TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN ------ VŨ XUÂN LINH QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG BỊ THU HỒI ĐẤT PHỤC VỤ DỰ ÁN THỦY ĐIỆN SƠN LA CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
- -
VŨ XUÂN LINH
QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG BỊ THU HỒI ĐẤT PHỤC VỤ
DỰ ÁN THỦY ĐIỆN SƠN LA CỦA CHÍNH QUYỀN
THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế và chính sách
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
HÀ NỘI - 2017
Trang 2TÓM TẮT LUẬN VĂN
Đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất để xây dựng thủy điện Sơn La là hết sức cần thiết, nhằm đảm bảo cho người lao động có nghề nghiệp ổn định, tạo công ăn việc làm, ổn định cuộc sống, thích nghi với điều kiện nơi ở mới Lao động bị thu hồi đất cho
Dự án thủy điện Sơn La hiện nay ở tỉnh Điện Biên chủ yếu được tái định cư tập trung đô
thị tại thị xã Mường Lay, thành phố Điện Biên Phủ và huyện Điện Biên Riêng thị xã Mường Lay có 5 khu tái định cư cho người dân bị thu hồi đất là: Cơ Khí, Nậm Cán, Đồi Cao, Chi Luông, Lay Nưa
Từ khi chính sách thu hồi đất để xây dựng thủy điện Sơn La được triển khai, Chính phủ đã có nhiều chính sách chung và chính sách riêng cho đào tạo nghề đối với lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự án thủy điện Sơn La Một số chính sách chủ yếu như Quyết định1956/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Đào ta ̣o nghề cho lao đô ̣ng nông thôn đến năm
2020; Quyết định số 52/2012/QĐ-TTg ngày 16/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ về
chính sách hỗ trợ giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp; Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Quyết định 63/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc
làm cho người lao động bị thu hồi đất; Quyết định46/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính
phủ quy định chính sách hỗ trợ đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo dưới 03 tháng; Quyết định 1409/QĐ-UBND ngày 25/11/2010 của UBND tỉnh Điện Biên về phê duyệt Đề án Đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Điện Biên đến năm 2020; Quyết định 06/2007/QĐ-UBND ngày 22/06/2007 của UBND tỉnh Điện Biên về quy định cụ thể một
số điều kiện hỗ trợ bồi thường tái định cư Dự án thủy điện Sơn La
Nhờ có những chính sách trên, công tác đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự án thủy điện Sơn La trên địa bàn huyện Mường Lay thời gian qua đã mở ra những cơ hội cho người dân vùng tái định cư Các lớp đào tạo nghề đã được tổ chức linh hoạt phù hợp với từng địa bàn, từng vùng tái định cư Trong giai đoạn 2011 – 2015, thị
Trang 3xã Mường Lay đã tổ chức dạy nghề cho 1.236 lao động nông thôn bị thu hồi đất phục vụ
Dự án Thủy điện Sơn La Tuy nhiên công tác đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất trên địa bàn Thị xã Mường Lay vẫn còn nhiều vấn đề như cơ cấu đào tạo nghề còn chưa phù hợp, chất lượng đào tạo còn thấp Trong khi dạy nghề nông nghiệp đạt 100,3% so với
kế hoạch đặt ra thì dạy nghề phi nông nghiệp chỉ đạt 56,2% chỉ tiêu kế hoạch Những vấn
đề đó có nguyên nhân từ công tác quản lý đào tạo nghề của chính quyền thị xã Mường Lay như chưa có cán bộ chuyên trách phụ trách về đào tạo nghề, công tác truyền thông về đào tạo nghề còn yếu, nhiệm vụ khảo sát nhu cầu học nghề chưa sâu sát dẫn đến các kế hoạch đào tạo chưa thực sự phù hợp, giám sát, đánh giá đào tạo nghề còn hình thức…
Trong thời gian tới, vấn đề đào tạo nghề để giúp người dân chuyển đổi thành công nghề nghiệp, ổn định cuộc sống vẫn là bài toán cần có lời giải tối ưu hơn, trong đó một lời giải quan trọng là từ công tác quản lý đào tạo nghề của chính quyền thị xã Mường Lay Vì vậy, học viên chọn chủ đề “Quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự
án thủy điện Sơn La của chính quyền Thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên” làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sỹ Quản lý kinh tế và Chính sách với mong muốn được góp phần hoàn thiện công tác này tại địa phương
Luận văn được thực hiện hướng tới những mục tiêu cơ bản sau:
- Xây dựng được khung lý thuyết về quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện
- Phân tích được thực trạng quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục
vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên
- Đề xuất được một số giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên
Ngoài Phần mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Trang 4CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO
LAO ĐỘNG BỊ THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN
Chương 1 đề cập đến ba nội dung chính
(1) Đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất với các nội dung Khái niệm và phân loại lao động bị thu hồi đất, khái niệm đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất và đặc điểm đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất;
(2) Quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện với các nội dung khái niệm quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, mục tiêu quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, bộ máy quản lý đào tạo nghề của chính quyền cấp huyện, nội dung quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất
(3) Nhân tố ảnh hưởng đến quản đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện với ba nhân tố là nhân tố thuộc về chính quyền cấp huyện, nhân
tố thuộc về lao động bị thu hồi đất, nhân tố thuộc về môi trường của chính quyền cấp huyện
Quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện là quá trình lập kế hoạch, tổ chức và kiểm soát việc đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện nhằm giúp cho người lao động bị thu hồi đất được học nghề phù hợp với nhu cầu, chuyển đổi được nghề nghiệp hoặc tìm được việc làm ổn định
Mục tiêu quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất là nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề, nhằm giúp người lao động bị thu hồi đất được học nghề từ đó có công việc làm ổn định, thu nhập tốt, đảm bảo cuộc sống sau thu hồi đất Bên cạnh đó, quản lý đào tạo tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện còn nhằm góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và cơ cấu kinh tế,phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
Nội dung quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất được nghiên cứu theo quy trình quản lý bao gồm lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất và kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất
Trang 5CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO
LAO ĐỘNG BỊ THU HỒI ĐẤT PHỤC VỤ DỰ ÁN THỦY ĐIỆN SƠN LA CỦA
CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN
Chương 2 nghiên cứu 4 nội dung chính: (1) Tổng quan về phát triển kinh tế - xã hội thị xã Mường Lay, (2) Lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự án thủy điện Sơn La thuộc địa bàn thị xã Mường Lay, (3) Thực trạng quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay, (4) Đánh giá quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay
Sau khi nghiên cứu thực trạng quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay từ thực trạng bộ máy quản lý đào tạo nghề, thực trạng lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, thực trạng kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất luận văn đã đánh giá thực hiện mục tiêu và điểm mạnh, hạn chế trong công tác này của chính quyền thị xã Mường Lay
Công tác quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay tuy đã đạt được nhiều kết quả tích cực nhưng vẫn còn một số hạn chế nhất định Cụ thể:
- Về bộ máy: Có nhiều thành viên trong Ban chỉ đạo chưa được phân công chức năng nhiệm vụ cụ thể, từ đó một số thành viên Ban chỉ đạo còn thụ động, chưa thể hiện được vai trò của mình
- Về lập kế hoạch: Việc xác định nhu cầu học nghề cho lao động bị thu hồi đất là chưa sát với thực tế từ đó làm cho việc xác định mục tiêu đào tạo chưa hợp lý Điều này được thể hiện rõ qua việc trong năm 2011 chính quyền Thị xã đặt ra kế hoạch đào tạo 100 học viên nghề lái thuyền nhưng trong thực tế không có học viên nào theo học, đến năm
2012 chính quyền Thị xã giảm chỉ tiêu kế hoạch xuống đào tạo được 10 học viên nghề lái thuyền nhưng cũng không có đối tượng nào đăng ký theo học Hay như ngay trong năm
2016, UBND Thị xã xác định chỉ tiêu đào tạo nghề kỹ thuật hàn xì cơ khí là 25 học viên
Trang 6nhưng chỉ tuyển được 15 người đạt có 60% kế hoạch Hơn thế nữa việc xây dựng các chỉ tiêu về đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự án Thủy điện Sơn La còn chạy theo số lượng, chưa thực sự chú trọng đến chất lượng và giải quyết việc làm sau đào tạo
- Về tổ chức thực hiện kế hoạch: Việc tổ chức tập huấn nhiều khi chưa kịp thời, có đôi khi kế hoạch đi vào triển khai một thời gian rồi mới tổ chức tập huấn Hơn nữa nội dung của nhiều đợt tập huấn còn sơ sài Việc tuyên truyền vận động chủ yếu vẫn thông qua những tin, bài phóng sự phần lớn mang tính chất thông báo, đọc nghe Công tác tư vấn cho lao động bị thu hồi đất về học nghề còn thụ động và chưa chuyên sâu, chưa giúp
họ thực sự tin tưởng xem mình lựa chọn nghề gì là phù hợp Hơn thế nữa việc chỉ tuyên truyền vận động bằng tiếng Kinh trên một địa bàn nhiều người dân tộc chưa thực sự mang lại hiệu quả Bên cạnh đó chất lượng đào tạo nghề chưa thực đạt yêu cầu Do vậy, kết quả thu được từ hoạt động đào tạo nghề còn hạn chế, sau khóa học các học viên còn nhiều bỡ ngỡ để áp dụng những kiến thức đã được học vào thực tiễn Vẫn còn một bộ phận học viên sau khi học nghề xong vẫn không thể tìm được việc làm hay tự tạo việc làm cho mình Kinh phí bố trí cho điều tra, khảo sát nhu cầu học nghề, cũng như kinh phí
để tuyên truyền, tư vấn học nghề còn thấp Việc vận hành các quỹ còn cứng nhắc nên chưa thu hút được các chuyên gia giỏi tham gia dạy nghề Hơn thế nữa việc phân bổ kinh phí thực hiện đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất đôi lúc còn muộn, nên việc tổ chức đào tạo nhiều khi rơi vào thời điểm không thuận lợi cho lao động tham gia học nghề Việc phối hợp trong quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất giữa các phòng, ban, các tổ chức chính trị - xã hội và UBND các xã, phường trên địa bàn thị xã Mường Lay chưa chủ động, còn phụ thuộc nhiều vào sự chỉ đạo của lãnh đạo UBND Thị xã
- Về kiểm soát sự thực hiện kế hoạch: Hiện nay chính quyền Thị xã mới chỉ sử dụng hình thức kiểm soát trước và trong quá trình đào tạo nghề mà chưa chú trọng sử dụng hình thức kiểm soát sau đào tạo Chính quyền Thị xã Mường Lay chưa thấy được tầm quan trọng của việc chủ động lấy ý kiến phản hồi từ người học, cũng như các cơ sở sản xuất kinh doanh có sử dụng lao động bị thu hồi đất sau khi học nghề Chỉ khi người học bức xúc liên quan đến đào tạo nghề phản ánh thì chính quyền mới tiếp nhận thông tin
Trang 7và xử lý Từ đó cũng có thể thấy rằng chủ thể kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất được xác định chưa đầy đủ Hơn thế nữa các công cụ kiểm soát việc thực hiện đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất vẫn còn hạn chế chủ yếu là thông qua các văn bản kế hoạch, báo cáo, chưa ứng dụng công nghệ thông tin vào kiểm soát, dẫn đến việc theo dõi việc thực hiện các chỉ tiêu, kinh phí, đầu vào, đầu ra của người học nghề còn chưa kịp thời, thiếu chính xác, đặc biệt là theo dõi được số người tìm kiếm được việc làm hoặc tự tạo được việc làm ổn định sau học nghề Nói chung khâu kiểm soát thực hiện đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất còn mang tính hình thức, chạy theo số lượng mà chưa đi vào những nội dung thực chất Trong quá trình kiểm soát khi phát sinh những vấn đề các
cơ quan có thẩm quyền chưa thực sự mạnh dạn trong khâu xử lý, thường để cho các đơn
vị có khuyết điểm tự điều chỉnh, sửa chữa
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO
ĐỘNG BỊ THU HỒI ĐẤT PHỤC VỤ DỰ ÁN THỦY ĐIỆN SƠN LA CỦA CHÍNH
QUYỀN THỊ XÃ MƯỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN
Chương 3 đề cập đến 3 nội dung chính (1) Định hướng hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay; (2) Một số giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ
dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay đến năm 2020 và (3) đưa ra một số kiến nghị cho chính quyền tỉnh Điện Biên
Các giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ
dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay đến năm 2020 được đưa ra bao gồm giải pháp về bộ máy quản lý đào tạo nghề, giải pháp về lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, giải pháp về tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất, giải pháp về kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất và một số giải pháp khác
Giải pháp về bộ máy quản lý đào tạo nghề: Nghiên cứu, xem xét để sửa đổi, bổ xung Quy chế hoạt động, chức năng, nhiệm vụ của Ban chỉ đạo Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn và lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án Thủy điện Sơn La Xem xét
Trang 8bổ xung, bố trí cán bộ công chức chuyên trách quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất thuộc Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội Thị xã Từng bước nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất cả ở cấp Thị xã
và cấp xã, phường.Phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý của Trung tâm Dạy nghề Thị xã đáp ứng được nhu cầu dạy và học nghề trong tình hình mới
Giải pháp về lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất: Nâng cao chất lượng, độ chính xác của công tác điều tra xác định nhu cầu học nghề của lao động bị thu hồi đất Xác định mục tiêu đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất sát với thực tiễn Xây dựng các giải pháp nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất một cách cụ thể, chi tiết Xác định chính xác, cụ thể nguồn kinh phí và thực hiện việc phân bổ kinh phí cho từng hoạt động đúng quy định của pháp luật Xây dựng quy trình lập kế hoạch trong đó có việc phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng cá nhân đơn vị tham gia vào quá trình lập kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất Đẩy nhanh tiến
độ xây dựng và phê duyệt kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền thị xã Mường Lay
Giải pháp về tổ chức thực hiện kế hoạch đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất: Nâng cao hiệu quả công tác tập huấn, bồi dưỡng cán bộ làm công tác quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất Tăng cường, đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền vận động, tư vấn cho người lao động bị thu hồi đất tham gia các chương trình đào tạo nghề do chính quyền Thị xã tổ chức Không ngừng nâng cao chất lượng các khóa đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất Hoàn thiện quản lý vận hành các quỹ trong hoạt động quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất
Giải pháp về kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất: Đa dạng hóa các hình thức kiểm soát và chủ thể kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất Đa dạng hóa các công cụ kiểm soát đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất
Trang 9KẾT LUẬN
Qua quá trình nghiên cứu, luận văn đã hoàn thành được các mục tiêu nghiên cứu
đề ra như (1) đã xác định được khung lý thuyết về quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất của chính quyền cấp huyện, (2) dựa vào khung lý thuyết đã được xác định, phân tích được thực trạng quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên Từ đó chỉ rõ những điểm mạnh, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên, (3) từ những hạn chế đã phát hiện, luận văn đề xuất được 03 nhóm giải pháp hoàn thiện quản lý đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất phục vụ Dự án thủy điện Sơn La của chính quyền thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên