Trung thành với những nguyên lý xây dựng Đảng kiểu mới của chủ nghĩa Mác Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, từ khi thành lập đến nay, Đảng ta luôn giữ vững và khảng định Tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản trong tổ chức hoạt động của Đảng là điều kiện không thể thiếu để phát huy dân chủ, giữ vững kỷ cương, bảo đảm cho hoạt động thông suốt từ trung ương đến chi bộ. Thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ là điều kiện đảm bảo cho các tổ chức đảng cố kết chặt chẽ về tổ chức, thống nhất ý chí và hành động có kỷ luật nghiêm minh, phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của các tổ chức và đảng viên. Đây là nguyên tắc phân biệt chính đảng của giai cấp công nhân, đảng cách mạng chân chính với các đảng phái khác nhau, là điểm mà mọi thế lực chống đối đang công kích nhằm phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam. Vì vậy, nhiệm vụ cấp bách trong đổi mới chỉnh đốn Đảng hiện nay là phải nắm vững bản chất nguyên tắc tập trung dân chủ, đây là vấn đề hết sức quan trọng để thực hiện đúng đắn nguyên tắc cơ bản trong xây dựng tổ chức và hoạt động của Đảng, là cơ sở bảo vệ và đấu tranh phê phán chống mọi quan điểm sai trái thù địch, nhằm phủ nhận nguyên tắc tập trung dân chủ, làm tan rã Đảng từ bản chất, phá hoại sự nghiệp mổi mới đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tiến lên chủ nghĩa xã hội của Đảng ta.
Trang 1NHIỆM VỤ QUAN TRONG VÀ CẤP BÁCH HIỆN NAY.
Ngay từ ngày mới ra đời chủ nghĩa Mác - Lênin đã trở thành đốitợng phê phán xuyên tạc của chủ nghĩa t bản và giai cấp t sản
- Nhằm chống lại chủ nghĩa xã hội
- Nhằm chống lại phong trào cách mạng thế giới
Vì vậy, cuộc đấu tranh trên lĩnh vực chính trị t tởng là một bộphận quan trọng của cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân,chính giai cấp t sản luôn ý thức sâu sắc về vấn đề này
Nh mọi ngời đều biết: những năm 60 của thế kỷ xx bọn đế quốcnhận thấy không thể chống đợc liên xô và các nớc xã hội chủ nghĩabằng bạo lực và chiến tranh, nên chúng đã đã có sự chuyển hớngchiến lợc toàn cầu khá quan trọng, về đấu tranh t tởng
Mắc na ma ra, nguyên bộ trởng quốc phòng Mỹ thừa nhận rằng
“mục đích chúng ta là loại bỏ CNCS, nhng tôi khônng tin rằng chúng
ta sẽ đạt đợc mục đích đó bằng cuộc chiến tranh hạt nhân” Nhiều nhà
t sản
Trang 2Tập trung dân chủ là một trong những nguyên tắc cơ bản trong tổchức và hoạt động của Đảng ; là điều kiện không thể thiếu để pháthuy dân chủ, giữ vững kỷ cơng, bảo đảm hoạt động thông suốt từtrung ơng đến cơ sở Tập rung dân chủ đợc hiến pháp công nhận trongđiều 4 năm 1959, điều 6 năm 1980, điều 6 năm 1992, điều 6 sửa đổi2001.
Trong
TẬP TRUNG DÂN CHỦ NGUYÊN TẮC CƠ BẢN
TRONG XÂY DỰNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẢNG
1 Sự hình thành và phát triển nguyên tắc tập trung dân chủ.
Trung thành với những nguyên lý xây dựng Đảng kiểu mớicủa chủ nghĩa Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, từ khi thành lậpđến nay, Đảng ta luôn giữ vững và khảng định Tập trung dân chủ lànguyên tắc cơ bản trong tổ chức hoạt động của Đảng là điều kiệnkhông thể thiếu để phát huy dân chủ, giữ vững kỷ cương, bảo đảmcho hoạt động thông suốt từ trung ương đến chi bộ Thực hiện đúngnguyên tắc tập trung dân chủ là điều kiện đảm bảo cho các tổ chứcđảng cố kết chặt chẽ về tổ chức, thống nhất ý chí và hành động có kỷluật nghiêm minh, phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của
Trang 3các tổ chức và đảng viên Đây là nguyên tắc phân biệt chính đảng củagiai cấp công nhân, đảng cách mạng chân chính với các đảng pháikhác nhau, là điểm mà mọi thế lực chống đối đang công kích nhằmphủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam Vì vậy,nhiệm vụ cấp bách trong đổi mới chỉnh đốn Đảng hiện nay là phảinắm vững bản chất nguyên tắc tập trung dân chủ, đây là vấn đề hếtsức quan trọng để thực hiện đúng đắn nguyên tắc cơ bản trong xâydựng tổ chức và hoạt động của Đảng, là cơ sở bảo vệ và đấu tranh phêphán chống mọi quan điểm sai trái thù địch, nhằm phủ nhận nguyêntắc tập trung dân chủ, làm tan rã Đảng từ bản chất, phá hoại sự nghiệpmổi mới đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa, thực hiện mục tiêu dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng,dân chủ, văn minh, tiến lên chủ nghĩa xã hội của Đảng ta.
Trong quá trình hoạt động lý luận và đấu tranh cách mạngC.Mác và Ph.Ăng-ghen đã khảng định để hoàn thành sứ mệnh lịch sử,giai cấp vô sản cần phải trở thành một lực lượng độc lập, có một đảng
vô sản triệt để cách mạng, có cơ sở lý luận đúng đắn, và “Hiện nay,
đã đến lúc người cộng sản phải công khai trình bày trước toàn thế giớinhững quan điểm, mục đích, ý đồ của mình”1 Hai ông quyết định cải
tổ “Liên đoàn những người chính nghĩa” (Ra đời từ năm 1836 baogồm những người vô sản tiên tiến thuộc nhiều dân tộc, một tổ rất chặtchẽ và có tính tập trung rất cao, kỷ luật nghiêm minh, nhưng lại hoạt
1 C.Mác v Ph à Ph Ăngghen: To n t à Ph ậ
Trang 4động biệt phái thoát khỏi giai cấp công nhân, thiếu tính dân chủ, vớiphương thức hoạt động mạo hiểm Tổ chức này thừa nhận chỉ cóC.Mác và Ph.Ăng-ghen mới có khả năng đem lại cho các tổ chứccông nhân một lý luận, đường lối và phương thức đúng đắn) thành
“Liên đoàn những người cộng sản” và “Tuyên ngôn Đảng cộng sản”
ra đời (năm 1848), một văn kiện có tình chất cương lĩnh đầu tiên trênthế giới
Quá trình đó, C.Mác và Ph.Ăng-ghen đã đưa ra những quanđiểm lí luận quan trọng đặt nền móng cho công tác xây dựng Đảng.Nhưng do còn hạn chế về hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ chưa pháttriển và trưởng thành nên hai ông không có điều kiện nguyên cứu đểxây dựng thành một học thuyết hoàn chỉnh, mà chỉ đưa ra một số tưtưởng có tính nguyên tắc về xây dựng Đảng
Tư tưởng xây dựng một Đảng vô sản trên nguyên tắc tập trungdân chủ lần đầu tiên được C.Mác và Ph.Ăng-ghen trình bày trong
“Điều lệ liên đoàn những người cộng sản” (1947) song các ông chỉdùng thuật ngữ “dân chủ triệt để” Đảng xây dựng trên nguyên tắc
