Đó còn là m ột không gian đậm chất làng quê. C ảnh sắc làng quê được đặc tả qua những hình ảnh thơ như : nóc nhà tranh;t rên con đường viền trắng mép đồi xanh ;con bò vàng ng ộ nghĩnh[r]
Trang 1TH ỐNG KÊ VIỆC SỬ DỤNG NGÔN NGỮ TRONG BÀI THƠ CHỢ TẾT
Ch ỉ thiên
nhiên Ch ỉ người Ch ỉ vật Màu s ắc V ị trí Động từ B thể người ộ phận cơ đỉnh núi
D ải mây
Sương
con đường
nóc nhà tranh
mép đồi
ch ợ Tết
các ấp
c ỏ
Sương
Tia n ắng
Núi
Đồi
cành
ru ộng lúa
ánh bình
minh
c ổng chợ
mi ếu cổ
đường
cây đa
quán ch ợ
núi tuy ết
Ch ợ
chùa
làng
con đường
Ánh dương
Lá đa
c ỏ
g ần đêm
Người
H ọ Những thằng cu Vài c ụ già
Nh ững người quê
đông người Người mua bán
M ấy cô gái
L ũ trẻ con
Cô
Th ằng em bé Hai người thôn
m ẹ
ng ười khách thày khóa
C ụ đồ nho
Bà c ụ lão Chú hoa man
c ụ lý
ch ị anh chàng
M ột người qua Anh hàng tranh
Con bò Con trâu Con gà
l ợn
c ục tiết giọt sữa
tr ắng
tr ắng trắng
tr ắng
đỏ
đỏ
đỏ son
đỏ chót son pha
h ồng lam xanh the xanh vàng vàng tía nâu màu thâm
trên Trên Trên trên trên trên trên trên bên bên bên bên
đi đầu theo sau đầu trong trong
ra
ra vào dưới đến chỗ quanh
C ạnh
tr ở ra dưới
ôm ấp kéo hàng chạy bước cười che
ch ạy đuổi gánh
gi ỏ nháy hoài
u ốn mình đứng v ờ dim
l ắng nghe nói kĩu kịt quảy Tìm
ng ồi dọn bán
gò mài nghiên
vu ốt
nh ẩm đọc
g ội chít
Ng ồi xếp lại chen lấn kéo đương chít bung ra
m ải ngắm Quên c ả đang đứng gọi
ôm nhau cười bán
đong đầy
c ầm cẳng dốc lên xem đánh
đi
r ụng kéo
v ề
môi đầu hai mắt lưng Tay đầu
Mi ệng tóc râu c ằm
Trang 2NH ỮNG ĐẶC SẮC VỀ NGÔN NGỮ NGHỆ THUẬT TRONG BÀI THƠ “CHỢ TẾT” CỦA NHÀ THƠ ĐOÀN VĂN CỪ
Đoàn Văn Cừ
(1913-2004)
Nhà thơ Đoàn Văn Cừ sinh năm 1913 trên vùng đất Nam Định văn
hiến, nơi phát tích nhà Trần, sản sinh nhiều nhân vật lịch sử như Nguyễn Khuyến, Tú Xương, Trường Chinh, Nguyễn Văn Vịnh, Đinh Đức Thiện,… Ngay từ nhỏ ông đã được thừa hưởng nhiề u yếu tố văn hóa truyền
thống của dân tộc Nhà nghèo, sớm mồ côi cha mẹ, cậu bé họ Đoàn sống
với bà nội Cứ hễ đến tết, bà nội ngồi trong ổ rơm, mặc áo đỏ cho Đoàn Văn Cừ sang lễ tết bên nhà ngoại để thay người mẹ vắn số
Giống như những ngôi làng khác ở Bắc bộ, làng Đô Quan quê hương Đoàn Văn Cừ cũng có nhiều đình, đền, chùa, miếu với nhiều lễ hội kỳ thú
Đó cũng là nguồn cảm hứng cho nhà thơ viết nên những bài thơ: Làng , Trăng hè, Ngồi đình, Tế thánh, Năm mới, Chợ làng vào xuân… Và không chỉ ở riêng làng Đô
Quan, Đoàn Văn Cừ còn được tắm mình trong lễ hội ở các làng lân cận như hội chùa Cổ Lễ, hội chùa Keo, hội chợ Yên, hội chợ Viềng… giúp ông sáng tạo nên : Đám cưới mùa xuân, Đám hội… và đặc biệt là “Chợ tết":
