Do vậy, việc bảo tồn di tích lịch sử - văn hoá không chỉ là nhiệm vụ riêng của những người làm công tác văn hóa, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội, là nh
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BẢO TỒN DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HOÁ
Cơ sở thực tiễn
1.2.1 Kinh nghiệm công tác quản lý nhà nước về bảo tồn di tích lịch sử - văn hoá của một số địa phương trong nước
1.2.1.1 Kinh nghiệm của chính quyền huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh B nh
- Phòng Văn hóa Thông tin huyện: xây dựng được quy chế làm việc với những nội dung quy định cụ thể và chi tiết, các Ban quản lý di tích cũng được thành lập với những nhiệm vụ, chức năng rõ ràng; phân công được nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, nhân viên làm công tác quản lý di tích
- Ban quản lý di tích đã căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao để tổ chức xây dựng lập quy hoạch, kế hoạch trình các cấp có thẩm quyền, từng bước thực hiện mục tiêu dự án bao gồm: Bảo vệ, tu bổ, phục hồi, tôn tạo các công trình kiến trúc cổ trong di tích, trồng cây tôn tạo cảnh quan các khu di tích Tổ chức giám định các di vật, cổ vật trong một số di tích để có kế hoạch bảo vệ và quản lý di tích
- Hoạt động tuyên truyền, giáo dục Luật Di sản văn hóa và công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích đã được sự đồng thuận, thống nhất cao giữa cấp ủy, chính quyền và các tầng lớp nhân dân Tổ chức được tọa đàm hay thảo luận, về bảo vệ, phát huy giá trị của di tích lịch sử - văn hoá; các lễ hội có giá trị văn hóa gắn với di tích đền, nhà thờ họ được bảo tồn và tổ chức định kỳ thu hút được đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, góp phần giáo dục cho thế hệ trẻ biết quý trọng bản sắc văn hóa của địa phương nói riêng và của đất nước nói chung, tăng cường hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân
- Công tác phát huy di tích đã được Ban quản lý di tích quan tâm chú trọng, việc bảo vệ gìn giữ, chống lấn chiếm và xâm hại di tích thường xuyên được quan tâm, phối hợp tốt với chính quyền địa phương tuyên truyền sâu rộng trong quần chúng nhân dân về ý thức bảo vệ, gìn giữ di sản tại địa phương
- Công tác thanh tra, kiểm tra, đã phát hiện kịp thời các vụ sai phạm di tích, các dự án tu bổ, tôn tạo di tích thực hiện chưa đúng quy định, chưa mang tính khoa học; việc giải quyết các đơn thư khiếu nại về di tích theo đúng trình tự, quy định của pháp luật
1.2.1.2 Kinh nghiệm của chính quyền huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội
- Chính quyền huyện Phúc Thọ đã tổ chức lớp tập huấn cho toàn thể cán bộ hiện đang công tác tại khu di tích về nghiệp vụ hướng dẫn, về công tác tổ chức lễ hội, hoạt động bảo tồn, bảo tàng
- Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật ở cơ sở, nghiên cứu và trích nội dung quy tắc ứng xử nơi công cộng Quy tắc ứng xử này được in thành biển khổ lớn và đặt tại nơi ra vào di tích: Nội dung được chia thành hai phần: phần nên làm gồm 03 điều: quy tắc ứng xử chung; quy định tại cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; quy định tại khu vui chơi giải trí, điểm tham quan du lịch; phần không nên làm gồm 21 điều
- Tổ chức tuyên truyền quảng bá về di tích, tổ chức cho khách tham quan tại di tích
- Huy động và sử dụng các nguồn lực để bảo vệ và phát huy giá trị di tích: nguồn cung cấp từ ngân sách nhà nước, nguồn vốn từ hoạt động xã hội hóa từ các tổ chức và cá nhân trung bình hàng năm, nguồn thu từ các hoạt động phát huy giá trị di tích như làm dịch vụ trong các ngày diễn ra lễ hội
- Tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học về di tích các lĩnh vực cụ thể sau: nghiên cứu phân tích để thực hiện gia cố, bảo quản, tu bổ di tích, tập trung vào các công trình kiến trúc chính như tòa đại bái, thiêu hương, thượng điện…
1.2.1.3 Kinh nghiệm của chính quyền huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng
Trong những năm qua, công tác tuyên truyền, quản lý, bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo lại được đông đảo nhân dân ủng hộ và đóng góp tâm sức nên đã đạt được những kết quả quan trọng Công tác quản lý xây dựng các di tích văn hóa, lịch sử, cơ sở tôn giáo tín ngưỡng tiếp tục được tăng cường Việc quản lý đất đai tại các di tích được chú trọng, bước đầu đã triển khai việc đo đạc, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho di tích Công tác xã hội hóa trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích đạt được nhiều kết quả tích cực Hoạt động của các CLB văn hoá - văn nghệ dân gian tiếp tục được duy trì, phát triển Các làng nghề truyền thống của huyện được quan tâm bảo tồn, phát huy…
Thực hiện việc tu bổ, tôn tạo các di tích xếp hạng trong trường hợp cần thiết phải trên cơ sở đảm bảo tính nguyên vẹn, tôn trọng yếu tố gốc, sự bền vững, sự hài hoà của di tích với cảnh quan lịch sử - văn hóa của khu vực Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể để góp phần củng cố bản sắc văn hóa địa phương, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và tham gia sáng tạo văn hóa của nhân dân Tạo lập sự hài hòa giữa quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch xây dựng nông thôn mới với bảo vệ di sản văn hóa và phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở
Huy động tối đa các nguồn lực cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa; tạo điều kiện cho các tầng lớp nhân dân tham gia bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di sản văn hóa; về ý thức, trách nhiệm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong cộng đồng Tranh thủ các kênh thông tin, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phát huy hiệu quả hệ thống phát thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử của huyện và các địa phương; chú trọng sử dụng các hình thức tuyên truyền thông qua báo chí, truyền hình, sân khấu hóa… Phối hợp đầu tư xây dựng các phim tài liệu ngắn, các tài liệu truyền thanh, các cuốn sách, tập gấp giới thiệu di sản văn hóa Thủy Nguyên để tuyên truyền, quảng bá trong các lễ hội hoặc bày bán tại các địa điểm di tích, nhà sách trong và ngoài thành phố
Thực hiện tốt công tác điều tra, sưu tầm, nghiên cứu làm cơ sở cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Điều tra, sưu tầm, tư liệu hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử về di sản văn hóa của huyện Phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện tổng kiểm kê di sản và lập hồ sơ di sản văn hóa huyện Thủy Nguyên; nghiên cứu, biên soạn, phát hành các tài liệu, ấn phẩm về các di sản văn hóa; tăng cường công tác sưu tầm các hiện vật, di vật bổ sung cho phòng truyền thống và Bảo tàng thành phố Thực hiện công tác sưu tầm di sản phi vật thể bằng phương pháp quay phim, ghi âm, chụp ảnh, in đĩa, quản lý bằng công nghệ thông tin; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về truyền thống lịch sử - văn hoá , về giá trị các di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh và lễ hội của huyện Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài đóng góp, tài trợ cho công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Khai thác kinh nghiệm, các tập tục cổ truyền tốt đẹp, kiến thức về tổ chức lễ hội, làng nghề, nghệ thuật trình diễn dân gian từ cộng đồng góp phần làm phong phú thêm giá trị di sản văn hóa của huyện
Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa có tâm huyết, trình độ, năng lực chuyên môn Đào tạo, đào tạo lại nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức pháp luật về di sản văn hóa cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa thông tin; đội ngũ quản lý, bảo vệ và tổ chức hoạt động tại các di tích; có chế độ đãi ngộ hợp lý đối với những người trực tiếp làm công tác quản lý và bảo vệ di tích, những người có công truyền dạy và phổ biến di sản văn hóa phi vật thể; tuyển chọn, xây dựng, đào tạo đội ngũ thuyết minh viên điểm tại các di tích lịch sử - văn hoá được xếp hạng; trước hết là tại các địa điểm di tích có khả năng khai thác phục vụ du lịch
1.2.2 Bài học rút ra cho chính quyền huyện Thanh Oai, TP Hà Nội
Thông qua kinh nghiệm quản lý của các cấp chính quyền các địa phương trong nước về công tác bảo tồn di tích lịch sử - văn hoá, luận văn rút ra được bài học kinh nghiệm cho công tác quản lý di tích lịch sử văn hoá cho chính quyền huyện Thanh Oai TP Hà Nội như sau: