Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa của phái “kinh tế” ở Nga, đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ hội quốc tế, đặt cơ sở cho việc thành lập một chính đảng tập trung thống nhất của giai cấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong báo tia lửa với nhan đề “bắt đầu từ đâu?” từ tháng 5 năm 1901 và viết tác phẩm “làm gì?”.Được xuất bản vào tháng 2 năm 1902. Trong tác phẩm “Làm gì” của mình, lần đầu tiển trong lịch sử Mác xít, Lênin đã bóc trần triệt để nguồn gốc, bản chất, đặc điểm tư tưởng của chủ nghĩa cơ hội. Trong hoàn cảnh, chế độ nông nô bị bãi bỏ (1861), Chủ nghĩa tư bản ở Nga phát triển mạnh, nhưng công nhân và nông dân Nga vẫn phải sống dưới ách thống trị tàn bạo của Nga hoàng. Công nhân và nông dân không được hưởng một chút quyền tự do chính trị nào. GCCN Nga phát triển rất nhanh về số lượng từ 7 vạn (1965) sang đầu thế kỷ XX tăng lên 3 triệu người và bắt đầu thức tỉnh để đấu tranh, lúc đầu bằng cách đập phá máy móc, cửa kính trong xưởng. Phá hoại phòng làm việc và các cửa hàng làm việc của chủ , rồi họ dần hiểu rằng, muốn đấu tranh chống tư bản thắng lợi, công nhân phải có tổ chức và thông qua tổ chức. Vì lẽ đó, Hai tổ chức đầu tiên là: Hội liên hiệp công nhân miền nam Nga thành lập ở ôđétxa (1875) , sau đó Hội liên hiệp công nhân miền Bắc Nga (1878) ở pêtécbua. Nhưng bị Nga hoàng đàn áp và phá tan, còn phong trào công nhân càng phát triển lên cao, trong 5 năm(18811886) có tới 48 cuộc bãi công, số công nhân tham gia có tới 8 vạn người. Nhờ cao trào công nhân trong nước và chịu ảnh hưởng của phong trào công nhân Tây Âu, các tổ chức mácxít đầu tiên được thành lập ở Nga. Nhóm đầu tiên gọi là: “Nhóm giải phóng lao Động” tổ chức ở giơnevơ do Plêkhanốp lãnh đạo, nhóm này đã cố gắng và có nhiều hình thức để truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga, nhưng lại bị Phái dân túy đang chiếm ưu thế trong công nhân tiên tiến và tầng lớp tri thức có tinh thần cách mạng ngăn cản. Theo Phái dân túy, lực lượng cách mạng chính là nông dân, và có thể lật đổ Nga hoàng bằng các cuộc bạo động của nông dân, họ đã không hiểu gccn là lực lượng cơ bản của cách mạng, phủ nhận vai trò của quần chúng nên không hoạt động cách mạng trong quần chúng công nhân và nông dân. Với quan điểm và phương pháp hoạt động như thế, nên Phái dân túy đã làm cho quần chúng lao động lạc hướng, sao nhãng cuộc đấu tranh chống lại giai cấp áp bức bóc lột, lật đổ nền thống trị về chính trị của nó. Họ làm cho GCCN không nhìn thấy vai trò của mình, và cản việc thành lập một chính Đảng độc lập của GCCN. Vì vậy, muốn truyền bá chủ nghĩa Mác vào Nga thì phải đấu tranh chống chủ nghĩa dân túy. Nhóm giải phóng lao động đã không đánh bại được tư tưởng của Phái dân túy, vì họ còn phạm những sai lầm nghiêm trọng, ngay trong bản cương lĩnh đầu tiên của họ còn ảnh hưởng của Phái dân túy, họ không đả động gì đến vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng, mà lại cho rằng giai cấp tư
Trang 1Thu hoạch tác phẩm:
TÁC PHẨM LÀM GÌ VỚI VẤN ĐỀ NGUỒN GỐC BẢN CHẤT ĐẶC
ĐIỂM CHỦ NGHĨA CƠ HỘI VÀ CUỘC ĐẤU TRANH ĐẨY LÙI NÓ
TRONG CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG TA HIỆN NAY
Nhằm mục đích chống lại và đánh bại khuynh hướng cơ hội chủ
nghĩa của phái “kinh tế” ở Nga, đồng thời cũng để chống chủ nghĩa cơ
hội quốc tế, đặt cơ sở cho việc thành lập một chính đảng tập trung
thống nhất của giai cấp công nhân, Lênin đã tập hợp các bài viết trong
báo tia lửa với nhan đề “bắt đầu từ đâu?” từ tháng 5 năm 1901 và viết
tác phẩm “làm gì?”.Được xuất bản vào tháng 2 năm 1902 Trong tác
phẩm “Làm gì” của mình, lần đầu tiển trong lịch sử Mác xít, Lênin đã
bóc trần triệt để nguồn gốc, bản chất, đặc điểm tư tưởng của chủ nghĩa
cơ hội
Trong hoàn cảnh, chế độ nông nô bị bãi bỏ (1861), Chủ nghĩa tư
bản ở Nga phát triển mạnh, nhưng công nhân và nông dân Nga vẫn
phải sống dưới ách thống trị tàn bạo của Nga hoàng Công nhân và
nông dân không được hưởng một chút quyền tự do chính trị nào
GCCN Nga phát triển rất nhanh về số lượng từ 7 vạn (1965) sang
đầu thế kỷ XX tăng lên 3 triệu người và bắt đầu thức tỉnh để đấu tranh,
lúc đầu bằng cách đập phá máy móc, cửa kính trong xưởng Phá hoại
phòng làm việc và các cửa hàng làm việc của chủ , rồi họ dần hiểu
rằng, muốn đấu tranh chống tư bản thắng lợi, công nhân phải có tổ
chức và thông qua tổ chức Vì lẽ đó, Hai tổ chức đầu tiên là: Hội liên
Trang 2hiệp công nhân miền nam Nga thành lập ở ôđétxa (1875) , sau đó Hộiliên hiệp công nhân miền Bắc Nga (1878) ở pêtécbua Nhưng bị Ngahoàng đàn áp và phá tan, còn phong trào công nhân càng phát triển lêncao, trong 5 năm(1881-1886) có tới 48 cuộc bãi công, số công nhântham gia có tới 8 vạn người.
Nhờ cao trào công nhân trong nước và chịu ảnh hưởng của phongtrào công nhân Tây Âu, các tổ chức mácxít đầu tiên được thành lập ở Nga Nhóm đầu tiên gọi là: “Nhóm giải phóng lao Động” tổ chức ở giơnevơ do Plêkhanốp lãnh đạo, nhóm này đã cố gắng và có nhiều hìnhthức để truyền bá chủ nghĩa Mác vào nước Nga, nhưng lại bị Phái dân túy đang chiếm ưu thế trong công nhân tiên tiến và tầng lớp tri thức có tinh thần cách mạng ngăn cản Theo Phái dân túy, lực lượng cách mạngchính là nông dân, và có thể lật đổ Nga hoàng bằng các cuộc bạo động của nông dân, họ đã không hiểu gccn là lực lượng cơ bản của cách mạng, phủ nhận vai trò của quần chúng nên không hoạt động cách mạng trong quần chúng công nhân và nông dân Với quan điểm và phương pháp hoạt động như thế, nên Phái dân túy đã làm cho quần chúng lao động lạc hướng, sao nhãng cuộc đấu tranh chống lại giai cấp
áp bức bóc lột, lật đổ nền thống trị về chính trị của nó Họ làm cho GCCN không nhìn thấy vai trò của mình, và cản việc thành lập một chính Đảng độc lập của GCCN Vì vậy, muốn truyền bá chủ nghĩa Mácvào Nga thì phải đấu tranh chống chủ nghĩa dân túy Nhóm giải phóng lao động đã không đánh bại được tư tưởng của Phái dân túy, vì họ còn phạm những sai lầm nghiêm trọng, ngay trong bản cương lĩnh đầu tiên của họ còn ảnh hưởng của Phái dân túy, họ không đả động gì đến vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng, mà lại cho rằng giai cấp tư
Trang 3sản tự do Nga là một lực lượng cách mạng có thể ủng hộ cách mạng mặc dù sự ủng hộ không vững trắc, hơn thế nữa họ cũng như các tổ chức mácxít khác chưa hề liên hệ với phong trào công nhân (PTCN) Cho nên họ chỉ thành lập được Đảng dân chủ xã hội Nga trên lí thuyết, chưa kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học (CNXHKH) với PTCN.
PTCN tự phát ngày càng phát triển mạnh ở Nga, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải kết hợp CNXHKH với PTCN Lần đầu tiên ở Nga, Lênin đã tổ chức lại các tổ chức của công nhân ở Pêtécbua thành hội liên hiệp chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân pêtécbua Tổ chức đó
là mầm mống chủ yếu, tổ chức tiền thân của một đảng cách mạng dựa vào PTCN Nhưng không không bao lâu, hội bị chính quyền Nga
hoàng khủng bố Lênin và các bạn chiến đấu của người bị bắt, trong thành phần của ban lãnh đạo hội liên hiệp giai phóng GCCN ở
Pêtécbua có sự thay đổi lớn, một số nhân vật tự nhận là “thanh niên” còn lênin và các bạn chiến đấu của người là “già” Họ chủ trương: côngnhân chỉ nên đấu tranh về kinh tế chống lại bọn chủ, còn đấu tranh chính trị là công việc của giai cấp tư sản (GCTS) tự do và quyền lãnh đạo cuộc đấu tranh chính trị nên để cho GCTS tự do Đó là phái “kinh tế”, bao gồm bộn cơ hội, thỏa hiệp đầu tiên trong hàng ngũ các tổ chức mácxít ở Nga Lênin cho rằng phái “kinh tế” là trung tâm chính sách thỏa hiệp và chủ nghĩa cơ hội, nếu phái đó lãnh đạo phong trào công nhân có nghĩa là phong trào cách mạng tan rã và chủ nghĩa Mác thất bại Do đó, muốn thành lập được chính đảng của GCCN phải đánh bại phái “kinh tế”
Năm 1898, Đại hội lần 1 của Đảng công nhân dân chủ-xã hội Ngatuyên bố thành lập Đảng Đại hội không thông qua được cương lĩnh và
Trang 4điều lệ, BCH TW do đại hội bầu ra đều bị bắt Nên sau Đại hội, sự dao động về tư tưởng, phân tán về tổ chức của Đảng càng biểu hiện rõ rệt Song điều đó không làm cho phong trào công nhân chậm phát triển, màyêu cầu cấp bách đòi hỏi phải thành lập một đảng cách mạng tập trung thống nhất của GCCN, có đủ khả năng lãnh đạo PTCM, nhưng lại gặp rất nhiều khó khăn: Chính quyền Sa hoàng đàn áp dã man phong trào cách mạng và dùng mọi thủ đoạn bỏ tù cho đi đày các cán bộ ưu tú của Đảng; Một số lớn các ban chấp hành các địa phương và cán bộ địa phương quen làm việc trong tình trạng lộn xộn về tư tưởng, phân tán về
tổ chức, nên không thấy sự cần thiết cấp bách của một đảng thống nhất tập trung; Trong Đảng lúc đó co một nhóm cơ quan ngôn luận riêng (như: báo Tư tưởng công nhân và báo Sự nghiệp công nhân) đòi bào chữa về mặt lí luận cho sự giao động về tư tưởng, phân tán về tổ chức,
họ phản đối việc thành lập một chính đảng cách mạng tập trung thống nhất Nhóm đó chính là phái “kinh tế” trong Đảng xã hội dân chủ xã hội Nga Thực chất khuynh hướng của phái “kinh tế” ở Nga lúc đó là phủ nhận vai trò lí luận cách mạng cách mạng, tức là vai trò của
CNXHKH Sùng bái tính tự phát của PTCN, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với PTCN, phủ nhận CMVS và CCVS
Từ những điều trên Lênin nhận thấy, muốn thành lập một chính đảng tập trung thống nhất, trước hết phải đánh bại các quan điểm tư tưởng cơ hội của phái “kinh tế” biểu hiện chủ nghĩa cơ hội Béstanh ở Nga
Tác phẩm “làm gì ?” bao gồm: Lời tựa, 5 chương và phụ lục, vớihơn 245 trang, đây là tác phẩm lớn Trong tác phẩm Lênin vạnh trầnbản chất, nguồn gốc, đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội, phê phán chủ
Trang 5nghĩa cơ hội sùng bái chủ nghĩa “công liên”, mà thực chất là phủ nhậnvai trò lí luận Mác xít, phủ nhận vai tò lãnh đạo của đảng cách mạng,Lênin chỉ ra sự khác nhau căn bản về quan điểm nhiệm vụ chính trị củađảng kiểu mới với đảng kiểu cũ theo quan điểm công liên chủ nghĩa cơhội lũng loạn Đảng kiểu cũ cho rằng: đảng và giai cấp công nhânkhông phải đi lật đổ nhà nước tư sản mà là thừa nhận nó, chỉ nên đấutranh đòi những cải cách về dân sinh, dân chủ trong khuân khổ chế độ
đó Người chỉ rõ: “cuộc đấu tranh kinh tế chống chính phủ” đó là côngliên chủ nghĩa, từ đó đến chính tri dân chủ xã hội thì còn cách và rất xa,mục tiêu nhiệm vụ chính trị của đảng kiểu mới là làm cách mạng vôsản, lật đổ chế độ tư bản, thiết lập chuyên chính vô sản Về hình thứcvcà tính chất đấu tranh không chỉ đơn thuần đấu tranh về kinh tế mà cơbản bao trùm và tập trung hơn là đấu tranh chính trị, “không những là
để đạt được những điều kiện có lợi trong việc bán sức lao động, mà còn
để thủ tiêu cái chế độ xã hội nó bắt buộc những người tay trắng phải
luận cách mạng đối với phong trào công nhân và Đảng dân chủ xã hộiNga, Lênin viết: “chỉ Đảng nào được một lí luận tiên phong hướng dẫnmới có khả năng làm tròn chiến sĩ tiên phong”; Chỉ ra khâu quyết định,mắt xích quan trọng nhất để thành lập đảng là phải ra được tờ báochính trị bất hợp pháp Đây còn là tác phẩm chuyên khảo về xây dựngđảng và mang tính bút chiến sâu sắc để đấu tranh đánh bại chủ nghĩa cơhội Những luận điểm trong tác phẩm là bước phát triển lớn trong họcthuyết Mác - Lênin về Đảng cộng sản, đã xác lập cơ sở chính trị tư
1 Trang 82
Trang 6tưởng, tổ chức của đảng kiểu mới, là tiêu trí để phân biệt với các đảngdân chủ Tây âu đang bị lũng loạn.
Để nhận diện chủ nghĩa cơ hội, Lênin đã vạch rõ nguồn gốc, bảnchất đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội nói chung và phái kinh tế ở Nga nóiriêng
Chủ nghĩa cơ hội xuất hiện ở trong hàng ngũ những người Dânchủ- xã hội vào năm 1875, việc sát nhập hai tổ chức “Tổng hội liênhiệp công nhân Đức” của Lát san vào Đảng “Dân chủ - xã hội Đức” dolít nếc lãnh đạo thanhd Đảng “Công nhân dân chủ-xã hội Đức” tai gô tavới cương lĩnh sai lầm về dường lối thỏa hiệp hữu khuynh, nhượng bộphái lát san, đã làm xuất hiện mầm mống chủ nghĩa cơ hội đối vớilatsan cương lĩnh về chính trị cương lĩnh chính trị là đấu tranh choquyền phổ thông đầu phiếu, cương lĩnh về kinh tế là đòi thành lập cácnghiệp đoàn do nhà nước tự cấp Phái latsan là tiền thân của chủ nghĩa
cơ hội trong Đảng công nhân xã hội dân chủ Đức và tư tưởng của pháinày là một trong những nguồn gốc của chủ nghĩa cơ hội
Sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa cơ hội trong quốc tế hai cuốithế kỷ XIX đầu thế kỷ XX không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên,
nó có nguồn gốc của nó và nó phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp củagiai cấp vô sản và GCTS trong nội bộ PTCS và PTCN ngày càng quyếtliệt sâu sắc, sau khi Ăngghen mất bọn Bestanh và những đai biểu củanhững trào lưu thù địch với chủ nghĩa Mác trong phonh trào dân chủ -
xã hội Đức và quốc tế đã nấp dưới chiêu bài “tự do phê bình” để tiếnhành xét lại chủ nghĩa Mác Chúng đã xuyên tạc và phủ nhận nhữngnguyên lí Triết học, Kinh tế, Chính trị của chủ nghĩa Mác và thaynhững nguyên lí đó bằng những lí luận tư sản về điều hòa mâu thuẫn
Trang 7giai cấp, về sự hợp tác giai cấp Besctanh lí luận rằng dưới chế độ tưbản, công nhân không bị bần cùng hóa mà còn được thường xuyên cảithiện điều kiện hoạt động như với giai cấp tư sản tự do, nhờ đó mà đãthu được những thắng lợi to lớn trong các cuộc tuyển cử và hoạt độngnghị trường.
Lênin đã vạch rõ quan điểm của bestanh, chủ nghĩa cơ hội xếtlại : “ông ta phủ nhận khả năng đem lại cho chủ nghĩa cơ họi một cơ sởkhoa học và khả năng chứng minh theo quan điểm duy vạt lịch sử, rằngchủ nghĩa xã hội là tất yếu không thể tránh khỏi, ông ta phủ nhận tìnhtrạng bần cùng hóa ngày càng tăng , phủ nhận sự vô sản hóa và tìnhtrạng những mâu thuẫn TBCN ngày càng trầm trọng ; ông ta tuyên bốrằng ngay cả quan niệm về “mục đích cuối cùng” cũng không vữngchắc gì và kiên quyết bác bỏ chuyên chính vô sản, ông tra phủ nhận sựđói lập về nguyên tắc giữa chủ nghĩa tự do và chủ nghã xã hội, ông taphủ nhận đấu tranh giai cấp; cho là không thể áp dụng được lí luận đó
Như vậy, về thực chất tự do phê bình của chr nghĩa xét lại làkhuynh hướng mang bản chất tư sản đối với chủ nghĩa Mác, là đòi thaythees chủ nghĩa Mác chỉ lấy ở chủ nghĩa Mác những điều gì mà gia cấp
tư sản có thể chấp nhận được , Lênin chỉ rõ: “ tự do phê bình là tự docủa khuynh hướng cơ hội chủ nghĩa trong đảng dân chủ xã hội, là tự dobiến Đảng dân chủ - xã hội thành một đảng dân chủ cải lương, là tự dođưa những tư tưởng tư sản và những thành tư sản vào trong chủ nghĩa
2 tr 8.9
3 tr11
Trang 8Chủ nghĩa cơ hội là người bạn đồng hành của chủ nghĩa xét lại,chúng giả danh là những người Mác xít để chống lại chủ nghĩa Mác.quan điểm của chúng là thỏa hiệp, cải lương về mục đích về nhiệm vụchính trị của GCCN và cuộc đấu tranh của GCCN chống lại GCTS điều đó có nghĩa là chúng chống lại cách mạng vô sản, CCVS Bảnchất của CNCH là tuy không công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác nhưngchumngs xuyên tạc hoài nghi chủ nghĩa Mác, chúng chỉ giữ lại hìnhthức mà vứt bỏ nội dung, giữ lai thể xác mà vứt bỏ linh hồn của chủnghĩa Mác , như vậy, về bản chất CNCH và xét lại là một Chúng cómỗi quan hệ chặt chẽ, tác động và chuyển hóa lẫn nhau, chúng đều phủnhận những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác, ranh giới giữa chúng
là không phân biệt, chúng luôn ẩn mình, luồn lách để phá hoại Đảng,phá hoại PTCS và PTCN
Sau khi Đảng dân –xa hội Đức ra đời thì hàng loạt các đảng ở cácnước khác được thành lập Tính đến năm 1896, toàn châu âu đã có trêndưới mười lăm nước có đảng của gia cấp công nhân và phần đều mangtên dân chủ- xã hội, đây là các đảng Mác xít chân chính lấy chủ nghĩaMác làm nền tảng tư tươpngr lí luận Sau khi Ăngghen mất, CNCH xétlại do Becstanh và bọn phản động trong quốc tế II đã lũng loạn cácđảng dân chủ –xã hội, biến các đảng “từ một đảng chủ trương cáchmạng xã hội thành một đảng dân chủ cải lương xã hội” những đảng nàytrở thành đảng có tư tưởng mập mờ, mơ hồ, dao động, hoài nghi chủnghĩa Mác, phản lại lợi ích GCCN, phản bội PTCN, thỏa hiệp vớiGCTS
Bằng những hoạt động lí luận và thực tiễn, thông qua tác phẩm líluận có tính chiến đấu cao chống chủ nghĩa cơ hội, bằng sự ra đời của
Trang 9Đảng công nhân dân chủ xã hội Nga và quốc tế III, các đamngr daanchủ xã hội bị phân hóa sâu sắc các đabgr phái tả là các đảng cộng sảnkiên trì vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác để thực hiện sứ mệnhlịch sử của mình Còn các đảng phái hữu là các đảng dân chủ xã hộicòn tồn tai cho đến ngày nay, các đảng này đặc biệt phát triển vàonhững thập kỷ 80, 90 của thế kỷ XX và nhiều đảng đã nắm chínhquyền ở các nước tư sản quan điểm của các đảng này về kinh tế là xâydựng một nền kinh tế tộng hợp, trong đó kinh tế nhà nước chiếm một tỷ
lệ rất nhỏ trên nền tảng kinh tế tư bảng chủ nghã, về chính trị chủtrương điều hòa giai cấp, thỏa hiệp giai cấp, về xã hội chủ trương mởrộng bảo hiểm, bảo đảm đời sống tối thiểu cho người lao động, đòichích một tỉ lệ rất nhỏ trong lợi nhuận khổng lồ của GCTS để tăngphúc lợi công cộng Tóm lại quan điểm của các đảng này là khôngtriệt để, không nhất quán
Về nguồn gốc của chủ nghã cơ hội, Lênin chỉ rõ nó ra đời trênnhững điều kiện kinh tế, điều kiện lịch sử, xã hội nhất định vào cuối thế
kỷ XIX Trong điều kiện tương đối ổn định hòa bình, chủ nghĩa tư bảnphát triển mạnh mẽ thẻ hiện rõ tính chất ưu việt trong sản xuất vật chất.LLSX không lồ của CNTB đã tao ra một khối lượng vật chất vô cùng
to lớn vì vậy nó có điều để đáp ứng một phần những yêu cầu đấu tranhđòi cải thiện đời sống của người lao động, sản xuất phát triển đòi hỏigia cấp tư sản phải sự dụng một bộ phận GCCN làm quản lí, điều hànhsản xuất Đây là những công tích cực, có tay nghề cao, có uy tín, khitham gia vào quá trình quản lí điều hành sản xuất, tầng lớp này trởthành một bộ phận gián tiếp tham gia sản xuất và biến thành tẩng lớptrên của GCCN
Trang 10Bằng sự xâm chiếm thuộc địa và sản xuất phát triển, bọn tư sản
đã thu được lợi nhuận béo bở Chúng dùng một phần lợi nhuận ấy đểtrả lương cho tầng lớp trên của GCCN cao hơn những công nhân trựctiếp sản xuất nhằm mục đích mua chuộc họ, trung thành với GCTS, lôikéo họ làm tay sai cho chúng Như vậy trong GCCN đã xuất hiện tầnglớp công nhân quý tộc, “áo trắng, cổ cồn” và thực tế tầng lớp nàychiếm tỷ lệ khá cao, như ở Anh có đến 10-15% vàp đầu thees kỉ XX.Vậy là trong cuộc đấu tranh để thoát khỏi qua cảnh khốn cùng doCNTB gây ra, GCCN không thể không đồng thời chống lại những xuhướng cải lương, cơ hội của chính bộ phận công nhân bị CNTB làmcho biến chất
Về nguòn gốc lịch sử, như đã phân tích, đây là thời kì CNTB pháttriển tương hòa bình, ổn định Trong thời kì này (1870-1890), GCCN
đã sáng tạo ra một hình thức mới Đấu tranh nghị trường, thiên hướngnày được nhiều Đảng dân chủ –xã hội áp dụng đã thắng lợi, như ởPháp, ở Đức, ở Aó, và như vậy có những đại biểu của GCCN tham gianghị viện tư sản những đại biểu này có trách nhiịem thông qua hoạtđộng của nghị viện để đấu tranh đòi quyền lợi cho GCCN ; để giáo dục
và giác ngộ quần chúng, đấu tranh để xóa bỏ các tổ chức phản động doGCTS lập gia Nhưng trong fđiều kiện đó, những đại biểu của GCCN
dễ bnị GCTS lôi kéo mua chuộc, hoạc vì quyền lợi cá nhân đã ngả theochúng và thực tế bộn lãnh tụ cơ hội chủ nghĩa đã tham gia chính quyền
tư sản phản động và sau này chúng là những người ủng hộ chiến tranhthế giới lần thứ I
Trong tác phẩm Lênin đã mỉa mai rằng: “Thật vậy, nếu Đảng dânchủ –xã hội thực ra chỉ là một đảng cải lương, thì những người xã hội
Trang 11chủ nghiã không những có quyền tham gia mà còn phải luôn luôn cógắng để được tham gia nôi các tư sản nền dân chủ, về thực chất cóphải là thủ tiêu sự thống trị giai cấp, thì viêvj gì mà một bọ trưởngXHCN lại không dùng những bài diẽn văn về hợp tác giai cấp để làmđẹp lòng thế giới tư sản ? việc gì mà bộ trưởng đó lại không giữ chức
vụ của mình, ngay cả sau khi ngững vụ cảnh binh tàn sát công nhân đãvạch rõ hàng trăm hàng nghìn lần, thực chất của sự cộng tác dân chủgiữa các giai cấp ? việc gì mà vị bộ trưởng đó lại không đích thân thamgia chcs mừng Nga hoàng, kẻ mà những người xã hội chủ nghĩa Pháp
đã không gọi bằng cái tên nào khác, mà gọi là tên treo cổ người, tên
nghị trường của bọn cơ hội , xết lại cũng chỉ là: “Nững cải cách nhỏnhặt, nhỏ đến nỗi mà người ta đã từng buộc được những chính phủ tư
trường, đấu tranh câu lạc bộ cùng với sự lỏng lẻo về tổ chức của cácđảng công nhân và các đảng dân chủ xã hội và với thành phần rộng mởcủa công đoàn đã tạo thuận lợi cho GCTS len lỏi, cài cắm người củachúng vào trong Đảng để lũng loạn ngay trong nội bộ Đảng và PTCN
Về nguồn gốc xã hội, những năm cuối thế kỉ XIX đánh dấu sựphát triển chủ nghĩa Mác, lúc này chủ nghĩa Mác đã thắng lợi tuyệt đốivới tất cả các hệ tư tưởng khác của PTCN Chủ nghĩa Mác trở thànhmột hiện tượng mới lạ trong đời sống chính tri xã hội ở các nước Tây
âu chính vì vậy nó thu hút sự chú ý của các tầng lớp thanh niên trí thứctiểu tư sản gia nhập Đảng, nhưng họ lại chưa được nghiên cứu kỹ chủnghiã Mác, chưa hiểu đúng chủ nghĩa Mác “mà chỉ biết chủ nghĩa Mác
4 Sđd, tr 10
5 Sđd, tr10
Trang 12qua từng mẩu vụn vặt trình bày trong cac sách báo hợp pháp” điều đó
có nghĩa là họ vào đảng một cách tự phát, cảm tính chứ hoàn toànkhông phải giác ngộ mục tiêu lí tưởng của Đảng, tự nguyện đứng tronghàng ngũ của Đảng để hi sinh phấn đấu cho mục tiêu lí tưởng đó Họ
đã đem vào Đảng tính tự do vô chính phủ, tâm lí do dự thiếu kiên quyếtcủa tư tưởng tiểu tư sản mà họ vẫn chua gột rửa được Vì vậy khiphong trào gặp khó khăn, gian khổ thì tất yếu họ sẽ giao động, mấtlòng tin, hoài nghi, từ giã lập trường giai cấp công nhân thỏa hiệp vớigiai cấp tư sản điều này Lênin chỉ ra rất rõ là: “Việc tầng lớp “các việnsĩ” tham gia đông đảo vào phong trào XHCN trong mấy năm gần đây
Mặt khác GCTS và các thế lực thù địch thường xuyên tiến hànhtuyên truyền, giáo dục chống lại các tư tưởng của Mác, vì vậy nó làmcho một bộ phận giới trẻ trí thức tiểu tư sản bịi ảnh hưởng, cũng nhưbằng “việc phê bình chủ nghĩa Mác được tiến hành trên các diễn đànchính trị và trên giảng dường đại học, trong rất nhiều sách vở vàtromng một loạt các trước tác uyên bác, vì từ hàng chục năm nay, nó đãđược nhồi nhét một cách có hệ thống vào thế hệ trẻ của các tầng lớp cóhọc, nên không lấy gì làmlạ rằng khuynh hướng “phê bình mới” trong
cho rằng về hình thức chủ nghĩa cơ hội quốc tế được biểu hiện dướinhiều mầu sắc, nhiều dạng loại khác nhau và những điều kiện chinh trịcủa từng nước, nhưng về bản chất nội dung thì chúng giống hệt nhaunhư đã nói ở phàn trên
6 Sđd, tr 13
7 Sđd, tr 9
Trang 13Phái “kinh tế” là chủ nghĩa cơ hội quốc tế được biểu hiện dướihình thức “Chủ nghĩa kinh tế ở Nga Về bản chất nó hiện nguyên hình
là chủ nghĩa cơ hội xét lại, nó là mối nguy cơ đặc biệt đối với cáchmạng Nga
Chính vì đặc điểm là mập mờ, không định hình rõ ràng cụ thể,khó hiểu, không rứt khoát nên chủ nghĩa cơ hội nói chung và phái kinh
tế Nga nói riêng rất sợ công bố rất sợ phê bình Họ sợ công bố ngay cảcương lĩnh của họ, cả những điều mà họ nghĩ ra, viết ra và họ làm,Lênin viết: “Tác giả những dòng này, người đã góp phần vào việc phơibày ra ánh sáng cái “cương lĩnh mới đó”, đã có dịp nghe thấy lời phànnàn và trách móc rằng, bản tốm tắt những quan điểm của những diễngiả, do họ phác ra, đã bị đem ra phổ biến bằng nhiều bản sao và thậmtrí lại bị công bố trên báo trí cùng lời phản đối, sở dĩ chúng tôi nhắcđến tình hình đó, chính vì nó vạch rõ một đặc điểm rất kì lạ của “chủnghĩa kinh tế” ở nước ta là sợ công bố đó đúng là một đặc điểm “chủnghĩa kinh tế” nói chung chứ không phải từng đặc diểm riêng của từngtác giả , đậc điểm ấu biểu hiện cả trong tờ “Tư tưởng công nhân” cảtrong tờ “Sự nghiệp công nhân” cũng như đã đại biểu ở nhiều đạibiểu riêng lẻ của “chủ nghĩa kinh tế” chủ trương thu hẹp và hạ thấpnhiệm vụ đấu tranh chính trị của GCCN xuống trình độ của chủ nghĩacông liên mục tiêu của họ xa dời mục đích cuối cùng cảu GCCN Màtrong tuyên ngôn Đảng cộng sản C.Mác và Ăngghen đã xác định H0ọmuốn cuộc đấu tranh của GCCN tập trung vào tổ chức kinh tế, tố cáotình trạng bất công ,về đời sống khổ cực của công nhân ở trong phạm
vi từng công xưởng, từng nhà máy, từng nhành nghề nhất định, vớimục đích là đòi quyền lợi kinh tế để cải thiện điều kiện sinh sống và
Trang 14làm việccủa mình Vì vậymà Lênin gọi bọn họ là “ bộnbecstranh cảitrang” Về tình trạng đó trong tác phẩm Lênin chỉ rõ: “đại đa số nhữngngười dân chủ xã hội Nga, t4rong thời giaqn vừa qua, gần như hoàntoàn bị thu hút vào tổ chức những sự tố cáo ấy về các công xưởng người ta quyên rằng thực ra hoạt động ấy, tự bản thân nó, chưa phải là
việc đấu tranh kinh tế đó chỉ đạt đến “dậy cho người bán sức lao độngbiết bán “thứ hàng hóa” ấy một cách có lợi hơn và biết đấu tranh chống
Phái “kinh tế” hạ thấp vai trò đấu tranh chính trị của GCCN, chorằng đó chỉ là một hình thức của đấu tranh kinh tế, đi sâu vào đấu tranhkinh tế mà thôi và coi đấu tranh kinh tế là phương sách duy nhất có thể
“áp dụng rộng rãi nhất” và chính điều này đã làm thu hẹp một cách taihại đấu tranh chính trị
Lênin chỉ rõ đối với những người dân chủ –xã hôi chan chínhphải tích cực giáo dục chính trị lí luận chủ nghĩa Mác cho GCCN đểnâng cao ý thức giác ngộ chính trị, tổ chức họ đáu tranh trên tất cả cáclĩnh vực của đời sống chính trị xã hội coi đấu tranh kinh tế để phục vụcho mục đích chính trị, nhằm lật đổ sự thống trị của GCTS thiết lậpquyền lực chính trị của GCCN Lênin viết: “Đảng dân chủ xã hội đạtcuộc đấu tranh đòi những cải cách –coi đó là các bộ phận của toàn bộ-phụ thuộc vào cuộc đấu tranh cách mạng cho tự do vì chủ nghĩa xã
8 Sđd, tr 17
9 Sđd, tr 71
10 Sđd, tr 79
Trang 15thể thỏa mãn được bằng một cuộc cách mạng chính trị thay thế chuyên
Về mạt tư tưởng, “Chủ nghĩa kinh tế” ở Nga sùng bái tính tựphát của phong trào công nhân họ cho rằng phong trào tự phát ấy pháttriển tất yếu sẽ tạo nên sự giác ngộ xã hội chủ nghiã, tạo nên hệ tưtưởng độc lập của GCCN, bì vậy Đảng không nên là một lực lượnglãnh đạo và can thiệp vào tính tư3j phát của PTCN mà phải chờ đợiphong trào đó phát triển Từ đó họ hạ thấp vai trò của chủ nghĩa Mác,tầm thường hóa chủ nghĩa Mác, phủ nhận chủ nghhĩa Mác trong việcxây dựng ý thức tự giác trong PTCN
Lênin xác định rõ, hệ tư tưởng GCCN không thể tự phát sinh từphong trào tự phát của GCCN Tính tự phát đó chỉ dẫn phong trào đếnchỗ lệ thuộc, theo đuôi GCTS, chỉ dãn đến làm nô lệ cho hệ tư tưởng tưsản lênin viết: “Cong nhân trước đây không thể có ý thức dân chủ xãhội được ý thức này chỉ có thể từ bên ngoài đưa vào lịch sử tất cả cácnước chứng thực rằng dù cho lực lượng của độc bản thân mình thôi thìgiai cấp công nhân chỉ có thể đi dến ý thức công lien chủ nghã, tức là
đi đến chỗ tin rằng phải đoàn kết lại thành hội liên hiệp, phải đấu tranhchống nbọn chủ, phải đòi hỏi chính phủ ban hành những luật này hay
một hệ thống lí luận cách mạng khoa học đó là kết quả phát triển lịch
sử tư tưởng của nhân loại, do những nhà khoa học thuộc tầng lớp hữusản, những trí thức cách mạng có diều kiện học tập, nghiên cứu, pháttriển khái quát nên, hệ thống lí luận này phản ánh mục tiêu, quan điểm,lập trường của GCCN và PTCN Chủ nghĩa Mác và phong trào cong
11 Sđd, tr 59
12 Sđd, tr 38