc Tiểu Thanh kí là tác phẩm thể hiện
những cảm xúc, suy tư của Nguyễn Du về số phận bất hạnh của những người
phụ nữ có tài sắc trong xã hội phong kiến
- Ý nghĩa:
+ Đối với nhà thơ: Làm thơ không chỉ truyền đến người đọc tình yêu với nghệ
thuật, cái đẹp mà còn khiến người đọc thấu hiểu và thương cảm trước thân phận
con người Để đạt được điều ấy, mỗi nhà thơ cần có tài năng, tấm lòng và sự
trải nghiệm sâu sắc Một tác phẩm thơ chân chính và mang đầy đủ giá trị nghệ
thuật là một bài thơ chan chứa tình cảm, cảm xúc mà tình cảm đó là những rung
động sâu sắc nhất của thi nhân trước cuộc đời, trước số phận con người
0,5
0,25
0,75
Trang 15+ Đối với người tiếp nhận: Ý kiến của Phan Ngọc định hướng cho người đọc
trong quá trình tiếp nhận văn học, là tiêu chí giúp họ đánh giá được giá trị của
một bài thơ hay đâu chỉ ở cảm xúc mà còn ở tấm lòng, ở cái tâm của người
nghệ sĩ với cuộc đời, với con người
d Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về
vấn đề nghị luận
1,0
e Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt câu 0,5
- HẾT -
Trang 16SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT LƯU HOÀNG
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
NĂM HỌC 2020 – 2021 Môn thi: Ngữ văn - Lớp: 10
(Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian giao đề)
-HẾT -
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm!
Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Chữ ký giám thị coi thi số 1: Chữ ký giám thị coi thi số 2:
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 17SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT LƯU HOÀNG
HƯỚNG DẪN CHẤM
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
NĂM HỌC 2020 – 2021 Môn thi: Ngữ văn - Lớp: 10
I Hướng dẫn chung
iám khảo c n n m vững yêu c u của Hướng d n ch m để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh cách ch m đếm ý cho điểm
Do đ c trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo c n chủ động, linh hoạt trong vận
d ng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm úc và sáng tạo
Việc chi tiết hóa số điểm của các ý phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của
m i ý và đư c thống nh t trong tổ ch m
Bài thi đư c ch m theo thang điểm 10 điểm lẻ đến 0.25
II Đáp án và thang điểm
Câu 1
(8.0 điểm)
I u c u v năng
Thí sinh biết cách làm bài văn nghị luận ã hội bài làm có kết c u ch t ch ,
di n đạt lưu loát , không m c l i về chính tả , dùng t và ngữ pháp
II u c u v i n th c
Thí sinh có thể đưa ra nhiều ý kiến riêng và trình bày theo nhiều cách khác
nhau nhưng c n h p lí, thiết th c, ch t ch và có sức thuyết ph c
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luân
Mở bài nêu đư c v n đề, Thân bài triển khai v n đề, Kết bài khái quát
v n đề
1.0
b Xác định đúng vấn đ nghị luận
"Những thách thức trong cuộc sống là để làm vững mạnh thêm niềm tin của
chúng ta Chúng không phải để vùi dập chúng ta"
1.0
c Triển hai vấn đ nghị luận
* iải thích câu nói:
- Những thử thách cuộc sống: Cuộc sống không bằng phẳng, l m chông gai,
nhiều biến cố ảy ra với con người Có nhiều thử thách khác nhau trong cuộc
đời: những khó khăn gian khổ, những v p ngã, những b t hạnh…
- Vững mạnh thêm niềm tin: củng cố niềm tin, bồi dưỡng ý chí, nghị l c, khát
vọng
- Vùi dập: khiến con người g c ngã buông uôi m t đi ý chí nghị l c niềm
tin
- Câu nói của Nick khích lệ động viên con người không đ u hàng trước
những thử thách, những b t hạnh của cuộc sống, hãy giữ vững niềm tin, ý chí,
khát vọng để vươn tới
1.5
* Bàn luận:
- Khẳng định, chứng minh: Câu nói hoàn toàn đúng khẳng định vai trò, sức
mạnh của niềm tin, ý chí nghị l c của con người có thể vư t qua, chiến th ng
mọi thử thách, b t hạnh của cuộc sống
+ Thử thách làm một ph n t t yếu của cuộc sống Trước những thử thách, b t
hạnh con người có nhiều cách ứng ử:
+ Một là đ u hàng g c ngã, than thân trách phận để cho thử thách vùi dập
mình, m t hết ý chí nghị l c, niềm tin ở cuộc đời( d n chứng t cuộc sống, t
chính bản thân mình trước những khó khăn của cuộc sống, học tập)
2.5 ĐÁP ÁN CHÍNH THỨC
Trang 18+ Hai là niềm tin, ý chí nghị l c càng đư c tôi rèn càng tạo nên sức mạnh để
ta vư t qua những gian lao thử thách( Bác Hồ tìm đường cứu nước, Nguy n Ngọc Kí, Nick Vujicic …)
+ Khẳng định sức mạnh của niềm tin ý chí nghị l c con người giúp con người
chinh ph c thử thách, g t hái thành công
- Mở rộng:
+ Thử thách lớn nh t không phải t bên ngoài( những khó khăn b t hạnh, v p ngã của cuộc sống) mà chính ở lòng người ian nan, thử thách chính là
trường học tôi rèn con người Vư t qua thử thách là s khẳng định, hoàn
thiện giá trị bản thân
+ Phê phán những người thiếu ý chí nghị l c niềm tin, đ u hàng g c ngã
trước khó khăn b t hạnh của cuộc sống
(M i luận điểm c n l y d n chứng trong th c tế để làm sáng tỏ.)
* Bài học, liên hệ hành động bản thân:
- Phải biết ch p nhận thử thách, thẳng th n đối diện, không đ u hàng trước thử thách
- Có lí tưởng, có m c tiêu c thể, có niềm tin vào bản thân, có tình yêu thương giúp đỡ của mọi người ta s có ý chí, nghị l c, niềm tin để vư t qua
và chiến th ng những thử thách của cuộc sống
Thí sinh có kĩ năng làm bài nghị luận văn học: nghị luận một ý kiến bàn về
văn học kết h p linh hoạt, nhu n nhuy n các thao tác lập luận di n đạt mạch
lạc, có ch t văn
II u c u v i n th c
Bài làm c n đạt đư c những nội dung cơ bản sau:
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luân
Mở bài nêu đư c v n đề, Thân bài triển khai v n đề, Kết bài khái quát
– Truyện cổ tích dạy ta biết yêu, biết ghét: Truyện cổ tích định hướng, giáo
d c con người biết nhận ra cái tốt, cái u, cái thiện, cái ác và định hướng con người có thái độ đúng đ n: yêu mến, trân trọng cái thiện, cái tốt lên án, phê phán cái u, cái ác
– Truyện cổ tích dạy ta biết ước mơ: truyện cổ tích mang đến nhiều gi c mơ
đẹp t đó hướng con người biết mơ ước những điều tốt đẹp, chính đáng để có niềm tin, s lạc quan trong cuộc sống
=> Nhận định đề cập đến sức tác động nhiều m t của truyện cổ tích đối với con người: nó không chỉ hướng ta đến những thái độ, tình cảm đúng đ n mà còn biết nâng đỡ tâm hồn ta Đây cũng là s khẳng định giá trị phong phú, sức sống lâu bền của truyện cổ tích
1.0
* Bình luận
a Khẳng định ý kiến đã cho là ác đáng, sâu s c 6.0
Trang 19b Đưa ra những cơ sở lí luận về đ c trưng, giá trị của truyện cổ tích và minh họa bằng những truyện cổ tích đư c học (T m Cám Chử Đồng Tử,…) và
những truyện cổ tích đã đọc để làm sáng tỏ ý kiến của bản thân một cách thuyết ph c Sau đây là một hướng giải quyết:
– Truyện cổ tích dạy ta biết yêu, biết ghét vì: Truyện cổ tích thể hiện thái độ, quan điểm của nhân dân trước cái thiện và cái ác ở đời Đọc truyện cổ tích, những quan điểm của người ưa th m t nhiên vào tâm hồn ta, định hướng cho ta cách sống, cách làm người
+ Trong truyện cổ tích luôn có s phân tuyến nhân vật thiện- ác r t rõ ràng và tác giả dân gian ngay t đ u đã định hướng thái độ cho người đọc với các tuyến nhân vật này: các nhân vật thiện thường đư c gọi bằng: anh, chàng, nàng, cô… với các nhân vật ác thường đư c gọi là: h n, m , gã…(1,5 đ) + Trong truyện cổ tích cuộc đ u tranh thiện- ác luôn gay c n, quyết liệt, trong
đó cái thiện luôn bị cái ác l a gạt, áp bức Người đọc luôn th y đồng cảm, thương ót, bênh v c thậm chí hả hê trước hành động của nhân vật thiện chống lại cái ác hành động của các nhân vật ác luôn khiến người đọc ph n
nộ, căm ghét
+ Kết thúc của truyện cổ tích thường có hậu theo quy luật “ở hiền g p lành,
ác giả ác báo” Kết thúc này cũng chính là tình cảm thái độ của nhân dân với cái thiện, cái ác t đó định hướng thái độ đúng đ n cho người đọc – Truyện cổ tích dạy ta biết ước mơ vì: truyện cổ tích đã th c s bồi đ p, nâng đỡ tâm hồn con người
+ Ra đời trên cái nền hiện th c ngột ngạt và bức bối, truyện cổ tích với
s tham gia của các yếu tố th n kì đã d ng nên thế giới của những ước mơ đẹp: ước mơ về công bằng, công lý ước mơ về cuộc sống no đủ ước mơ
về t do hôn nhân; ước mơ công việc lao động trở nên nhẹ nhàng hơn… T
đó truyện cổ tích dạy ta phải biết vươn lên trên hiện th c để hướng tới chân, thiện, mĩ
+ Truyện cổ tích dạy con người ước mơ những điều chân chính và thiết th c chứ không phải là những ước mơ viển vông, a vời
+ Trong truyện cổ tích, những gi c mơ đẹp chỉ thành hiện th c với những con người hiền lành, lương thiện bởi vậy truyện cổ tích dạy ta phải trở thành người tốt trước khi đến với những ước mơ bay bổng, lãng mạn + Nhân vật chính trong truyện cổ tích có thể g p nhiều b t hạnh nhưng không bao giờ bi quan, tuyệt vọng t đó truyện cổ tích dạy con người phải có niềm tin, niềm lạc quan trong cuộc sống
Ở m i ý, thí sinh c n chọn d n chứng tiêu biểu trong những truyện cổ tích đã học, đã đọc, biết phân tích có định hướng để làm sáng tỏ ý kiến
* Mở rộng v n đề:
Hiểu đư c giá trị của truyện cổ tích c n có cách ứng ử đúng đ n như: đọc truyện cổ tích theo đ c trưng thể loại có thái độ trân trọng, gìn giữ kho tàng truyện cổ tích nói riêng và văn học dân gian nói chung làm những giá trị cao
đẹp đ của cổ tích th m nhu n trong tâm hồn con người
1.0
* Khẳng định giá trị của nhận định
Nhận định đã góp một tiếng nói khẳng định giá trị phong phú, giàu ch t nhân văn và sức sống b t diệt của truyện cổ tích, truyền đến cho ta tình yêu, s trân trọng đối với thể loại này nói riêng và văn học dân gian nói chung…
1.0
d Sáng tạo
Có cách di n đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu s c về v n đề nghị luận 1.0
-HẾT -
Trang 20MÔN THI: NGỮ VĂN 10
Thời gian làm bài: 150 phút
(Không kể thời gian phát đề)
(Theo Lê Đạt, "Đối thoại với đời và thơ", NXB Trẻ, 2008, tr.115)
Qua tác phẩm “Cảnh ngày hè” của tác giả Nguyễn Trãi và “ Đọc Tiểu Thanh kí” của
nhà thơ Nguyễn Du, hãy bày tỏ suy nghĩ của anh/ chị về những "đối thoại với đời và thơ" của tác giả Lê Đạt trong ý kiến trên
Hết
( Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm )
Họ và tên thí sinh: Số báo danh:
Họ và tên, chữ kí CBCT 1:
Họ và tên, chữ kí CBCT 2:
Trang 21HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TRƯỜNG
MÔN: NGỮ VĂN KHỐI 10 NĂM HỌC: 2020-2021
m
1 Trình bày suy nghĩ về vấn đề “Nếu một ngày cuộc sống của bạn bị nhuốm màu