“dân chủ triệt để” Các ông chỉ rõ: Đảng phải được xây dựng trênnhững nguyên tắc dân chủ triệt để, các cơ quan lãnh đạo của Đảngđược bầu ra đều có thể bị thay thế hoặc bãi miễn, mọi đảng viên đềubình đẳng, được tự do thảo luận những vấn đề sinh hoạt đảng Đảngphải thường xuyên được củng cố vững chắc Sự thống nhất về tưtưởng và tổ chức là không gì có thể phá vỡ nổi Đảng phải có cơ cấu
tổ chức phù hợp với điều kiện, thời gian hoạt động và những nhiệm
vụ mà đảng phải giải quyết Năm 1864 trong dự thảo “Điều lệ củaHội liên hiệp công nhân quốc tế”, C.Mác viết: “Hội đồng trung ương
Trang 5là cơ quan quốc tế, thực hiện mối liên hệ với các tổ chức khác nhauđang hợp tác Để cho công tác điều tra về những điều kiện xã hộitrong các nước khác nhau ở Châu âu có thể được tiến hành đồng thời
và dưới sự lãnh đạo chung đều được tất cả các đoàn thể thảo luận, đểkhi cần có những biện pháp thực tiễn ngay lập tức, thì không nhữngđoàn thể tham gia hội liên hiệp đều có thể hành động đồng thời và ănkhớp được” Đoạn văn trên cho thấy quốc tế I là một tổ chức lãnh đạotheo một đường lối và một mục tiêu chung, được các hội công nhâncác nước thảo luận, để mọi hành động thực tiễn, đều được tiễn hànhmột cách đồng thời trên cơ sở thống nhất ý trí Trong “Điều lệ củaliên đoàn những mgười cộng sản”, “Điều lệ hội liên hiệp công nhânquốc tế”, đã xác định cả cơ cấu tổ chức của liên đoàn Cơ cấu đó thấmnhuần tinh thần tập trung dân chủ
Như vậy, sự hình thành và phát triển nguyên tắc tập trung dânchủ là một quá trình gắn liền với sự ra đời và cuộc đấu tranh cáchmạng của giai cấp công nhân, gắn liền với những điều kiện và hoàncảnh lịch sử cụ thể từng nước
1 cơ sở Vị trí vai trò bản chất của nguyên tắc tập trung dân chủ.
+ Tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức cơ bản, chỉ đạo toàn
bộ quá trình tổ chức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng , bảo đảm chođảng là một chỉnh thể có tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh, đoànkết thống nhất cả ý trí và hành động
Trang 6+ Tập trung dân chủ chỉ đạo các mối quan hệ trong sinh hoạt nội
bộ và hoạt động lãnh đạo của Đảng ; giữa cấp trên và cấp dưới, giữađịa phương và trung ương; giữa cá nhân và tổ chức bảo đảm choĐảng có kỷ luật tự giác, nghiêm minh
+ Tập trung dân chủ là cơ sở cho sự thống nhất về chính trị , tưtưởng được bảo đảm bằng sức mạnh tổ chức, vừa phát huy được tínhtích cực, chủ động của tổ chức đảng, đảng viên, tập trung được trí tuệcủa toàn Đảng, vừa khắc phục tệ quan liêu, gia trưởng độc đoán,chuyên quyền, đồng thời khắc phục dân chủ quá chớn, dân chủ vôchính phủ
+ Tập trung dân chủ là tiêu chuẩn để phâm biệt Đảng cộng sảnvới các đảng phái khác và là tiêu chuẩn để phân biệt người cộng sảnchân chính với các phần tử tự do, vô chính phủ, kém tính tổ chức, tính
kỷ luật
2 Bản chất nguyên tắc tập trung dân chủ.
Nguyên tắc tập trung dân chủ là thuộc tính bản chất của giai
cấp công nhân với
+ Bản chất của nguyên tắc tập trung dân chủ phản ánh bảnchất giai cấp công nhân ; thể hiện tinh thần triệt để cách mạng, tính
tổ chức, tính kỷ luật cao, tự giác nghiêm minh, đoàn kết thống nhấtcủa những người cùng một mục tiêu, lý tưởng cao cả
+ Bản chất Nguyên tắc tập trung dân chủ là sự thống nhất giữahai yếu tố tập trung và dân chủ, vừa làm tiền đề vừa làm điều kiệncho nhau không coi nhẹ mặt nào tập trung trên cơ sở dan chủ, dânchủ dưới sự chỉ đạo của tập trung, dân chủ phải có lãnh đạo, haithành tố tập trung và dân chủ không mâu thẫn nhau mà thống nhất
Trang 7nhau tác dộng bổ xunng cho nhau, tăng cường tập trung trên cơ sở
mở rộng phát huy dân chủ, còn dân chủ phải hướng tăng cường củatập trung và chỉ có trên cơ sở thống nhất biện chứng hai thành tố
đó thì đân chủ trong Đảng mới càng phát triển và làm cho tập tậptrung dân chủ trong Đảng càng vững chắc, đồng thời ngược lạinhững hjiện tượng tập trung quan liêu, hình thức, chuyên quyềnđộc đoán, vô chính phủ, tự do vô kỷ luật là trái bản chất củanguyên tắc tập trung dân chủ
dân chủ là tiền đề cho tập trung
tập trung là điều kiện cho dân chủ được thực hiện
Tập trung trên cở dân chủ được thể hiện trên mọi lĩnh vực, dó là sựchấp hành nghiêm chỉnh nghị quyết của Đảng, là đòi hỏi tính tậptrung cao độ là tránh nhiệm rất cao của đảng viên, nhưng nghị quyếtcủa Đảng lại chính là sản phẩm dân chủ của Đảng là kết quả của quátrình tham gia thảo luận bàn bạc của ttrí tuệ ý chí của đảng viên, việctuân thủ nghị quyết của đảng viên chính là tuân thủ ý chí nguyện vọngcủa đảng viên, chính là tôn ttrong quyền làm chủ của đảng viên trongthực hiện thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới phục tùng cấp trên, cánhân phục tùng tổ chức, các chế độ ấy ttrên cơ sở thông nhất cao độ
về mục tiêu lợi ích, quyền lợi một cách nghiêm ngặt
các cơ quan lãnh đạo của Đảng có thẩm quyền ra chỉ thị nghị quyếtcho cấp dưới thực hiện, kiểm tra đôn đốc, khen thưởng kỷ luật cấpdưới, nhưng các cơ quan đó đều do dân chủ bầu cử lập ra, dại biểucho trí tuệ và sức mạnh của đảng viên đó không thể hiểu là tập trungquan liêu, duy ý trí, mà là thể hiện tập gắn liền với dân chủ các cấp
Trang 8đảng phải báo và chưu trách nhiệm trước tổ chức đảng, gương mẫu tưphê bình và tiếp thu phê bình cấp dưới thực hiện tập thể lãnh đạo cánhân phụ trách
; dân chủ dưới sự lãnh đạo của tập trung
+ Bản chấtNguyên tắc tập trung dân chủ trong Đảng khác cănbản về chất với tập trung quan liêu, gia trưởng, độc đoán chuyênquyền, dân chủ có sự lãnh đạo của tập trung khác với dân chủ vôchính phủ, dân chủ quá trớn, tự do vô kỷ luật
theo lênin là mọtt sự kết hợp hài hòa thông nhấta chă3tj chẽgiữa hai mặt thống nhất hữu cơ chứ không phải chỉ là tập 5trunghoặc dan chủ tuyệt đối hóa mọt mặt nao cũng đều dẫn đến sailẩm nguy hại ngay đến sự lãnh đạo và sức mạnh của Đảng “chúng
ta chủ trương theo chế dộ tập trung dân chủ Nhưng cần phải hiểu
rõ rằng chế độ tập trung dân chủ một mặt khác xa chế độ tập trungquan liêu chủ nghiã, mặt khác thật khác xa chủ nghĩa vô chínhphủ”t36-1977tr185
luận giải mặt thứ nhất: tập trung được xây dựng ttrên cơ sởdân chủ dan chủ chứ không phải tập trung quan liêu độc đoán Tậptrung biểu hiện quyền lực của đa số với thiểu số, tập trung ý chínguyện vọng của toàn Đảng vào cơ quan lãnh đạo tối cao để đảmbảo sự thống nhất cao về tư t]ởng và hành động “tỏ chức bao giờcung cần có lãnh tụ, quần chúnh dù là được giáo dục tốt nhất cũngcần có lãnh tụ”t28-1981tr709
tính tập trung của Đảng đòi hỏi Đảng phải có kỷ luật tự giác,nghiêm minh, dược mọi đảng viên thừa nhận và tuân thủ, viec chấp
Trang 9hành nghị quyết của Đảng là không điều kiện, iệc không chấp hành
là sự cổ vũ cho sự vbô chính phủ, vô tổ chức làm suy yếu Đảng Tập trung không tách dời dan chủ mà ngược lại nó bao hàm cả dânchủ “không được cấn đoán bất cứ ai mang đơn khiếu nại đến tậntrung ương Đó là điều kiện cần thiết của nguyên tắc tập trung dânchủ”2
tai đại hội 10 của Đảng công sản NNGa(3/1921) V.I.Lênin đãthảo ra về sự thống nhất toàn Đảng, bắt phải giải tán ngay tất cảcác nhóm có tính chất bè phái trong Đảng như vay chưa bao giờV.I.Lênin cho đảng viên hoạt hoạt đông mọt cách thụ động, ỷ lại,hoặc vô tổ chức, vô kỷ luật; chưa lúc nao cho phép tòn tại nhữngphe nhóm, bè phái, đối lập
Biểu hiện của dân chủ có sự bảo đảm của tập trung, được hiểu là:
“chế độ ta là chế độ dân chủ, tư tưởng phải được tự do Tự do là thếnào? đối với mọi vấn đề, mọi người tự do bày tỏ ý kiến của mình, gópphần tìm ra chân lý Đó là một quyền lợi mà cũng là nghĩa vụ của conngười Khi mọi người đã phát biếu ý kiến, đã tìm thấy chân lý, lúc đóquyền tự do tư tưởng hóa ra quyền tự do phục tùng chân lý”t5- 504-
505, dân chủ có lãnh đạo:
điều đó có nghĩa là trong bất kỳ cuộc sinh hoạt đảng nào đều phảiđược tiến hành trên cơ sở thực sự dân chủ thực sự dân chủ, mọi đảngviên đều có quyền trình bày hết ý kiến, được tự do về tư tưởng củmình và ý kiến thuộc về thiểu số được quyền bảo lưu, nhưng tất cảcác cuộc sinh hoạt đảng đều phải có tổ chức và tiến hành trong tổchức; có sự chỉ đạo của cấp ủy đảng; khi biểu quyết thiểu số phục
2 à Ph ập, Tập 7, Nxb M.1979, tr.357
Trang 10tùng đa số, và mọi đảng viên phải chấp hành nghị quyết không điềukiện.
“Tập thể lãng đạo là dân chủ là dân chủ, cá nhân phụ trách là tậptrung.Tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách là dân chủ tập trung”1996.t12-tr554 Mọi hoạt động của đảng phải theo tập thể lãnh đạo , nhưng
đi đôi với cá nhân phụ tránh, Dân chủ có sự bảo đảm của tập trunngkhác hoàn toàn về bản chất với dân chủ hình thức, dân chue khônggới hạn, tự do vô kỷ luật đó là dân chủ trong tổ chức, có tổ chức, chứkhông phải dân chủ vô tổ chức, là dân chủ có tính mục đích, có địnhhướng rõ ràng, trên cơ sở bình đẳng thống nhất về mục tiêu lý tưởng,lợi ích, nó hoàn toàn khác với thứ dân chủ bất bình đẳng mang bảnchất của giai cấp bóc lột, một thứ dân chủ chỉ giành cho tầng lớp quýtộc chiếm thiểu số trong xã hội và hoàn toàn là hình thức đối với nhândân lao động là lực lượng chiếm đa số trong xã hội; dân chủ trongđảng là dân chủ mạng bản chất giai cấp công nhân, dân chủ đối vớigiai cấp công nhân và nhân dân lao động đó là dân chủ của đa số, cho
đa số, vì đa số, nó được xây dựng trên cơ sở công bằng bình đẳng bác
ái, không có bóc lột và nhằm xoa bỏ bóc lột; dân chủ trong Đảng lànhằm tạo ra sức mạnh và sự đoàn kết tập trung thống nhất, không phảidân chủ để tạo ra chia rẽ bè phái, vô chính phủ, chia rẽ phá vỡ sự tậptrung thống nhất trong Đảng
Bản chất tập trung dân chủ được biểu hiện đầy đủ trong nộidung đã được V.I.Lênin chỉ ra trong tác phẩm , trong điều lệ của cácĐảng cộng sản và điều lệ Đảng công sản Việt Nam (chương II, điều
9, Đại hội IX thông qua 22/04/2001) với nội dung cơ bản của nguyêntắc tập trung dân chủ là: cơ quan lãnh đạo các của Đảng do bầu cử lập
Trang 11ra, thực hiện tạp thể lãnh daqọ cá nhân phụ trách; cơ quan lãnh đạocao nhất của Đảng là đại hội đại biểu toàn quốc Cơ quan lãnh đạo ởmỗi cấp là đại hội đại biểu hoặc đại hội đảng viên Giữa hai kỳ củađại hội cơ quan lãnh đạo của Đảng là ban chấp hành trung ương, ởmỗi cấp là ban chấp hành đảng bộ ( gọi tắt là cấp ủy); cấp ủy các cấpbáo cáo và chựu trách nhiện về hoạt động của mình, trước đại hộicùng cấp, trước cấp ủy cấp trên và cấp dưới Định kỳ thông báo tìnhhình hoạt động của mình đến các tổ chức đảng trực thuộc, thực hiện
tự phê bình và phê bình; Tổ chức đẩng và đảng viên phải cấp hànhnghiêm nghị quuyết của Đảng thiểu số phục tùng đa số, cấp dướiphục tùng cấp trên, cá nhân phục tùng tổ chức, các tổ chức trong toànĐảng phục tùng Đại hội đại biểu toàn quốc và ban chấp hành trungương
Nghị quuyết của cơ quan lãnh đạo của Đảng chỉ có giá trị thi hành ki
có hơn một nửa số thành viên trong cơ quan đó tán thành Trước khibiểu quýet mỗi thành viên được phát biểu ý kiến của mình, đảng viên
có ý kiến thuộc về thiểu số được quuyền bảo lưu và báo cáo lên cấp
ủy cấp trên cho đến đại hội đại biểu toàn quốc, song phải chấp hànhnghiêm chỉnh nghị quyết, không được truyền bá ý kiến trái với nghịquyết của Đảng Cấp ủy có thẩm quyền nghiên cứu xem xét ý kiến đó,không phân biệt đối sử với các đảng viên có ý kiến thuộc về thiểu số;
Tổ chức đảng quyết định những vấn đề thuộc phạm vi quyền hạn củamình, songn không được trái với nguyên tắc, đường lối chính sáchcủa Đảng, pháp luật của nhà nước và nghị quyết của cấp trên
Trang 123 Trong suốt sự nghiệp cách mạng Đảng ta luôn trung thành nguyên tắc tập trung dân chủ.
4 Nôi tập trung dân chủ theo tư tưngnr V.I.Lênin
Không hcỉ chính Đảng cua giai cấp công nhân phải tổ chứ và họtđộng theo mà còn trình bày một cáh hệ thống hoàn chỉnhTrong điềukiện Đảng cầm quyền nguyên tắc tập trung dân chủ là một trongnhững nguyên tắc cơ bản trong tổ chức hoạt động của Đảng, là điềukiện không thể thiếu để phát huy dân chủ, giữ vững kỷ cương, phápluật, bảo đảm cho hoạt động thông suốt từ trung ương xuống chi bộ.Tập trung dân chủ được hiến pháp nghi nhận tại điều 4 hiến pháp năm
1959, tại điều 6 hiến pháp năm 1980, tại điều 6 hiến pháp năm 1992,
và điều 6 hiến pháp năm 2001, điều đó khảng định nhnà nước ta đượcxây dựng tổ chức và hoạt động dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ,thể hiện bản chất của nhà nước cách mạng, của giai cấp công nhân,nhà nước của dân, do dân và vì dân
Trọng giai đoạn phát triển của lịch sử cận hiện đại của nhân loại,một giai cấp có thể giành giữ và thực hiện được quyền lực chính trị,hay nói một cách khác là, để có thể giành và giữ được chính quyền vàxây dựng đực xã họi theo mục tiêu của mình là đội tiên phong củagiai cấp lãnh đạo V.I.Lênin đã xây dưng thành công Đảng kiểu mớicủa giai cấp công nhân là nhân tố quyết địn làm nên cách mạng tháng
10, vượt qua những năm nội chiến có sự can thiệp của 14 nước đếquốc giữ vững chính quyền Xô Viết Đảng kiểu mới đã được xâydựng trên nguyên tắc tập trung dân chủ của V.I.Lênin và đã tỏ ra sứcmạnh phi thường trong những thời kỳ quyết liệt nhất của cách mạng,nguyên tắc này đã đảm bảo cho việc chỉ huy thống nhất, sự thống
Trang 13nhất ý chí và hành động của toàn Đảng tạo nên sức mạnh để giànhthắng lợi trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng chủ nghĩa xã hộiđầu tiên trên thế giới trong hoàn cảnh điều kiện đặc biệt: trong vòngbao vây của chủ nghĩa đế quốc, luôn luôn có nguy cơ bị tiêu diệt bởichiến tranh đế quốc Chính điều trên cũng đủ cơ sở tin rằng chínhĐảng của giai cấp công nhân được tổ chức và hoạt động theo nguyêntắc tập trung dân chủ đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử vẻ vang của mìnhtrong khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền, chống trả sự can thiệp
và chiến tranh đế quốc, xây dựng và phát triển đất nước theo mục tiêu
xã hội chủ nghĩa
Cũng từ thực tiễn cho thấy trước đây V.I.Lênin sử dụng nguyêntắc tập trung dân chủ để tổ chức Đảng và lãnh đạo cuộc đấu tranhgiành thắng lợi trong cách mạng tháng 10, và vượt qua khó khăn thửthách của những năm nội chiến giữ vững chính quyền Xô viết thì sau
71 năm (1991) Goocbachốp đã lợi dụng nguyên tắc tập trung dân chủ
để phá Đảng cộng sản, phá vỡ liên bang Xô Viết do không nắmvững bản chất nguyên tắc tập trung dân chủ, buông lỏng để gócbachốp ở Việt Nam hiện nay vẫn còn tình trạng hiểu chưa đúng “Đảng
cử dân bầu” nên nhân dân đi bầu còn hình thức, trong quân đội cũng
có nơi như vậy, đảng viên thừa nhận ý trí của tổ chức đảng đã chọn,nhưng trên thực tế danh sách đề cử là ý chí của ban chấp hành, thựcchất là thường vụ, không ít nơi là ý chí của người đứng đầu, thậm chí
là ý chí của một người Như vậy, hoàn toàn là lựa chọn theo ý chí củamột người Mục tiêu của Đảng cộng sản là muốn thực hiện nền dânchủ cao hơn dân chủ tư sản, dân chủ gấp triệu lần dân chủ tư sản,nhưng phương thức thực hiện lại chưa thật phù hợp với mục tiêu ấy,
Trang 14và thực chất là thực hiện không đúng nguyên tắc tập trung dân chủ.Thực tiễn đó cho thấy phải tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa
- mọt là sự quyết định của đa số đối với thiểu số “1 thiểu số phảiphục tùng đa số ( không nên nhầm lẫn đa số và thiểu số trongngoặc kép) Đây là nói về nguyen tắc tỏ chức của Đảng nói chung,chứ không phải nói về sự thống nhất của “phái thiếu ssố” và “phái
đa số” mà sau này sẽ nói đến Có thể hình dung - nếu nói một cáchhình thượng - sự thống nhất theo một hình thức mà trong đó cảphái đa số vả “phái thiểu số” sẽ bằng nhau, nhưng một sự thốngnhất như thế cung không thể có được nếu không thừa nhận nguyêntắc và sự bắt buộc thiểu số phải phục tùng đa số”3t11-1979 ttr207.Trong một tổ chức Đảng sự chưa thống nhất ý kiến là tất yếu kháchquan, nhưng không thể tồn tại một tổ chức mạnh ai nấy làm theokiểu Mác tốp mà phải có nguyên tắc quy định sự thông nhất bằngcách thiếu số phục tùng đa số Đảng đấu tranh để giành quyền lợicho đa số trong giai cấp cônng nhân và nhân dân lao động Vì thế,thiểu số phục tùng đa số vừa thể hiện tính dân chủ vừa thể hiệntính đoàn kết thống nhất ý chí và hành động trong Đảng
- “2 Cơ quan tối cao của Đảng phải là đại hội, tức là cuộc họp củanhững người được tất cả các tổ chức có thẩm quyền bầu ra, và nghịquyết của những người ấy phải có tính chất tối hậu quyết định” t11ttr207 nọi dung này quy định sự phục tùng của cấp dưới đối vớicấp trên, V.I.Lênin chỉ rõ : toàn Đảng phải phục tùng ban chấphành trung ương, nhưng ban chấp hành trung ương là do đai hộidân chủ bầu ra, là đại diện ý chí nguyên vộng của toàn Đảng việc
3 à Ph ập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, t.11, tr 207
Trang 15quy định phải có cơ quan tối cao thay mặt cho toàn Đảng quyếtđịnh mọi vấn đề là điều kiện để đảm bảo, tính thông nhất tập trungtrong Đảng , tránh dược sự phân tán tan rã, hoạt động theo kiểu câulạc bộ , tiêu tổ Sự phục tùng của csác Đảng viên và tổ chức Đảngđối với cơ quan tối cao thể hiện sự tập trung cả về chính tri tưtưởng và tổ chức trong toàn Đảng làm cho Đảng công hưởng ttriệungười như một.
- chỉ ra những quy định bầu cử trong Đảng : “3 Bầu cử cơ quantrung ương của Đảng (hay các cơ quan trung ương của Đảng ) phảitrực tiếp và tiến hành tại đại hội Bầu cử ngoài đại hội, bầu cử quahai ba cấp, đèu không thể chấp nhận được”tr208 chế độ bầu cửcua Đảng vừa thẻ hiện tính dân chủ vừa thẻ hiện tính taapj trung.Các đại biểu được quyền dan chủ lựa chọn bầu cơ quan lãnh đạocủa Đảng nhưng phải theo nguyen tắc thiểu số phục tùng đa số Cơquan lãn đạo đó sẽ chỉ hoạt động của các tổ chức Đảng trong toànĐảng “Đảng ủy không được can thiệp vào hoạt động của các cơquan trực thuộc trung ương Đảng ủy chỉ có quyền trình bày những
ý kiến của mình với ban chấp hanhnf trung ương toàn bộ công tácdịa phương đều ro trung ương chỉ đạo”tr208
- quy định sự phục tùng của các cơ quan ngôn lụân đối vơi banchấp hành trung ương và các tổ chức Đảng V.I.Lênin yêu cầu: “4.Tất cả mọi thứ sách báo Đảng , của trung ương cung như địaphương, tuyệt đối phải phục tùng đại hội của Đảng và phục tùng tỏchức tương đương của ở trung ương hay địa phương không thểcho phép tồn tại những sách báo nào của Đảng không óc liên hệnào về mặt tổ chức với Đảng”tr208 Báo chí là cơ quan tuyên
Trang 16truyền của Đảng nên nhất thiết phải đặt dưới sự lãnh dạo của Đảng,phục vụ cho nhiệm vụ của Đảng mà Đảng cần giai quyết Trongthực tế, ssau đại hội hai của Đảng đan chue xã hội Nga, tờ báo “tialửa”, cơ quan ngôn luận của Đảng đã bị Mác tốp và phái Men muachuộc lôi kéo tuyên truỳen chống lại ban chấp hành trung ương làkhông thể chấp nhận được.
- V.I.Lênin đòi hỏi: “5 khái niệm về tư cách Đảng viên phải đượcquy định rõ ràng”tr208 theo V.I.Lênin : đảng viên phải là ngừithừa nhận cương lĩnh của Đảng và ủng hộ Đảng bằng nhữngphương tiện vất chất, cũng như tự mình tham gia vao một trong các
tỏ chức của Đảng , là người tiền phong g\ương mẫu về lí luận vàhoạt động thực tiễn, hơn hản quần chúng và có vai trò, tuyêntruyền giác ngộ cách mạng cho quần chúng ông khảng định phảikiên quýet đuổi cổ những kể thoái hóa, cơ hổia khỏi Đảng để lảmđội ngũ của Đảng trong sạch
- nội dung thứ 6 được V.I.Lênin trình bày là quyền hạnh của thiếu
số trong Đảng Ông chỉ rõ: “ quền hạn của ohái thiểu số trongĐảng cunngx phaqỉ được quy định rõ ràng như thế trong điều lệĐảng”tr208 thiểu số được trình bày một cách dân chủ trong daihội, nhưng phait tuyệt đối phục tùng nghị quyết theo da số Khinghị quyết đã được thông qua, không được tuyen truyền hay thựchiên trái ngược, nhưnngx nội V.I.Lênin trình bày có sự quan hệ rátbiện chứng với nhau, tác đọng thành một hệ thống hoàn chỉnh, mộtnguyên tắcư chặt chẽ quy định việc tổ chức và hoạt độn của Đảng.tuy nhiên đay mới chỉ là nội dung bước đầu được V.I.Lênin trìnhbày những nội dung này được V.I.Lênin bổ xung hoàn chỉnh trong