Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt nam không những luôn luôn trung thành tuyệt đối với những nguyên lý cơ bản của học thuyết Mác Lênin một cách nghiêm túc, mà còn biết xuất phát từ thực tiễn sinh động của xã hội Việt Nam, của cách mạng Việt Nam trong những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể đã vận dụng sáng tạo những nguyên lý đó để xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, bảo đảm cho Đảng có đủ sức lãnh đạo nhân dân cả nước đoàn kết chiến đấu, vượt qua muôn vàng thử thách, đưa sự nghiệp cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Thực tiễn xây dựng một Đảng mácxít Lêninnít chân chính, trong những điều kiện và hoàn cảnh của nước ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã từng bước rút ra những vấn đề cơ bản về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa. Mặc dù trong các vấn đề đó, có những vấn đề còn ở dưới dạng tổng kết kinh nghiệm và có những vấn đề đã được đúc kết nâng lên thành lý luận, nhưng nói chung đều là những vấn đề có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn lớn đối với công tác xây dựng Đảng, góp phần phát triển và làm phong phú học thuyết học Mác Lênin , trong đó có một luận điểm quan trọng về xây dựng Đảng trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền, tổ chức chính quyền, làm cho mọi hoạt động của chính quyền thể hiện và thực hiện tư tưởng, đường lối của Đảng đó, phù hợp với lập trường và phục vụ cho lợi ích của giai cấp, tầng lớp mà Đảng đó đại diện.
Trang 1BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN, TÍNH TIÊN PHONG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM GIỮ VỮNG VÀ TĂNG CƯỜNG BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG
GIAI ĐOẠN CÁCH MẠNG HIỆN NAY.
Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt nam khôngnhững luôn luôn trung thành tuyệt đối với những nguyên lý cơ bảncủa học thuyết Mác - Lênin một cách nghiêm túc, mà còn biết xuấtphát từ thực tiễn sinh động của xã hội Việt Nam, của cách mạngViệt Nam trong những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể đã vận dụngsáng tạo những nguyên lý đó để xây dựng Đảng vững mạnh vềchính trị, tư tưởng và tổ chức, bảo đảm cho Đảng có đủ sức lãnh đạonhân dân cả nước đoàn kết chiến đấu, vượt qua muôn vàng thửthách, đưa sự nghiệp cách mạng nước ta đi từ thắng lợi này đếnthắng lợi khác
Thực tiễn xây dựng một Đảng mácxít- Lêninnít chân chính,trong những điều kiện và hoàn cảnh của nước ta Chủ tịch Hồ ChíMinh và Đảng ta đã từng bước rút ra những vấn đề cơ bản về xâydựng Đảng trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền tiến hànhcách mạng xã hội chủ nghĩa Mặc dù trong các vấn đề đó, có nhữngvấn đề còn ở dưới dạng tổng kết kinh nghiệm và có những vấn đề đãđược đúc kết nâng lên thành lý luận, nhưng nói chung đều là nhữngvấn đề có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn lớn đối với công tác
Trang 2xây dựng Đảng, góp phần phát triển và làm phong phú học thuyếthọc Mác- Lênin , trong đó có một luận điểm quan trọng về xây dựngĐảng trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền, tổ chức chínhquyền, làm cho mọi hoạt động của chính quyền thể hiện và thực hiện
tư tưởng, đường lối của Đảng đó, phù hợp với lập trường và phục vụcho lợi ích của giai cấp, tầng lớp mà Đảng đó đại diện
Việc xác định bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong củaĐảng là một vấn đề rất mấu chốt và hệ trọng, có ý nghĩa đặc biệt quantrọng Nó chi phối nội dung nguyên tắc hoạt động của Đảng, đồngthời quyết định phương hướng, biện pháp xây dựng Đảng Đây là mộttrong những vấn đề cơ bản, then chốt, thể hiện một cách khái quátnhất về bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng Cộngsản Việt Nam, là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn hết sức quantrọng Sự khẳng định đó vừa nói rõ được bản chất giai cấp công nhân -bản chất cách mạng và khoa học của Đảng; khẳng định lập trường củaĐảng là lập trường của giai cấp công nhân, là lập trường của chủnghĩa Mác- Lênin , lập trường của tư tưởng Hồ Chí Minh Vừa nêulên ý nghĩa đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân laođộng và của cả dân tộc Việt Nam Bản chất giai cấp công nhân là vấn
đề cơ bản, bao trùm, có tính nguyên tắc đối với tất cả các đảng cộngsản Mácxít - Lêninnít chân chính Nó càng đặc biệt quan trọng hơnđối với Đảng Cộng sản Việt Nam, một Đảng ra đời và trưởng thành ởmột nước thuộc địa nửa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệpchưa phát triển, giai cấp công nhân còn nhỏ bé “Một Đảng mà số
Trang 3đông đảng viên xuất thân từ nông dân, tiểu tư sản và giác ngộ cáchmạng bắt nguồn từ chủ nghĩa yêu nước”1
Sự khẳng định bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng được xác định trên những cơ sở lý luận và thực tiễn sau:
- Trước hết, xuất phát từ lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về vấn
đề giai cấp và đấu tranh giai cấp, từ yêu cầu thực hiện sứ mệnh lịch sửcủa giai cấp công nhân
Chủ nghĩa Mác- Lênin chỉ ra rằng, trong xã hội có giai cấp, cácgiai cấp có lợi ích khác nhau, dẫn đến mâu thuẫn về lợi ích Đó lànguồn góc cơ bản của mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp Đấutranh giai cấp thoạt đầu là đấu tranh vì quyền lợi kinh tế Cuộc đấutranh đó phát triển đến một trình độ nhất định thì chuyển hoá thànhđấu tranh chính trị Khi cuộc đấu tranh giai cấp phát triển đến mộttrình độ nào đó thì chính Đảng của giai cấp ra đời Chính Đảng rađời là một tất yếu lịch sử, là sản phẩm tự nhiên của cuộc đấu tranhgiai cấp đạt đến một trình độ đòi hỏi phải có sự lãnh đạo thống nhấtmọi hoạt động của giai cấp, nhằm hướng các nỗ lực chung vào mụctiêu chống lại giai cấp đối lập và nhà nước thống trị của giai cấp đó.Mặt khác, vai trò lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhânđược quyết định trước hết là do địa vị của giai cấp đó trong nền sảnxuất xã hội, chứ không phải chỉ gì số lượng của giai cấp đó, hoặcchỉ gì nó là giai cấp bị bóc lột nhiều nhất trong xã hội tư bản Là
1 Báo cáo tổng kết xay dựng Đảng tại Đại hội lần thứ IV, Nxb Sự thật, H N à N ội 1977, tr 27.
Trang 4giai cấp tiêu biểu cho lực lượng sản xuất tiến bộ nhất, là giai cấpđược rèn luyện trong nền sản xuất công nghiệp, là sản phẩm củachính bản thân nền đại công nghiệp, là giai cấp bị tước đoạt hết tưliệu sản xuất, buộc phải đi làm thuê cho nhà tư sản Giai cấp côngnhân là giai cấp tiêu biểu nhất, có tinh thần triệt để cách mạng nhất,
có khả năng hành động cách mạng kiên quyết nhất, có tính tổ chức
và kỷ luật cao nhất, là giai cấp duy nhất đóng vai trò lãnh đạo cáchmạng Tuy nhiên, giai cấp công nhân muốn thực hiện được vai tròlịch sử thế giới thì điều kiện tiên quyết là giai cấp công nhân phải tổchức ra chính Đảng độc lập của mình Vì chỉ khi nào giai cấp vô sản
tổ chức được chính Đảng chính trị độc lập của mình thì khi đó cuộcđấu tranh của giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh tự phát,
lẻ tẻ, rời rạc sang đấu tranh tự giác, có tổ chức, có lãnh đạo, và cũngchỉ khi đó thì giai cấp vô sản mới chuyển từ giai cấp “Tự mình”thành giai cấp “Vì mình”
Như vậy, Đảng được hình thành và phát triển xuất phát từ vaitrò sứ mệnh lịch sử và địa vị của giai cấp công nhân, chính vai trò
sứ mệnh đó quyết định bản chất giai cấp của Đảng và đường lối xâydựng Đảng Do đó, Đảng phải mang bản chất của giai cấp côngnhân chứ không phải bản chất của giai cấp nào khác Đảng Cộngsản là đội tiên phong của giai cấp công nhân chứ không phải là toàn
bộ giai cấp, Đảng gồm những đại biểu ưu tú nhất, giác ngộ nhất củagiai cấp Đảng phải được tổ chức chặt chẽ, kỷ luật tự giác, nghiêmminh, thực sự là đội tiên phong, lãnh tụ chính trị, bộ tham mưu
Trang 5chiến đấu của giai cấp công nhân Đảng Cộng sản của giai cấp côngnhân, mang bản chất giai cấp công nhân, do đó phải đứng trên lậptrường giai cấp để xem xét, giải quyết mọi vấn đề Mọi chủ trươngđường lối chiến lược, sách lược của Đảng đều phải được xuất phát
từ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Làm đượcnhư thế Đảng mới thực sự có sức mạnh và lôi cuốn lực lượng cáchmạng to lớn trong cuộc đấu tranh thực hiện sứ mệnh lịch sử củamình
- Đảng cộng sản là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã
hội khoa học với phong trào công nhân Chủ nghĩa xã hội khoa học
là vũ khí tư tưởng, lý luận của giai cấp công nhân, là biểu hiện tậptrung lập trường quan điểm triệt để cách mạng nhất của giai cấpcông nhân Sự kết hợp giữa chủ nghĩa xã hội khoa học với phongtrào công nhân, đó là quy luật phổ biến của sự ra đời của các chínhĐảng vô sản Đó là sự kết hợp giữa học thuyết cách mạng và khoahọc với một phong trào cách mạng để sản sinh ra chính Đảng cáchmạng của giai cấp công nhân Điều đó nói lên bản chất cách mạng
và khoa học, thuộc tính căn bản nhất của Đảng cộng sản
Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học đều quan niệmĐảng cộng sản ra đời là sự kết hợp của hai yếu tố: chủ nghĩa Mác-Lênin và phong trào công nhân Luận điểm đó hoàn toàn đúng vớicác nước phương tây, khi giai cấp công nhân đã bước lên vũ đàichính trị với tư cách là một lực lượng chính trị độc lập, được lý luậnkhoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin dẫn đường Tuy nhiên, ở các
Trang 6nước phương đông, đặc biệt là ở những nước thuộc địa nữa phongkiến như ở Việt nam, bị chủ nghĩa thực dân thống trị, nền kinh tế hếtsức lạc hậu, què quặt, công nghiệp gần như chưa phát triển, giai cấpcông nhân tuy đã ra đời và sống khá tập trung song còn bé nhỏ Vìvậy phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chưa đại diên chotoàn bộ phong trào dân tộc Cần phải nhận thức sâu sắc rằng quátrình hình thành và phát triển của Đảng ta diễn ra trong bối cảnh chủnghĩa Mác- Lênin đã ảnh hưởng sâu rộng và cách mạng tháng MườiNga đã soi đường cho mọi phong trào cách mạng của thế giới Tronglòng xã hội Việt nam, một giai cấp công nhân Việt nam đã ra đời, tuycòn non trẻ như đã biểu hiện tính chất triệt để cách mạng của mình
và đại diện cho xu thế phát triển của xã hội Việt nam Nhưng ở Việtnam, phong trào yêu nước vẫn là phong trào rộng lớn nhất Phongtrào đó có sức lôi cuốn giai cấp nông dân đang chiếm trên 90% dân
số và lôi cuốn các tần lớp trí thức yêu nước, tư sản dân tộc và nhữngnhân sĩ có tinh thần dân tộc chống đế quốc thực dân Ở đây phongtrào công nhân dù có tiên tiến nhất, nhưng không gắng bó với phongtrào yêu nước, trở thành nồng cốt của phong trào yêu nước thì cũngkhông mở rộng được cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân vàđưa cuộc đấu tranh đó đến thắng lợi Mặc khác, vấn đề dân tộc đòihỏi phải giải quyết đã trở nên hết sức bức xúc, do đó cuộc đấu tranhcủa giai cấp công nhân đã hoà chung với phong trào yêu nước củacác tầng lớp, giai cấp khác trong xã hội
Trang 7Từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, chủnghĩa xã hội, đó là con đường Hồ Chí Minh đã đi Đó cũng là conđường của hầu hết những người cộng sản Việt nam đã đi Bằng thựctiễn hoạt động cách mạng hết sức phong phú, thông qua sự khảonghiệm bằng chính bản thân mình, Hồ Chí Minh đã dẫn dắt dân tộc
ta đi theo con đường mà chính Người đã trải qua
Trong quá trình kết hợp chủ nghĩa Mác-Lênin với phong tràocông nhân và phong trào yêu nước Việt nam, Hồ Chí Minh đã đặt cơ
sở cho sự thống nhất giữa yếu tố giai cấp và yếu tố dân tộc trong xâydựng và hoạt động của Đảng, đồng thời phát triển và làm phong phúvấn đề dân tộc trong cách mạng vô sản ở Việt nam Hồ Chí Minh đãbiết nắm và giương cao ngọn cờ dân tộc, đặt nhiệm vụ giải phóngdân tộc thành nhiệm vụ chủ yếu chung cho cả phong trào yêu nước
và phong trào công nhân Chính vì vậy mà ngay từ khi mới ra đời,Đảng ta đã có ảnh hưởng và uy tín chính trị sâu rộng và nhanh chóngtrở thành lãnh tụ chính trị không những của phong trào công nhân màcòn của cả phong trào yêu nước Đảng trở thành Đảng của giai cấpcông nhân, của nhân dân lao động và của cả dân tộc Điều đó cũngđặt ra đối với công tác xây dựng Đảng, hoạt động lãnh đạo của đảngphải luôn gắn chặt vấn đề giai cấp với vấn đề dân tộc, gương caongọn cờ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đảng phảikhông ngừng quán triệt và truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin, nâng caotrình độ giác ngộ không chỉ cho giai cấp công nhân mà cho cả cáctầng lớp nhân dân lao động, cho toàn dân tộc Có như vậy, chủ nghĩa
Trang 8Mác-Lênin và bản thân Đảng mới ăn sâu bám rễ vững chắc trênmảnh đất hiện thực Việt nam.
Đảng cộng sản Việt nam là sản phẩm của sự kết hợp chủnghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêunước trong điều kiện phong trào yêu nước rất rộng lớn Do đó, tấtyếu thành phầm xã hội của đội ngũ đảng viên cũng không giốngcác Đảng cộng sản ở các nước tư bản phát triển mà phần đôngđảng viên của ta xuất thân từ nông dân, tiểu tư sản Sớm thấy rõđược tình hình đó nên Hồ Chí Minh đòi hỏi Đảng một mặt phảichú trọng phát triển Đảng từ giai cấp công nhân, nhất là côngnhân đại công nghiệp, mặt khác Đảng phải ra sức giáo dục, bồidưỡng, rèn luyện bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong chođội ngũ cán bộ, đảng viên thường xuyên giữ vững và tăng cườngbản chất giai cấp công nhân cho toàn Đảng
Như vậy, Hồ Chí Minh đã phát triển học thuyết Mác-Lênin về sự
ra đời của đảng cộng sản vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việtnam, dẫn đến sự ra đời của đảng cộng sản Việt nam Phong yêu nước
là nhân tố quan trọng quyết định nét độc đáo của Đảng cộng sản Việtnam Đặc điểm này giúp cho Đảng cộng sản Việt nam vừa vữngvàng trên nguyên tắc, vừa mềm dẻo trong sách lược để lãnh đạo cáchmạng Việt nam cũng như trong xây dựng Đảng, cho phép Đảng tagiải quyết tốt mối quan hệ giữa dân tộc và giai cấp, dân tộc và quốctế
Trang 9Phong trào yêu nước- một thành tố tạo thành Đảng cộng sảnViệt nam còn thể hiện sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn củacách mạng Việt nam Điều đó có ý nghĩa cực kỳ quan trọng giúpcho Đảng đề ra các chủ trương, chính sách trong các thời kỳ, giúpĐảng giải quyết tốt mối quan hệ giữa chiến lược và chỉ đạo chiếnlược, giữa mục tiêu lâu dài với mục tiêu trước mắt, tránh đượcnhững sai lầm biệt phái, “tả” khuynh, bảo đảm cho Đảng không chỉ
là lãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân mà của cả dân tộc Việtnam, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu đối với công tác xây dựng đảngphải thường xuyên giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp côngnhân của Đảng
Giai cấp công nhân Việt nam là giai cấp tiên tiến nhất, đại diệncho phương thức sản xuất tiến bộ nhất, tiêu biểu cho xu thế pháttriển của thời đại và cũng là giai cấp tiêu biểu cho truyền thống tốtđẹp của dân tộc Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời ở một đất n-ước có truyền thống yêu nước, so với giai cấp nông dân thì giai cấpcông nhân Việt Nam nhỏ bé về số lượng, là giai cấp bị bóc lột nặng
nề nhất, ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc, chịu ảnh hưởng củacách mạng Tháng Mười, sớm có Đảng lãnh đạo Là giai cấp ra đờigắn liền với lợi ích dân tộc, có quan hệ máu thịt với giai cấp nôngdân Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam là lãnh đạotoàn thể nhân dân lao động tiến hành đấu tranh cách mạng, đánh đổ
đế quốc, phong kiến, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo
vệ vững chắc Tổ quốc Việt nam xã hội chủ nghĩa Chính vì vậy
Trang 10trong công tác xây dựng Đảng phải giữ vững và tăng cường bảnchất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng.
- Từ thực tiễn lịch sử ra đời của các Đảng Cộng sản và phong
trào công nhân trên thế giới chúng ta thấy rằng: Sau cách mạngtháng Mười Nga năm 1917 thắng lợi, hàng loạt các Đảng Cộng sảntrên thế giới được thành lập, một số Đảng cộng sản giữ vai trò lãnhđạo đất nước Nhưng hiện nay, các Đảng cộng sản và phong tràocông nhân thế giới đang đứng trước một thách thức lớn đó là sựsụp đổ của hệ thống chủ nghĩa xã hội, sự tan rã của các Đảng cộngsản ở Liên Xô và Đông Âu Một trong những nguyên nhân dẫn đếnthảm kịch trên là các Đảng cộng sản không giữ vững và tăng cườngbản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng, do đó nănglực, hiệu quả lãnh đạo bị giảm sút, thậm chí Đảng mất vai trò lãnhđạo đối với toàn xã hội
- Đảng cộng sản Việt nam, ngay từ khi thành lập đã được
Nguyễn Ái Quốc khẳng định là một Đảng kiểu mới, Đảng của giaicấp công nhân và nhân dân Việt Nam, mang bản chất giai cấp côngnhân Trong chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt tại Hội nghịthành lập Đảng cộng sản Việt nam (3/2/1930) Nguyễn Ái Quốc đãcho rằng: “Đảng là đội tiên phong của vô sản giai cấp"1 Trong suốtchặn đường lãnh đạo cách mạng Việt Nam, dẫu phải trải qua nhiềugian nan thử thách, nhiều lần Đảng mang những tên gọi khác nhau( Đảng cộng sản Việt nam từ 3/2/1930 đến 10/1930; Đảng cộng sản
1 Hồ Chí Minh, To n t à N ập, t 3, Nxb CTQG, H 1995, tr3.
Trang 11Đông Dương từ 10/1930 đến 2/1951; Đảng Lao Động Việt Nam từ2/ 1951 đến 12/1976; và từ 1976 đến nay là Đảng cộng sản Việtnam) Đảng vẫn mang trong mình bản chất giai cấp công nhân cả vềmặt nhận thức cũng như trong hành động
Tại đại hội lần thứ nhất điều lệ Đảng xác định " Đảng Cộng sảnĐông Dương là đội tiền phong duy nhất của vô sản giai cấp", đếnĐại hội II được trình bày đầy đủ và hệ thống hơn Từ Đại hội lầnthứ IV đến Đại hội lần thứ VI bản chất giai cấp của Đảng được xácđịnh" Đảng Cộng sản Việt Nam là của giai cấp công nhân ViệtNam, là đội tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu có tổ chức và là tổchức cao nhất của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trungthành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cảdân tộc Đồng thời Đảng làm tròn nghĩa vụ của mình đối với phongtrào cộng sản và công nhân quốc tế" Đại hội VII, VIII, IX tiếp tụckhẳng định "Đảng là đội tiên phong của giai cấp công nhân ViệtNam, đại biểu trung thành cho lợi ích của giai cấp công nhân, nhândân lao động và của cả dân tộc"
Nội dung yêu cầu bản chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng.
Tại Đại hội lần thứ X Đảng ta xác định "Đảng Cộng sản ViệtNam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là độitiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đạibiểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động
Trang 12và của dân tộc"1 Đó là diễn đạt mới về Đảng, phản ánh đúng bảnchất cách mạng của Đảng cộng sản Việt nam cả về phương diện lýluận và chính trị - thực tiễn Như vậy, bản chất giai cấp của Đảngngày càng được hiểu sâu sắc hơn, nhuần nhuyễn hơn, Đảng Cộngsản Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân Việt Nam đồngthời mang tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc Chính điều đóđòi hỏi Đảng ta phải luôn luôn trung thành với giai cấp công nhân,nâng cao lập trường, tư tưởng của giai cấp công nhân, đồng thờiphải học tập, kế thừa, phát huy truyền thống dân tộc, tăng cườngđoàn kết, tập hợp nhân dân, phấn đấu vì lợi ích của giai cấp côngnhân và của dân tộc Việt Nam Đó là vấn đề cơ bản then chốtnhất, thể hiện khái quát nhất bản chất giai cấp công nhân, tính tiênphong của Đảng trên hai mối quan hệ cơ bản là Đảng với giai cấpcông nhân và Đảng với nhân dân lao động và dân tộc Việt Nam.Bản chất giai cấp công nhân của Đảng Cộng sản được thểhiện ở mục tiêu, lý tư tưởng, ở Cương lĩnh, đường lối; nền tảng
tư tưởng; các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng; ở phẩm chấtnăng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên; ở mối quan hệ gắn bógiữa Đảng với nhân dân; ở sự kết hợp giải quyết giữa vấn đề dântộc và vấn đề Quốc tế
Mục tiêu, lý tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội, xây dựng một nước Việt Nam dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đồng thời
1 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ X, Nxb CTQG, H, 2006 tr 130
Trang 13suốt quá trình lãnh đạo đất nước Đảng ta luôn luôn phấn đấu vìmục tiêu lý tưởng đó Chính vì vậy Đảng ta, được cả dân tộc tinyêu, thừa nhận là người lãnh đạo đất nước Đó là niềm vinh dự,nguồn sức sống mạnh liệt của Đảng
Nền tảng tư tưởng của Đảng là của giai cấp công nhân Đó là chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Đây là luận điểm quantrọng nhất, quyết định bản chất giai cấp công nhân của Đảng cộng sản,trong báo cáo chính trị Đại hội Đảng lần thứ IX khẳng định: “Đảng vànhân dân ta quyết tâm xây dựng đất nước Việt Nam theo con đường
xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ
nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng,kim chỉ nam cho hành động của Đảng là sự tổng kết sâu sắc thực tiễncách mạng và là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy
mạng nhất, hoàn chỉnh nhất, là tinh hoa của trí tuệ loài người, là sảnphẩm có tính quy luật của sự phát triển những tư tưởng tiên tiến củanhân loại, nó chỉ ra quy luật vận động khách quan của tự nhiên, xãhội, tư duy, chỉ ra quy luật phát triển tất yếu của xã hội loài người làtiến lên chủ nghĩa cộng sản Chủ nghĩa Mác - Lênin là thế giới quan,phương pháp luận, là vũ khí tư tưởng của giai cấp công nhân và Đảngcộng sản Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "bây giờ học thuyết
1 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr 84
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H, 2001, tr 83 - 84.
Trang 14nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa chắc chắn nhất, chân chínhnhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin"
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện vàsâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quảcủa sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vàođiều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là
tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sứcmạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, củakhối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựngNhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân,xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân… về xây dựng Đảng trongsạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo vừa làngười đầy tớ thật trung thành của nhân dân…
-Khi nói về bản chất giai cấp công nhân của Đảng là xét về hệ
tư tưởng của Đảng Đảng Cộng sản chỉ có thể mang hệ tư tưởng củagiai cấp công nhân, tức là chủ nghĩa Mác - Lênin mà không mang
hệ tư tưởng của giai cấp nào khác Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư ởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng của Đảng ta, là hệ tư tưởngcủa giai cấp công nhân nước ta và ngày càng giữ vai trò chủ đạotrong đời sống tinh thần tư tưởng của dân tộc Như vậy, trong hệ tưtưởng của giai cấp công nhân nước ta có sự kết hợp của chủ nghĩaMác - Lênin với những giá trị truyền thống của dân tộc ta, nó không
Trang 15tư-thể đối lập giá trị tư tưởng của giai cấp công nhân với giá trị tưtưởng của dân tộc.
Về nguyên tắc hoạt động: Đảng phải xây dựng và hoạt độngtheo nguyên tắc phù hợp với đặc điểm và tổ chức của giai cấp côngnhân, đó là tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách,
tự phê bình và phê bình Trong đó, nguyên tắc tập trung dân chủ lànguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng Nguyên tắc này chi phối,xuyên suốt quá trình xây dựng, tổ chức, sinh hoạt và hoạt độnglãnh đạo của Đảng Sức mạnh của Đảng được quyết định bởi việcquán triệt và thực hiện đầy đủ nguyên tắc này Tập trung dân chủquy định hình thức, cơ cấu tổ chức của Đảng, quy định nguyên tắcgiải quyết quan hệ nội bộ Đảng Tập trung dân chủ phát huy đượctính chủ động tích cực sáng tạo, ý thức trách nhiệm cao của mọicán bộ đảng viên và tổ chức đảng, đồng thời tập trung được trí tuệ
và sức mạnh của toàn Đảng Tập trung dân chủ còn là cơ sở để xâydựng và củng cố Đảng, xây dựng sự đoàn kết thống nhất, là cơ sở
để xây dựng và giữ vững kỷ luật Đảng, là tiêu chuẩn để phân biệtĐảng mác xít chân chính hay cơ hội về mặt tổ chức
Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, là nguyên tắclãnh đạo cao nhất của Đảng, nó là sự biểu hiện cụ thể của nguyêntắc tập trung dân chủ trong phương pháp, tác phong lãnh đạo củaĐảng Thực hiện tốt nguyên tắc này sẽ phát huy được quyền làmchủ, tính năng động sáng tạo và trí tuệ tập thể, trách nhiệm của mỗi
cá nhân trong quá trình đề ra đường lối, chủ trương, biện pháp, bảo
Trang 16đảm cho mọi chủ trương, đường lối được quyết định đúng đắn,chính xác và tổ chức thực hiện triệt để Hạn chế đến mực thấp nhấtnhững sai lầm trong lãnh đạo, hoạt động của Đảng, đồng thời phảithực hiện tốt tự phê bình và phê bình, đó là quy luật phát triển củaĐảng, là thước đo trình độ dân chủ trong sinh hoạt Đảng, là tráchnhiệm của Đảng đối với nhân dân Vì vậy, để tăng cường bản chấtgiai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng thì Đảng phải đượcxây dựng và tổ chức hoạt động theo nguyên tắc này.
Lợi ích của Đảng trước hết là đại biểu cho lợi ích của giai cấpcông nhân Lợi ích của giai cấp lại luôn thống nhất với lợi ích của cáctầng lớp nhân dân lao động và toàn dân tộc Vì vậy, Đảng không chỉ làlãnh tụ chính trị và đại biểu cho lợi ích của giai cấp công nhân màĐảng còn là lãnh tụ chính trị và đại biểu cho lợi ích của nhân dân laođộng và của cả dân tộc Việt Nam Đảng là lực lượng lãnh đạo duynhất đối với sự nghiệp cách mạng nước ta Trong điều kiện Đảng cầmquyền, Đảng trở thành lực lượng lãnh đạo toàn xã hội Cho nên, Đảngđại biểu cho lợi ích và chăm lo lợi ích của toàn dân tộc, chịu tráchnhiệm về vận mệnh của toàn dân tộc Khi nói về lợi ích của Đảng,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “ngoài lợi ích của giai cấp công nhân
Đảng lần thứ VI xác định: “Đảng ta không có mục đích nào khác làđấu tranh vì hạnh phúc của nhân dân”2và “Mọi chủ trương, chính sáchcủa Đảng phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và khả năng của nhân
1 Hồ Chí Minh to n t à N ập, tập 9, Nxb CTQG, H, 1996, tr 286.
2 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ VI Nxb ST, H, 1987, tr 29.
Trang 17dân lao động, khơi dậy được sự đồng tình, ủng hộ của quần chúng.Quan liêu, mệnh lệnh, xa rời quần chúng đi ngược lại lợi ích của nhândân là làm suy yếu sức mạnh của Đảng”1 Đảng có thực sự là đại biểutrung thành lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động vàcủa cả dân tộc thì Đảng mới gắn bó mật thiết với giai cấp, dân tộc,mới có đường lối, chủ trương đúng đắn, phản ánh lợi ích của dân tộc
và giai cấp, quần chúng nhân dân mới tin theo Đảng, Đảng mới có lựclượng hùng hậu và phát huy được vai trò lãnh đạo của mình đối vớigiai cấp và dân tộc Để gắn bó chặt chẽ với giai cấp và dân tộc, trongtoàn bộ hoạt động của mình Đảng phải quán triệt quan điểm “lấy dânlàm gốc” phải xây dựng và phát huy quyền làm chủ thực sự của quầnchúng nhân dân
Đảng gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân Đây là mốiquan hệ bản chất của Đảng Cộng sản, là sức mạnh và là vấn đềsống còn của Đảng, là nguyên tắc để xây dựng Đảng, là tiêu chuẩn
để phân biệt Đảng mácxít với các đảng phái khác Mối liên hệ nàybảo đảm phát huy được quyền làm chủ thực sự của nhân dân thôngqua hệ thống chính trị Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: Người lãnhđạo ắt phải có mối liên hệ giữa mình với các tầng lớp người, vớidân chúng, gắn chặt mối liên hệ với dân chúng và luôn lắng tainghe ý kiến của dân chúng, đó là nền tảng, lực lượng của Đảng nhờ
đó mà Đảng thắng lợi Vì vậy, xa dân chúng, không liên hệ chặtchẽ với dân chúng cũng như đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất
1 Đảng Cộng sản Văn kiện đại hội đại biểu to n qu à N ốc lần thứ VI Nxb ST, H, 1987, tr 29.
Trang 18bại Chỉ có liên hệ với quần chúng nhân dân, với tư cách là đối ợng lãnh đạo thì Đảng mới tồn tại với tư cách là người lãnh đạo, làlãnh tụ chính trị của giai cấp công nhân, nhân dân lao động Quanliêu, mệnh lệnh xa rời dân là Đảng tự cắt đứt mối liên hệ với nhândân và tự phủ nhận địa vị lãnh đạo của mình là làm cho đường lối
tư-và hoạt động của Đảng mất phương hướng, Đảng không còn sứcmạnh
Ở Việt Nam, bản chất giai cấp công nhân không đối lập mà quyệnchặt nhuần nhuyễn với tính dân tộc Nói theo nghĩa nào đó, trong bảnchất giai cấp công nhân đã bao hàm tính dân tộc; và ngược lại, trongđiều kiện có Đảng Cộng sản lãnh đạo, tính dân tộc đã bao hàm tínhgiai cấp công nhân Giai cấp công nhân Việt Nam có quan hệ máu thịtvới giai cấp nông dân và toàn thể dân tộc Việt Nam; lợi ích giai cấpcông nhân thống nhất với lợi ích của nhân dân lao động và của toàndân tộc Và trên thực tế, Đảng phấn đấu hy sinh không chỉ vì lợi íchcủa giai cấp công nhân mà còn vì lợi ích của nhân dân và của cả dântộc Đảng chẳng những thường xuyên giữ vững và nâng cao bản chấtgiai cấp công nhân mà còn chú ý học tập, tiếp thu, phát triển tinh hoa
và truyền thống dân tộc, giữ gìn và phát huy bản sắc Việt Nam.Chính truyền thống dân tộc đã nhân lên sức mạnh của Đảng Chủtịch Hồ Chí Minh, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng Cộngsản Việt Nam đã thể hiện tuyệt vời sự thống nhất giữa lợi ích giai cấpcông nhân và lợi ích dân tộc, giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa
xã hội Người chẳng những là lãnh tụ tối cao của Đảng mà còn là