Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ của một số dự án tại huyện cao phong, tỉnh hòa bình

Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất để thực hiện dự án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải ph ng mặt bằng GPMB , h trợ và tái định cư đang là một vấn đề nhạy cảm và phức tạp,

LÊ XUÂN SANG

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG,

HỖ TRỢ CỦA MỘT SỐ DỰ ÁN TẠI HUYỆN CAO PHONG,

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong Luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả

Lê Xuân Sang

LỜI CÁM ƠN

Trong thời gian thực hiện Luận văn này tôi đã nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình, chu đáo từ các thầy cô giáo, sự ủng hộ giúp đỡ của người thân, bạn bè đồng nghiệp Nhân dịp này, trước hết tôi xin chân thành cảm ơn TS Nguy n Bá Long đã trực tiếp giúp đỡ tôi trong thời gian thực hiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn sự g p chân thành của các thầy, cô giáo Viện Quản

l đất đai và Phát triển nông thôn, Ph ng Đào tạo Sau đại học – Trường Đại học Lâm nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn Hội đồng bồi thường, h trợ và tái định cư huyện Cao Phong, tỉnh phố H a Bình đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong quá trình hoàn thiện luận văn

Tôi xin cảm ơn nh ng người than trong gia đình bạn b , đồng nghiệp đã khích lệ và tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành Luận văn

Một lần n a xin cảm ơn!

Tác giả

Lê Xuân Sang

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN NHẬN XÉT Của người hướng dẫn luận văn thạc sĩ

Họ và tên người hướng dẫn: TS Nguy n Bá Long

Họ và tên học viên: Lê Xuân Sang

Chuyên ngành: Quản l đất đai

Kh a học: 2017-2019

Nội dung nhận xét:

1 Về thái độ và tinh thần của học viên trong quá trình thực hiện luận văn:

Có ý thức và tinh thần trách nhiệm cao trong quá trình thực hiện luận văn, thực hiệnđúng đề cương và kếhoạch nghiên cứu

2 Nội dung khoa học của luận văn và khả năng ứng dụng của đề tài:

Đề tài c nghĩa khoa học và thực ti n, số liệu tin cậy, phương pháp nghiêncứu phù hợp, kết quả nghiên cứu mang tính phát hiện và đ ng g p mới có khả năng

ứng dụng vào thực tế địa phương phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng đất

3 Đồng cho học viên bảo vệ luận văn trước Hội đồng: Có Không

Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2019

Người nhận xét

TS Nguyễn Bá Long

f

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CÁM ƠN ii

BẢN NHẬN XÉT iii

MỤC LỤC iv

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii

DANH MỤC BẢNG vi i DANH MỤ HÌNH……… …………viii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU……… 3

1.1 Cơ sở lý luận của công tác bồi thường, h trợ, giai giải phóng mặt bằng … 3

1.1.1 hái ni m v thu hồi, ồi th ng, hỗ trợ và gi i ph ng m t ng…………3

1.1.2 i m và nh ng y u t nh h ng n ng tá ồi th ng, gi i ph ng m t ng……… …….4

1.1.3 Nh ng nội ung n h nh sá h thu hồi t, ồi th ng, hỗ trợ th o pháp u t hi n hành……… 10

1.2 Cơ sở pháp l của bồi thường, h trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.13 1.2.1 r hi u t t i 2013………13

1.2.2 u hi u t t i 2013 ………13

1.3 Công tác bồi thường, giải ph ng mặt bằng thế giới và Việt Nam …………15

1.3.1 Trên th gi i………15

1.3.2 Công tác bồi th ng, GPMB hi nhà n c thu hồi t trên ị àn huy n Cao Phong……… 23

Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26

2.1 Nội dung nghiên cứu 26

2.2 Phương pháp nghiên cứu 26

2.2.1 Phương pháp thu thập, tài liệu, số liệu thứ cấp 26

2.2.2 Phương pháp điều tra phỏng vấn bằng phiếu điều tra 26

2.2.3 Phương pháp thống kê, tổng hợp 27

2.2.4 Phương pháp chuyên gia 28

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 29

3.1 Điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình 29

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 29

3.1.2 Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội 35

3.2 Đánh giá kết quả thực hiện công tác thu hồi, bồi thường, h trợ dự án 38

3.2.1.Nh ng căn cứ pháp l liên quan đến hai dự án 38

3.2.2 Vị trí, quy mô, tính chất của hai dự án 40

3.2.3 Đánh giá kết quả thực hiện bồi thường, h trợ của hai dự án 46

3.3 tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp tới sinh kế của các hộ bị thu hồi đất 57

3.3.1 Tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp dự án Di dân x m Chầm, xã Yên Lập huyện Cao Phong, tỉnh H a Bình tới sinh kế của hộ dân bị thu hồi đất 57

3.3.2 Tác động của việc thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện cải tạo nâng cấp, tuyến đường tỉnh 453, tỉnh H a Bình tới chuyển đổi nghề nghiệp của người dân 60

3.4 63Nh ng giải pháp g p phần đẩy nhanh tiến độ bồi thường, giải ph ng mặt bằng .63

3.4.1 Hoàn thiện chính sách pháp luật về đất đai 63

3.4.2 Kiện toàn nội dung chính sách về công tác bồi thường, h trợ 64

3.4.3 Tăng cường vai tr cộng đồng trong việc tham gia công tác GPMB 65

3.4.4 Nâng cao năng lực cán bộ và hiệu quả làm việc của ban bồi thường, h trợ và tái định cư 66

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 68 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

2 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn BNN

DANH MỤC BẢNG

Bảng 4.1 Kết quả phân loại đất huyện Cao Phong 31

Bảng 4.2 Cơ cấu đất bị thu hồi dự án Di dân tại định cư x m Chầm 40

Bảng 4.3 Kết quả bồi thường, h trợ dự án Di dân tại định cư x m Chầm 43

Bảng 4.4 Cơ cấu đất bị thu hồi dự án cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435 44

Bảng 4.5 Chính sách bồi thường dự án Cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435, tỉnh H a Bình 45

Bảng 4.6 Kết quả bồi thường đất dự án Cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435, tỉnh H a Bình, xã Bình Thanh 45

Bảng 4.7 Kết quả bồi thường đất dự án cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435, tỉnh H a Bình tại xã Thung Nai 46

Bảng 4.8 Chính sách h trợ ổn định đời sống khi thu hồi 48

đất nông nghiệp 48

Bảng 4.9 Đối sánh giá đất bồi thường với giá đất thực tế trên thị trường 51

Bảng 4.10 Thống kê tình trạng công việc trước và sau thu hồi 58

Bảng 4.11 Tình hình sử dụng tiền đền b của các hộ dự án tái định cư 59

x m Chầm 59

Bảng 4.12 Bảng tổng hợp tình hình thu nhập của các hộ bị thu hồi đất 62

Bảng 4.13 Tình hình sử dụng tiền bồi thường các hộ dân sau khi bị thu hồi đất dự án cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435 63

MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai ngoài chức năng vốn c của n là tư liệu sản xuất đặc biệt không thể thay thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kinh tế mới, văn hoá, xã hội, an ninh và quốc phòng thì trong thời kỳ phát triển kinh tế mới, đất đai c n c thêm chức năng tạo vốn và thu hút cho đầu tư phát triển mang nghĩa quan rất quan trọng Trong nh ng năm qua, kinh tế đất nước đã c nh ng bước phát triển vượt bậc, đời sống nhân dân

đã và đang từng bước được cải thiện, hạ tầng xã hội cũng như hạ tầng kỹ thuật được thay đổi tạo ra bộ mặt mới cho đất nước và thu hẹp dần khoảng cách đối với các nước phát triển

Trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, để đưa đất đai thực

sự trở thành nguồn vốn, nguồn thu hút cho các nhà đầu tư phát triển thì việc thu hồi đất chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng các khu, cụm công nghiệp, khu đô thị tập trung, cơ sở hạ tầng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, xây dựng cơ cấu đất đai hợp l thực sự cần thiết Tuy nhiên, qua thực tế việc thu hồi đất để thực hiện dự

án cho thấy công tác bồi thường đất đai, giải ph ng mặt bằng GPMB , h trợ và tái định cư đang là một vấn đề nhạy cảm và phức tạp, ảnh hưởng đến mọi mặt của đời sống kinh tế- chính trị – xã hội

Huyện Cao Phong là huyện miền núi phía Tây Bắc của tỉnh H a Bình được tách từ huyện Kỳ Sơn ra theo Nghị định số 95/NĐ-CP của Chính phủ từ tháng 12/2001 và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 15/3/2002 Huyện gồm 13 đơn vị hành chính c 01 thị trấn và 12 xã, c tổng diện tích đất tự nhiên 25.527,83 ha

Ph ng TN MT huyện Cao Phong, 2018)

Trong nh ng năm qua do tiến trình công nghiệp h a, hiện đại h a của cả nước n i chung và tỉnh H a Bình n i riêng, đặc biệt huyện Cao Phong là huyện mới được thành lập, ngoài ra Cao Phong c vị trí địa l thuận lợi và môi trường đầu tư thông thoáng nên nền kinh tế của huyện trong nh ng năm qua đạt mức tăng trưởng khá Sản phẩm Cam Cao Phong thành thương hiệu phát triển g p phần thay đổi bộ

mặt kinh tế miền núi như huyện Cao Phong Nh ng năm gần đây, với tốc độ đô thi hoá nhanh, đất đai ở Cao Phong được chuyển mục đích sử dụng khá nhiều, đồng nghĩa với việc áp dụng nh ng chính sách của Nhà nước trong việc thu hồi, bồi thường GPMB và h trợ đối với nh ng nông dân mất đất sản xuất nông nghiệp Tuy nhiên, công tác này c n gặp nhiều kh khăn, vướng măc, hiệu quả thấp, kể cả việc thu hồi đất để xây dựng CSHT phục vụ cho chính cộng đồng dân cư bị thu hồi Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, sửa đổi thiết kế dự án, chờ đợi do không giải ph ng được mặt bằng hoặc do CSHT không đảm bảo là nh ng nguyên nhân làm ảnh hưởng đến tiến độ của các dự án, gây thiệt hại lớn về kinh tế của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư và nhà nước, làm mất ổn định chính trị xã hội ở địa phương Xuất

phát từ thực ti n n i trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ của một số dự án tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình”

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở lý luận của công tác bồi thường, hỗ trợ, giai giải phóng mặt bằng

1 ồ ồ , hỗ trợ

Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản l theo quy địngh của pháp luật Luật Đất đai, 2013

Theo từ điển tiếng Việt thì bồi thường thiệt hại c nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao cho một chủ thể nào đ bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác gây ra

Theo từ điển Luật học thì bồi thường là b đắp nh ng thiệt hại về vật chất, tinh thần do mình gây ra cho người khác do không thực hiện, thực hiện chậm, thực hiện không đầy đủ một nghĩa vụ dân sự hay do vi phạm pháp luật

Bồi thường thiệt hại là việc bên vi phạm hợp đồng gây ra cho bên bị vi phạm Giá bồi thường thiệt hại bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bị

vi phạm phải chịu do bên vi phạm gây ra và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vị phạm đáng l được hưởng nếu không c hành vi vi phạm Quốc hội, 2004

Bồi thường đất là sự đền trả lại tất cả nh ng thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tương xứng cho người bị thu hồi đất Nh ng thiệt hại do thu hồi đất gây ra

c thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất

Theo Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai 2013 thì bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất Theo Điều 74, Luật Đất đai năm 2013, người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu c đủ điều kiện được bồi thường quy định tại Điều 75 của Luật Đất đai 2013 thì được bồi thường

H trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người c đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển khoản 14, điều 3 Luật Đất đai 2013)

H trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề nghiệp mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.

Vì thế, trong giải ph ng mặt bằng, c ng với chính sách bồi thường, chính sách h trợ và tái định cư là một phần quan trọng trong chính sách đền b thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất Chính sách này nhằm giúp cho người bị thu hồi đất c thể tái lập, ổn định cuộc sống mới do nh ng thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất của việc thu hồi đất gây ra, mặt khác giúp họ giải quyết được nh ng kh khăn khi

phải thay đổi nơi ở mới như: ào t o ngh m i, huy n i ngh nghi p, n ịnh

i s ng, p inh ph i i n ị i m m i

Giải ph ng mặt bằng là quá trình thực hiện các công việc liên quan đến việc

di dời nhà của, cây cối, các công trình xây dựng và một bộ phân dân cư trên một phần đất nhất định được quy hoạch cho việc cải tạo, mở rộng hoặc xây dựng một công trình mới Quá trình bồi thường giải ph ng mặt bằng được tính khi bắt đầu hình thành Hội đồng bồi thường giải ph ng mặt bằng đến khi giải ph ng xong và giao cho chủ đầu tư mới Đây là một quá trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau gi a các dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và của xã hội Nguy n Bá Long, Xuân Thị Thu Thảo, 2014

1.1.2 ồ

1.1.2.1 i m quá tr nh ồi th ng, gi i ph ng m t ng

- Tính đa dạng: m i dự án được tiến hành trên một v ng đất khác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau Khu vực nội thành, mật độ dân

cư cao, ngành nghề đa dạng, giá trị đất và tài sản trên đất lớn; khu vực ven đô, mức

độ tập trung dân cư khá cao, ngành nghề dân cư phức tạp, hoạt động sản xuất đa dạng: công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ Khu vực ngoại thành, hoạt động sản xuất chủ yếu của dân cư là sản xuất nông nghiệp Do đ m i khu vực bồi thường GPMB c nh ng đặc trưng riêng và được tiến hành với nh ng giải pháp riêng ph hợp với nh ng đặc điểm riêng của m i khu vực và từng dự án

cụ thể.

- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản c giá trị cao, c vai tr quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội đối với mọi người dân Đối với khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệp kh khăn do đ tâm l dân cư v ng này là gi được đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất c n được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê Mặt khác, cây trồng, vật nuôi trên v ng đ cũng đa dạng dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển, định giá bồi thường rất

kh khăn và việc h trợ chuyển nghề nghiệp là điều cần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau này

- Hậu bồi thường, giải ph ng mặt bằng rất nghi m trọng:

Thu hồi đất, bồi thường giải ph ng mặt bằng luôn phát sinh và để lại nhiều vấn đề tiêu cực cho xã hội như:

- Thất nghiệp;

- Khiếu kiện đông người;

- Tệ nạn xã hội nảy sinh

- Tái định cư chất lượng thấp hoặc không ph hợp nguyện vọng người dân;

- á ộng quy ho h, ho h s ng t, gi o t, ho thuê t:

Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là căn cứ quan trọng nhất để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất Mặt khác, quy hoạch sử dụng đất làm thay đổi giá trị sử dụng đất của các thửa đất trong

và ven khu vực quy hoạch, từ đ làm tăng giá thị trường và ảnh hưởng trực tiếp tới giá bồi thường đất khi Nhà nước thu hồi đất

- ăng t i, p và qu n hồ s ị h nh, qu n hợp ồng s ng

t, th ng , p gi y h ng nh n quy n s ng t:

Lập và quản l chặt ch hệ thống hồ sơ địa chính c vai tr quan trọng hàng đầu để quản l chặt ch đất đai trong thị trường bất động sản, là cơ sở xác định tính pháp l của đất đai Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một chứng thu pháp l nhằm xác lập quyền sử dụng đất của các chủ sử dụng trên các thửa đất cụ thể, là cơ sở pháp l cao nhất, căn cứ thiết thực nhất để tính toán bồi thường, h trợ cho các chủ sử dụng đất của các chủ sử dụng trên các thửa đất cụ thể

- u t p và qu n hồ s ị h nh

Lập và quản l chặt ch hệ thống hồ sơ địa chính HSĐC c vái tr quan trọng hàng đầu để quản l chặt ch đất đai là cơ sở xác định tính pháp l của đất đai Nên nếu không c hồ sơ địa chính hoặc hồ sơ địa chính không đầy đủ đồng bộ, không cập nhật, chỉnh l thường xuyên thì rất kh khăn để trích lục v ng dự án, khoanh định v ng xác định diện tích,vị trí, loại đất, chủ sử dụng đất…

- h nh tr h p hành á h ộ, th v qu n và s ng t i:

Việc bồi thường GPMB gắn nhiều đến quyền lợi về tài chính nên rất d c

nh ng hành vi vi phạm pháp luật nhằm thu lợi bất chính Vì vậy chính quyền địa phương cấp trên, hội đồng thẩm định phải c kế hoạch thanh tra, kiểm tra, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên trong quá trình triển khai công tác bồi thường GPMB, kịp thời phát hiện nh ng sai phạm, vi phạm pháp luật để xử l tạo niềm tin cho nhân dân

- ng tá ăng t i và p gi y h ng nh n quy n s ng t

Đăng k đất đai land registration là một thành phần cơ bản quan trọng nhấtcủa hệ thống quản l đất đai, đ là quá trình xác lập hồ sơ về quyền sử dụng đất, bất động sản, sự đảm bảo và nh ng thông tin về quyền sử dụng đất Theo quy định của các nước, đất đai là một trong các tài sản phải đăng k quyền sở h u, quyền sử dụng nước ta, theo quy định của Luật Đất đai, người sử dụng đất phải đăng k quyền sử dụng đất với cơ quan nhà nước c thẩm quyền cụ thể là Văn ph ng đăng

k đất đai và được cấp GCNQSDĐ Chức năng của đăng k đất đai là cung cấp

nh ng căn cứ chuẩn xác và an toàn cho việc thu hồi, chấp thuận và từ chối các

quyền về đất

Trong công tác bồi thường GPMB, GCNQSDĐ là căn cứ để xác định đối tượng được bồi thường, loại đất, diện tích đất tính bồi thường Hiện nay, công tác đăng k đất đai ở nước ta vẫn c n yếu kém, đặc biệt công tác đăng k biến động về

sử dụng đất; việc cấp GCNQSDĐ vẫn chưa hoàn tất Chính vì vậy, công tác bồi thường GPMB đã gặp rất nhiều kh khăn Làm tốt công ttasc đăng k đất đai, cấp GCNQSDĐ thì công tác bồi thường GPMB s thuận lợi, tiến độ GPMB nhanh hơn

- hị tr ng t ộng s n

Thị trường bất động sản là một bộ phận của thị trường n i chung trong nền kinh tế quốc dân Việc hình thành và phát triển thị trường bất động sản g p phần giảm thiểu việc thu hồi đất để thực hiện các dự án đầu tư do người đầu tư c thể đáp ứng nhu cầu về đất đai thông qua các giao dịch trên thị trường ; đồng thời người bị thu hồi đất c thể tự mua hoặc cho thuê đất đai, nhà cửa mà không nhất thiết phải thông qua Nhà nước thực hiện chính sách TĐC và bồi thường

Giá cả của bất động sản được hình thành trên thị trường và n s tác động tới giá đất tính bồi thường Nếu giá thị trường bất động sản cao hơn giá Nhà nước thì việc bồi thường theo giá Nhà nước s kh khăn hơn, người dân kh chấp nhận dẫn đến khiếu kiện kéo dài, khiếu kiện đông người gây bất ổn định chính trị - xã hội

1.2.1.3 Nguyên t ồi th ng, hỗ trợ, gi i ph ng m t ng i t Nam

Nguyên tắc của pháp luật là nh ng tư tưởng pháp l chỉ đạo toàn bộ các quy phạm pháp luật, các chế định pháp luật cũng như hệ thống các nghành luật cụ thể Việc bồi thường quyền sử dụng đất của người dân khi bị Nhà nước thu hồi đất cũng c nh ng nguyên tắc chủ đạo, xuyên suốt trong tất cả trong các chế định pháp luật của n

Theo Điều 74, Luật Đất đai 2013 thì nguyên tắc bồi thường quy định như sau:

1 Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu c đủ điều kiện được bồi thường thì được bồi thường

2 Bồi thường bằng giao đất c c ng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi hoặc bồi thường bằng tiền:

- Trường hợp không c đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể của loại đất bị thu hồi do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi.

3 Nguyên tắc dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định pháp luật

- Dân chủ: c sự tham gia của chủ đầu tư và đại diện của nh ng hộ gia đình

c đất bị thu hồi trong việc thẩm tra và xét duyệt phương án bồi thường; tôn trọng

và tiếp thu kiến đ ng g p, kiến nghị phản đối từ chủ sử dụng đất và các bên liên quan

- Khách quan: là không phụ thuộc, không thiên vị, không bị chi phối bởi kiến chủ quan của con người hay yếu tố quyền lực; xem xét giải quyết các sự việc phải c căn cứ, giấy tờ chứng minh;

- Công bằng: trong c ng một thời điểm, theo yêu cầu tiến độ giải ph ng mặt bằng, vị trí như nhau, loại đất giống nhau thì được bồi thường như nhau;

- Công khai: niêm yết công khai phương án bồi thường tại trụ sở UBND cấp

xã và tại thời điểm sinh hoạt khu dân cư nơi người bị thu hồi đất và người c liên quan tham gia kiến

- Kịp thời: công tác bồi thường GPMB phải được tiến hành khẩn trương, nhanh ch ng, đúng kế hoạch, và tránh để xảy ra tình trạng bồi thường chậm, tái định cư chậm… Nếu không s xảy ra tình giá bồi thường ở thời điểm ra quyết định thu hồi và thời điểm bồi thường là khác nhau, từ đ dẫn đến khiếu nại, hoặc công tác tái định cư chậm thì người dân không c ch ở, phải thuê hay ở khu nhà tạm

- Đúng quy định pháp luật: đây là yếu tố cơ bản, quan trọng trong quá trình thực hiện bồi thường GPMB Các cơ quan Nhà nước, công chức, viên chức khi thực hiện bồi thường GPMB, giải quyết các công việc phải làm đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong khuôn khổ luật pháp cho phép

4 Nguyên tác đảm bảo hài hoà lợi ích của Nhà nước, lợi ích của người sử dụng đất và của chủ đầu tư

- Nhà nước là người vừa quyết định chính sách bồi thường vừa là người đưa

ra các biện pháp xử l hài hoà lợi ích người đang sử dụng đất với lợi nhà đầu tư khi

thực hiện các quy hoạch.

- Người sử dụng đất hợp pháp khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc ph ng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế thì Nhà nước phải đảm bảo lợi ích cho người bị thu hồi đất một cách thoả đáng theo quy định của pháp luật

- Nhà đầu tư: để khuyến khích các nhà đầu tư bỏ vốn vào đầu tư phát triển, nhưng trong quá trình thu hồi đất nhà đầu tư không thoả thuận được với người dân thì Nhà nước c thể can thiệp vào việc thoả thuận này sao cho gi a nhà đầu tư và người dân đều c lợi ích cho người bị thu hồi đất, không kéo dài thời gian cho chủ đầu tư

- Người bị thu hồi đất phải đủ điều kiện bồi thường Tuy nhiên trường hợp không đủ điều kiện để bồi thường thì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sau đây gọi chung là UBND cấp tỉnh xem xét h trợ

- Người bị thu hồi đất được bồi thường c ng mục đích sử dụng đất Nếu không c đất thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm c quyết định thu hồi cụ thể:

Đất nông nghiệp được bồi thường bằng đất nông nghiệp hoặc bằng tiền theo đơn giá đất nông nghiệp nhưng tự sử dụng làm đất phi nông nghiệp thì chỉ bồi thường theo đất nông nghiệp

Đất phi nông nghiệp không phải là đất ở thì được bồi thường bằng đất phi nông nghiệp hoặc bằng tiền theo đơn giá đất phi nông nghiệp nhưng tự sử dụng làm đất ở thì chỉ bồi thường theo đất phi nông nghiệp

Đất ở bồi thường bằng đất ở hoặc bằng tiền theo đơn giá đất ở Trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới hoặc bằng nhà, nếu chênh lệch về giá trị thì phần trên lệch về giá trị thì phần chênh lệch đ được thực hiện thanh toán bằng tiền

Người bị thu hồi đất phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước Nghĩa vụ tài chính bao gồm: tiền sử dụng đất phải nộp, tiền thuê đất đối với đất Nhà nước cho thuê, thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất các thửa đất khác của người c đất bị thu hồi nếu c , tiền thu xử phạt vi phạm pháp luật về đất đai, tiền bồi thường cho Nhà nước khi gây thiệt hại trong quản l và sử dụng đất

đai, phí và lệ phí trong sử dụng đất đai.

Trường hợp người sử dụng đất mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai với Nhà nước theo quy định của pháp luật thì phải trừ khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồi thường, h trợ để hoàn trả ngân sách Nhà nước Nhưng các khoản nghĩa vụ tài chính về đất đai phải nộp lớn hơn hoặc bằng tiền thì số tiền được trừ tối đa bằng tiền bồi thường

Tài sản gắn liền với đất thuộc đối tượng được bồi thường, khi tiến hành thu

mà bị thiệt hại phải được bồi thường

1.1.3 ồ ồ ỗ ợ

Vấn đề bồi thường, GPMB ở Việt Nam đã được đặt ra từ rất sớm, ngày 14/4/1959 đã c Nghị định số 151/TTg ban hành Quy định thể lệ tạm thời về trưng dụng ruộng đất , tiếp theo là Thông tư số 1792/TTg ngày 11/01/1970 của Thủ tướng Chính phủ quy định một số điểm tạm thời Về bồi thường nhà cửa, đtá đai, cây lưu niên, các hoa mầu cho nhân dân ở nh ng v ng xây dựng kinh tế, mở rộng thành phố

Sau khi c Luật Đất đai 1987 và bước vào thời kỳ đổi mới, vấn đề này ngày càng được chú trọng và xử l đồng bộ, ph hợp với tình hình mới: bắt đầu từ Quyết định số 186/HĐBT ngày 31/5/1980 Về đền b thiệt hại đất nông nghiệp, đát c rừng khi chuyển sang sử dụng vào mục đích khác c ng với hàng loại các văn bản pháp quy mới về nh ng vấn đề c liên quan giá đất, quyền vủa người sử dụng đất, quản l quy hoạch đô thị… đã hình thành một hệ thống chính sách tổ và tổ chức cho công tác bồi thường,GPMB

Ngày 17-8-1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/NĐ-CP Về việc đền

b thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc ph ng,an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và 4 năm sau, ngày 24/4/1998 thay thế bằng Nghị định số 22/1998/NĐ-CP c ng tên

Khi Luật Đất đai 2003 c hiệu lực thi hành, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 Về bồi thường, h trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất thay thế cho Nghị định số 22/1998/NĐ-CP, nhưng lần này,

ngoài việc thu hồi hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc ph ng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, c n quy định cả về đền b , h trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế và quy định người được giao đất, được thuê đất hoặc tổ chức phát triển qũy đất thoả thuận được với người bị thu hồi đất về mức bồi thường, h trợ theo quy định tại Nghị định số 42/NĐ-CP thì thực hiện theo sự thoả thuận đ ; Nhà nước không tổ chức, thực hiện bồi thường, h trợ quy định tại Điều 42… Trước đ , trong Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 về thi hành Luật Đất đai, Chính phủ cũng đã c quy định về: Xử l tiền sử dụng đất trong trường hợp thu hồi đất Điều 35 và việc thu hồi đất và quản l đất đã thu hồi Điều 36 Bộ Tài chính cũng đã c các Thông

tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 và số 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 02/8/2006 hướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP n i trên, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 13/08/2009 quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đát, bồi thường, h trợ và tái định cư

Năm 2013 , Quốc hội đã ban hành Luật Đất đai số: 45/2013/QH13 ngày 29 tháng 11 năm 2013, tiếp theo đ Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 Nghị định này quy định chi tiết một số điều, khoản của Luật Đất đai về bồi thường,

h trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Thông tư số 74/2015/TT-BTC của Bộ Tài nguyên và Môi trường ngày 15 tháng 05 năm 2015 hướng dẫn việc lập dự toán,

sử dụng và thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, h trợ, tái định

cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc ph ng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng theo quy định tại Điều 61, Điều 62 Luật Đất đai năm 2013, bao gồm cả trường hợp tách nội dung bồi thường,

h trợ, tái định cư thành tiểu dự án riêng theo quy định tại Điều 29 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định về bồi thường,

h trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; thu hồi đất ở trong khu vực bị ô nhi m môi trường c nguy cơ đe dọa tính mạng con người và đất ở c nguy cơ sạt lở, sụt lún, bị ảnh hưởng bởi hiện tượng thiên tai đe dọa tính mạng con người theo quy định tại điểm đ, điểm e khoản 1 Điều 65, Luật Đất đai năm 2013 Đến nay công tác bồi thường, GPMB và h trợ cho các đối tượng bị thu hồi đất được điều tiết bởi một

hệ thống các quy định tình hình thực tế từng địa phương mà các quy định đ được

áp dụng sao cho ph hợp

Nghiên cứu các văn bản pháp quy trên đây thấy rõ được một điều là các chính sách về bồi thường, h trợ khi Nhà nước thu hồi đất là xuất phát từ nhu cầu thực ti n và được điều chỉnh liên tục cho ph hợp với các biến động của tình hình Trước năm 80 của thế kỷ trước, trong điều kiện kinh tế chưa phát triển, với cơ chế quản l theo kế hoạch tập trung, việc thu hồi đất di n ra thưa thớt và đơn giản, lợi ích Nhà nước được đặt vào vị trí cao nhất để phục t ng, việc bồi thường, h trợ… Tiến hành một cách sơ sài và chủ yếu là do tập thể hợp tác xã đảm nhận gánh chịu Sau khi c Luật Đất đai đến khoảng năm 2000 là thời kỳ chuyển biến mạnh

m của nền kinh tế theo cơ chế thị trường, ruộng đất nông nghiệp được giao đến từng hộ gia đình, quyền sử dụng đất và quyền sở h u nhà ở của cá nhân được xác lập, người sử dụng đất c quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, thế chấp, g p vốn bằng quyền sử dụng đất và mua bán nhà ở, thêm vào đ , nhu cầu của phát triển đ i hỏi phải được cung cấp một lượng lớn đất đai cho việc mở rộng đô thị, mở rộng mạng lưới giao thông, hình thành mới các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu vui chơi giải trí… làm cho công tác thu hồi, bồi thường, h trợ trở nên phức tạp và nặng nề gấp nhiều lần Một số dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng c vốn của nước ngoài lại c thêm chính sách cụ thể về bồi thường, h trợ… Cũng tạo

ra áp lực phải điều chỉnh nhanh ch ng các chính sách về mặt này Vai tr của các nhà đầu tư và người c đất bị thu hồi được coi trọng, các yếu tố thị trường giá đất, tiền sử dụng đất được áp dụng vào việc bồi thường thiệt hại về đất đai và tài sản, lợi ích kinh tế của các bên tham gia được điều hoà

Từ năm 2013 đến nay, sau khi c luật đất đai 2013 thì chính sách bồi thường,

h trợ khi Nhà nước thu hồi đất đi vào bước hoàn thiện, c tác dụng trong việc đảm bảo cân đối và ổn định cho phát triển, khuyến khích được nhà đầu tư và tương đối

gi được nguyên tắc công bằng, các lợi ích phi vật thể bắt đầu được quan tâm, các hiệu quả xã hội – môi trường do việc thu hồi đất mang lại được chú khi đánh giá các dự án xây dựng c thu hồi đất và các chính sách đền b , h trợ…

1.2 Cơ sở pháp lý của bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.2.2 2013

Năm 2003 Nhà nước ban hành Luật Đất đai 2003, các chính sách về đất đai

và Luật đất đai về bồi thường, GPMB cụ thể như sau:

- Nghị định số 197/2004/ND-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, h trợ, tái đinh cư khi nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 7/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, h trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất;

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 quy định bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất,thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục nồi thường, h trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai:

- Nghị định số 69/2009/NDD-CP ngày 13/8/2009 quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, h trợ và tái định cư;

- Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 quy định chi tiết về bồi thường, h trợ, tái đinh cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

Việc thực hiện chính sách theo nh ng qui định trên đã đáp ứng được một phần nhu cầu đ i hỏi của xã hội, cơ bản ph hợp với nguyện vọng của nhân dân trong công tác đền b , GPMB và tái định cư, đảm bảo công bằng dân chủ trong xã hội Song c n rất nhiều bất cập, đặc biệt trong xu hướng phát triển kinh tế xã hội mạnh m hiện nay thì nhiều chính sách đã lạc hậu không áp dụng được vào thực ti n

1.2.2 20 3

Sau khi Nhà nước ban hành Luật Đất đai 2013, các chính sách về đất đai cũng thay đổi theo Như vậy, để ph hợp với sự ra đời của Luật Đất đai và tình hình thực tế trong công tác bồi thường GPMB, Chính phủ đã ban hành văn bản pháp l sau:

Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 Quy định bồi thường, h trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi

Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và

Môi trường, h trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất.

Cho tới thời điểm này đây là nh ng văn bản pháp l quan trọng của nhà nước thể hiện chính sách bồi thường GPMB và tái định cư Trong đ giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng tại thời điểm c quyết định thu hồi đất do UBND cấp tỉnh công bố theo quy định của Chính phủ

Trên đây là nh ng văn bản hướng dẫn việc bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất được áp dụng trên phạm vi cả nước

- Giá đất bồi thường hiện nay của Nhà nước Việt Nam:

Giá đất để tính bồi thường hiện nay được căn cứ vào Giá đất tính bồi thường khi Nhà nước thu hồi là giá đất cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định điểm

đ, khoản 4 Điều 114, Luật Đất đai 2013 như vậy, điểm đổi mới ở đây là b ng giá đất xây dựng định kỳ 05 năm một lần theo Luật Đất đai 2003 là 01 năm 1 lần và công bố vào ngày 01 tháng 01 của năm đầu kỳ không phải là căn cứ để tính bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; Nghị định số 44/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về giá đất; Nghị định số 104/2014/NĐ-CP Quy định về khung giá đất; Thông

tư số 36/2014/TT-BTNMT quy định phương pháp giá đất, xây dựng, điều chỉnh bảng giá đất, tư vấn xác định giá đất năm 2014

Việc xác định giá đất cụ thể dựa trên cơ sở điều tra, thu thập thông tin về thửa đất, giá đất thị trường và thông tin về giá đất trong cơ sở d liệu đất đai; áp dụng phương pháp định giá đất ph hợp Cơ quan quản l đấy đai cấp tỉnh được thuê tổ chức tư vấn định giá đất ph hợp Cơ quan quản l đất đai cấp tỉnh được thuê tổ chức tư vấn định giá đất để tư vấn xác định giá đất cụ thể Căn cứ kết quả tư vấn giá đất, cơ quan quản l đất đai cấp tỉnh trình Hội đồng thẩm định giá đất xém xét trước khi trình Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định

Hội đồng thẩm định giá đất gồm: Chủ tịch UBND cấp tỉnh làm Chủ tịch và đại diện của cơ quan, tổ chức c liên quan, tổ chức c chức năng tư vấn định giá đất

Không bồi thường theo giá đất s được chuyển mục đích đất sau khi bị thu hồi, không bồi thường theo giá đất thực tế sử dụng không ph hợp với mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật

Trường hợp giá đất trong trường hợp thực hiện bồi thường chậm do cơ quan

tổ chức tiến hành bồi thường gây ra thì phải áp dụng giá nào c lợi cho người sử dụng đất Nếu giá đất tại thời điểm bồi thường do UBND cấp tỉnh công bố cao hơn giá đất tại thời điểm c quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm trả tiền bồi thường Nếu giá đất tại thời điểm bồi thường thấp hơn giá đất tại thời điểm c quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm c quyết định thu hồi; Trường hợp người c đất bị thu hồi đất gây ra kéo dài thời gian nên giá bồi thường đã thay đổi thấp hơn giá đất tại thời điểm c quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm c quyết định bồi thường, c n nếu trường hợp cao hơn giá đất tại thời điểm c quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm c quyết định thu hồi.

1.3 Công tác bồi thường, giải ph ng mặt bằng thế giới và Việt Nam

1.3.1 Trên th gi i

1.3.1.1.Trung u

Theo Phương Thảo 2013 , Trung Quốc thực hiện hành chế độ đất đai công

h u, tức là chính sách sở h u toàn dân đối với đất đô thị và chính sách sở h u tập thể đất ở nông thôn, ngoại ô đô thị ngoài phần sở h u Nhà nước do pháp luật quy định , đất tự canh tác đồi núi

Luật Đất đai được xây dựng trên cơ sở các quy định của Hiến pháp, Hiến pháp đặt ra các quy phạm pháp luật về chế độ sở h u đối với đất đai, chế độ sử dụng đất và bảo hộ đất đai

Đất thuộc sở h u Nhà mước khi c đề nghị của cơ quan hành chính quản l

về đất đai và được chính quyền nhân dân c thẩm quyền phê chuẩn thì được thu hồi với 5 loại đấtsau:

- Đơn vị giải thể, chuyển đi nơi khác mà ngừng việc sử dụng đất được cấp

- Sử dụng đất không theo mục đích đã được phê chuẩn.

Do giải thể, di chuyển mà ngừng việc sử dụng đất

th m quy n thu hồi t: chỉ c Chính phủ và chính quyền cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương mới c thẩm quyền thu hồi đất Công tác quản l giải

ph ng mặt bằng được giao cho Cục Quản l tài nguyên đất đai tại các địa phương thực hiện Chủ thể được nhận khu đất sau khi được thu hồi s thuê một đơn vị xây dựng giải tỏa mặt bằng khu đất đ thông thường là các đơn vị chịu trách nhiệm thi công công trình trên khu đất giải tỏa

r nh t , th t thu hồi t: quy trình thu hồi đất gồm 4 bước:

1 Khảo sát về các điều kiện thu hồi đất dân số nông nghiệp, đất canh tác trên thu nhập đầu người, tổng sản lượng hàng năm, diện tích đất, loại đất và vấn đề

sở h u của khu vực bị ảnh hưởng ;

2 Xây dựng dự thảo kế hoạch thu hồi đất;

3 Cơ quan quản l đất đai báo cáo với chính quyền địa phương, trình kế hoạch thu hồi đất và các tài liệu khác lên cấp cao hơn để kiểm tra, phê duyệt;

4 Thông báo, công bố dự án sau khi dự án được phê duyệt Việc công bố phải được thực hiện kịp thời, cụ thể về kế hoạch thu hồi và bồi thường Chính quyềnđịa phương c trách nhiệm thông báo và giải thích các vấn đề c liên quan Sau ngày thông báo, các tài sản trong khu vực dự án s không được cải tạo, mở rộng

nguyên t ồi th ng: Ở Trung Quốc, nguyên tắc bồi thường khi thu

hồi đất được xác định là phải bảo đảm cho người bị thu hồi đất c ch ở bằng hoặc cao hơn so với nơi ở cũ Bồi thường khi thu hồi đất không căn cứ giá thị trường, mà phụ thuộc vào mục đích sử dụng ban đầu của khu đất bị thu hồi, cụ thể là: đối với

đất nông nghiệp, cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo giá trị tổng sản lượng của đất đai nh ng năm trước đây rồi nhân với một hệ số

do nhà nước quy định Mức bồi thường được tính bằng 6 đến 10 lần giá trị sản lượng hàng năm trung bình của ba năm trước khi thu hồi Trợ cấp tái định cư được tính bằng 4 đến 6 lần giá trị sản lượng hàng năm trung bình Bồi thường về hoa màu

và các công trình hiện c s do chính quyền địa phương quyết định Trong trường hợp mức bồi thường không đủ để duy trì mức sống ban đầu, thì c thể tăng thêm, tuy nhiên, tổng mức bồi thường không vượt quá 30 lần giá trị sản lượng trung bình của 3 năm trước khi thực hiện thu hồi nếu như các quy định trong luật không đủ duy trì mức sống hiện tại của người nông dân Phương Thảo 2013

Đối với đất ở, số tiền bồi thường được xác định bao gồm: giá cả xây dựng lại nhà ở, sự chênh lệch gi a xây dựng lại nhà mới và nhà cũ; giá đất tiêu chuẩn và trợ cấp về giá Giá xây dựng nhà mới được xác định là khoảng cách chênh lệch gi a giá trị c n lại của nhà cũ và chi phí xây dựng lại nhà mới C n giá đất tiêu chuẩn do Nhà nước quyết định, căn cứ theo giá đất trong c ng khu vực Việc trợ cấp về giá cũng do chính quyền xác định Khoản tiền bồi thường này được tính theo mét vuông, cộng lại và nhân với diện tích xây dựng của nhà ở Trường hợp Nhà nước c nhà ở tái định cư thì người được bồi thường s được phân nhà với diện tích tương đương số tiền họ đã nhận được bồi thường

t h th hi n và qu n gi i to m t ng: Cục Quản l Tài nguyên

đất đai ở các địa phương thực hiện việc quản l giải toả mặt bằng Người nhận khu đất thu hồi s thuê một đơn vị xây dựng giải toả mặt bằng khu đất đ , thường là các đơn vị chịu trách nhiệm thi công công trình trên khu đất giải toả

1.3.1.2 Hàn u

Theo Phương Thảo 2013 : Hàn Quốc, mặc d đất đai là sở h u tư nhân

nhưng trong nhiều trường hợp, Nhà nước c quyền thu hồi đất của người dân Các trường hợp đ là: thu hồi đất để phục vụ mục đích quốc ph ng - an ninh; dự án đường sắt, đường bộ, sân bay, đập nước thủy điện, thủy lợi; dự án xây dựng trụ sở

cơ quan nhà nước, nhà máy điện, viện nghiên cứu; dự án xây dựng trường học, thư viện, bảo tàng; dự án xây dựng nhà, xây dựng cơ sở hạ tầng trong khu đô thị mới,

khu nhà ở để cho thuê hoặc chuyển nhượng.

r nh t ,th t thu hồi t: việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được thực hiện theo phương thức tham vấn và cưỡng chế Phương thức tham vấn được thực hiện thông qua việc các cơ quan công quyền thỏa thuận với người bị thu hồi đất về phương án, cách thức bồi thường Trong trường hợp tham vấn bị thất bại, Nhà nước phải sử dụng phương thức cưỡng chế Theo thống kê của Cục Chính sách đất đai Hàn Quốc, ở Hàn Quốc c 85% tổng số các trường hợp Nhà nước thu hồi đất thực hiện theo phương thức tham vấn; chỉ c 15% các trường hợp thu hồi đấtphải sử dụng phương thức cưỡng chế

qu n th m quy n thu hồi t: Tổ chức Nhà ở Quốc gia một tổ chức

xã hội đứng ra bảo đảm trách nhiệm cung cấp nhà ở tại đô thị, hoạt động như một nhà đầu tư độc lập được phép thu hồi đất theo quy hoạch để thực hiện các dự án xây nhà ở

Bồi th ng hi thu hồi t: Nhà nước bồi thường khi thu hồi đất trên cơ sở

các nguyên tắc sau: Thứ nhất, việc bồi thường do chủ dự án thực hiện Thứ hai,chủ đầu tư phải thực hiện bồi thường đầy đủ cho chủ đất và cá nhân liên quan trước

khi tiến hành xây dựng các công trình công cộng Thứ ba, thực hiện bồi thường cho chủ đất phải bằng tiền mặt, sau đ mới bằng đất hoặc nhà ở xã hội Thứ tƣ, thực

hiện bồi thường áp dụng cho từng cá nhân

Về thời điểm xác định giá bồi thường, đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức tham vấn thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm các bên đạt được thỏa thuận đồng thuận về phương án bồi thường Đối với trường hợp thu hồi đất thông qua hình thức cưỡng chế thì thời điểm xác định giá bồi thường là thời điểm cơ quan nhà nước c thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

Việc xác định giá bồi thường không phải do chủ dự án thực hiện mà giao cho ít nhất hai cơ quan định giá độc lập hoạt động theo hình thức doanh nghiệp hoặc công ty

cổ phần thực hiện Trường hợp chủ đất yêu cầu xác định lại giá bồi thường thì chủ

dự án lựa chọn thêm một tổ chức tư vấn định giá đất thứ ba Nếu giá trị định giá cao nhất và thấp nhất chênh lệch 10% hoặc nhiều hơn, s phải c chuyên gia định giá khác thực hiện tiếp việc định giá, và từ đ , mức bồi thường s được tính toán lại

Giá đất được lựa chọn làm căn cứ xác định bồi thường là giá trung bình cộng của kết quả định giá của hai hoặc ba cơ quan dịch vụ tư vấn về giá đất độc lập được chủ thực hiện dự án thuê định giá.

Đối với đất nông nghiệp, nếu bị thu hồi trước khi thu hoạch hoa màu, giá trị hoa màu đ s được bồi thường Khoản bồi thường được tính dựa trên số hoa màu thực

tế được trồng tại thời điểm dự án được công bố và đủ để h trợ người nông dân phục hồi lại việc sản xuất của mình Khoản bồi thường được tính bằng 2 lần tổng thu nhập hàng năm từ sản xuất nông nghiệp

1.3.1.3 Singapore

Theo Tân An 2014 thì Nhà nước toàn quyền quyết định trong vấn đề thu hồi đất, người dân c nghĩa vụ phải tuân thủ theo Luật về thu hồi đất – Land Acquisition Act)

Công tác thu hồi đất dựa trên nguyên tắc thu hồi đất bắt buộc phục vụ cho việc phát triển cơ sở hạ tầng, phúc lợi xã hội và chỉnh trang đô thị Hạn chế thu hồi đất tư nhân, chỉ thu hồi khi thực sự cần thiết Công tác thu hồi đất phải được sự cho phép bởi Chính phủ và các thành viên trong Nội các Chính phủ, sau khi đã thảo luận

và tham khảo kiến cộng đồng.Việc thu hồi đất được tiến hành theo từng bước chặt

ch và c thông báo trước cho người dân từ 2 – 3 năm Nếu người dân không chịu

di dời, Nhà nước s áp dụng cưỡng chế hoặc phạt theo Luật xâm chiếm đất công (State Lands Encroachment Act) (Tân An, 2014)

Về chính sách đền b , mức đền b thiệt hại căn cứ vào giá trị bất động sản của chủ sở h u và các chi phí tháo dỡ, di chuyển hợp l … Nếu người dân không tin tưởng Nhà nước, c thể thuê một tổ chức định giá tư nhân để định giá lại và chi phí

do Nhà nước chịu Kinh nghiệm xác định giá đền b cho thấy: Nhà nước Singapore đền b giá thấp hơn giá hiện tại, vì giá bất động sản hiện tại đã bao gồm giá trị gia tăng do Nhà nước đầu tư hạ tầng, do đ Nhà nước điều tiết một phần giá trị đã đầu

tư Nhà nước không thể đáp ứng yêu cầu đền b theo giá trong tương lai

Bên cạnh đ , các yếu tố sau đây cũng được xem xét khi đền b : Giá trị bất động sản gia tăng do công trình công cộng đi ngang qua, Nhà nước s điềt tiết Ngược lại, công trình công cộng ảnh hưởng xấu đến mảnh đất như tiếng ồn, kh i

bụi, người ngoài c thể nhìn vào nhà… , Nhà nước s tăng đền b Tuy nhiên, cũng

c nh ng yếu tố không chấp nhận khi tính mức đền b , đ là: đ i được thưởng để di dời sớm hoặc đầu tư thêm vào căn nhà sau khi đã c quyết định giải tỏa để đ i bồi thường

Phương thức thanh toán khi đền b là trả trước 20% khi chủ nhà thực hiện việc tháo dỡ, phần c n lại trả khi hoàn tất việc di dời Nếu hộ gia đình c nhu cầu cấp bách về nhà ở, s thu xếp cho thuê với giá ph hợp Ngoài ra, nhà nước Singapore c n c các chính sách h trợ khác đảm bảo quyền lợi của chủ bất động sản phải di dời Trong quá trình đền b , chủ bất động sản c quyền khiếu kiện về giá trị đền b Hội đồng đền b s là tổ chức quyết định giá trị đền b đối với người khởi kiện Nếu chủ bất động sản vẫn không đồng c thể đưa vụ việc lên T a Thượng thẩm (Tân An, 2014)

Vấn đề tái định cư, chính sách tái định cư của Singapore gắn liền với bố trí nhà ở công – loại nhà do nhà nước xây dựng và cung cấp giá rẻ k m theo một số điều kiện Đây là một điểm đặc th và rất độc đáo của thị trường bất động sản tại Singapore Singapore thiết lập một cơ quan tập trung thực hiện việc cung cấp nhà ở công cho người dân trong đ chủ yếu phục vụ tái định cư, đ là Cục Phát triển Nhà HDB Được thành lập từ năm 1960, cho đến nay với khoảng 8.000 nhân viên, HDB đã cung cấp nhà cho 85% dân số Singapore, trong đ c 2% thuê căn hộ năm 2001)

C 3 bước để chuẩn bị cho công tác tái định cư ở Singapore Bước đầu, các nhân viên của HDB tiến hành điều tra xã hội học kĩ lưỡng về hộ gia đình trước khi triển khai việc tái định cư, trong đ lưu các chi tiết về số thành viên trong gia đình, kể cả con cái, nguồn thu nhập Việc điều tra tỉ mỉ, thận trọng s tạo bằng chứng chắc chắn cho việc h trợ tái định cư chính xác, công bằng

Bước tiếp theo là xác định điều kiện tái định cư Điều kiện để được tái định

cư tại các căn hộ do HDB cung cấp là được cơ quan quản l đất Singapore SLA bảo lãnh và làm thủ tục giới thiệu Chính sách cung cấp nhà ở công của HDB cũng

c phân biệt các trường hợp cụ thể, trong đ ưu tiên công dân Singapore Nếu không sử dụng nhà do HDB cung cấp s được nhà nước h trợ thêm tiền khoảng

1.200 đôla Singapore (Tân An, 2014)

Bước cuối là giới thiệu nhiều loại nhà ở để người dân chọn HDB chủ yếu cung cấp các căn hộ trong các t a nhà cao tầng C 5 loại căn hộ cơ bản là: Loại căn

hộ 1 ph ng 26-33 đô la singapore/tháng, loại 2 ph ng giá 44-75 đô la/tháng, loại 3

ph ng 85m2 giá 126.000 đô la, loại 4 ph ng 110-203.000 đô la và loại 5 ph ng 110m2 giá 203.000 đô la Trong đ , chủ yếu các căn hộ c 1-2 phòng dành cho

nh ng người thu nhập thấp thuê, các căn hộ 4-5 ph ng chủ yếu để bán Ngoài ra,

c n c các căn hộ hạng sang Executive hoặc các căn hộ cho người già Studio Apartment)

Để hạn chế tình trạng mua đi bán lại và đầu cơ, Chính phủ quy định khi mua nhà của HDB phải ở 5 năm mới được bán và sau 10 năm kể từ khi bán căn nhà thứ nhất mới được mua căn nhà thứ hai của HDB

Đặc điểm riêng của Singapore là cung cấp nhà ở công với giá ưu đãi Do đ Nhà nước c chính sách về tài chính tương ứng để h trợ chương trình này C 2 phương thức chủ yếu Một là HDB vay Nhà nước, các ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu bond để phát triển các khu dân cư, bán cho người dân và thu hồi vốn để hoàn trả vốn vay Hai là, Chính phủ h trợ vốn cho người dân mua nhà trả g p của HDB c thế chấp nhà , thông qua phát hành trái phiếu kho bạc từ Quỹ Tiết kiệm Trung ương Ngoài ra HDB c n vay mượn từ thị trường vốn trái phiếu trung hạn

và các thể chế tài chính khác

1 3 2 ồ Nam

Các quy định của pháp luật về bồi thường, h trợ, tái định cư ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu của thực tế cũng như yêu cầu của các quy luật kinh tế.Quan tâm tới lợi ích của nh ng người bị thu hồi đất, công tác bồi thường, h trợ, táiđịnh cư trong thời gian qua đã đạt được các kết quả khá khả quan, thể hiện trên một

số khía cạnh chủ yếu sau:

Thứ nhất, đối tượng được bồi thường, h trợ, tái định cư ngày càng được xác địnhđầy đủ chính xác, phù hợp với tình hình thực tế của đất nước, giúp cho công tác quản lýđất đai của Nhà nước được nâng cao, người nhận đền bù cũng thấy thỏa đáng

Thứ hai, mức bồi thường h trợ ngày càng cao tạo điều kiện cho người dân

bị thu hồi đất có thể khôi phục lại tài sản bị mất Một số biện pháp h trợ đã được

bổ sung và quy định rất rõ ràng, thể hiện được tinh thần đổi mới của Đảng và Nhà nước nhằmgiúp cho người dân ổn định về đời sống và sản xuất

Thứ ba, việc bổ sung quy định về quyền tự thỏa thuận của các nhà đầu tư cầnđất với người sử dụng đất đã góp phần giảm sức ép cho các cơ quan hành chínhtrong việc thu hồi đất

Thứ tư, trình tự thủ tục tiến hành bồi thường h trợ tái định cư đã giải quyếtđược nhiều khúc mắc trong thời gian qua, giúp cho các cơ quan nhà nước có thẩmquyền thực hiệncông tác bồi thường, tái định cư đạt hiệu quả

Thứ năm, các địa phương bên cạnh việc thực hiện các quy định Luật đất đainăm 2013, các Nghị định hướng dẫn thi hành, đã dựa trên sự định hướng chính sách của Đảng và Nhà nước, tình hình thực tế tại địa phương để ban hành các văn bảnpháp luật áp dụng cho địa phương mình, làm cho công tác bồi thường, h trợ, táiđịnh cư được thực hiện hợp lý và đạt hiệu quả cao hơn Do đã vận dụng các chínhsách bồi thường, h trợ, tái định cư thỏa đáng nên việc thu hồi đất tiến hành bình thường, mặc dù vẫn còn nh ng khiếu nại nhưng con số này ít và không gây trở ngạiđáng kể trong quá trình thực hiện

Thứ sáu, nhận thức về tầm quan trọng, ý nghĩa nhân văn cũng như tính chấtphức tạp của vấn đề thu hồi đất, tái định cư của các nhà quản lý, hoạch định chính sách, của chính quyền địa phương được nâng lên Chính phủ đã có nhiều n lực đểtạo điều kiện vật chấtvà kỹ thuật trong việc bồi thường, h trợ, tái định cư

Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, h trợ, tái định cư có năng lực và

có nhiều kinh nghiệm ngày càng đông đảo; sự chia sẻ kinh nghiệm thực ti n củacông tác bồi thường, h trợ, tái định cư gi a các bộ, ban, ngành có các dự án đầu tưngày càng được mở rộng và có hiệu quả

Nhờ nh ng cải thiện về quy định pháp luật về phương pháp tổ chức, về nănglựccán bộ thực thi giải phóng mặt bằng, tiến độ giải phóng mặt bằng trong các dự

án đầu tư gần đây đã được rút ngắn hơn so với các dự án cũ, góp phần giảm bớt tácđộngtiêu cực đối với người dân cũng như đối với dự án Việc thực hiện chính sách

bồi thường, h trợ,tái định cư đã giúp cho đất nước ta xây dựng cơ sở vật chất, phát triển kết cấu hạ tầng, xây dựng khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao,các dự án trọng điểm của Nhà nước, cũng như góp phần chuyển đổi cơ cấu nền kinh

tế, ổn định đời sống sản xuất cho người có đất bị thu hồi Tuy nhiên, bên cạnh nh ngthành công đ chúng ta cũng còn nh ng tồn tại, vướng mắc khi tiến hành bồi thường, h trợ,tái định cư, trong đ đặc biệt là vấn đề giá đền bù, gây nh ng tác động tiêu cực đối vớithị trường bất động sản (Tạp chí cộng sản, 2013)

1.3.2 Công tác bồ GPMB c thu hồ ê ị Cao Phong

1.3.2.1 á văn n pháp lý ch y u c a tỉnh th c hi n thu hồi, bồi th ng, hỗ trợ GPMB và tái ịnh hi thu hồi t ph c v phát tri n kinh t xã hội trên ị huy n o Phong

Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 19 tháng 6 năm 2015

Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013

Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ về việc bồi thường, h trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết về bồi thường, h trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;

Quyết định số 05/2018/QĐ-UBND ngày 23/01/2018 của :UBND tỉnh H a Bình ban hành Quy định về bồi thường, h trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh h a Bình

Quyết định số 25/2014/QĐ-UBND ngày 25/9/2014 của :UBND tỉnh H a Bình về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường đối với tài sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh H a Bình;

Quyết định số 37/2014/QĐ-UBND ngày 25/12/2014 của :UBND tỉnh H a Bình ban hành Quy định bảng giá các loại đất năm 2015 – 2019 trên địa bàn tỉnh

H a Bình

Quyết định số 20/2015/QĐ-UBND ngày 05/8/2015 của :UBND tỉnh H a Bình về việc Sửa đổi, bổ sung một số quy định tại các Phụ lục ban hành k m theo

Quyết định số 25/2014/QĐ-UBND ngày 25/9/2014 của :UBND tỉnh H a Bình về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường đối với tài sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh H a Bình;

Quyết định số 195/QĐ-UBND ngày 11/02/2015 của :UBND huyện Cao Phong về việc ban hành chi tiết khu vực, vị trí các loại đất của các xã, thị trấn năm

2015 – 2019 trên địa bàn huyện Cao Phong

Quyết định số 11/2016/QĐ-UBND ngày 14/4/2016 của :UBND tỉnh H a Bình về việc bổ sung vào mục IV nh m cây ăn quả tại Phụ lục IV đơn giá bồi thường cây trồng, vật nuôi ban hành k m theo Quyết định số 25/2014/QĐ-UBND ngày 25 tháng 9 năm 2014 của :UBND tỉnh H a Bình về việc ban hành Bộ đơn giá bồi thường đối với tài sản khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh H a Bình;

Quyết định số 32/2016/QĐ-UBND ngày 19/7/2016 của :UBND tỉnh H a Bình về việc điều chỉnh Bảng giá các loại đất tại các biểu số 01;02;06;07;08;09;10;11 ban hành k m theo Quyết định số 37/2014/QĐ-UBND ngày 25/12/2014 của Ủy ban nhân tỉnh H a Bình

1.3.2.2 nh h nh thu hồi t và gi i ph ng m t ng huy n Cao Phong

Giai đoạn 2016 – 2018 trên địa bàn huyện c tổng 15 dự án phải thực hiện công tác giải ph ng mặt bằng trong đ :

- 11 dự án đã hoàn thành công tác GPMB với tổng diện tích thu hồi đất các loại là 56.109.4m2 với tổng số tiền bồi thường là 14.462.436.910đồng M i n t ,

n trăm sáu m i h i tri u, n trăm m i sáu ngh n, h n trăm m i ồng)

- 04 dự án đang trong quá trình thực hiện công tác GPMB các giai đoạn tiếp theo

1.3.2.3 i n ộ th hi n á án ng GPMB

Kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư công trình cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435

Tổng chiều dài tuyến đường phải tổ chức giải ph ng mặt bằng là 6,7 km c

266 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức bị ảnh hưởng Hội đồng đã kiểm đếm, tính toán xây dựng lên phương án và trình UBND huyện phê duyệt phương án bồi thường thu hồi đất 03 đợt, cụ thể như sau:

- Tổng số hộ đã được phê duyệt là: 143

- Tổng số diện tích đất các loại đã thu hồi là: 25.597,1m2

- Tổng số tiền bồi thường, h trợ về đất và tài sản hoa màu trên đất là:

12.342.394.737 đồng M i h i t , trăm n m i h i tri u, trăm h n m i

n ngh ồng, y trăm m i y ồng)

Hiện nay đã thực hiện chi trả cả 3 đợt là 138 hộ c n lại 05 hộ chưa nhận tiền

do hộ gia đình đang thắc mắc đơn giá bồi thường thấp, chưa thỏa đáng, hoặc chưa đúng, chưa đủ

Qua 3 đợt chi trả Hội đồng đã tiến hành bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư được khoảng 3km, tuy nhiên c n một số đoạn bàn giao mang tính chất răng lược do các hộ bàn giao đan xen với các hộ chưa phê duyệt

- Ngày 30/5/2018 Hội đồng đã thực hiện niêm yết đợt 4 được 89 trường hợp

với tổng số tiền 7.541.259.448 đồng (B y t , năm trăm n m i m t tri u, h i

trăm năm m i h n ngh n, n trăm n m i tám ồng) ( đến ngày 20/6/2018 s

hết thời hạn niêm yết Tuy nhiên ngày 18/6/2018 Ban quản l dự án ĐTXDCCTGT

đã c Công văn số 438/BQL-KHTH về việc bố trí kinh phí phê duyệt phương án bồi thường GPMB dự án cải tạo nâng cấp đường tỉnh 435 với nội dung chỉ phê duyệt đợt 3, c n đợt 4 và các đợt c n lại đề nghị Hội đồng BTHT TĐC tạm thời chưa phê duyệt vì l do chưa bố trí được vốn

- Ngày 07/8/2018 Hội đồng bồi thường HT TĐC đã phối hợp c ng chủ đầu

tư, UBND xã Bình Thanh kiểm đếm 09 trường hợp các hộ bị sạt lở phải kiểm đếm

bổ sung tài sản do thi công tuyến đường 435 theo báo cáo số 344/BC-BQL ngày 18/5/2018 của BQL DA ĐTXD các CTGT tỉnh H a Bình, các trường hợp c n lại trong 29 hộ chủ đầu tư đã lên phương án k bổ sung chống sạt lở, không phải thực hiện kiểm đếm bổ sung

M 0 20 ồ ồ ợ

- Hgày 07/8/2018 Hội đồng bồi thường HT TĐC đã phối hợp c ng chủ đầu

tư, UBND xã Bình Thanh kiểm đếm 09 trường hợp các hộ bị sạt lở pha thông của các thời kỳ không thống nhất dẫn đến kh khăn cho việc thực hiện áp dụng tính toán tổng hợp xác định diện tích đất, loại đất để tính bồi thường, h trợ theo quy định

Chương 2 NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Nội dung nghi m cứu

- Điều kiện tự nhi n, kinh tế, x hội của huyện Cao Phong

- Tình hình quản lý và s dụng đất của huyện Cao Phong

+ Hiện trạng quản l và sử dụng đất của huyện Cao Phong

+ Tình hình thu hồi đất và thực hiện chính sách bồi thường GPMB của các

dự án thuộc địa bàn huyện Cao Phong, tỉnh H a Bình

- Đánh giá công tác thu hồi đất, bồi thường, GPMB của một số dự án

+ Đánh giá việc thực hiện thu hồi, bồi thường, h trợ của dự án Di dân x m Chầm xã Yên Lập và Dự án cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 435

- Nhận xét chung về nh ng ưu điểm và tồn tại trong công tác bồi thường, GPMB, từ

Thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên: vị trí địa l , địa hình, khí hậu, chế

độ thuỷ văn, tài nguyên thiên nhiên

Thu thập số liệu về điều kiện kinh tế - xã hội: dân số, lao động, tình hình sản xuất của các ngành

2.2.2 P ỏ tra

Để thu thập các thông tin liên quan đến tình hình bồi thường và sử dụng tiền bồi thường sau khi thu hồi đất, chúng tôi tiến hành phỏng vấn hộ gia đình theo phiếu điều tra đã được xây dựng mẫu phiếu điều tra xem trong phần phụ lục Căn cứ vào đặc điểm các hộ bị thu hồi đấtchúng tôi đã tiến hành phỏng vấn được 100 hộ với tổng

số 254 lao động Trong đ dự án 1 phỏng vấn 16 hộ; dự án 2 phỏng vấn 84 hộ

*Tiêu chí chọn hộ điều tra:

2.2.2.1 Phiếu điều tra đại diện cho các hộ bị thu hồi đất của 2 dự án nghiên cứu 2.2.2.2 Các hộ lựa chọn c các loại đất, tài sản trên đất khác nhau, các chính sách bồi thường, h trợ khác nhau nếu c

*Nội dung điều tra:

Điều tra thông tin của các hộ gia đình được hưởng chính sách bồi thường, h trợ khi Nhà nước thu hồi đất GPMB thực hiện một số dự án đầu tư xây dựng điển hình trên địa bàn huyện Cao Phong

2.2.2.3 Điều tra thông tin thuộc tính liên quan đến đối tượng được bồi thường, h

trợ như: tên chủ hộ, địa chỉ nhà, tên đường phố, số nhân khẩu, số hộ khẩu 2.2.2.4 Điều tra đặc điểm tự nhiên liên quan đến thửa đất bị thu hồi, GPMB: vị trí, hình thể, diện tích, loại đất

2.2.2.5 Điều tra lấy kiến khách quan của các hộ gia đình đối với các nội dung

nh : giá bồi thường về đất, công trình xây dựng, cây cối hoa màu, trình tự, thủ tục, công khai, minh bạch trong quá trình GPMB

*Thiết kế mẫu phiếu điều tra nghiên cứu:

Nguồn thông tin thu được phải phản ánh được đầy đủ, khách quan, trungthực, chính xác, độ tin cậy cao, đáp ứng được yêu cầu của nội dung nghiêncứu Vì vậy mẫu phiếu điều tra phải được xây dựng sao cho từ nguồn thông tinthu nhận được có thể xác định được một số yếu tố quan trọng như: giá bồi thường

về đất và tài sản, chính sách h trợ di chuyển, dự định chuyển đổi việc làm sau khi bị thu hồi đất và thông tin của các yếu tố ảnh hưởng khác

2.2.3 P ê ổ ợ

2.2.3.1 Tổng hợp các mẫu điều tra về giá bồi thường, chính sách h trợ và tái định

cư đối với các trường hợp hộ gia đình bị thu hồi đất của từng dự án nghiên cứu.2.2.3.2 Từ các mẫu phiếu điều tra, thống kê các mẫu phiếu phản ánh các yếu tố về giá bồi thường, chính sách h trợ và tái định cư

2.2.3.3 Thống kê các trường hợp bị thu hồi toàn bộ diện tích đất đang sử dụng2.2.3.4 Thống kê các trường hợp trong diện thu hồi một phần diện tích đất đang sử dụng.2.2.3.5 Thống kê các trường hợp trong diện bị thu hồi đất chuyên d ng và thu hồi đất nông nghiệp khi GPMB thực hiện dự án

Trên cơ sở số liệu tổng hợp, thống kê phân tích đánh giá các trường hợp đại diện đặc trưng cho từng dự án trên từ vị trí, địa bàn, khu vực của huyện Cao Phong

2.2.4 P ê

Tham khảo kiến các chuyên gia trong lĩnh vực nghiên cứu để đánh giá đúng thực trạng công tác thu hồi, bồi thường GPMB và h trợ của các dự án nghiên cứu, từ đ đưa ra các giải pháp nhằm đẩy nhanh tốc độ thu hồi đất phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế nói chung

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Điều kiện tự nhi n – kinh tế - x hội huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình

3 ê

3.1.1.1 ị tr , ị

Huyện Cao Phong là huyện mới được chia tách từ huyện Kỳ Sơn theo Nghị định số 95/2001/NĐ-CP ngày 12/12/2001 của chính phủ và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 15/3/2002, là huyện miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Hoà Bình, cách thành phố H a Bình gần 20km Vị trí tiếp giáp của huyện như sau:

- Phía Đông giáp huyện Kim Bôi

- Phía Tây và Tây nam giáp huyện Tân Lạc

- Phía Bắc giáp thành phố Hoà Bình và huyện Đà Bắc

- Phía Đông nam giáp huyện Lạc Sơn

Tổng diện tích tự nhiên toàn huyện là 25.527,83 ha, gồm 12 xã và 1 thị trấn Cao Phong nằm trên trục đường Quốc lộ 6A với chiều dài hơn 14 km, trục đường này chạy qua các xã Thu Phong, Bắc Phong, thị trấn Cao Phong, Tây Phong, Nam Phong Đường 12B đi Kim Bôi, chạy qua xã Thu Phong Đây là tuyến đường giao thông quan trọng cho việc đi lại và phát triển kinh tế xã hội của huyện

3.1.1.2 ị h nh, ịa m o

Cao Phong là huyện c địa hình tương đối phức tạp ở phía bắc, phía tây, phía đông, đồi núi được xen k , chia cắt bởi các con suối Đồi núi ở đây chủ yếu là núi đất, núi đá cũng c song không nhiều, độ cao địa hình trên 300 m

Địa hình chia thành 2 dạng chủ yếu:

- ị h nh ồi núi th p (< 800m): Phân bố ở hầu khắp các xã xung quang

trung tâp huyện

- ị h nh thung ũng: Là v ng trung tâm và phía nam huyện, địa hình ở đây

tương đối bằng ph ng, gồm các xã Tây Phong, Dũng Phong, Nam Phong và thị trấn Cao Phong

3.1.1.3 Khí h u

Khí hậ u Hoà Bình nói chung và Cao Phong nói riêng là khí hậ u nhiệ t

đ ới gió mùa với mùa đ ông lạ nh, ít mưa, mùa hè nóng, mưa nhiề u Lượng mưa trong nă m đ ạ t trị số khá cao 1535 mm, đ ộ ẩ m trung bình 83%, nhiệ t

đ ộ trung bình 24,70C (tháng có nhiệ t đ ộ cao nhấ t trong nă m là tháng 7 trung bình từ 27-290C, tháng có nhiệ t đ ộ thấ p nhấ t là tháng 1 trung bình là 15,5 -16,50C), số giờ nắ ng trung bình là 1851 giờ Nằm trong v ng khí hậu nhiệt đới

gi m a, hàng năm chia thành 2 m a rõ rệt:

M a mưa từ tháng 4 đến tháng 9 lượng mưa bình quân là 1.609 mm chiếm 92,8% tổng lượng mưa cả năm Số ngày mưa trong năm 100 - 120 ngày

M a khô từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau lượng mưa bình quân là 126

mm chiếm 72% tổng lượng mưa cả năm

Độ ẩm bình quân 85%, cao nhất 89%,, thấp nhất 80% Nhiệt độ bình quân

230C, cao nhất 320C, thấp nhất 10,40C M a h gi Đông Nam là chủ yếu, m a đông c gi Bắc và Đông Bắc thổi thành từng đợt từ 3 - 5 ngày

T m lại, khí hậu Cao Phong tương đối thuận lợi cho phát triển sản xuất nông lâm nghiệp, nhưng cũng c nh ng yếu tố bất thường về thời tiết, hạn chế Vì vậy trong bố trí sản xuất, m a vụ, các công trình xây dựng phải chú đến nh ng yếu

tố bất thường của khí hậu như đã phân tích ở trên để hạn chế thiệt hại do thời tiết gây ra

3.1.1.4 Thu văn

Cao Phong c mạng lưới sông, suối phân bổ tương đối đều Nằm trong v ng thượng lưu của hồ thủy điện H a Bình, trên địa bàn huyện c nhiều nh ng nhánh suối của sông Đà với các con suối chính: Suối Bưng, suối Tráng, suối Vàng,… tạo thành hệ thống suối trải đều trên địa bàn huyện

Ngoài hệ thống sông suối trên địa bàn huyện c n c một v ng ngập của hồ

sông Đà ở phía Tây Bắc huyện và một số hồ thủy lợi nha hồ Nước Tra, hồ Đặng Mười, hồ Bãi Bông,

3.1.1.5 ài nguyên t

Kết quả phúc tra, chỉnh l , biên tập, xây dựng bản đồ đất tỷ lệ 1/100.000 theo hệ thống phân loại 1976-1984 năm 2004 của Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp cho thấy tài nguyên đất trên địa bàn huyện Cao Phong gồm 4 nh m đất với 9 loại đất với 23.393,23 ha, chiếm 91,64% tổng diện tích tự nhiên DTTN toàn huyện bảng 3.1)

Bảng 3.1 Kết quả phân loại đất huyện Cao Phong

HIỆU

DIỆN TÍCH (Ha)

TỶ LỆ (%)

2 Đất nâu đỏ trên đá macma bazơ và trung tính Fk 6.429,60 25,19