đen, hãy cầm bút và vẽ cho nó những vì sao lấp lánh” 8.0 Yêu cầu chung
- Câu này kiểm tra năng lực viết bài nghị luận xã hội của thí sinh; đòi hỏi thí sinh
phải huy động những hiểu biết về đời sống xã hội, kĩ năng tạo lập văn bản và khả
năng bày tỏ thái độ, suy nghĩ của mình để làm bài
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau nhưng phải có lí lẽ và căn
cứ xác đáng, được tự do bày tỏ quan điểm riêng của mình, nhưng phải có thái
độ chân thành nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội
+ "Cầm bút và vẽ cho nó những vì sao lấp lánh" (tạo nên một bầu trời đêm
thật đẹp): chủ động, tìm hướng khắc phục với tinh thần lạc quan biến những
đau khổ thành niềm vui, thành công và hạnh phúc
=> Ý nghĩa: Dẫu cuộc sống có tối tăm, đau khổ, bất hạnh đến đâu, mỗi con
người cần chủ động thay đổi, làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn
0.5
0.5
+ Cuộc sống luôn có nhiều chông gai, thử thách, bất trắc do yếu tố khách
quan, chủ quan mang đến với những tác động rủi ro, khiến con người cảm
thấy đau khổ, tuyệt vọng
+ Dù cuộc sống có đen tối, khổ đau nhưng con người không được bi quan,
buông xuôi, đầu hàng số phận Trong khó khăn, thử thách, con người nhận
thấy rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình, có điều kiện tôi luyện bản lĩnh, rút ra
được nhiều bài học kinh nghiệm, làm tiền đề cho những thành công, hạnh
phúc sau này
+ Con người cần tin tưởng vào khả năng của bản thân, tự quyết định cuộc
sống của mình Bằng sự nỗ lực cố gắng, dũng cảm vượt qua thử thách, khổ
0.5
1.0
Trang 22
đau, với ước mơ, hoài bão và những suy nghĩ, hành động tích cực, mỗi con
người phải luôn hướng về phía trước để làm thay đổi cuộc đời ngày càng tốt
đẹp hơn
+ Cho dù nhiều lúc không thể thay đổi được số phận , nhưng mỗi người hoàn
toàn có thể vượt lên số phận, bước qua nỗi đau, không khuất phục trước
những sóng gió trong cuộc đời để đạt được hạnh phúc cho mình
+ Nếu không dám đương đầu và vượt qua những thất bại, khổ đau thì con
người sẽ bị nhấn chìm, gục ngã, mãi sống trong bất hạnh và sự tăm tối
=> Khẳng định ý kiến trên là đúng đắn, sâu sắc, như một lời gợi mở, nhắc
nhở về một phương châm sống tích cực khi đứng trước những khó khăn, thử
thách trong cuộc sống
+ Không phải lúc nào sự cố gắng cũng dẫn đến thành công, nhưng luôn nỗ lực
và lạc quan ( cầm bút và vẽ những vì sao lấp lánh) trong mọi hoàn cảnh để
không ân hận khi gặp thất bại
Phê phán những người không có ý chí, tinh thần vượt khó, sống yếu đuối,
cam chịu hoặc có những hành động việc làm nhằm thoát khỏi hoàn cảnh
sống đen tối theo theo hướng tiêu cực
Lấy dẫn chứng minh họa cho các luận điểm
+Phải có ý chí, nghị lực để vượt lên hoàn cảnh, vượt lên những khó khăn,
gian nan phía trước
Lưu ý: Học sinh có thể có nhiều cách nhìn nhận và thể hiện khác nhau về ý
kiến trên miễn là bài viết đủ sức thuyết phục, chặt chẽ, lôgic; giám khảo căn
cứ trên bài làm thực tế của thí sinh để đánh giá, cho điểm
2
"Đọc một câu thơ hay, ta thường có cảm giác đứng trước một bến đò gió nổi,
một khao khát sang sông, một thúc đẩy lên đường hướng đến những vùng trời
đẹp hơn, nhân tính hơn "
(Theo Lê Đạt, "Đối thoại với đời và thơ", NXB Trẻ, 2008, tr.115) Qua tác phẩm “Cảnh ngày hè” của tác giả Nguyễn Trãi và “ Đọc Tiểu Thanh
kí” của nhà thơ Nguyễn Du, hãy bày tỏ suy nghĩa của anh/ chị về những "đối
thoại với đời và thơ" của tác giả Lê Đạt trong ý kiến trên
12.0
Yêu cầu chung