(Đoàn Văn Cừ)
Dải mâytrắng đỏ dầntrênđỉnh núi
Sươnghồng lamôm ấpnóc nhà tranh
Trêncon đườngviềntrắng mép đồixanh
Người các ấptưng bừngrachợ Tết
Họ vui vẻkéo hàngtrêncỏbiếc
Những thằng cu áo đỏchạy lon xon,
Vài cụ giàchống gậybước lom khom,
Cô yếm thắmche môi cười ặng lẽ
Thằng em bé népđầu bên yếm mẹ
Hai người thôngánh lợn chạy đi đầu
Con bòvàng ngộ nghĩnhđuổitheo sau
Sươngtrắngrỏđầu cànhnhư giọt sữa
Tia nắngtía nháy hoàitrongruộng lúa
Núi uốn mìnhtrong chiếc áothe xanh
Đồithoasonnằmdướiánh bình minh
Người mua bánra vàođầycổng chợ
Con trâuđứngvờ dim hai mắt ngủ
Để lắng nghengười kháchnói bô bô
Anh hàng tranh kĩu kịt quảyđôi bồ
Tìmđến chỗđông ngườingồi dọn bán
Một thày khóa gòlưng trên cánh phản
Tay mài nghiên hý hoáy viếtthơ xuân
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm
Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đốiđỏ
Bà cụ lão bán hàngbênmiếu cổ
Nước thời gian ội ắng
M ột số hình ảnh minh họa cho bài thơ Chợ tết
Trang 3Chú hoa man đầu chít chiếc khănnâu,
Ngồi xếp lạiđống vàngtrên mặt chiếu
Áo cụ lý bị ngườichen lấn kéo
Khăntrênđầu đương chít cũng bung ra
Lũ trẻ conmải ngắm bức tranh gà
Quên cả chịbênđườngđang đứng gọi
Mấy cô gáiôm nhau cười rũ rượi
Cạnh anh chàng bán pháo dướicây đa
Những mẹt cam đỏ chót tựason pha
Thúng gạo nếpđong đầynhư núi tuyết
Con gà trốngmào thâmnhư cục tiết
Một người quacầm cẳng dốc lên xem
Chợtưng bừngnhư thế đến gần đêm
Khi chuông tốibênchùavăng vẳngđánh
Trêncon đườngđi các làng hẻo lánh
Những người quê ũ lượttrở ra về
Ánh dương vàng trêncỏ kéo lê thê
Lá đa rụngtơi bờiquanhquán chợ
Nhắc đến Đoàn Văn Cừ đúng là ta nghĩ đến thi sĩ của mùa xuân, của tết, của lễ hội Vậy điều gì đã giúp ông gắn bó và viết khá thành công với đề tài này? Nhà thơ thổ lộ: “Mùa xuân, ngày tết dễ gợi nhớ
quê thơ mộng ngày xuân, ngày tết” Đọc những lời tâm sự này hẳn ta có thể hiểu được vì sao năm tháng
trôi qua, nhiều nét văn hóa truyền thống của dân tộc đã bị mai một đi mà bài thơ “Chợ tết” của ông vẫn
ngồn ngộn một sức sống bền bỉ và dẻo dai như thế trong nền nghệ thuật văn học của dân tộc
***
Quả thực từ khi ra đời “Chợ tết” ( bài thơ Chợ Tết đăng báo Ngày nay năm 1939)đã là một thi phẩm rất đặc sắc, hội tụ được tài năng sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật độc đáo “có một không hai” của nhà thơ Đoàn Văn Cừ
1 Nét đặc sắc của bài thơ Chợ Tết là việc nhà thơ Đoàn Văn Cừ đã sử dụng hết sức thành công
“ngôn ng ữ nghệ thuật đồng hiện” Loại ngôn ngữ nghệ thuật này đã giúp cho người đọc có thể ngay
tức thì cảm nhận được khung cảnh náo nhiệt, tấp nập, tưng bừng, rộn rã phiên chợ thôn quê khi Tết đến, xuân về Con người có , con vật có ; không gian của tự nhiên đan cài với không gian cuộc sống của con người; thời gian vừa vận động, tiến triển lại vừa ngưng đọng; ngôn ngữ thơ ca chan hòa với ngôn ngữ hội
họa; kết hợp hài hòa nhiều loại hình ngôn ngữ nghệ thuật như trữ tình, tự sự, điện ảnh … Bên cạnh đó
việc tác giả sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật đồng hiện ngoài tác dụng miêu tả những hoạt động chung của
cả buổi chợ để tạo nên cái nhìn tổng thể thì nó còn có ý nghĩa cụ thể hóa những hoạt động riêng biệt.Tất
cả đều hòa hợp vào nhau để tạo nên một sự hòa kết tựa như những thước phim màu sống động đang diễn
ra ngay trước mắt người đọc
a Trong ngôn ng ữ miêu tả của cả bài thơ , “nghệ thuật đồng hiện” thể hiện ở việc tác giả làm nổi
bật hai khung cảnh rất tiêu biểu cho cảnh chợ Tết
Trang 4C ảnh vật thiên nhiên trong bài thơ chợ Tết là bức tranh xuân nơi thôn quê tràn đầy sức sống Bức
tranh ấy bắt đầu từ những hình ảnh thiên nhiên rạo rực sức sống:
“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh Trên con đường viền trắng mép đồi xanh”
“Sương trắng rỏ đầu cành như giọt sữa Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh”
Một thiên nhiên sống động với “mây”, sương”, “nắng”, “núi”; lung linh với đủ các sắc màu: trắng,
đỏ, hồng xanh; Tất cả hoà quyện đan chéo nhau tạo nên một bức tranh ngồn ngộn nhựa sống Đoàn Văn Cừ đã thổi hồn vào thiên nhiên, biến chúng thành những sinh thể sống Ta như cảm nhận được biết bao tình cảm chan chứa trong cái “ôm ấp” của dải sương hồng, thích thú với cái nháy mắt tinh nghịch, nhí nhảnh của tia nắng tía; say đắm trước sự thướt tha, điệu đà trong dáng “uốn mình” của núi; và bao yên bình, ấm áp trong khung cảnh “đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh” Cả một thiên nhiên đang cựa mình trong buổi sớm mùa xuân
Đó còn là một không gian đậm chất làng quê Cảnh sắc làng quê được đặc tả qua những hình ảnh thơ
như : nóc nhà tranh;trên con đường viền trắng mép đồi xanh;con bò vàng ngộ nghĩnh; tia nắng tía nháy hoài trong ru ộng lúa;con trâu đứng ;lá đa ;quán chợ; chuông chùa; làng hẻo lánh
Những câu thơ tả thực của nhà thơ Đoàn Văn Cừ như những thước phim quay chậm ghi lại những
nét đặc sắc về cuộc sống sinh hoạt của con người nơi chợ Tết truyền thống Ở đó vừa có những “góc
máy toàn cảnh” phản ánh không khí vui tươi rộn rã, vừa có những “cú zoom cận cảnh” đặc tả những chi
tiết độc đáo mà chỉ những người nhà quê, “ăn đời ở kiếp” ở quê mới “biết”:
“Anh hàng tranh kĩu kịt quảy đôi bồ
Tìm đến chỗ đông người ngồi giở bán
Một thầy khóa gò lưng trên cánh phản
Cụ đồ nho dừng lại vuốt râu cằm
Miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối đỏ
Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ Nước thời gian gội tóc trắng phau phau Chú hoa man đầu chít chiếc khăn nâu
Ngồi xếp lại đống vàng trên mặt chiếu
Áo cụ lý bị người chen sấn kéo
Khăn trên đầu đương chít cũng bung ra
Lũ trẻ con mải ngắm bức tranh gà Quên cả chị bên đường đang đứng gọi
Mấy cô gái ôm nhau cười rũ rượi
Cạnh anh chàng bán pháo dưới cây đa”
Để đặc tả tính chất náo nhiệt , đông vui , ta thấy nhà thơ đã “đồng hiện” nhiều loại người trong
phiên chợ :
Xét ở góc độ tuổi tác ta nhận thấy có đủ các lứa tuổi : Cao niên, trung niên, thanh niên, thiếu niên :
C ụ già , cụ , bà cụ ; mẹ , chú , cô ; anh , chị , cô gái , anh chàng ; trẻ con em bé , thằng cu
Xét ở góc độ giới tính ta thấy có cả nam và nữ, cả gái lẫn trai: Cụ đồ nho, chú, anh chàng ;
bà c ụ lão, mẹ, cô gái
Xét ở góc độ nghề nghiệp có nhiều loại nghề: Cụ đồ nho, thày khóa, chú hoa man, cụ lý, anh hàng tranh;anh bán pháo;
Xét ở tính chất đặc trưng của một buổi chợ ta thấy có ba loại người : người mua, người bán, người đi chơi chợ
Trang 5Thật đúng là chợ tết , có đủ các loại người , vào chợ tết gặp họ ta như thấy thân quen gần gũi cứ như
là ta đã gặp họ đâu đó ở ngoài đời vậy Nói được như nhà thơ Đoàn Văn Cừ quả thật không hề đơn giản
Một đoạn thơ ngắn mà dựng nên cả một bức tranh chân thực sinh động của một phiên chợ quê trong ngày
Tết Phiên chợ ấy tập hợp tất cả con người quê: từ già đến trẻ, từ gái đến trai, từ dân thường đến quan lại,
từ người buôn bán đến cụ đồ nho Tất cả đều có chung một tâm trạng: háo hức, vui vẻ Tài năng độc đáo
của Đoàn Văn Cừ là ở chỗ đã biết khắc hoạ những nét riêng biệt trong cái chung đó, phù hợp với đặc điểm của từng đối tượng trong phiên chợ Ta có thể cảm nhận trong tiếng “kĩu kịt” của gánh hàng trên vai anh hàng tranh là cả một sự khẩn trương, một niềm mong mỏi vào phiên chợ đông người Trong dáng
“gò lưng” của thầy khoá để “hí hoáy viết thơ xuân” là cả một sự ngưng tụ tinh hoa của đất trời, được dồn vào những nét bút tài hoa, như một sự khởi đầu may mắn cho năm mới Cái dáng trầm ngâm “vuốt râu
cằm”, “miệng nhẩm đọc vài hàng câu đối” của cụ đồ Nho là dáng dấp của sự chiêm nghiệm Cái không khí xuân đang đến gần và cái vui vẻ của buổi chợ khiến cho cụ Lí – vốn được biết đến qua những hình ảnh nghiêm nghị, vậy mà trong buổi chợ, lại hiện lên hết sức dân dã, đời thường, hoà chung với không khí xô bồ của buổi chợ cuối năm:
“Áo cụ lý bị người chen sấn kéo Khăn trên đầu đương chít cũng bung ra.”
b Chợ tết chỉ diễn ra trong vòng một ngày Khoảng thời gian ít ỏi đó để dành cho mọi người bán buôn, mua sắm chuẩn bị đón một năm mới Song đó là thời gian thực, trong bài thơ còn có thời gian của tâm trạng.Với nghệ thuật đồng hiện giữa thời gian của hiện tại với thời gian quá khứ và mơ hồ một
th ời gian của tương lai ,tác giả của bài thơ không chỉ làm nổi bật được trạng thái thời gian diễn ra cảnh
phiên chợ Qua đây nhà thơ còn giúp người đọc liên tưởng đến cuộc đời , đến giá trị truyền thống bao đời
của dân tộc và những dư ba của nó đến mai sau Thời gian trong bài thơ có bắt đầu , có tiến triển và có
kết thúc
Phiên chợ Tết đã bắt đầu ngay từ sáng sớm :
“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh”
“Sương trắng giỏ đầu cành như giọt sữa
Tia nắng tía nháy hoài trong ruộng lúa”
“Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh”
Sự vận động tiến triển về thời gian của bài thơ được thể hiện trong hai câu thơ tuyệt bút :
“Bà cụ lão bán hàng bên miếu cổ Nước thời gian gội tóc trắng phau phau”
Khi nhìn vào cấu trúc bài thơ ta thấy trên hai câu này là 24 dòng và dưới nó là 18 dòng, có thể coi như nó nằm “giữa bức tranh” Đây là hai câu hiếm hoi về thời gian và đậm đặc tính thời gian , những hình ảnh : bà cụ lão; miếu cổ; nước thời gian; tóc trắng đều in dấu vết thời gian đứng án ngữ ở hai đầu
hai câu thơ tạo nên một bức tranh vừa im lìm vừa chuyển động Thời gian vốn là vô hình, ở đây nhà thơ
đã “làm” cho ta nhìn thấy được sự hữu hình của nó Hai hình ảnh: “bà cụ lão”và “miếu cổ” được đặt nằm
cạnh nhau, như một sự soi chiếu, một sự đối ứng, gợi lên bao ý nghĩa sâu sắc Có ai đó đã nói, chỉ cần
một câu thơ cũng đủ để làm nên sức sống cho một bài thơ, đủ để chứng tỏ tài năng của người cầm bút Điều đó hoàn toàn đúng trong trường hợp này, với Đoàn Văn Cừ
Và thời gian của phiên chợ kéo dài tới gần đêm :
“Chợ tưng bừng như thế đến gần đêm
Những người quê lũ lượt trở ra về Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê”
c Trong bài thơ chợ tết , tác giả đã sử dụng nhiều loại hình nghệ thuật trong việc miêu tả khung
cảnh hoạt động của phiên chợ
Ta bắt gặp sự tinh tế của Đoàn Văn Cừ khi kết hợp nghệ thuật điện ảnh trong việc dựng cảnh
Chợ Tết Ống kính máy quay khi xa khi gần , khi thì bao quát rộng lớn , khi thì chi tiết cụ thể Đặc biệt
màu “tía” c ủa hình ảnh “ tia nắng tía ” chỉ có thể được hiện lên khi bắt gặp một cú “contre-plongée” của
Trang 6một máy quay màu mà nhà văn lớn Nguyễn Tuân cũng đã từng một lần sử dụng đến khi ông miêu tả màu
“xanh ve m ột áng thủy tinh” của dòng nước sông Đà
Nghệ thuật hội họa cũng đã được tác giả sử dụng rất thành công trong bài thơ này Sự phối màu
đa sắc đã cho thấy sự sống động của thiên nhiên và cuộc sống con người Một khu triển lãm trưng bày
sắc màu mà gam chủ đạo là màu nóng ấm: màu đỏ (Màu đỏ trong biểu tượng văn hóa thế giới được coi
là “màu của ngày, của dương tính” , của sự sống, của thiên ân, thông điệp của hy vọng, cũng là màu
của tình cảm) Màu đỏ cùng với “họ hàng" đậm nhạt của nó (hồng, son, thắm, tía) trở đi trở lại đến 9 lần,
gần như rải suốt chiều dài bức tranh Chợ Tết Ít hơn một chút so với tổng các màu còn lại: 4 từ trắng; 4
từ xanh, biếc, lam; 3 từ vàng; 1 từ nâu Riêng đối với từ vàng thì con bò vàng (câu11) và đống vàng
(câu28) chỉ vật chất đối lập với ánh dương vàng (câu43) chỉ tinh thần, hướng nội Cũng tương tự như vậy
với từ trắng: 3 lần đầu mây trắng (câu1); con đường viền trắng (câu3); sương trắng (câu12) chỉ vật chất;
1 lần cuối vừa chỉ vật chất tóc trắng (câu26) vừa chỉ thời gian Quả thực, Tết trong thơ Đoàn Văn Cừ là
một thế giới sắc màu rất sinh động, vui tươi Hơn thế , trong bài thơ sắc màu còn là biểu tượng cho sự sung túc , thịnh vượng của quê hương, của chợ Tết:
“Những mẹt cau đỏ chót tựa son pha
Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết”
Có yêu nhà quê lắm mới có thể viết nên những câu thơ chân thực và đầy tình yêu mến như thế
Chợ tết là một bài thơ song sự thành công của nó không thể không kể đến sự kết hợp hài hòa với
y ếu tố trần thuật - vốn là của thể loại tự sự Nhà thơ Đoàn Văn Cừ đã đan xen vào ngôn ngữ trữ tình
những yếu tố trần thuật đậm đặc qua lời kể , lời tả Những lời kể , tả được tác giả liệt kê qua hàng loạt các chi tiết như :
Tả vẻ đẹp dịu dàng , kín đáo , đoan trang qua nụ cười của cô nàng yếm thắm : “Cô yếm thắm che môi cười lặng lẽ”
Hay là việc tác giả kể về sự vội vàng , gấp gáp mà không kém phần hớn hở của anh bán tranh khi gánh hàng ra chợ bán: “Anh hàng tranh kĩu kịt quảy đôi bồ”
Trong những bước chạy “lon xon” của các cậu bé là cả một tâm trạng háo hức, một niềm vui bồng
bột và ngây thơ của trẻ nhỏ trong ngày chợ Tết, được mặc áo mới, được chơi thoả thích Hành động “nép đầu bên yếm mẹ”là sự lột tả chính xác nhất sự rụt rè, ngơ ngác, bỡ ngỡ, e dè của các em nhỏ thôn quê lần đầu được đến với một phiên chợ Tết với bao điều mới mẻ và lạ lẫm.Trong bức tranh ấy còn có cả sự thâm trầm trong những bước chống gậy “lom khom” của các cụ già, có cái tất bật, vội vã của những người buôn bán
Việc kết hợp sử dụng yếu tố nghệ thuật trên vừa làm đồng hiện một lúc nhiều cảnh , nhiều hoạt động và còn làm cho những chi tiết , hình ảnh trong bài thơ trở nên cụ thể , chân thực và sống động hơn nhiều Vì thế bài thơ còn như một câu chuyện kể mà trong đó người kể chuyện muốn dẫn dắt người đọc bước vào một không gian với những sinh hoạt văn hóa vật chất , tinh thần đậm nét của thôn quê Việt Nam
2 Ngoài những đặc trưng ở trên cái tạo nên sự đặc sắc của bài thơ Chợ tết còn thể hiện ở việc tác
giả đã sử dụng khá linh hoạt những phương tiện ngôn ngữ nghệ thuật khác nhau
Thể thơ 8 chữ quen thuộc
Nhịp thơ 3/2/3 xen kẽ nhau và đều đặn từ đầu đến cuối bài thơ vừa diễn tả không khí chung của phiên chợ là sự ồn ào , náo nhiệt song cũng vừa để khắc họa những hình ảnh có tính chất riêng biệt , lặng
lẽ , tạo nên điểm nhấn cho thi phẩm
Sử dụng hệ thống từ loại phong phú đa dạng : danh từ , động từ , tính từ , giới từ nhằm diễn tả được những hoạt động , tính chất, trạng thái của người , cảnh , vật trong khung cảnh chợ tết
Hiệp vần giữa hai câu thơ , vần ở tiếng cuối của câu thơ trên trùng với vần ở tiếng cuối của câu thơ dưới tạo nên sự liên kết hoàn chỉnh và chặt chẽ cho cả bài thơ mà khi đọc lên ta thấy được sự nhịp nhàng đều đặn xuyên suốt bài thơ
Luân phiên một dòng có dấu phảy đến một dòng có dấu chấm thành một cặp câu đủ tạo nên một
ức tranh Cứ như thế, cả khổ 2 người đọc sẽ được thưởng thức 10 cảnh rất vui về hoạt động của con
Trang 7người với những âm thanh, cử chỉ cùng sắc màu Cũng với dấu chấm câu rất cẩn thận như vậy 4 câu đầu
và 4 câu cuối của khổ 1 là những bức t ranh hoàn chỉnh về thiên nhiên “nằm dưới ánh bình minh” mà ở
giữa đó là con người Tất cả khiến cho bài thơ có sự vận động liên hoàn , sự đa dạng phong phú nhiều sắc màu trong việc biểu hiện, miêu tả người , cảnh , vật
Một số biện pháp tu từ được tác giả sử dụng như là những phương tiện đặc biệt hiệu quả trong việc
thể hiện ngôn ngữ nghệ thuật của bài thơ
Biện pháp so sánh:
“Sương trắng giỏ đầu cành như giọt sữa.”
“Những mẹt cams đỏ chót tựa son pha Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết Con gà trống mào thâm như cục tiết”
Biện pháp liệt kê : Vẻ đẹp của cảnh vật ; hoạt động sôi động của con người trong phiên chợ;
Biện pháp nhân hóa :
“Núi uốn mình trong chiếc áo the xanh Đồi thoa son nằm dưới ánh bình minh”
“Con trâu đứng vờ dim hai mắt ngủ”
“Nước thời gian gội tóc trắng phau phau”
“Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê”
Biện pháp lạ hóa ngôn ngữ : Sương hồng lam ôm ấp ;Tia nắng tía;Núi uốn mình ;Đồi thoa son
;Nước thời gian gội tóc ;Những mẹt cam đỏ chót tựa son pha;Thúng gạo nếp đong đầy như núi tuyết;Ánh dương vàng trên cỏ kéo lê thê
Tất cả những biện pháp tu từ ở trên thể hiện sự tinh tế , cảm nhận được cái thần thái của cuộc sống giúp người đọc cùng một lúc có thể cảm nhận được cả hình ảnh , âm thanh , cả những biến thái tinh vi cả
vẻ đẹp lung linh , kỳ ảo căng tràn sức sống của thiên nhiên đất trời , cả hoạt động hăm hở , nô nức , tươi vui , sung túc của con người Thêm một lần nữa khẳng định sự tinh tế của hồn thơ Đoàn Văn Cừ
***
Hơn 60 năm cầm bút, Đoàn Văn Cừ đã in gần mười tập thơ, trong đó đáng chú ý là Thôn ca I & II,
D ọc đường xuân, Đường về quê mẹ và được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật đợt
đầu tiên vào năm 2001 Giống như cuộc đời bình dị của mình, đối với thi ca ông chỉ có ước mơ khiêm
tốn:
“ Trong thơ góp một luống cày Nước non gieo hạt mong ngày nở hoa”
Ông đã đi xa, nhưng ước mơ của thi sĩ ở ẩn thành Nam từ lâu đã thành sự thật Qua những tập thơ
mà ông đã để lại trong đó đặc biệt là bài thơ “Chợ tết” đã minh chứng “đường cày” của ông đã “nở hoa” trong tâm thức người yêu thơ, nhất là khi xuân về Tết đến
-