Bài giảng SÁNG KIẾN DẠY TOÁN CHO HỌC SINH YẾU LỚP 1

Sẵn sàng đối mặt với một thực tế chưa vui do chất lượng chưa đạt yêu cầu của nền giáo dục của cả nước nói chung và trường tiểu học Cam Phúc Bắc nói riêng tôi đã quyết tâm nghiên cứu để t

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP ĐỠ HỌC SINH YẾU

MÔN TOÁN LỚP 1

Người viết: Phạm Thị Thanh Hường.

A/ XÂY DỰNG ĐỀ TÀI

I/ Ph ần mở đầu :

Nước ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa hợp tác và cạnh tranh với các nước trên thế giới, cuộc cạnh tranh này đang diễn ra rất quyết liệt Trong đó trí tuệ được đặt lên hàng đầu, trí tuệ là sản phẩm của nền giáo dục Vì vậy giáo dục đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia “Giáo dục và đào tạo là chìa khóa mở cửa để tiến vào tương lai” Hơn nửa thế kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể, nhưng so với yêu cầu của thời đại chất lượng vẫn chưa được đáp ứng và còn nhiều vấn đề bất cập Nâng cao chất lượng giáo dục là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết của ngành giáo dục Trong hai năm qua ngành giáo dục đã triển khai cuộc vận động “hai không”, một hệ quả tích cực là chất lượng giáo dục đã được nhìn nhận một cách nghiêm túc từ mọi cơ sở giáo dục trong cả nước Sẵn sàng đối mặt với một thực tế chưa vui do chất lượng chưa đạt yêu cầu của nền giáo dục của cả nước nói chung và trường tiểu học Cam Phúc Bắc nói riêng tôi đã quyết tâm nghiên cứu để tìm ra một số giải pháp giúp đỡ học sinh yếu môn Toán để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học

Kết quả rà sát học sinh yếu qua đầu năm cho thấy học sinh từ Mẫu giáo lên còn rất nhiều em yếu về môn toán Là một giáo viên dạy môn toán, bản thân tôi thiết nghĩ rằng trách nhiệm của người giáo viên rất quan trọng Nhất là tôi lại được nhà trường phân công dạy môn toán khối Một Vì thế tôi đã chọn đề tài: Một số giải pháp giúp đỡ học sinh yếu môn toán lớp 1 Hi vọng rằng với sáng kiến kinh nghiệm này sẽ góp phần nhỏ bé nâng cao chất lượng học toán cho học sinh

II/ Nh ững căn cứ để xây dựng đề tài :

Chủ trương của Ngành giáo dục là nâng cao chất lượng dạy và học, không chạy theo bệnh thành tích

Nâng cao chất lượng giáo dục là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết của ngành giáo dục

Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường và của các đồng nghiệp

III/ Sự cần thiết để xây dựng đề tài:

Đầu năm khi dạy mơn Tốn, kiểm tra chất lượng thấy cĩ nhiều học sinh tiếp thu bài

chậm, yếu về mơn Tốn Vì vậy việc nâng cao chất lượng mơn Tốn là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết để nâng cao chất lượng cho học sinh

IV/ Thực trạng :

Nhiều năm được nhà trường phân công giảng dạy học sinh lớp 1 Bản thân tôi thấy rằng hiệu quả cao nhất khi giáo viên biết lựa chọn cho mình một hệ thống bài tập và phương pháp giải phù hợp với điều kiện dạy học, trình độ học sinh Chính vì thế, giáo viên cần thường xuyên tích lũy và phân loại các dạng bài để bồi dưỡng học sinh giỏi theo ý riêng của mình để chủ động sử dụng trong quá trình dạy học Việc dạy học sinh trung bình khá giỏi đã khó thì công việc: dạy học sinh yếu lại còn khó hơn Năm học

2008 – 2009 tôi được nhà trường phân công dạy môn toán khối 1, qua khảo sát chất lượng đầu năm cho kết quả cụ thể như sau:

Kết quả khảo sát chất lượng môn toán đầu năm:

