Luận văn trình bày đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng người bệnh viêm tụy cấp tại Khoa Tiêu Hóa, Bệnh viện Bạch Mai; đánh giá thực trạng chăm sóc người bệnh của điều dưỡng tại Khoa Tiêu Hóa, Bệnh viện Bạch Mai.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
-**** -
ĐẶNG KIỀU OANH
ĐÁNH GIÁ THỰC HÀNH CHĂM SÓC
NGƯỜI BỆNH VIÊM TỤY CẤP CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI KHOA TIÊU HÓA, BỆNH VIỆN BẠCH MAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI - 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
-**** -
ĐẶNG KIỀU OANH
Mã học viên: C01215
ĐÁNH GIÁ THỰC HÀNH CHĂM SÓC
NGƯỜI BỆNH VIÊM TỤY CẤP CỦA ĐIỀU DƯỠNG TẠI KHOA TIÊU HÓA, BỆNH VIỆN BẠCH MAI
Chuyên ngành : Điều dưỡng
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.TRẦN THÚY HẠNH
HÀ NỘI - 2019
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài “Đánh giá thực hành chăm
sóc người bệnh viêm tụy cấp của điều dưỡng tại Khoa Tiêu Hóa, Bệnh
viện Bạch Mai.” tôi đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy,
cô giáo trường Đại học Thăng Long để hoàn thành luận văn này
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Trần Thuý Hạnh và PGS.TS Lê Thị Bình, những người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về kiến thức, tài liệu và phương pháp để tôi hoàn thành
đề tài nghiên cứu khoa học này
Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, Khoa Tiêu hoá và tập thể cán bộ nhân viên khoa Tiêu hoá Bệnh viện Bạch Mai đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các giảng viên, các chuyên viên Phòng sau đại trường Đại học Thăng Long đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè đã động viên khuyến khích và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới bố, mẹ các em và các con những người thân, nhất là chồng tôi đã khích lệ và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn
Tôi xin ghi nhận những tình cảm và công lao ấy
Hà Nội, ngày 2 tháng 11 năm 2019
Tác giả luận văn Đặng Kiều Oanh
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Đặng Kiều Oanh, là học viên lớp Cao học khóa 6.2 tại Trường
Đại học Thăng Long chuyên ngành Điều Dưỡng, xin cam đoan:
1 Đây là nghiên cứu của tôi, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của
PGS.TS Trần Thuý Hạnh
2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan, do tôi thu thập và thực hiện
3 Kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa được đăng tải trên bất kỳ một tạp chí hay một công trình khoa học nào
Hà Nội, ngày 2 tháng 11 năm 2019
Tác giả luận văn
Đặng Kiều Oanh
Trang 5MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Tổng quan về bệnh viêm tụy cấp 3
1.1.1 Đại cương về viêm tụy cấp 3
1.1.2 Nguyên nhân gây viêm tụy cấp 3
1.1.3 Cơ chế bệnh sinh 4
1.1.4 Tổn thương giải phẫu bệnh lý 4
1.1.5 Triệu chứng lâm sàng của viêm tụy cấp 5
1.1.6 Cận lâm sàng trong bệnh cảnh VTC 6
1.1.7 Chẩn đoán hình ảnh 7
1.1.8 Biến chứng của viêm tụy cấp 9
1.1.9 Tiên lượng trong VTC 10
1.1.10 Điều trị viêm tụy cấp 11
1.2 Công tác chăm sóc người bệnh 12
1.2.1 Khái niệm về chăm sóc điều dưỡng 12
1.2.2 Vai trò chăm sóc của điều dưỡng đối với người bệnh 12
1.2.3 Học thuyết điều dưỡng được áp dụng trong nghiên cứu 13
1.2.4 Qui trình chăm sóc người bệnh viêm tuỵ cấp 15
1.2.5 Quá trình chăm sóc và điều trị người bệnh VTC từ trước tới nay 19
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25
2.1 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 25
2.2 Đối tượng nghiên cứu 25
2.2.1 Tiêu chuẩn lựa chọn người bệnh 25
2.2.2 Tiêu chuẩn loại trừ 26
2.3 Phương pháp nghiên cứu 26
2.4 Công cụ, các chỉ tiêu đánh giá và kỹ thuật thu thập thông tin 26
2.4.1 Công cụ thu thập số liệu 26
2.4.2 Các biến sô và chỉ số nghiên cứu 28
2.4.3 Quy trình thu thập thông tin 30
2.5 Xử lý và phân tích số liệu 30
Trang 62.6 Đạo đức nghiên cứu 31
2.7 Sơ đồ nghiên cứu 32
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33
3.1 Đặc điểm chung của người bệnh trong nghiên cứu 33
3.1.1 Đặc điểm nhân khẩu học của người bệnh trong nghiên cứu 33
3.1.2 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nghiên cứu 38
3.1.3 Kết quả chụp CT 43
3.2 Thực trạng thực hành chăm sóc người bệnh VTC của điều dưỡng 44
3.2.1 Nhận định và phân loại người bệnh 44
3.2.2 Theo dõi và đưa ra chẩn đoán điều dưỡng 44
3.2.3 Thực hiện chăm sóc điều dưỡng hằng ngày 45
3.2.4 Một số yếu tố ảnh hưởng tới thời gian nằm viện của người bệnh VTC 46
CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN 47
4.1 Đặc điểm dịch tễ học nhóm người bệnh trong nghiên cứu 47
4.1.1 Đặc điểm về tuổi và giới của người bệnh trong nghiên cứu 47
4.1.2 Đặc điểm về nghề nghiệp 48
4.1.3 Đặc điểm về yếu tố thuận lợi và nguyên nhân gây bệnh 48
4.2 Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của người bệnh VTC trong nghiên cứu 51
4.2.1 Triệu chứng lâm sàng của người bệnh VTC khi vào viện 51
4.2.2 Các xét nghiệm chẩn đoán bệnh và tiên lượng bệnh trong VTC 55
4.2.3 Kết quả CT chẩn đoán bệnh 60
4.3 Thực trạng chăm sóc người bệnh tại khoa Tiêu hóa trong nghiên cứu của chúng tôi 61
4.3.1 Phân loại và tiếp đón người bệnh tại khoa 61
4.3.2 Theo dõi người bệnh trong thời gian điều trị 62
4.3.3 Thực hiện chăm sóc về dinh dưỡng cho người bệnh 63
4.3.4 Thực hiện chăm sóc điều dưỡng hằng ngày 66
4.4 Một số yếu tố có sự khác biệt về thời gian nằm viện 67
KẾT LUẬN 69
KIẾN NGHỊ 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
NB Người bệnh
BYT Bộ y tế
VTC Viêm tuỵ cấp
CSNB Chăm sóc người bệnh
ĐD Điều dưỡng
ĐTNC Người bệnh nghiên cứu
BV Bệnh viện
VTCHT Viêm tuỵ cấp hoại tử
ERCP Chụp mật tuỵ ngược dòng
CLVT Cắt lớp vi tính
CĐHA Chẩn đoán hình ảnh
NMCT Nhồi máu cơ tim
CRP C-reaction Protein: Protein phản ứng viêm
VAS Visual Analog Scale: Thang điểm đánh giá mức độ đau
HC Hồng cầu
APACHE Điểm tiên lượng mức độ nặng và tử vong ở người bệnh VTC BMI Body Mass Index: Chỉ số khối cơ thể
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1: Phân bố nhóm tuổi trong nghiên cứu 33
Bảng 3.2 Phân bố về nghề nghiệp 34
Bảng 3.3 Tiền sử sử dụng rượu của người bệnh trong nghiên cứu 35
Bảng 3.4 Thói quen ăn uống 35
Bảng 3.5 Tiền sử bệnh lý kèm theo 36
Bảng 3.6 Tiền sử VTC của người bệnh trong nghiên cứu 37
Bảng 3.7 Nguyên nhân gây VTC của người bệnh trong nghiên cứu 37
Bảng 3.8 Triệu chứng lâm sàng theo dõi ngày thứ 3 tại viện 38
Bảng 3.9: Mức độ đau VAS của người bệnh khi vào viện 38
Bảng 3.10 Tần số mạch khi vào viện 39
Bảng 3.11: Nhiệt độ khi vào viện 39
Bảng 3.12 Huyết áp tối đa khi vào viện: 39
Bảng 3.13 Kết quả xét nghiệm Amylase máu 40
Bảng 3.14 Kết quả xét nghiệm lipase máu: 40
Bảng 3.15 Kết quả xét nghiệm LDH trong nghiên cứu 40
Bảng 3.16 Kết quả xét nghiệm Số lượng bạch cầu của người: 41
Bảng 3.17 Kết quả xét nghiệm CRP của người bệnh trong nghiên cứu 41
Bảng 3.18 Kết quả xét nghiệm AST 41
Bảng 3.19 Kết quả xét nghiệm đường huyết 42
Bảng 3.20 Kết quả xét nghiệm PaO2 42
Bảng 3.21 Kết quả xét nghiệm Ure máu 42
Bảng 3.22 Kết quả xét nghiệm Hematocrit ở người bệnh VTC 42
Bảng 3.23 Các xét nghiệm theo dõi người bệnh sau 3 ngày tại viện 43
Bảng 3.24 Phân loại thể bệnh VTC theo kết quả chụp CT 43
Bảng 3.25: Phân loại và tiếp đón người bệnh tại khoa 44
Bảng 3.26: Theo dõi người bệnh trong thời gian điều trị 44
Bảng 3.27: Thực hiện chăm sóc điều dưỡng hằng ngày 45
Bảng 3.28: Thực hiện chăm sóc về dinh dưỡng cho người bệnh 45
Bảng 3.29: Các yếu tố có sự khác biệt về thời gian nằm viện trong nghiên cứu 46
Trang 9DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ giới tính của người bệnh trong nghiên cứu 33 Biểu đồ 3.2 Chỉ số BMI của các trong nghiên cứu 34 Biểu đồ 3.3 Tình trạng tăng mỡ máu 36
Trang 101
ĐẶT VẤN ĐỀ
Viêm tụy cấp là một bệnh tiêu hoá cấp tính thường gặp ở Việt Nam cũng như trên thế giới Đây là bệnh lý có liên quan đến lối sống của xã hội ngày này Diễn biến, biến chứng nặng của bệnh luôn được coi là cấp cứu ảnh hưởng tới tình trạng sống của người bệnh Tỷ lệ mắc bệnh khá cao với tần số 5-73 trường hợp/ 100.000 dân/ năm, trong đó 10 - 30% là VTC nặng Tỷ lệ tử vong chung của bệnh từ 10 - 15% và đối với người bệnh VTC nặng tỷ lệ tử vong có thể đạt 30 - 40% [17], [31]
Ở Việt Nam, chưa có thống kê nào cho biết tần số mắc bệnh trong nhân dân nhưng qua một số nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ mắc bệnh VTC đang ngày một gia tăng Trong 2 năm 2006 -2007 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức
Hà Nội đã có 312 trường hợp viêm tụy cấp Và tại khoa Tiêu hoá bệnh viện Bạch mai trong 2 năm 2001- 2002 đã có 242 trường hợp chiếm 7,3% tổng số
NB nằm điều trị nội trú tại khoa
Viêm tụy cấp có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi từ trẻ em cho đến người trưởng thành Ở Châu Âu, tuổi trung bình mắc viêm tụy cấp là 54 tuổi, nam mắc nhiều hơn nữ (nam: 60% và nữ 40%) Nguyên nhân chủ yếu của bệnh là
do sỏi mật và sử dụng rượu [33] Diễn biến của bệnh thường rất phức tạp, khó tiên lượng, ở VTC thể nhẹ tụy có thể bị phù nề, khoảng 85% hồi phục hoàn toàn không để lại di chứng, thể nặng có thể gây tử vong 5 -15% [41] Ở Việt Nam, có ít nghiên cứu theo dõi quá trình chăm sóc người bệnh VTC của điều dưỡng Vì vậy việc mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của người bệnh VTC là rất cần thiết giúp bác sĩ và điều dưỡng có thể nắm được tình trạng bệnh của NB từ đó điều trị và chăm sóc bệnh hiệu quả, giảm bớt biến chứng cho NB
Trang 112
Hiện nay, ngoài các phương pháp điều trị đã đem lại hiệu quả như điều trị nội khoa, phẫu thuật, đông y … thì công tác chăm sóc của điều dưỡng đóng góp một phần quan trọng trong quá trình theo dõi và điều trị, chăm sóc người bệnh VTC Các biện pháp can thiệp của điều dưỡng đúng đắn sẽ giúp giảm các triệu chứng cũng như tăng hiểu biết của người bệnh, từ đó giúp người bệnh có thể có cuộc sống bình thường, tăng khả năng lao động và tái hòa nhập cộng đồng từ đó giúp giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1 Mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng người bệnh viêm tụy cấp tại Khoa Tiêu Hóa, Bệnh viện Bạch Mai
2 Đánh giá thực trạng chăm sóc người bệnh của điều dưỡng tại Khoa Tiêu Hóa, Bệnh viện Bạch Mai