Lớp Số

HS

Kết quả cho thấy cả khối có 19 học sinh yếu môn Toán Vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải bằng tất cả tâm lực và trí lực của mình tìm ra các biện pháp cụ thể để giải quyết

tình trạng học sinh yếu môn toán

V/ Nội dung và giải pháp:

Từ những thực trạng trên bản thân tơi đã mạnh dạn tìm hiểu kĩ đến từng gia đình học sinh, kiểm tra sát hạch trình độ học sinh để biết trong khối cĩ bao nhiêu học sinh khá, bao

nhiêu em học sinh trung bình, bao nhiêu em yếu mơn Tốn để cĩ thể kèm cặp, giúp đỡ các

em.Vì vậy tơi đã lập bảng thống kê số học sinh yếu mơn Tốn phân loại học sinh tìm biện

pháp dạy học, giảm tỉ lệ học sinh yếu kém

1 Phạm Đăng Khoa 11 Hịa Do 6 Thuộc diện chậm phát triển về trí tuệ Gia

đình ít quan tâm

2 Nguyễn Lan Anh 11 Hịa Do 6 Sức khỏe yếu Thuộc diện chậm phát triển

về trí tuệ

3 Huỳnh Quang Thịnh 11 Hịa Do 6 Sức khỏe yếu Thuộc diện chậm phát triển

về trí tuệ

4 Nguyễn Duy Bình 11 Hịa Do 2 Gia đình khơng quan tâm Thuộc diện chậm

phát triển về trí tuệ

5 Nguyễn Ngọc Ánh 11 Cam Phúc Sức khỏe yếu Thuộc diện chậm phát triển

Nam về trí tuệ

6 Nguyễn Cơng Chính 11 Hịa Do 5 Gia đình khơng quan tâm

7 Phan Minh Phúc 12 Hịa Do 6 Sức khỏe yếu Thuộc diện chậm phát triển

về trí tuệ

8 Trang Quỳnh Thanh 12 Cam Phúc

Nam Gia đình khơng quan tâm Thuộc diện chậm phát triển về trí tuệ

9 Nguyễn Hữu Sang 12 Hịa Do 6 Kinh tế gia đình khĩ khăn, khơng quan đến

con

10 Đặng Hồi Bích Ngân 12 Hịa Do 6 Kinh tế khĩ khăn, ở với bà ngoại

11 Phan Minh Nhân 12 Hịa do 6 Sức khỏe yếu Thuộc diện chậm phát triển

về trí tuệ

13 Trần Thị Kim Thảo 13 Hịa Do 6 Kinh tế khĩ khăn, Thuộc diện chậm phát

triển về trí tuệ

14 Châu Đạt Ý 13 Hịa Do 5 Sức khỏe yếu Thuộc diện chậm phát triển

về trí tuệ

Nam Thuộc diện chậm phát triển về trí tuệ

16 Trương Lăng Trúc 13 Hịa Do 5 Mồ cơi cha, kinh tế khĩ khăn

17 Trần Cơng Thức 13 Hịa Do 6 Trình độ học vấn bố mẹ thấp, kinh tế khĩ

khăn Thuộc diện chậm phát triển về trí tuệ

18 Nguyễn Tấn Phước 13 Hịa Do 6 Gia đình khơng quan tâm, sức khỏe yếu

19 Bùi Thị Khánh Vi 13 Hịa Do 5 Gia đình khơng quan tâm, sức khỏe yếu Nhìn vào bảng phân loại trên ta thấy học sinh học lực yếu tập trung ở các gia đình điều kiện kinh tế khĩ khăn khơng quan tâm đến việc học của con, nhiều em sức khỏe yếu thuộc diện

chậm phát triển về trí tuệ Vì thế giáo viên phải tận tâm với nghề, giúp đỡ các em bằng chính cái “Tâm” của mình thì mới nâng cao được chất lượng mơn Tốn

Từ cách phân loại trên , để giúp các em nắm vững kiến thức của chương trình Tốn 1 Tơi đã đưa ra một số biện pháp giúp đỡ, phụ đạo học sinh yếu như sau:

- Gần gũi, yêu thương, tôn trọng và đối xử công bằng với HS

- Đầu tư vào các tiết dạy, linh hoạt xây dựng bài phù hợp với đối tượng HS yếu

- Những tiết dạy buổi chiều và giờ truy bài GV giúp các em nhớ lại những kiến thức

cơ bản

- Kết hợp với giáo viên chủ nhiệm để hướng dẫn HS

- Tìm hiểu kĩ hoàn cảnh gia đình, phối hợp với phụ huynh học sinh động viên HS tham gia đầy đủ các buổi học

- Chấm sửa bài ngay tại lớp

- Trong giờ học thường xuyên gọi những em yếu lên bảng

- Cho HS học nhóm tạo không khí vui vẻ, tương trợ giúp đỡ lẫn nhau

- Trong giảng dạy phải nhiệt tình truyền đạt kiến thức cơ bản , đầy đủ và chính xác

- Có kế hoạch tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn để giảng dạy đạt hiểu quả cao

♦ Cụ thể:

1 Học sinh yếu thì các em không ham học ít tập trung Vì vậy tôi luôn giúp đỡ các em về mọi mặt, nhắc nhở các em nhẹ nhàng không quát mắng ảnh hưởng đến nhân cách các em

2 Học sinh học yếu chán học không muốn đến trường vì thế các em hay nghỉ học Tôi đã kết hợp với giáo viên chủ nhiệm tìm hiểu nguyên nhân phối hợp với phụ huynh để nhắc nhở các em đi học chuyên cần

3 Gần gũi quan tâm đến từng học sinh Có hệ thống câu hỏi gợi mở để phát huy khả năng hiểu biết của học sinh

 Ví dụ:

a) Dạy bài: Dấu lớn (>) Dấu (<) Dấu bằng (=)

Đối với HS trung bình trở lên thì khi GV đưa ra yêu cầu:

Điền dấu >,<,= vào chỗ chấm : 3 … 5 7 … 7 9 … 6 thì các em làm được ngay

3 < 5 7 = 7 9 > 6 Còn đối với HS yếu thì các em lúng túng không biết làm thế nào

Vì vậy GV phải gần gũi bằng những câu hỏi nhẹ nhàng:

- Dấu bé (<) mũi nhọn quay về phía tay nào? ( Tay trái)

- Dấu lớn (>) mũi nhọn quay về phía tay nào? ( tay phải)

Khi các em đã phân biệt được dấu lớn mũi nhọn quay về phía tay phải, dấu bé mũi nhọn quay

về phía tay trái GV nhẹ nhàng hỏi tiếp:

- Con nhớ lại xem mũi nhọn luôn quay về số ít hơn hay số nhiều hơn? ( Mũi nhọn luôn quay

về số ít hơn) Từ những câu hỏi nghe rất đơn giản nhưng những câu hỏi đó đã giúp HS nhớ lại kiến thức: Mũi nhọn luôn quay về số ít hơn( số bé hơn) để các em điền dấu ở giữa hai số sau

đó GV cho HS đọc lại kết quả:

3 < 5 ( ba bé hơn năm) 9 > 6 ( chín lớn hơn sáu )

Một số em không phân biệt được số bé hơn hay số lớn hơn thì GV lại giúp các em nhớ lại bằng cách: Cô có 3 cái kẹo, con có 5 cái kẹo Vậy kẹo của ai ít hơn HS sẽ trả lời ngay: Thưa

cô kẹo của cô ít hơn Vậy thì mũi nhọn (<, >) quay về kẹo của cô hay kẹo của con? Từ đây HS nhận ra ngay mũi nhọn (<) quay về số 3 các em đã biết điền dấu 3 < 5 và đọc là : ba bé hơn năm

b) Cộng trừ trong phạm vi 10

Các em hay nhầm lẫn giữa dấu cộng (+) và dấu trừ (-)

Ví dụ: 7+ 3= 6 – 4 =

GV giúp HS nhớ lại bằng cách: Cộng là các bạn cho thêm mình, trừ là mình giúp đỡ bạn cho bớt bạn GV hướng dẫn các em dùng que tính để tính:

+ Lấy 7 que, lấy thêm 3 que sau đó gộp lại đếm tất cả được bao nhiêu que tính rồi viết kết quả: 7 + 3 = 10

+ Lấy 6 que tính đếm 4 que tính cho bạn, xem trên tay mình còn bao nhiêu que tính đếm lại rồi viết kết quả: 6 – 4 = 2

c) Giải toán có lời văn: Đây là bước khó nhất đối với học sinh yếu

Ví dụ: Lúc đầu tổ em có 6 bạn, sau đó có thêm 3 bạn nữa Hỏi tổ em có tất cả bao nhiêu bạn?

+) Đối với học sinh trung bình trở lên thì bài này giáo viên chỉ cần hướng dẫn bài toán cho biết gì ? Hỏi gì? Là học sinh tự giải được bài toán

+) Đối với học sinh yếu giáo viên phải thay đổi cách hỏi của bài toán bằng cách:

Tổ em có mấy bạn? ( Có 6 bạn )

Sau đó thêm mấy bạn? ( thêm 3 bạn )

Vậy tổ em có tất cả bao nhiêu bạn? ( 9 bạn )

Từ đó học sinh đã xác định được phép tính Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày bài giải gồm: lời giải, phép tính, đáp số

Lời giải là bước rất khó đối với học sinh yếu vì vậy giáo viên hướng dẫn các em đọc kĩ đề Dựa vào câu hỏi của bài toán rồi bỏ bớt từ đầu ( Hỏi ) và cuối (bao nhiêu bạn ?) để có câu lời giải : ‘’ Tổ em có tất cả’’ hoặc thêm từ là để có câu lời giải: Tổ em có tất cả là

Từ đây học sinh đã hiểu và viết được:

Bài giải:

Tổ em có tất cả là:

6 + 3 = 9 ( bạn )

Đáp số: 9 bạn

4 Lựa chọn và kết hợp nhiều hình thức tổ chức khác nhau: cá nhân, nhóm ngay trong tiết học:

Thảo luận nhóm là một hình thức học tập trung mang lại kết quả tốt để phụ đạo học sinh yếu Nó giúp các em hình thành khả năng hợp tác với bạn bè, có sự tương tác giữa trò với trò

để học sinh khá giúp đỡ học sinh yếu

Ví dụ: Nêu cách đặt tính và tính phép cộng: 34 + 20

Học sinh khá hướng dẫn học sinh yếu:

- Cách đặt tính: viết số 34, sau đó viết số 20 dưới số 34 sao cho hàng chục thẳng cột với hàng chục, hàng đơn vị thẳng cột với hàng đơn vị, viết dấu cộng (+) bên trái giữa hai

số, kẻ dấu vạch ngang

34

+

20

- Cách tính : tính từ phải sang trái, hàng đơn vị cộng với hàng đơn vị, hàng chục cộng với hàng chục Từ đây sẽ giúp các em yếu nhận ra và tính nhanh hơn: 34

+

20

54

5 Giúp học sinh yếu phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức mới: Đây là một việc làm rất vất vả đối với giáo viên Vì thế khi dạy cho học sinh yếu cần phải hướng dẫn cho học sinh từ tình huống có thực trong cuộc sống ( Thể hiện bằng tranh vẽ, mô hình vật thật hoặc mô tả bằng lời) nêu được vấn đề cần giải quyết sẽ giúp các em tìm ra kiến thức mới

Ví dụ: Dạy bài: Phép cộng trong phạm vi 10

Thành lập phép tính 9 + 1 = 10

Giáo viên gắn 9 bông hoa, gắn thêm 1 bông hoa Học sinh nhìn sẽ đếm được 10 bông hoa

Vì 9 bông hoa thêm 1 bông hoa là 10 bông hoa Các em sẽ viết được phép cộng tương ứng:

9 + 1 = 10

VI/ Thời gian thực hiện đề tài:

Từ 5/9/2008 đến 15/4/2009

VII/ Dự kiến kết quả của đề tài:

Đầu năm khảo sát

Lớp Số

HS

Khi áp dụng đề tài chất lượng học sinh tăng lên rõ rệt

*Cụ thể:

Giữa học kỳ 1

Cuối học kỳ 1

Giữa học kì 2

VIII/ Tổ chức thực hiện:

Tơi đã áp dụng đề tàivà tổ chức thực hiện trong các tiết học tốn của 3 lớp 1 Ngồi ra cịn hướng dẫn cho giáo viên dạy một số tiết tốn trong khối

IX/ Kiến nghị đề xuất:

Nhà trường nên cĩ buổi học buổi chiều dành riêng cho học sinh yếu chủ yếu là dạy Tốn và Tiếng Việt.Nên bố trí giáo viên cĩ nhiều kinh nghiệm nghề nghiệp, nhiệt tình dạy những buổi học này

B/ BÁO CÁO KẾT QUẢ TRIỂN KHAI THỰC HIỆN ĐỀ TÀI:

I/ Đặc điểm tình hình:

Qua gần một năm xây dựng triển khai thực hiện đề tài Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, được sự giúp đỡ của các đồng nghiệp nên chất lượng học tập của học sinh yếu mơn tốn đã tăng lên rõ rệt

a) Thuận lợi:

- Được sự giúp đỡ tận tình của Ban giám hiệu nhà trường

- Được sự giúp đỡ của các đồng nghiệp

- Phụ huynh học sinh đồng tình ủng hộ để hướng dẫn các em

b) Khĩ khăn:

- HS còn ảnh hưởng ở lớp Mẫu giáo còn ham chơi chưa có ý thức học tập

- Trong giờ học các em ít tập trung

- HS chưa mạnh dạn , tự tin trong học toán

- Một số HS hay nghỉ học

- Nhiều học sinh thuộc diện chậm phát triển trí tuệ

II/ Kết quả thực hiện:

Qua gần một năm thực hiện đề tài tơi thấy học sinh cĩ tiến bộ rõ rệt Tổ chức điều khiển học sinh học tập tích cực tháo gỡ được những vướng mắc cho học sinh và giáo viên Trong khối khơng cịn học sinh yếu mơn Tốn

Kết quả giữa học kì II:

III/ Những bài học kinh nghiệm:

Tình trạng học sinh học lực yếu nĩi riêng cũng như chất lượng giáo dục yếu kém nĩi chung đã tồn đọng từ lâu nên việc giải quyết tình trạng này phải là một quá trình lâu dài khơng thể nĩng vội Học để làm người, trong đĩ kiến thức chuẩn bị trong nhà trường là vơ cùng quan trọng Để giảm bớt học sinh yếu địi hỏi người giáo viên phải cĩ lịng nhiệt huyết với nghề nghiệp, phải thường xuyên cĩ ý thức bồi dưỡng nâng cao hiểu biết , trau dồi nghiệp vụ, nâng cao năng lực sư phạm để làm chủ kiến thức và cĩ kinh nghiệm tổ chức hoạt động cho học sinh vận dụng linh hoạt các phương pháp và hình thức dạy học cho phù hợp Gần gũi, quan tâm đến từng học sinh, cĩ hệ thống câu hỏi gợi mở để giúp các em phát huy khả năng hiểu biết của mình Hãy phấn đấu như Bác Hồ đã dạy:

“ Nhiệm vụ giáo dục là rất quan trọng nhưng vẻ vang vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục Phải xây dựng đội ngũ những thầy giáo tốt, thầy giáo xứng đáng là “ Giỏi ”, thật yêu nghề của mình và phải có chí cao thượng”

Trên đây là một số giải pháp nhỏ mà tôi đã áp dụng trong năm học 2008 – 2009, chất lượng giáo dục đã được nâng lên.Chắc chắn rằng sáng kiến kinh nghiệm của tôi còn nhiều khiếm khuyết Rất mong các cấp lãnh đạo, các thầy giáo cô giáo góp ý để bản sáng kiến kinh nghiệm của tôi hoàn chỉnh hơn

IV/ Những kiến nghị đề xuất:

Các cấp lãnh đạo không nên giao khoán chỉ tiêu về các trường để tránh bệnh thành tích trong giáo dục

Cam Phúc Bắc, ngày 10 tháng 4 năm 2009

Người viết

Phạm Thị Thanh Hường